Οικονομικό Πανεπιστήμιο ΑθηνώνΔιατμηματικό ΜΒΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΠΙΤΟΚΙΟΥ Γκατζήμας Ιωάννης Κακάβας Κωνσταντίνος Χατζόπουλος Χρήστος
2.
Βασικοί ορισμοί Επιτόκιο (Interest Rate) Επιτόκιο σε ένα δάνειο είναι η ποσοστιαία απόδοση που υπόσχεται ένας οφειλέτης στο δανειστή του . Αντιπροσωπεύει το ποσό που πληρώνουν οι δανειζόμενοι για τα δάνεια και το ποσό που παίρνουν οι δανειστές για τις αποταμιεύσεις τους . Το επιτόκιο δείχνει πόσο γρήγορα η ονομαστική αξία ενός τοκοφόρου στοιχείου αυξάνει διαχρονικά .
3.
Είδη επιτοκίων Ονομαστικό Πραγματικό Το ονομαστικό επιτόκιο είναι αριθμός με τον οποίο η ονομαστική αξία ενός περιουσιακού στοιχείου αυξάνει διαχρονικά. Το πραγματικό επιτόκιο ενός στοιχείου, αντιπροσωπεύει το βαθμό στον οποίο η πραγματική του αξία, αυξάνει διαχρονικά. Το πραγματικό επιτόκιο συνδέεται με το ονομαστικό επιτόκιο και τον πληθωρισμό ως εξής: Πραγματικό επιτόκιο = Ονομαστικό επιτόκιο - Πληθωρισμός
4.
Είδη επιτοκίων Ακίνδυνοεπιτόκιο / επιτόκιο μηδενικού κινδύνου ( risk-free rate): T ο επιτόκιο το οποίο μπορεί να επιτευχθεί επενδύοντας σε οικονομικά προϊόντα που δεν ενσωματώνουν κίνδυνο. Συχνά θεωρούνται ως ακίνδυνες επενδύσεις τα κυβερνητικά ομόλογα επειδή η πιθανότητα να πτωχεύσει μία χώρα είναι πολύ μικρή. Το ακίνδυνο επιτόκιο είναι πολύ σημαντικό στην θεωρία χαρτοφυλακίου και στην ορθολογική τιμολόγηση χρηματοοικονομικών προϊόντων.
5.
Είδη επιτοκίων Προεξοφλητικόεπιτόκιο (discount rate) Το προεξοφλητικό επιτόκιο είναι το επιτόκιο που η Κεντρική Τράπεζα χρεώνει τις τράπεζες για δάνεια. Με τον τρόπο αυτό παρέχεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στις Τράπεζες ο κύριος όγκος της ρευστότητας. Το επιτόκιο αυτό έχει διαμορφωθεί στο ακόλουθο επίπεδο: από 13 Μαΐου 2009: 1,00% Μια αύξηση του προεξοφλητικού επιτοκίου μειώνει την προσφορά χρήματος. Μια μείωση του προεξοφλητικού επιτοκίου αυξάνει την προσφορά χρήματος.
6.
Είδη επιτοκίων Επιτόκιο αναφοράς (reference rate) Χρησιμοποιείται ως βάση για να καθοριστούν άλλα επιτόκια της αγοράς . Είναι συνήθως κι ένας δείκτης που δείχνει το ελάχιστο επιτόκιο δανεισμού. Η διαφορά μεταξύ του επιτοκίου αναφοράς και του επιτοκίου που καλείται να αποπληρώσει ο οφειλέτης ονομάζεται spread. Τα επιτόκια αναφοράς χρησιμοποιούνται επίσης ως βάση για τον καθορισμό της απόδοσης ενός δανείου με κυμαινόμενο επιτόκιο.
7.
Είδη επιτοκίων Επιτόκιο Euribor (Euro Interbank Offered rate) Πρόκειται για το επιτόκιο που προσφέρεται για καταθέσεις μιας Τράπεζας σε άλλη Τράπεζα εντός Ευρωζώνης αναφορικά με ορισμένη διάρκεια (π.χ., μιας εβδομάδας, ενός μηνός) σε ΕΥΡΩ. Το EURIBOR διαμορφώνεται, υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Ομοσπονδίας. Ημερομηνία Παρασκευή , 17 Δεκεμβρίου 2010 μ.ο. Euribor ενός (1) μήνα: 0,815% μ.ο. Euribor τριών (3) μηνών: 1,029% μ.ο. Euribor έξι (6) μηνών: 1,259%
Τραπεζικό επιτοκίου ΔανεισμούΠαράγοντες διαφοροποίησης επιτοκίου: Μέγεθος δανείου Είδος δανείου (καταναλωτικό, στεγαστικό, κτλ.) Χρονική διάρκεια Βαθμός φερεγγυότητας (Τειρεσίας, εγγυητές κτλ.) Συνθήκες ανταγωνισμού
10.
Νομισματική πολιτική –Κεντρική Τράπεζα Τελικός στόχος της νομισματικής πολιτικής είναι η σταθερότητα των τιμών. Ενδιάμεσοι στόχοι: καθορισμός επιπέδων προσφοράς χρήματος, επιτοκίων και συναλλαγματικών ισοτιμιών. Η Κ.Τ. μπορεί: α) να καθορίσει την προσφορά χρήματος και να αποδεχτεί το επιτόκιο ισορροπίας που προκύπτει από την εξίσωση ζήτησης χρήματος β) να καθορίσει το ύψος του επιτοκίου και να δεχτεί την προκύπτουσα προσφορά χρήματος.
Επιτόκιο και ΚατανάλωσηΤα επιτόκια επηρεάζουν τις καταναλωτικές δαπάνες με τρεις τρόπους: Αποτελέσματα υποκατάστασης r => αποταμίευση => C Αποτελέσματα ταμειακών ροών εισοδήματος r => ταμειακών ροών καταναλωτών => C Αποτελέσματα πλούτου r => αξίας μετοχών- ομολόγων => C Αυτό καθιστά το επιτόκιο σημαντικό όργανο νομισματικού ελέγχου στις βιομηχανικές χώρες.
14.
Επιτόκιο και ΙδιωτικέςΕπενδύσεις Η καμπύλη επενδυτικής ζήτησης δείχνει πόσες επενδύσεις επιθυμούν να πραγματοποιήσουν οι επιχειρήσεις σε κάθε επίπεδο επιτοκίου. Παρατηρούμε ότι: r => ιδιωτικών επενδύσεων (Ι) r => ιδιωτικών επενδύσεων (Ι)
15.
Επιτόκιο και ΔημόσιεςΔαπάνες Σε κράτη με υψηλά χρέη όπως η Ελλάδα η επίδραση των επιτοκίων εξωτερικού δανεισμού στις δημόσιες δαπάνες και επενδύσεις είναι ιδιαίτερα σημαντική: r => κόστους εξυπηρέτησης του χρέους => G Η απόφαση για μεταβολή επιτοκίων δανεισμού ασκεί σημαντική επιρροή στην κατάρτιση του προϋπολογισμού.
16.
Επιτόκιο και Συναλλαγματικόισοζύγιο Η συναλλαγματική ισοτιμία εξαρτάται από την προσφορά και τη ζήτηση για κάποιο νόμισμα, η ζήτηση του οποίου σχετίζεται με την διαφορά των τοπικών επιτοκίων από τα ξένα. Επομένως: εγχώριο r => εισροής κεφαλαίων στην χώρα=> Ζήτησης εγχώριου νομίσματος => Ανατίμηση Τα παραπάνω οδηγούν σε βελτίωση του συναλλαγματικού ισοζυγίου της χώρας.
