Χρηματιστηριακές Επενδύσεις

1. Μάθε να ΕΠΕΝΔΥΕΙΣ
ΤΕΧΝΙΚΕΣ για ΚΕΡΔΗ στα
Χρηματιστήρια
Η Τέχνη των
Χρηματιστηριακών ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ
*
Θεμελιώδης και Τεχνική Ανάλυση
Σωκράτης: Χρηματιστικ μ ν ρα πεν ας παλλ ττειὴ ὲ ἄ ί ἀ ά ,
ατρικ δ ν σου, δ κη δ κολασ ας κα δικ ας.ἰ ὴ ὲ ό ί ὲ ἀ ί ὶ ἀ ί (Γοργίας, 478b)

2.  Μετοχές: Εισαγωγή
 Φανταστείτε ότι θα μπορούσατε να καθίσετε αναπαυτικά στην
καρέκλα σας και να βλέπετε την επιχείρησή σας να
αναπτύσσεται και να συλλέγετε τα μερίσματα και τα χρήματα
να ρέουν!
 Η κατάσταση αυτή μπορεί να δείχνει σαν όνειρο, αλλά είναι
κοντινότερη στην πραγματικότητα από ότι νομίζετε.
 Όπως ίσως υποθέσατε, αναφέρομαι στην κατοχή μετοχών. Αυτό
το υπέροχο χρηματοοικονομικό εργαλείο, είναι χωρίς
αμφιβολία, ένα από τα καλύτερα μέσα για απόκτηση πλούτου.

3. Τι είναι οι Μετοχές;
Ορισμός - Περιγραφή
 Μετοχή είναι μερίδιο στην ιδιοκτησία μιας εταιρείας. Η μετοχή
περιέχει μια αξίωση στα περιουσιακά στοιχεία της εταιρείας και
στα κέρδη της. Έχει επίσης δυνατότητα ψήφου.
 Η μετοχή έχει περιορισμένη ευθύνη, επομένως εάν πέσει έξω η
εταιρεία στην οποία έχετε μετοχές δεν θα ευθύνεστε για τυχόν
χρέη της με την προσωπική σας περιουσία.
 Η μετοχές μπορεί να είναι Κοινές ή Προνομιούχες (Common /
Preferred) ή Ανώνυμες ή Ονομαστικές.
 Όσο περισσότερες μετοχές έχετε σε μια εταιρεία, τόσο αυξάνει
το μερίδιό σας σε αυτή.
 Στα αγγλικά, όλες οι παρακάτω λέξεις, shares, equity, stock,
σημαίνουν μετοχές.

5. Μετοχές:
Πως κερδίζω με αυτές;
 Με τα μερίσματα που δίδουν.
• Προϋπόθεση να έχουν κέρδη και να διαθέτουν μέρος αυτών σε
μέρισμα.
• Μπορεί όμως να μην δίδει μέρισμα.
 Με την αγοραπωλησία των μετοχών.
• Δηλαδή να πουλήσουμε υψηλότερα από την τιμή που
αγοράσαμε.

6.  Γιατί να επενδύσω;
 Για να έχω ένα κομπόδεμα όταν έρθει ο χρόνος να αποτραβηχθώ και
να έχω ένα ευπρεπές επίπεδο διαβίωσης.
 Για να φτιάξω ένα κεφάλαιο που θα αποδώσω στο παιδί μου, όταν
αυτό ενηλικιωθεί και να το βοηθήσω έτσι, να φτιάξει και αυτό,
ευκολότερα την δική του ζωή.
 Με τα κέρδη που θα δημιουργηθούν, να αποπληρώσω συντομότερα,
ένα δάνειο, π.χ. στεγαστικό που έχω λάβει.
 Με τα κέρδη που θα δημιουργηθούν, να αγοράσω κάποια υλικά
αντικείμενα που μου αρέσουν, όπως ένα σπίτι, ένα αυτοκίνητο, γιατί
όχι; Σε όλους μας αρέσει, να έχουμε τη δυνατότητα απόκτησης
κάποιων ποθητών αντικειμένων, καθώς αυξάνουν τον βαθμό
ευχαρίστησης από τη ζωή μας.
 Διότι αν δεν το κάνω και μείνω μονάχα στην αποταμίευση, σε νορμάλ
περιόδους, η αποταμίευσή μου θα ‘φαγώνεται’ σιγά – σιγά από τον
πληθωρισμό. Για να μην πούμε τι θα μπορούσε να συμβεί εάν όπως
λένε κάποιοι, επιστρέφαμε σε εθνικό νόμισμα…

7.  Πως λειτουργεί ο Ανατοκισμός
 Ο ανατοκισμός είναι ένα πολύ ισχυρό ‘εργαλείο’ καθώς σας
αυξάνει τα χρήματα γεωμετρικά.
 Εάν αγοράζατε μια σοκολάτα που κοστίζει €1 ημερησίως, θα
δαπανούσατε €365 ετησίως. Βάλτε αυτό το κεφάλαιο των €365 σε
μια επένδυση που αποδίδει 5% το χρόνο και θα αυξηθεί σε €465,8
με το πέρασμα πέντε ετών. Με το πέρασμα 30 ετών, θα έχετε
€1.577,5. Αυτή είναι η δύναμη του “ανατοκισμού”.
Ανατοκισμός

8. Ανατοκισμός
 Πως λειτουργεί ο Ανατοκισμός
 Για παράδειγμα, εάν αρχίσετε με €100 και κατά την διάρκεια του
χρόνου, έχετε απόδοση 5%, στο τέλος του πρώτου χρόνου, θα έχετε
€105. Εάν απλά αφήσετε τα χρήματα, στο επόμενο έτος και εφόσον
έχετε πάλι απόδοση επ’αυτών 5%, θα φτάσετε τα €110,25 στο τέλος
του δεύτερου έτους.
 Δηλαδή, στο δεύτερο έτος αποκομίζετε απόδοση 5% πάνω στο αρχικό
σας κεφάλαιο των €100 και άλλο 5% στα €5 που αποκομίσατε κέρδος
στο πρώτο έτος.
 Με αυτό το ρυθμό απόδοσης, το αρχικό σας κεφάλαιο διπλασιάζεται
σε λιγότερο από 15 χρόνια.

9. http://www.investor.gov/tools/calculators/compound-interest-calculator
http://www.moneychimp.com/features/market_cagr.htm

10. Κίνδυνος
 Όλες οι επενδύσεις περιέχουν κάποιον βαθμό κινδύνου.
 Δεν υπάρχει επένδυση με μηδενικό κίνδυνο.
 Αν σκοπεύετε να εμπλακείτε σε επενδύσεις αξιογράφων
όπως μετοχές, ομολογίες, αμοιβαία κεφάλαια κ.λπ., είναι
σημαντικό να κατανοήσετε πριν επενδύσετε, ότι
μπορείτε να χάσετε χρήματα.

11. Κίνδυνος
 Ειδικός Κίνδυνος:
Προέρχεται από παράγοντες
που επιδρούν μόνο σε μια
επένδυση (π.χ. μετοχή).
 Συστηματικός Κίνδυνος ή
Κίνδυνος Αγοράς:
Προέρχεται από παράγοντες
που επιδρούν σε όλες τις
επενδύσεις της Αγοράς.

12. Κίνδυνος

13. Κίνδυνος και Απόδοση:
Μια σχέση ανάλογη, σε βάθος χρόνου

14. Κίνδυνος και Απόδοση:
Μια σχέση ανάλογη, σε βάθος χρόνου
Dow Jones, Περισσότερο και συχνότερα ανοδικός παρά πτωτικός

15. Κίνδυνος:
Προσοχή στην ‘βαρύτητα’!
 Μια μετοχή εάν πάει
από τα €100 στα €20,
καταγράφει πτώση
80%.
 Για να πάει όμως από
τα €20 στα €100,
πρέπει να καταγράψει
αύξηση 400%.
 Όμως οι μικρότερες
κεφαλαιοποιήσεις,
παράγουν καλύτερες
αποδόσεις
μακροπρόθεσμα.

18. Αγορές Κεφαλαίων

19. Συναλλαγές σε Μετοχές…
 Μπορείτε να υλοποιείται συναλλαγές σε μετοχές και
παρόμοια προϊόντα. Η Επιτυχία σας εξαρτάται από την
δυνατότητά σας, να:
 Προβλέψετε με επαρκή ακρίβεια τις μελλοντικές τιμές και
 Να διαχειριστείτε αποτελεσματικώς τους κινδύνους
 Δυο είναι οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται ευρέως για την
πρόβλεψη των τιμών
 Θεμελιώδης Ανάλυση
 Τεχνική Ανάλυση
 Υπάρχουν διάφορες στρατηγικές για να διαχειριστείτε τους
κινδύνους που σχετίζονται με τις χρηματιστηριακές
συναλλαγές.

20.  Τι βλέπετε εδώ;

21. … και τι είναι στην
πραγματικότητα.

22.  Τι βλέπετε εδώ;

23.  Τι βλέπετε εδώ;
Η ερμηνεία που
δίδουμε, εξαρτάται από
την αντίληψή μας, την
οπτική μας, τις
πεποιθήσεις μας, τον
χαρακτήρα μας, τις
γνώσεις μας, την
συνολική η μερική
εικόνα κ.λπ.

24. Θεμελιώδης Ανάλυση
 Η Θεμελιώδης Ανάλυση διερευνά τον εντοπισμό θεμελιωδών
οικονομικών και πολιτικών παραγόντων, που μπορούν να
επηρεάσουν την αξία μιας μετοχής κ.λπ..
 Βασικά είναι μια μορφή ανάλυσης της (τρέχουσας και μελλοντικής)
προσφοράς και ζήτησης μιας μετοχής ώστε να διαπιστώσει εάν
 Η μεταβολή της τιμής είναι δικαιολογημένη, και
 Σε ποια κατεύθυνση αναμένεται να αλλάξουν οι τιμές και για πόσο.
 Η προσέγγιση αυτή, απαιτεί
 συγκέντρωση σημαντικών ποσοτήτων οικονομικών δεδομένων,
 συνδυασμός των προσδοκιών των συμμετεχόντων στην αγορά, και
 ανάλυση όλων αυτών των πληροφοριών, για πρόβλεψη μελλοντικών
τιμών

25. Θεμελιώδης Ανάλυση
 H Θεμελιώδης Ανάλυση εστιάζει στο αίτιο και αποτέλεσμα –
αίτια εξωτερικά προς τις χρηματιστηριακές αγορές είναι πιθανόν
να επηρεάσουν τις τιμές.
 Αυτοί οι παράγοντες μπορεί να περιλαμβάνουν κυβερνητικές
πολιτικές, επίπεδα αποθεμάτων, οικονομικούς δείκτες κ.λπ.
 H Θεμελιώδης Ανάλυση θεωρεί ότι η αγορά προσωρινά μπορεί
να μην έχει αξιολογήσει ορθά τη τιμή μιας μετοχής αλλά η
«ορθή» τιμή θα επιτευχθεί μακροπρόθεσμα. Κέρδη είναι δυνατά
εντοπίζοντας τις υποτιμημένες αξίες και περιμένοντας την αγορά
να αναγνωρίσει το «λάθος» της, διορθώνοντάς το.

26.  Διάφορες Πηγές Άντλησης Στοιχείων για την Θεμελιώδη
Ανάλυση
 Το πλαίσιο Προσφοράς και Ζήτησης
 Στοιχεία από Ισολογισμούς και Λογιστικές Καταστάσεις
 Κλαδικές Αναλύσεις
 Στατιστικές Αναλύσεις
H Θεμελιώδης Ανάλυση …

27.  Η Ζήτηση στην Αγορά: Δείχνει πόσοι άνθρωποι προτίθενται να
αγοράσουν σε διάφορα επίπεδα τιμών. Συνεπώς, η ζήτηση συναρτάται
της τιμής και της ποσότητας, με τους υπόλοιπους παράγοντες να
παραμένουν σταθεροί.
Θεμελιώδης Ανάλυση:
Το πλαίσιο Προσφοράς και Ζήτησης
 Σύμφωνα με τα οικονομικά της
καταναλωτικής συμπεριφοράς,
εκδηλώνεται ο νόμος της ζήτησης:
 Όταν οι τιμές ενός αγαθού
ανέρχονται, οι καταναλωτές
αγοράζουν λιγότερο
 Έτσι οδηγούμαστε σε μια
κατερχόμενη καμπύλη της
ζήτησης

28. Αλλαγές της Ζήτησης στην Αγορά
 Οι αλλαγές τιμών δεν οδηγούν σε αλλαγή της ζήτησης – τότε η
καμπύλη ανυψώνεται
 Αύξηση της ζήτησης – η καμπύλη της ζήτησης ανυψώνεται
προς τα δεξιά
 Πτώση της ζήτησης – η καμπύλη της ζήτησης μετατοπίζεται
προς τα αριστερά
Θεμελιώδης Ανάλυση:
Το πλαίσιο Προσφοράς και Ζήτησης

29.  Η Προσφορά στην Αγορά: Η προσφορά στην αγορά δείχνει την
ποσότητα αγαθών που οι παραγωγοί προτίθενται να πουλήσουν σε
σχέση με τα επίπεδα τιμών. Συνεπώς, η προσφορά είναι η σχέση μεταξύ
της τιμής και της ποσότητας που προσφέρεται, με τους υπόλοιπους
παράγοντες να παραμένουν σταθεροί.
Fundamental Analysis:
The Demand-Supply Framework
 Η θεωρία του παραγωγού
προέρχεται από το νόμο της
προσφοράς
 Όταν οι τιμές ενός αγαθού
ανέρχονται, η προσφερόμενη
ποσότητα αυξάνει
 Οδηγώντας σε μια ανοδική
καμπύλη προσφοράς

30. Αλλαγές της Προσφοράς στην Αγορά
 Αύξηση της προσφοράς – η καμπύλη της προσφοράς
μετατοπίζεται προς τα δεξιά
 Κάμψη της προσφοράς – η καμπύλη της προσφοράς
μετατοπίζεται προς τα αριστερά.
Θεμελιώδης Ανάλυση:
Το πλαίσιο Προσφοράς και Ζήτησης

31.  Ισορροπία Αγοράς: Η τιμή και
ποσότητα ισορροπίας
καθορίζεται από συναλλαγές
μεταξύ αυτών που ζητούν
(καταναλωτές) και προμηθευτές
(πωλητές)
 Σημείο Ισορροπίας: Είναι το
σημείο τομής της αγοραίας
προσφοράς και ζήτησης
 Η τιμή όπου η ποσότητα που
ζητείται ισούται με την
ποσότητα που προμηθεύεται
Θεμελιώδης Ανάλυση:
Το πλαίσιο Προσφοράς και Ζήτησης

32. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Λογιστικές Καταστάσεις
 Οι εταιρείες είναι υποχρεωµένες να προετοιµάζουν και να
παρουσιάζουν τις λογιστικές καταστάσεις τους.
 Η Χρηµατοοικονοµική Έκθεση πρέπει να περιλαµβάνει τον
Ισολογισµός, την Κατάσταση Αποτελεσµάτων Χρήσεως, την
Ανάλυση Ταµειακών Ροών, την Έκθεση Εξουσιοδοτηµένου
Ελεγκτή, καθώς και µια περιγραφή των αποτελεσµάτων από την
εταιρία, καθώς και εκτιµήσεις για την επόµενη χρονιά.

33. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Ο Ισολογισμός
 Η οικονομική εικόνα μιας εταιρείας σε δεδομένη χρονική
στιγμή, αποτυπώνεται στον Ισολογισμό.
 Ο ισολογισμός έχει δύο κομμάτια: Αριστερά έχουμε το
Ενεργητικό που περιέχει τα περιουσιακά στοιχεία της και δεξιά,
έχουμε το Παθητικό, που περιέχει τις οφειλές και υποχρεώσεις
της.
 Ο Ισολογισμός πρέπει να είναι ισοσκελισμένος, ήτοι η αξία
του Ενεργητικού να ισούται με αυτή του Παθητικού.

34.  Οι κύριες κατηγορίες ενεργητικού είναι:
 τα πάγια στοιχεία της εταιρείας (οικόπεδα, εργοστάσια κ.λπ.),
 τα αποθέµατα σε πρώτες ύλες και προϊόντα, οι οφειλές από
πελάτες,
 τα διαθέσιµα της εταιρείας (ταμείο, καταθέσεις),
 Τις τυχόν επενδύσεις της εταιρείας σε χρεόγραφα.
 Οι ασώµατες κινητοποιήσεις, ουσιαστικά ο ‘αέρας’ της
εταιρίας, η διαφορά µεταξύ της αξίας της εταιρίας και της
δυνητικής τιµής πώλησής της.
Θεμελιώδης Ανάλυση:
Το Ενεργητικό

35. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Το Παθητικό
 Οι κύριες κατηγορίες παθητικού είναι:
 οι υποχρεώσεις προς τους µετόχους της (που περιλαµβάνει το
καταβεβληµένο από αυτούς µετοχικό κεφάλαιο καθώς και τα
αποθεµατικά από τα αδιανέµητα κέρδη των προηγούµενων
χρήσεων),
 τα µακροπρόθεσµα χρέη της εταιρείας προς τρίτους (και αφορά
χρέη διάρκειας µεγαλύτερης του έτους, για παράδειγµα η
έκδοση οµολόγου µεγάλης διάρκειας),
 τα βραχυπρόθεσµα χρέη της εταιρείας προς τρίτους (διάρκειας
συνήθως µικρότερης του έτους), όπως από δανεισμό, προς
ασφαλιστικά ταμεία κ.ά.

36. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Ο Ισολογισμός (Balance Sheet)
 Ο Ισολογισμός έχει απλουστευμένα την ακόλουθη μορφή:

37.  Αριθµοδείκτης Ρευστότητας:
 Ο αριθµοδείκτης ρευστότητας χρησιµοποιείται για να προσδιοριστεί αν
µια επιχείρηση έχει την ικανότητα να ανταποκρίνεται στις
βραχυπρόθεσµες υποχρεώσεις της. Αυτός είναι ένας δείκτης που
συγκρίνει τα ρευστοποιήσιµα περιουσιακά στοιχεία της εταιρείας (το
κυκλοφορούν ενεργητικό) µε τις βραχυπρόθεσµες υποχρεώσεις
(πληρωµές χρεών προς τρίτους) της εταιρείας.
 Στο κυκλοφορούν ενεργητικό περιλαµβάνονται τα διαθέσιµα (µετρητά,
αµέσως ρευστοποιήσιµα χρεόγραφα), οι απαιτήσεις από τους πελάτες και
τα αποθέµατα προϊόντων.
 Ο αριθµοδείκτης Ρευστότητας ισούται µε:
Θεμελιώδης Ανάλυση:
Αριθμοδείκτες

38.  Όσο µεγαλύτερος είναι ο παραπάνω δείκτης Ρευστότητας, τόσο σε
ισχυρότερη θέση από πλευράς ρευστότητας έχει η συγκεκριµένη εταιρεία.
Η επιθυµητή τιµή του εξαρτάται από το είδος της εταιρείας.
 Στις απαιτήσεις της εταιρείας µπορεί να περιλαµβάνονται και απαιτήσεις
από επισφαλείς πελάτες ενώ στα αποθέµατα προϊόντων µπορεί να
περιλαµβάνεται και υπερτιµολογηµένο προϊόν ή απαξιωμένο, για αυτό
πρέπει να δίδεται προσοχή σε αυτές τις κατηγορίες.
 Για τον λόγο αυτό οι εταιρείες που έχουν περισσότερα ρευστά διαθέσιµα
βρίσκονται σε καλύτερη θέση.
 Σε περίπτωση που οι βραχυπρόθεσµες υποχρεώσεις βρίσκονται σε
υψηλότερα επίπεδα από το κυκλοφορούν ενεργητικό της εταιρείας τότε
αυτή βρίσκεται σε δεινή θέση διότι δεν µπορεί να ξεπληρώσει τα
βραχυπρόθεσµα χρέη της. Επίσης δεν της περισσεύουν κεφάλαια για να
επενδύσει στην επέκταση της.
Θεμελιώδης Ανάλυση:
Αριθμοδείκτες

39. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης
(Profit & Loss Statement)

41. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Αριθμοδείκτες
 Αριθµοδείκτης Αποδοτικότητας Ιδίων Κεφαλαίων:
 Ένας από τους πιο σηµαντικούς αριθµοδείκτες είναι της Αποδοτικότητας
των Ιδίων Κεφαλαίων (Return on Equity). Ο αριθµοδείκτης υπολογίζεται
ως εξής:
 Τα καθαρά κέρδη τα βρίσκουμε στην κατάσταση αποτελεσµάτων
χρήσεως και τα ίδια κεφάλαια στο παθητικό.
 Ο αριθµοδείκτης αυτός µετρά την αποτελεσµατικότητα των κεφαλαίων
των µετόχων της επιχείρησης και είναι καλό να είναι υψηλός.

42. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Αριθμοδείκτες
 Αριθµοδείκτης Αποδοτικότητας Ιδίων Κεφαλαίων:
 Άλλος σημαντικός αριθμοδείκτης, είναι της Αποδοτικότητας του
Ενεργητικού (Return on Assets). Ο αριθµοδείκτης υπολογίζεται ως εξής:
 Ο αριθµοδείκτης αυτός µετρά την αποδοτικότητα επί του Ενεργητικού
της επιχείρησης και βέβαια, είναι καλό να είναι υψηλός.

43. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Αριθμοδείκτες
 Αριθµοδείκτης Δανειακής Επιβάρυνσης:
 Εκ των σημαντικότερων των αριθμοδεικτών, είναι της Δανειακής
Επιβάρυνσης (Debt Ratio).
 Ο αριθµοδείκτης υπολογίζεται ως εξής: έχουμε ένα κλάσμα στον
αριθμητή του οποίου έχουμε το σύνολο των Υποχρεώσεων (τις
βρίσκουμε στο Παθητικό) και στον παρονομαστή, έχουμε το σύνολο του
ενεργητικού.
 Γενικά, όταν ο δείκτης αυτός είναι υψηλός δεν είναι καλό.

44. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Αριθμοδείκτες
 Αριθµοδείκτης Περιθωρίου Μικτού Κέρδους (Profit Gross Margin):
 Ο συγκεκριμένος αριθμοδείκτης υπολογίζεται διαιρώντας τα Μικτά Κέρδη
με τις Πωλήσεις (της ιδίας περιόδου).
 Μικτά κέρδη και πωλήσεις (ή κύκλος εργασιών ή έσοδα), τα λαμβάνουμε
από τα Αποτελέσματα Χρήσης.
 Όσο υψηλότερος είναι τόσο το καλύτερο, καθώς δείχνει ισχυρή λειτουργική
κερδοφορία.

45. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Αριθμοδείκτες
 Αριθµοδείκτης Περιθωρίου Καθαρού Κέρδους (Profit Net Margin):
 Ο συγκεκριμένος αριθμοδείκτης υπολογίζεται διαιρώντας τα Καθαρά
Κέρδη με τις Πωλήσεις.
 Καθαρά κέρδη και πωλήσεις (ή κύκλος εργασιών ή έσοδα), τα
λαμβάνουμε από τα Αποτελέσματα Χρήσης.
 Όσο υψηλότερος είναι τόσο το καλύτερο, καθώς δείχνει ισχυρή
κερδοφορία.
 Ακριβώς επειδή μιλάμε για καθαρά κέρδη, παρόλο που είναι καλό να
είναι υψηλός ο δείκτης, τον συγκρίνουμε και με το Μικτό Περιθώριο.

46. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Αριθμοδείκτες (ειδικά για τράπεζες)

47. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Κατάσταση Ταμειακών Ροών (Cash Flow)
 Η κατάσταση ταμειακών ροών καταγράφει τις εισροές και
εκροές σε ρευστό. Οι κύριες κατηγορίες είναι οι ακόλουθες:

48. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Κέρδη ανά Μετοχή
 Τα Κέρδη ανά Μετοχή, προκύπτουν διαιρώντας το σύνολο των
κερδών μιας εταιρείας σε ετησιοποιημένη βάση, με τον συνολικό
αριθμό μετοχών της εταιρείας.
 Ως κέρδη, συνήθως λαμβάνονται τα κέρδη προ φόρων ή τα κέρδη μετά
από φόρους.
 Τα κέρδη προ φόρων, για τον υπολογισμό του δείκτη, τα βρίσκουμε στα
Αποτελέσματα Χρήσης.
 Τα Κέρδη ανά Μετοχή γενικότερα, είναι ίσως ο απλούστερος παράγοντας
που μας βοηθάει να εκτιμήσουμε την αξία μιας μετοχής.
 Ο δείκτης υπολογίζεται είτε με τα τελευταία διαθέσιμα επίσημα στοιχεία,
ήτοι από τον τελευταίο Ισολογισμό ή σε κυλιόμενη βάση, αθροίζοντας
τέσσερα τρίμηνα.

49. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Κέρδη ανά Μετοχή
 Στην αγγλική, τα κέρδη ανά μετοχή αναφέρονται με το ακρωνύμιο EPS,
το οποίο προκύπτει από το Earnings Per Share.
 Εννοείται ότι όσο υψηλότερα είναι τα αναλογούντα ανά μετοχή κέρδη,
τόσο το καλύτερο.
 Σημείο προσοχής! Τα κέρδη να προκύπτουν από οργανική αιτία, έτσι
ώστε να μην είναι ένα περιστασιακό αποτέλεσμα.
 Έχουμε την εταιρεία Α και την εταιρεία Β.
Η Α έχει κέρδη ανά μετοχή, €1,0 και η Β έχει €1,5.
1) Εάν όλα τα άλλα στοιχεία είναι ίδια, ποια είναι προτιμητέα;
2) Εάν όλα τα άλλα στοιχεία είναι ίδια με μοναδική εξαίρεση τα
ίδια κεφάλαια, όπου στην Α είναι το 1/3 της Β, ποια προτιμητέα;
3) Εάν όλα τα άλλα στοιχεία είναι ίδια με μοναδική εξαίρεση το
κύκλο εργασιών, όπου στην Α είναι το 1/2 της Β, ποια προτιμητέα;

50. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Δείκτης Ρ/Ε (Ρ/Ε Ratio)
 Ο πιο διαδεδομένος δείκτης αποτίμησης μετοχών. Παλαιός και
κλασσικός. Στη αγγλική είναι Price to Earnings Ratio.
 Ισούται με την αγοραία τιμή μιας μετοχής (Ρ εκ του Price), διαιρώντας
την με τα Κέρδη ανά μετοχή (ΕΡS).
 Για παράδειγμα, εάν μια εταιρεία διαπραγματεύεται στα €43 ανά μετοχή
και τα ανά μετοχή κέρδη της κατά την διάρκεια των τελευταίων 12
μηνών, είναι €1,95, τότε ο δείκτης P/E της συγκεκριμένης μετοχής είναι
22,05 (€43/€1,95).
 Ο Δείκτης P/E πρακτικά μας δείχνει τι πολλαπλάσιο, προσφέρει η αγορά
για κάθε ένα ευρώ (ή δολάριο) κερδών ανά μετοχή. Δηλαδή μια μετοχή
που έχει P/E = 8, σημαίνει ότι η αγορά πληρώνει €8 για ένα ευρώ κερδών
της επιχείρησης ή σε μια άλλη μετοχή με P/E = 10, η αγορά πληρώνει €10
για κάθε ένα ευρώ κερδών της.

51. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Δείκτης Ρ/Ε (Ρ/Ε Ratio)
 Ο Δείκτης P/E εναλλακτικά, μας παρουσιάζει πόσα χρόνια απαιτούνται
και με την προϋπόθεση ότι τα ανά μετοχή κέρδη της υποκείμενης
εταιρείας έμεναν σταθερά, για να αποσβέσουμε το κεφάλαιο που
καλούμαστε να δώσουμε για να αγοράσουμε μια μετοχή της.
Για παράδειγμα, μία μετοχή που έχει P/E = 8, σημαίνει ότι απαιτούνται 8
έτη για να μας ‘δώσει πίσω’ τα χρήματα που μας κόστισε για να την
αποκτήσουμε και μία άλλη μετοχή με P/E = 10, σημαίνει ότι απαιτούνται
10 έτη προκειμένου να ‘λάβουμε’ πίσω τα χρήματα που δώσαμε για την
απόκτησή της.
 Συχνά, υπολογίζουμε ή βλέπουμε να υπολογίζεται το δείκτη P/E, με
εκτίμηση κερδών (π.χ. για την τρέχουσα χρήση) ή με ένα μικτό σύστημα
(π.χ. δύο πραγματοποιηθέντα τελευταία τρίμηνα + δύο προσεχή τρίμηνα
με εκτίμηση αποτελεσμάτων - projected or forward P/E).
 Ο δείκτης P/E που υπολογίζεται σε κυλιόμενη βάση των τεσσάρων
τελευταίων τριμήνων, λέγεται trailing P/E.

52. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Δείκτης Ρ/Ε (Ρ/Ε Ratio)
 Γενικά, ένα υψηλό P/E σημαίνει ότι η αγορά αναμένει υψηλότερη
ανάπτυξη στο μέλλον.
 Ο δείκτης P/E μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πρόβλεψη των τιμών.
Παράδειγμα: Εάν η μετοχή Α έχει ιστορικά μέσο P/E = 15 και
υπολογίζουμε τα ανά μετοχή κέρδη της στα €0,50 στο τέλος της
τρέχουσας χρήσης, τότε μπορούμε να αναμένουμε €0,50 x 15 = €7,50.
 Ο δείκτης P/E μπορεί να χρησιμοποιηθεί συγκριτικά με τις ιστορικές του
μέσες τιμές, προκειμένου να συμπεράνουμε εάν μία μετοχή στην παρούσα
φάση, είναι υπερτιμημένη ή υποτιμημένη.
Παράδειγμα: Εάν η μετοχή Α έχει ιστορικά μέσο P/E = 15 και τώρα χωρίς
να συντρέχει κάποιος ιδιαίτερος λόγος, έχει P/E = 25 φαίνεται
υπερτιμημένη, αντίθετα εάν το τρέχον Ρ/Ε της ισούται με 7,5 φαίνεται
υποτιμημένη.
 Οι εταιρείες που είναι ζημιογόνες, δεν έχουν δείκτη P/E καθώς δεν
διαιρούμε με το 0.

53. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Δείκτης Ρ/Ε (Ρ/Ε Ratio)
 Θέλουμε να αγοράσουμε μία μετοχή μεταξύ δύο εταιρειών του ιδίου
αντικειμένου, π.χ. δύο αλλαντοβιομηχανιών, της Α και Β.
 Και οι δύο μετοχές, διαπραγματεύονται στην ίδια τιμή, στα €18.
 Τα ανά μετοχή κέρδη της Α είναι €2 και της Β είναι €4.
 Το Ρ/Ε της Α είναι συνεπώς 8 και της Β είναι 4,5.
 Εάν αγοράσουμε τη μετοχή της Α, σημαίνει ότι για κάθε ένα € κερδών ανά
μετοχή, εμείς πληρώνουμε €9, ενώ αν επιλέξουμε την Β, για κάθε ένα €
κερδών ανά μετοχή, θα πληρώσουμε €4,5.
Συνεπώς στην περίπτωση της Β, αγοράζουμε περισσότερα για ‘λιγότερα’
και φαίνεται να συμφέρει.
 Το Ρ/Ε μεταξύ διαφορετικών κλάδων διαφέρει: σε κλάδους που
παρουσιάζουν εντονότερους ρυθμούς ανάπτυξης (π.χ. τεχνολογίας),
συναντάμε υψηλότερα Ρ/Ε, ενώ σε κλάδους ‘ώριμους’ (π.χ.
επιχειρήσεις κοινής ωφελείας) συναντάμε χαμηλότερα.

54. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Δείκτης Ρ/Ε - Σημεία Προσοχής
 Ο δείκτης P/E μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα, καθώς
βασίζεται σε δεδομένα του παρελθόντος, που δεν εγγυώνται τα κέρδη
του μέλλοντος.
 Παρομοίως, εάν ένας δείκτης P/E υπολογίζεται βάσει των εκτιμώμενων
(μελλοντικών) κερδών, δεν υπάρχει εξασφάλιση ότι η εκτίμηση θα
επιβεβαιωθεί.
 Εάν δε λάβουμε υπόψη ότι συχνά η λογιστική είναι ‘δημιουργική’, τότε
κατανοεί κανείς ότι τα κέρδη μπορούν να παραποιηθούν ως προς την
πραγματική τους εικόνα.
 Για τους παραπάνω λόγους, συνίσταται στους επενδυτές να
χρησιμοποιούν για την εκτίμηση της αξίας μιας εταιρείας, παραπάνω από
έναν δείκτη.

55. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Δείκτης ΡΕG (PEG Ratio)
 To P/E μιας μετοχής, διαιρούμενο με τον ρυθμό ανάπτυξής της
(υποκείμενης εταιρίας σε επίπεδο ανά μετοχή κερδών) για μια
συγκεκριμένη περίοδο.
 Ο δείκτης P/E προς Growth, αποκαλείται εν συντομία PEG και
χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει την αξία μιας μετοχής,
λαμβάνοντας υπόψη το ρυθμό ανάπτυξης.
 Ο PEG θεωρείται ότι παρέχει μια περισσότερο ολοκληρωμένη εικόνα
συγκριτικά με το P/E.
 Ενώ ένα υψηλό P/E μπορεί να δείχνει μία μετοχή ως μία καλή αγορά, εάν
συνυπολογίσουμε τον παράγοντα του ρυθμού ανάπτυξης των κερδών μέσω
του PEG, μπορεί το αποτέλεσμα να βγει έως και αρκετά διαφορετικό.
 Όσο χαμηλότερος είναι ο δείκτης PEG, τόσο μία μετοχή μπορεί να είναι
υποτιμημένη σε σχέση με το ρυθμό ανάπτυξης της κερδοφορίας της.

56. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Δείκτης ΡΕG (PEG Ratio)
 Γενικότερα, ένας δείκτης PEG χαμηλότερος της μονάδος, δείχνει μετοχή
που είναι υποτιμημένη ως προς τον ρυθμό ανάπτυξης των κερδών της,
όσο χαμηλότερα (της μονάδος), τόσο περισσότερο.
 Ένας δείκτης PEG υψηλότερος της μονάδος, δείχνει μετοχή που είναι
υπερτιμημένη ως προς τον ρυθμό ανάπτυξης των κερδών της, όσο
υψηλότερα, τόσο εντονότερα υπερτιμημένη.
 Παράδειγμα: Έχουμε τις μετοχές δύο εταιρειών του ιδίου κλάδου, π.χ.
πληροφορικής κ του ιδίου υποτομέα. Η μετοχή της Α, έχει P/E=14 κ της Β =19.
 Ο ρυθμός ανάπτυξης όμως της Α για την προσεχή 5ετία, είναι 10% ετησίως και
για την Β είναι 20% ετησίως. Το PEG συνεπώς της Α είναι 14/10 = 1,4 και της
Β, 19/20 = 0,95. Της Β λοιπόν, παρουσιάζει PEG χαμηλότερο της μονάδος και
αρκετά χαμηλότερο της Α και μπορούμε να πούμε ότι αν δεν συντρέχουν άλλοι
λόγοι, η μετοχή της Β είναι ελκυστικότερη προς αγορά, καθώς περισσότερο
υποτιμημένη ως προς την αναπτυξιακή της δυναμική.

57. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Δείκτης Ρ/Sales (Τιμή προς Πωλήσεις)
 Ο δείκτης Τιμής προς Πωλήσεις, μπορείτε να τον δείτε ως P/S ή
P/Sales ή Pr/Sales ή PSR.
 Ο δείκτης Τιμής προς Πωλήσεις*, υπολογίζεται:
 είτε διαιρώντας την συνολική κεφαλαιοποίηση** μιας εταιρείας με τις
πωλήσεις της,
 είτε σε ανά μετοχή επίπεδο, ήτοι διαιρώντας το κύκλο εργασιών με το
σύνολο των μετοχών.
* Τις Πωλήσεις ή Κύκλο Εργασιών ή Έσοδα, τα λαμβάνουμε από τα Αποτελέσματα Χρήσης.
** Κεφαλαιοποίηση, η συνολική χρηματιστηριακή αξία, ήτοι η τιμής μετοχής μιας εταιρείας x
τον συνολικό αριθμό μετοχών της.
 Ο δείκτης Τιμής προς Πωλήσεις, μας δείχνει τι πολλαπλάσιο δίνει η
αγορά για κάθε ένα € πωλήσεων της υπό εξέταση εταιρείας.
 Το σκεπτικό που τον διέπει, είναι σε γενικές γραμμές παρόμοιο με αυτό
του Ρ/Ε.

58. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Δείκτης Ρ/Sales (Τιμή προς Πωλήσεις)
 Όπως όλοι οι δείκτες, ο Τιμή προς Πωλήσεις έχει νόημα όταν συγκρίνει
εταιρείες του ιδίου κλάδου.
 Ένας χαμηλός δείκτης Τιμής προς Πωλήσεις υποδεικνύει μια πιθανά
υποτιμημένη εταιρεία, ενώ ένας δείκτης υψηλός δείκτης Τιμής προς
Πωλήσεις σε απόλυτες τιμές ή σε σύγκριση με τις μέσες ιστορικές του
τιμές, πιθανότατα δείχνει μια υπερτιμημένη εταιρεία.
 Ο δείκτης Τιμής προς Πωλήσεις, έχει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για δύο λόγους:
α) διότι οι πωλήσεις είναι ένα καθαρότερο οικονομικό μέγεθος συγκριτικά με τα
κέρδη, καθώς τα κέρδη είναι περισσότερο ευμετάβλητα, μπορούν να επηρεαστούν
από έκτακτες συγκυριακές καταστάσεις ή μπορεί να τους γίνει και ‘μαγείρεμα’, ενώ
οι πωλήσεις, είναι δύσκολο ιδίως σε μεγάλες επιχειρήσεις να αποκρυφτούν ή να
‘μαγειρευτούν’.
β) προσφέρεται περισσότερο για σύγκριση εταιρειών που είναι σε αρχική φάση
ανάπτυξης και δεν έχουν προλάβει να αναπτύξουν κερδοφορία, οπότε δεν μπορούμε
στη περίπτωσή τους να χρησιμοποιήσουμε το Ρ/Ε.

59. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Δείκτης Ρ/Sales (Τιμή προς Πωλήσεις)
 Παράδειγμα 1:
Εάν η μετοχή της εταιρείας Α, έχει δείκτη Τιμής προς Πωλήσεις
ίσο με 1,23 ενώ η ιστορική της μέση τιμή, είναι 1,35, δείχνει
πιθανά υποτιμημένη.
 Παράδειγμα 2:
Εάν η μετοχή της εταιρείας Α, έχει δείκτη Τιμής προς Πωλήσεις
ίσο με 1,23 ενώ ο μέσος όρος του δείκτη Τιμής προς Κέρδη, στον
κλάδο της, είναι 1,10, τότε δείχνει πιθανά υπερτιμημένη.
Βέβαια και σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να μην ισχύει αυτό, αν
π.χ. η Α παρουσιάζει εντονότερη ανάπτυξη από τις άλλες εταιρείες
του κλάδου της.

60. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Δείκτης Ρ/BV (Τιμή προς Λογιστική Αξία)
 Η Λογιστική Αξία μιας επιχείρησης ισούται με το Συνολικό
Ενεργητικό της μείον τα Άυλα στοιχεία και τις Υποχρεώσεις της.
 Σύμφωνα με άλλο τρόπο υπολογισμού, που όμως δεν διαφέρει
ουσιαστικά ως προς το αποτέλεσμα, η Λογιστική Αξία μιας
εταιρείας, ισούται με το σύνολο των Ιδίων Κεφαλαίων μείον τα
δικαιώματα μειοψηφίας.
 Η Λογιστική Αξία, μας δείχνει μια τρόπον τινά καθαρή αξία της
εταιρείας που εξετάζουμε διότι έχοντας αφαιρέσει το σύνολο των
υποχρεώσεών της από το σύνολο του Ενεργητικού, μας δείχνει τι θα
απόμενε εάν η εταιρεία χρεοκοπούσε και έκλεινε αυτή τη στιγμή.
 Ο δείκτης Τιμής προς Λογιστική Αξία λοιπόν, μας δείχνει τι
πολλαπλάσιο δίδει η αγορά ως προς την αναλογούσα ανά μετοχή
λογιστική αξία.

61. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Δείκτης Ρ/BV (Τιμή προς Λογιστική Αξία)
 Ένας χαμηλός δείκτης P/BV θα λέγαμε χαμηλότερος του 1,5, δείχνει
μετοχή υποτιμημένη.
 Εάν δε, ο δείκτης είναι σε τιμές χαμηλότερες της μονάδος, είναι
εντονότερα υποτιμημένη, όσο χαμηλότερη η τιμή, τόσο περισσότερο.
 Προφανώς, όπως και όλοι οι δείκτες και εφόσον δεν συντρέχει
κάποιος ιδιαίτερος λόγος, ο δείκτης P/BV, μπορεί να συγκριθεί με τον
εαυτό του ιστορικά ή με τον κλαδικό ή συνδυαστικά.
 Είναι χαρακτηριστικό ότι τομείς που θεωρούνται χρηματιστηριακά ότι
παρουσιάζουν έντονη ανάπτυξη, παρουσιάζουν P/BV και 10 και 20.
 Εν κατακλείδι, ο P/BV είναι ένας ενδιαφέρον δείκτης που δεν
συνδέεται όπως άλλοι δείκτες με την δυνατότητα κερδοφορίας
(έσοδα, κέρδη cash flow), δείχνοντας την ‘εσωτερική καθαρή’ αξία
μιας μετοχής σε μια δεδομένη στιγμή.

62. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Μερισματική πολιτική (Dividend Policy)
 Ορίζεται ως η πολιτική του ποσοστού των κερδών που μια εταιρεία θα
διανείμει ως μέρισμα στους μετόχους της.
 Στις ΗΠΑ το προμέρισμα είναι συνηθισμένο.
 Το μέρισμα που διανέμεται στους μετόχους, προκύπτει εκ των καθαρών
κερδών προς διανομή, αφού από την Διοίκηση κάθε εταιρείας ληφθούν
υπόψη οι ανάγκες ρευστού για χρηματοδότηση των αναπτυξιακών της
σχεδίων. Αφού καλυφθούν αυτά, το εναπομένον ρευστό, μπορούν να το
διαθέσουν για μέρισμα.
 Υπάρχουν δύο ‘οπτικές’ σχετικά με το μέρισμα:
• Αυτή που δίδει σημασία σε αυτό.
• Αυτή που δεν δίδει σημασία σε αυτό.
 Συνήθως εταιρείες που ακολουθούν υψηλή μερισματική πολιτική, άρα έχουν
υψηλά μερίσματα, είναι οι Επενδύσεων Χαρτοφυλακίου και οι Επενδύσεων
Ακινήτων (REIT).

63. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Μερισματική Απόδοση (Dividend Yield)
 Ένας δείκτης που δείχνει πόσο πληρώνει (ως ποσοστό %) μια εταιρεία
με μέρισμα στους μετόχους της κάθε χρόνο σε σχέση με την αγοραία
τιμή της μετοχής της.
 Στην απουσία κεφαλαιακών κερδών (αύξηση της τιμής της ίδιας της
μετοχής), η μερισματική απόδοση η απόδοση στην επένδυση (Return
on Investment - ROI) για μια μετοχή.
 Παράδειγμα: Εάν δύο εταιρείες πληρώνουν ετησίως μέρισμα €1 / μετοχή,
αλλά η μετοχή της εταιρείας Α διαπραγματεύεται στα €20 ενώ της εταιρείας
Β διαπραγματεύεται στα €40, τότε η μερισματική απόδοση της Α είναι 5%
και της Β είναι 2,5%. Υποθέτοντας ότι όλοι οι άλλοι παράγοντες είναι ίδιοι,
τότε η επένδυση στην μετοχή της Α, είναι ελκυστικότερη.

64. Θεμελιώδης Ανάλυση:
Τιμή προς Ταμειακές Ροές (Price to Cash Flow)
 Ένας δείκτης που δείχνει την αναλογία της τιμής μιας μετοχής ως προς
τις καθαρές ταμειακές της ροές (cash flow).
 Ένας δείκτης που στοχεύει εντονότερη στην διαπίστωση της
χρηματοοικονομικής υγείας μιας εταιρείας.
Εταιρείες χρηματοοικονομικά υγιείς, με ισχυρή ρευστότητα και
ισχυρές ταμειακές ροές, είναι ενδιαφέρουσες προς επένδυση · με την
προϋπόθεση όμως ότι θα είναι χαμηλή η αναλογία PCF.
 Μια χαμηλή αναλογία PCF (π.χ. 5) μας δείχνει μια πιθανά
υποτιμημένη μετοχή – το αντίθετο για υψηλούς δείκτες PCF (π.χ. 20).
 Θα πρέπει να μας προβληματίζει, ένας αρνητικός δείκτης PCF.

65. Θεμελιώδης Ανάλυση:
P/EBITDA
 Ένας δείκτης που δείχνει την αναλογία της τιμής μιας μετοχής ως προς
τα αυστηρά λειτουργικά κέρδη (ανά μετοχή) μιας εταιρείας (EBITDA).
 EBITDA = Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and
Amortization, ήτοι Κέρδη προ Χρηματοοικονομικών, Φόρων και
Αποσβέσεων.
 Μπορεί να το συναντήσετε και ως EBITD.
 Παρόμοιος δείκτης με το Ρ/Ε, με τη διαφορά ότι λαμβάνει υπόψη τα
λειτουργικά κέρδη μιας εταιρείας.
 Ο P/EBITDA προσφέρεται για εταιρείες σε κλάδους που απαιτούν
μεγάλες επενδύσεις, οπότε τα προ φόρων κέρδη λόγω υψηλών
αποσβέσεων θα ήταν χαμηλά, οπότε θα φαίνονταν ένα υψηλό P/E.

66. Ο δείκτης Beta:
beta coefficient - β
 Συντελεστής Βήτα (beta coefficient - β)
 Είναι ένας δείκτης που περιγράφει τη σχέση μεταξύ της μεταβλητότητας
μιας επένδυσης / χρεογράφου / χαρτοφυλακίου και της μεταβλητότητας της
αγοράς.
 Υψηλός συντελεστής beta συνεπάγεται ότι η τιμή, και κατ' επέκταση η
απόδοση, μιας μετοχής ή ενός χρεογράφου επηρεάζεται σημαντικά από τις
κινήσεις της αγοράς.
 Μικρές τιμές του συντελεστή beta σημαίνει ότι η απόδοση της επένδυσης
μένει σχετικά ανεπηρέαστη από τις διακυμάνσεις της απόδοσης της αγοράς.
 Αρνητικό beta σημαίνει ότι όταν οι αποδόσεις της αγοράς είναι θετικές η
απόδοση του υποκείμενου χρεογράφου ή της επένδυσης θα είναι αρνητικές
και το ανάποδο.

67. Ο δείκτης Beta:
beta coefficient - β
 beta = 1
Ένας συντελεστής beta ίσος με τη μονάδα σημαίνει ότι η απόδοση ενός
χρεογράφου , παρουσιάζει έντονη συσχέτιση (correlation) με τις αποδόσεις
της αγοράς.
 beta < 1
Συντελεστής beta μικρότερος της μονάδας σημαίνει ότι η απόδοση της
επένδυσης είναι μικρής μεταβλητότητας (λιγότερο μεταβλητή από την
απόδοση της αγοράς).
 beta > 1
Συντελεστής beta μεγαλύτερος της μονάδας σημαίνει ότι η απόδοση της
επένδυσης είναι υψηλής μεταβλητότητας (περισσότερο μεταβλητή από την
απόδοση της αγοράς).

68. Ο δείκτης Beta:
beta coefficient - β
 Μία μετοχή με beta = 1, θεωρείται ότι έχει την ίδια μεταβλητότητα με τον
Γενικό Δείκτη του χρηματιστηρίου.
 Οι μετοχές με χαμηλό beta ( < 1) αποκαλούνται «αμυντικές» μετοχές,
διότι οι επενδυτές επενδύουν σε αυτές όταν η αγορά κινείται πτωτικά ή
είναι ιδιαίτερα ασταθής.
 Μετοχές με υψηλό beta ( > 1) αποκαλούνται «επιθετικές» μετοχές
καθώς προτιμώνται από τους επενδυτές όταν ο δείκτης του
χρηματιστηρίου κινείται σταθερά ανοδικά γιατί με αυτόν τον τρόπο,
απολαμβάνουν υψηλότερες από το μέσο όρο αποδόσεις στα κεφάλαια
τους.
 Κατ' επέκταση ένας ‘συντηρητικός’ επενδυτής θα πρέπει να προτιμάει
μετοχές με χαμηλό συντελεστή beta , ενώ κάποιος ‘επιθετικός’, που θέλει
υψηλότερες αποδόσεις, και αναλαμβάνει μεγαλύτερο ρίσκο, θα πρέπει να
προσανατολιστεί σε μετοχές με υψηλό beta .

69.  To R2
φέρει τιμές από το 0 έως το 100.
 Ένας δείκτης R2
της τάξης του 100, σημαίνει ότι όλες οι κινήσεις της
μετοχής περιγράφονται πλήρως από τις κινήσεις του δείκτη αναφοράς.
 Ένα υψηλό R2
, μεταξύ 85 και 100, δείχνει η απόδοση του τίτλου είναι
σε γενικές γραμμές αρκετά ευθυγραμμισμένη με αυτή του δείκτη
αναφοράς.
 Μια μετοχή με χαμηλό , μικρότερο του 70 – και εννοείται όσο
λιγότερο τόσο το χειρότερο – σημαίνει ότι δεν πολυευθυγραμμίζεται
με την κίνηση του δείκτη αναφοράς.
Εάν για παράδειγμα, μια μετοχή έχει χαμηλό R2
, σημαίνει ότι δεν θα
πρέπει να δώσετε ιδιαίτερη σημασία στο beta.
 Ουσιαστικά, ένας υψηλός δείκτης R2
δείχνει ένα περισσότερο
αξιόπιστο beta.
Ο δείκτης R2
:
(θα πρέπει να τον βλέπουμε μαζί με τον beta)

71.  Η Τεχνική Ανάλυση συνίσταται στην κατά καθορισμένους τρόπους
μελέτης των ιστορικών τιμών με σκοπό την πρόβλεψη των τιμών
στο μέλλον
 Η Τεχνική Ανάλυση χρησιμοποιεί συχνότατα γραφήματα με τις
τιμές του παρελθόντος για να αναγνωρίσει μοτίβα
 Αυτά τα μοτίβα των τιμών χρησιμοποιούνται για την πρόβλεψη των
μελλοντικών τιμών
Τεχνική Ανάλυση:

72. Τεχνική Ανάλυση:
Τα ‘θεμέλια’: Dow Theory

73. • Ρόλος της Τεχνικής Ανάλυσης
 Να αναγνωρίσουν και να προβλέψουν αλλαγές στην κατεύθυνση
των τάσεων των τιμών
 Να προσδιορίσουν το timing της δράσης, ήτοι της αγοράς και της
πώλησης
Τεχνική Ανάλυση:
 Οι Τεχνικοί αναλυτές πιστεύουν ότι οι τιμές στην αγορά, περιέχουν
όλες τις χρήσιμες και ‘συγχρονισμένες’ πληροφορίες
 Οι τιμές αντανακλούν πολύ γρήγορα όλες τις διαθέσιμες θεμελιώδεις
πληροφορίες, όπως και άλλες, όπως προσδοκίες των traders και εντέλει
αντανακλούν την συνολική ψυχολογία και διάθεση της αγοράς προς τον
συγκεκριμένο τίτλο

74. Ανάλυση Γραφημάτων – το βασικό εργαλείο της Τεχνικής Ανάλυσης
 Ένα γράφημα τιμών είναι μια ακολουθία τιμών καταγεγραμμένες σε
ένα συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο.
 Όταν αναλύουμε γραφήματα, παρατηρούμε τις ιστορικές τιμές σε
γράφημα δύο διαστάσεων προκειμένου να αναγνωρίσουμε μοτίβα στις
τιμές που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να προβλέψουμε την
μελλοντική κίνηση των τιμών
 Ο στόχος του αναλυτή είναι να βρει κάποια σταθερά, αξιόπιστα και
λογικά μοτίβα στις τιμές, με τα οποία θα επιχειρήσει να προβλέψει τις
μελλοντικές κινήσεις των τιμών
 Οι αναλυτές βασίζονται πρωτίστως σε τρεις ενότητες δεδομένων
 Τιμές (μηνιαίες, εβδομαδιαίες, ημερήσιες, ενδοημερήσιες)
 Όγκοι Συναλλαγών
Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφημάτων

75. Technical Analysis:
Chart Analysis
 Οι πιο γνωστές μορφές απεικόνισης των γραφημάτων, είναι: bar
charts, line charts, candlestick charts.
 Σε αυτά τα γραφήματα (charts), ο κάθετος άξονας παρουσιάζει την
κλίμακα τιμών και ο οριζόντιος άξονας τον χρόνο. Οι τιμές
τοποθετούνται ξεκινώντας οι παλαιότερες από αριστερά και οι νέες
τιμές, οι τρέχουσες δηλαδή, είναι πέρα δεξιά.
Bar Charts:
 Τα Bar charts αποτυπώνουν τη συναλλακτική δραστηριότητα μιας
συγκεκριμένης περιόδου (π.χ. ημέρας, εβδομάδας, μηνός) με μια απλή
κάθετη γραμμή στο γράφημα.
 Αυτή η γραμμή, συνδέει την υψηλή τιμή και την χαμηλή τιμή της
περιόδου (ημέρας, εβδομάδας, μηνός).
 Η τιμή κλεισίματος, απεικονίζεται με μια μικρή οριζόντια γραμμούλα.

76. Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Bar Chart

77. Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Bar Chart
 Τα Bar charts
απεικονίζονται
επίσης με το
Άνοιγμα, Υψηλό,
Χαμηλό και
Κλείσιμο. Η μόνη
διαφορά είναι ότι
περιέχει και το
άνοιγμα, που
παρουσιάζεται με τη
μικρή οριζόντια
γραμμή στα
αριστερά της
μπάρας.

78. Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Bar Charts
Bar Charts: One-Day Price Reversals
 Τα Bar charts χρησιμοποιούνται συχνά για να αναγνωρίσει κανείς τις
αντιστροφές των τάσεων.
 Σε μια ανοδική αγορά οι τιμές σημειώνουν νέα υψηλά αλλά αν
ανοίξει ανοδικά αλλά στη συνέχεια κλείσει χαμηλότερα από το
κλείσιμο της προηγούμενης ημέρας, ίσως σημαίνει αντιστροφή
τάσης
 Σε μια καθοδική αγορά οι τιμές σημειώνουν νέα χαμηλά αλλά αν
ανοίξει καθοδικά αλλά στη συνέχεια κλείσει υψηλότερα από το
κλείσιμο της προηγούμενης ημέρας, ίσως σημαίνει αντιστροφή
τάσης

79. Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Line Charts
Line Charts:
 Σε ένα line chart,
καταγράφονται μόνο οι τιμές
κλεισίματος που ενώνονται
μεταξύ τους με γραμμή
 Για όσους θεωρούν ότι το
κλείσιμο είναι το
σημαντικότερο στοιχείο σε
μια συνεδρίαση.
 Προσέχοντας το κλείσιμο,
αποφεύγουν τα πιθανά
ψευδή ή ακραία
ενδοσυνεδριακά δεδομένα.

80. Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Candlestick Charts
Candlestick Charts:
 Τα candlestick charts έγιναν αρκετά δημοφιλή τα τελευταία χρόνια.
 Για ένα candlestick chart, απαιτούνται όλα τα στοιχεία (άνοιγμα,
υψηλό, χαμηλό, κλείσιμο).
 Τα ανοδικά candlesticks (λευκά) μορφοποιούνται όταν το κλείσιμο
είναι υψηλότερα από το άνοιγμα και τα καθοδικά (σκουρόχρωμα)
μορφοποιούνται όταν το κλείσιμο είναι χαμηλότερα από το άνοιγμα.

81. Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Candlestick Charts
Candlestick Charts:
 Το ανοιχτόχρωμο ή σκουρόχρωμο κυρίως σχέδιο του
candlestick που σχηματίζεται από το άνοιγμα και κλείσιμο,
καλείται σώμα και οι γραμμούλες πάνω και κάτω από αυτό,
καλούνται σκιές δείχνοντας το υψηλό και χαμηλό.
 Ένα ημερήσιο candlestick βασίζεται στις ημερήσιες τιμές
ανοίγματος, κλεισίματος, υψηλό και χαμηλό. Ένα εβδομαδιαίο
candlestick βασίζεται στο άνοιγμα της Δευτέρας, το
εβδομαδιαίο υψηλό και χαμηλό και το κλείσιμο της
Παρασκευής.

83. Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Candlestick Charts
Διάφορα Κοινά Σχήματα Κεριών

84. Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Candlestick Charts
Bulls vs. Bears
 Ένα candlestick αποτυπώνει τη μάχη μεταξύ Bulls (αγοραστών) και Bears
(πωλητών) σε μια δεδομένη χρονική περίοδο.
1. Μεγάλου μήκους λευκά candlesticks δείχνουν ότι οι Ταύροι επικρατούν
κατά την εξεταζόμενη περίοδο – υπάρχει αγοραστική πίεση.
2. Μεγάλου μήκους μαύρα candlesticks δείχνουν ότι οι Αρκούδες
επικρατούν κατά την εξεταζόμενη περίοδο – υπάρχει πίεση πωλητών.
3. Μικρού μήκους candlesticks δείχνουν ότι δεν υπάρχει καθαρή επικράτηση
ούτε των Ταύρων ούτε των Αρκούδων κατά την εξεταζόμενη περίοδο –
έχουμε μια σχετική σταθεροποίηση και ισορροπία.

85. Bulls vs. Bears
4. Μια μακριά κάτω σκιά (lower shadow) δείχνει ότι οι Αρκούδες
επικρατούσαν για ορισμένο χρόνο, αλλά τελικά έχασαν το ‘παιγνίδι’
έως το τέλος, με τους Ταύρους να κάνουν comeback.
5. Μια μακριά άνω σκιά (upper shadow) δείχνει ότι οι Ταύροι ήλεγχαν
το ‘παιγνίδι’ για ορισμένο χρόνο, αλλά έως το τέλος απέκτησαν τον
έλεγχο οι Αρκούδες με εντυπωσιακό comeback.
6. Μια μακριά άνω και κάτω σκιά (upper and lower shadow) δείχνει ότι
εντός της εξεταζόμενης περιόδου, είχαν τις στιγμές τους και οι
Αρκούδες και οι Ταύροι, αλλά εντέλει, κανείς τους δεν μπόρεσε να
επικρατήσει ξεκάθαρα.
Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Candlestick Charts

86. Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Candlestick Charts
Long vs. Short Bodies
 Γενικά μιλώντας, όσο μακρύτερο είναι ένα σώμα, τόσο εντονότερη η
αγοραστική πίεση ή αυτή των πωλήσεων.
 Μεγάλου μήκους σώματος λευκά candlesticks δείχνουν ισχυρή πίεση
από πλευράς Ταύρων – οι αγοραστές είναι επιθετικοί.
 Μεγάλου μήκους σώματος μαύρα candlesticks δείχνουν ισχυρή πίεση
από πλευράς Αρκούδων – οι πωλητές είναι επιθετικοί.
 Αντιθέτως, candlesticks με σώματα μικρού μήκους, δείχνουν μικρή
κίνηση στις τιμές και αντανακλούν μια ισορροπία.

87. White vs. Black Marubozus
 Από τα ισχυρότερα μακριά candlesticks είναι τα
Marubozu brothers, Μαύρα και Λευκά.
 Τα Marubozu δεν έχουν άνω και κάτω σκιά και τα
υψηλά και χαμηλά παρουσιάζονται από το άνοιγμα
και κλείσιμο.
 Ένα λευκό Marubozu μορφοποιείται όταν το
άνοιγμα είναι το ίδιο με το χαμηλό και το κλείσιμο,
ίσο με το υψηλό: Αυτό δείχνει ότι οι αγοραστές
έλεγξαν το ‘παιγνίδι’ από την αρχή έως το τέλος.
 Ένα μαύρο Marubozu μορφοποιείται όταν το
άνοιγμα συμπίπτει με το υψηλό και το κλείσιμο
ισοδυναμεί με το χαμηλό: Αυτό δείχνει ότι οι πωλητές
έλεγξαν το ‘παιγνίδι’ από την αρχή έως το τέλος.
Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Candlestick Charts

88. Long vs. Short Shadows
 Τα Candlesticks με χαμηλού μήκους σκιές δείχνουν ότι στο
μεγαλύτερο μέρος της συνεδρίασης, η δράση εξελίχθηκε γύρω από
τις τιμές ανοίγματος και κλεισίματος.
 Τα Candlestick με μεγάλου μήκους σκιές, δείχνουν ότι οι συναλλαγές
ξέφυγαν από τις τιμές ανοίγματος και κλεισίματος.
Technical Analysis:
Chart Analysis – Candlestick Charts

89. Technical Analysis:
Chart Analysis – Candlestick Charts
Long vs. Short Shadows
 Τα Candlesticks με μακριά άνω σκιά και κοντή κάτω
σκιά, δείχνει ότι οι αγοραστές κυριαρχούσαν σε μεγάλο
μέρος της συνεδρίασης θέτοντας τιμές υψηλότερα.
Ωστόσο, οι πωλητές κάποια στιγμή ανέκαμψαν,
αναγκάζοντας τις τιμές να υποχωρήσουν από τα υψηλά
τους και επιβάλλοντας ένα αδύναμο κλείσιμο,
δημιουργώντας έτσι μια μακριά άνω σκιά.
 Αντιθέτως, candlesticks με μακριά κάτω σκιά και κοντή
άνω, δείχνουν ότι οι πωλητές επικρατούσαν και
οδηγούσαν τις τιμές χαμηλότερα. Ωστόσο, οι αγοραστές
ανέκαμψαν και επικράτησαν έως το τέλος της
συνεδρίασης, οδηγώντας σε ένα ισχυρό κλείσιμο και
δημιουργώντας τη μακριά κάτω σκιά.

90. Doji
 Το Doji μορφοποιείται όταν το άνοιγμα και κλείσιμο είναι σχεδόν στο
ίδιο επίπεδο. Το μήκος των άνω και κάτω σκιών μπορεί να ποικίλουν
δίδοντας ως αποτέλεσμα ένα candlestick που μοιάζει σαν σταυρός, σαν
αντεστραμμένος σταυρός ή σαν το σύμβολο του +.
 Τα doji από μόνα τους, είναι ουδέτερα μοτίβα.
Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Candlestick Charts

91. Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Candlestick Charts
Doji
 Τα Doji δείχνουν την αίσθηση της αναποφασιστικότητας στον ‘πόλεμο’
μεταξύ αγοραστών και πωλητών. Οι τιμές κατά την διάρκεια της
συνεδρίασης κινούνται πάνω και κάτω από το επίπεδο ανοίγματος και
εντέλει κλείνουν κοντά στο επίπεδο ανοίγματος. Το αποτέλεσμα είναι μια
αντιπαράθεση, μια στάση αναμονής, καθώς ούτε οι ταύροι αλλά ούτε και
οι Αρκούδες κατάφεραν να κερδίσουν τον έλεγχο.
 Τα Doji είναι σημαντικά διότι δείχνουν ότι οι δυνάμεις της προσφοράς και
ζήτησης είναι περίπου ισοδύναμες και συνεπώς, είναι πιθανή μια αλλαγή
της τάσης προσεχώς.
 Τα Doji από μόνα τους δεν μπορούν να δείξουν αντιστροφή τάσης και
απαιτείται περαιτέρω μελέτη. Η σημαντικότητα των doji εξαρτάται από
τα προηγηθέντα candlesticks.

92. Doji and Trend
 Μετά από άνοδο ή από μακρύ λευκό candlestick, ένα
doji σηματοδοτεί ότι η αγοραστική ισχύς χαλαρώνει
που με τη σειρά του, δείχνει ότι η ανοδική τάση ίσως
οδεύει προς το τέλος της.
 Ωστόσο, μετά το doji, απαιτούνται περισσότερες
καθοδικές ενδείξεις για επιβεβαίωση της επικράτησης
των Αρκούδων. Αυτή μπορεί να έρθει μετά από μια
υποχώρηση κάτω από το άνοιγμα του μακριού λευκού
candlestick.
Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Candlestick Charts

93. Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Candlestick Charts
Doji and Trend
 Μετά από πτώση ή ένα μακρύ μαύρο
candlestick, ένα doji υποδεικνύει ότι οι πιέσεις
που ασκούσαν οι πωλητές εξασθενούν και η
πτωτική τάση ίσως οδεύει προς το τέλος της.
 Ωστόσο, χρειάζονται επιπλέον ενδείξεις για
επιβεβαίωση της αντιστροφής. Μια
επιβεβαίωση ότι περάσαμε σε κατάσταση
Bullish, θα μπορούσε να ήταν μια άνοδος πάνω
από τα επίπεδα ανοίγματος του προηγηθέντος
μακριού μαύρου candlestick.

94. Long Shadow Reversal
 Υπάρχουν δυο ζευγάρια candlestick μοτίβα
αντιστροφής που δημιουργούνται από ένα πραγματικά
μικρό σώμα, μια μακριά σκιά και μια πραγματικά
κοντή ή μη υπάρχουσα.
 Γενικά, η μακριά σκιά πρέπει να είναι τουλάχιστον
διπλάσιου μήκους ως προς το σώμα, που μπορεί να
είναι είτε λευκό είτε μαύρο.
Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Candlestick Charts

95. Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Candlestick Charts
Long Shadow Reversal
 Το Hammer και ο Hanging Man: αποτελείται από
πανομοιότυπα candlesticks με μικρά σώματα και μακριές
κάτω σκιές.
 Το Hammer είναι ένα μοτίβο αντιστροφής σε
ανοδική τάση που μορφοποιείται μετά από μια
πτώση. Ένα Hammer σηματοδοτεί μια δυνητική
αντιστροφή τάσης – ότι η αγοραστική πίεση αρχίζει
και αυξάνει. Επιπρόσθετα, τα hammers μπορούν να
σηματοδοτήσουν πυθμένες ή επίπεδα στήριξης.
 Το Hanging Man είναι ένα μοτίβο αντιστροφής σε
πτωτική τάση που μορφοποιείται μετά από άνοδο.
Το Hanging Man σηματοδοτεί ότι η πίεση από
πλευράς πωλητών αρχίζει και αυξάνει. Μπορεί
επίσης να σηματοδοτήσει μένα επίπεδο αντίστασης.

96. Αντεστραμμένα Hammer και Shooting Star
 Το αντεστραμμένο Hammer και το Shooting Star
μοιάζουν ίδια, αλλά έχουν διαφορετικές ενδείξεις
βασισμένες στην προηγούμενη δράση των τιμών.
 Και τα δύο candlesticks έχουν μικρά σώματα (μαύρο
ή άσπρο), μεγάλου μήκους άνω σκιές και μικρές ή
ανύπαρκτες κάτω σκιές.
 Αυτά τα candlesticks σηματοδοτούν δυνητικές
αναστροφές τάσεων, αλλά απαιτούν περαιτέρω
επιβεβαίωση για το σχετικό συμπέρασμα.
Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Candlestick Charts

97. Τεχνική Ανάλυση:
Ανάλυση Γραφήματος – Candlestick Charts
Αντεστραμμένα Hammer και Shooting Star
 Το αντεστραμμένο hammer είναι ένα μοτίβο
αντιστροφής σε ανοδική τάση που μορφοποιείται
μετά από μια υποχώρηση ή πτωτική τάση.
Επιπρόσθετα με μια δυνητική αντιστροφή τάσης,
τα αντεστραμμένα hammers μπορούν να δείχνουν
πυθμένες ή επίπεδα στήριξης.
 Το shooting star είναι ένα μοτίβο αντιστροφής
σε καθοδική που μορφοποιείται μετά από μια
άνοδο. Ένα shooting star σηματοδοτεί αυξανόμενη
πίεση από πλευράς πωλητών. Μπορεί επίσης να
δείχνει μια κορυφή ή ένα επίπεδο αντίστασης.

98.  Η Ανάλυση Γραφημάτων χρησιμοποιεί γραμμές τάσης (trend lines) και
ορισμένους βασικούς σχεδιασμούς, προκειμένου να προβλέψει
τις κορυφές και τους πυθμένες στην αγορά, όπως επίσης και τις
μελλοντικές κινήσεις των τιμών.
 Οι πιο δημοφιλείς τεχνικοί σχεδιασμοί είναι:
 Στήριξη και Αντίσταση (Support and Resist),
 Γραμμές Τάσεως (trend lines)
 Διπλές κορυφές και Διπλοί πυθμένες (Double tops and bottoms)
 Κεφαλή και Ώμοι (Head and Shoulders).
Τεχνική Ανάλυση:
Κοινά Τεχνικά Μοτίβα Τιμών

99. Τεχνική Ανάλυση:
Κοινά Τεχνικά Μοτίβα Τιμών
 Στήριξη και Αντίσταση (Support and Resistance)
 Ένα επίπεδο στήριξης είναι ένα επίπεδο τιμών που φαίνεται να
εκδηλώνεται ουσιαστική αγοραστική εμφάνιση σε σημείο που πιθανώς
θα συγκρατήσει την περαιτέρω πτωτική κίνηση.
 Ένα επίπεδο αντίστασης είναι ένα επίπεδο τιμών στο οποίο
εμφανίζεται έντονη πίεση από πωλητές που εμποδίζουν την περαιτέρω
ανοδική κίνηση.
 Μια περιοχή συμφόρησης εμφανίζεται όταν οι τιμές κινούνται
πλευρικά, δηλαδή λίγο πάνω, λίγο κάτω, εντός ορισμένου εύρους και
για μια αξιόλογη χρονική περίοδο.

100.  Ένα επίπεδο στήριξης είναι το επίπεδο τιμών στο οποίο εκδηλώνεται
ουσιαστική εμφάνιση αγοραστών που εμποδίζουν την περαιτέρω
πτώση των τιμών.
 Καθώς οι τιμές υποχωρούν σε μια πτωτική κίνηση πλησιάζουν τα επίπεδα
στήριξης και βέβαια λόγω της πτωτικής κίνησης καθίστανται φθηνότερες.
Αυτό ενεργοποιεί κάποιους αγοραστές ενώ παράλληλα, λόγω της
πτώσης, αποθαρρύνει κάποιους πωλητές.
 Έτσι, στο επίπεδο στήριξης είναι πιθανό να ανακοπεί η πτωτική κίνηση
εφόσον επικρατήσουν οι αγοραστές των πωλητών, επιβεβαιώνοντάς το
ως επίπεδο στήριξης.
 Το επίπεδο στήριξης μπορεί να προσδιοριστεί βάσει χαμηλών του
παρελθόντος.
Τεχνική Ανάλυση:
Στήριξη και Αντίσταση

101. Τεχνική Ανάλυση:
Στήριξη και Αντίσταση
 Ένα επίπεδο αντίστασης είναι το επίπεδο τιμών που εκδηλώνεται
έντονη πίεση από πλευράς πωλητών σε σημείο που εμποδίζει τις
τιμές από το να ανέβουν επιπλέον.
 Καθώς οι τιμές κινούνται ανοδικά, πλησιάζουν επίπεδο αντίστασης.
Οι πωλητές εμφανίζονται προθυμότεροι να πουλήσουν καθώς έχει
προηγηθεί κάποια άνοδος και λόγω αυτής της ανόδου, η μετοχή έχει
καταστεί κατάτι ακριβότερη και έχει αποθαρρύνει μέρος των
αγοραστών από το να την αγοράσουν.
 Φτάνοντας το επίπεδο αντίστασης, είναι πιθανό οι πωλητές να έχουν
επικρατήσει των αγοραστών και όντως η αντίσταση να επιβεβαιωθεί.
 Ένα επίπεδο αντίστασης μπορεί να προσδιοριστεί βάσει των
κορυφών που έχουν σημειωθεί στο παρελθόν.

102. Τεχνική Ανάλυση:
Κοινά Τεχνικά Μοτίβα Τιμών

103.  Άλλη μια αρχή της τεχνικής ανάλυσης είναι ότι η στήριξη μπορεί να
μετατραπεί σε αντίσταση και το αντίθετο.
 Άπαξ και ένα επίπεδο στήριξης ‘σπάσει’, δηλαδή εάν δεν κρατήσει
και οι τιμές πέσουν χαμηλότερα, τότε το διασπασθέν επίπεδο
στήριξης θεωρείται ότι μετατρέπεται σε επίπεδο αντίστασης.
 Η διάσπαση του σημείου στήριξης, σηματοδοτεί ότι οι πιέσεις των
πωλητών στο παρόν επίπεδο εντέλει επικράτησαν της εκδήλωσης
αγοραστών και ακριβώς γι’αυτό διασπάστηκε το σημείο στήριξης.
 Αναμένεται λοιπόν ότι και στο μέλλον, εάν η μετοχή κινηθεί ανοδικά
αυτή την φορά προσεγγίζοντας το επίπεδο αυτό, θα λειτουργήσει ως
αντίσταση, με την εκδήλωση αρκετών πωλητών.
Τεχνική Ανάλυση:
Στήριξη και Αντίσταση

104. Τεχνική Ανάλυση:
Στήριξη και Αντίσταση
 Από την άλλη πλευρά, έχουμε παρόμοια την μετατροπή
αντιστάσεων σε στηρίξεις.
 Καθώς οι τιμές μιας μετοχής ανέρχονται, προσεγγίζοντας ένα
επίπεδο αντίστασης, το ξεπερνούν.
 Αυτό σηματοδοτεί ότι στο σημείο εκείνο που μέχρι τότε
υπερίσχυε η προσφορά, υπερίσχυσε η ζήτηση.
 Επομένως και στο μέλλον, θα θεωρούν ότι στο σημείο αυτό,
έπειτα πλέον από μια πτώση, η ζήτηση θα εμφανιστεί ενισχυμένη
παρεμποδίζοντας περαιτέρω πτώση.

105. Τεχνική Ανάλυση:
Στήριξη και Αντίσταση

106.  Μια περιοχή συμφόρησης υφίσταται όταν οι τιμές κινούνται
πλευρικά, διακυμαινόμενες πάνω και κάτω εντός ενός ορατού εύρους
και για μια αξιοπρόσεχτη χρονική περίοδο
 Μια περιοχή συμφόρησης δείχνει ότι οι δυνάμεις της προσφοράς και
της ζήτησης είναι περίπου ισορροπημένες.
 Όταν οι τιμές βγουν εκτός της περιοχής συμφόρησης, προς τα πάνω ή προς
τα κάτω. Αναδεικνύεται ένας νικητής – Μια διάσπαση προς τα πάνω, είναι
μια νίκης των Ταύρων (ζήτηση) και μια προς τα κάτω, είναι νίκη των
Αρκούδων (προσφορά).
 Όταν οι τιμές εξέλθουν της περιοχής συμφόρησης διασπώντας την στήριξη, είναι ένα
σημάδι πωλήσεων.
 Όταν οι τιμές εξέλθουν της περιοχής συμφόρησης διασπώντας την αντίσταση, είναι
ένα σημάδι αγορών.
Τεχνική Ανάλυση:
Περιοχή Συμφόρησης – Trading Range

107. Τεχνική Ανάλυση:
Περιοχή Συμφόρησης – Trading Range

108.  Επειδή η τεχνική ανάλυση δεν είναι μια αυστηρή επιστήμη, είναι μερικές
φορές χρήσιμο, να δημιουργούμε ζώνες στήριξης και αντίστασης.
 Άλλες φορές, ‘δουλεύουν’ καλύτερα συγκεκριμένα επίπεδα στήριξης και
αντίστασης και άλλες φορές ‘δουλεύουν’ καλύτερα ζώνες στήριξης και
αντίστασης.
 Γενικότερα όμως και οι ζώνες, δεν μπορεί να έχουν μεγάλο ‘πλάτος’.
 Συνήθως, εάν το εύρος διακύμανσης είναι βραχύ, π.χ. μικρότερο του
διμήνου, τότε το εύρος τιμών είναι σχετικό στενό και ίσως προσφέρονται
καλύτερα οι συγκεκριμένες στηρίξεις και αντιστάσεις.
 Συνήθως, εάν το εύρος διακύμανσης είναι μεγάλο (αρκετοί μήνες), τότε
και το εύρος τιμών θα είναι αρκετά μεγαλύτερο. Σε αυτή την περίπτωση
ίσως προσφέρονται καλύτερα οι ζώνες για οριοθέτηση στηρίξεων και
αντιστάσεων.
Τεχνική Ανάλυση:
Ζώνες Στήριξης και Αντίστασης

109. Τεχνική Ανάλυση:
Ζώνες Στήριξης και Αντίστασης

110.  Η αναγνώριση ισχυρών στηρίξεων και αντιστάσεων, είναι σημαντικό
συστατικό για την επιτυχία στις επενδύσεις βάσει τεχνικής ανάλυσης.
 Ακόμα και εάν είναι δύσκολο να οριοθετήσουμε τις ακριβείς στηρίξεις
και αντιστάσεις, το να είμαστε ενήμεροι της ύπαρξής τους και το που
βρίσκονται, μπορεί να ενισχύει την ανάλυσή μας και τις δυνατότητες
ορθής πρόβλεψης.
 Όταν πλησιάζουν τις αντιστάσεις ή τις στηρίξεις, πρέπει να λειτουργεί ως
ένας συναγερμός για πιθανή αντιστροφή της έως τότε κίνησης.
 Η διάσπαση μιας αντίστασης σημαίνει ότι οι Ταύροι (αγοραστές)
κέρδισαν τη μάχη και η διάσπαση μιας στήριξης σημαίνει ότι οι Αρκούδες
(πωλητές) επικράτησαν.
 Προκειμένου να κάνουμε τις ανάλογες κινήσεις μας όμως (αγορές ή
πωλήσεις), πρέπει να δούμε την διάσπαση της αντίστασης ή στήριξης και
όχι να την προβλέπουμε.
Τεχνική Ανάλυση:
Στήριξη και Αντίσταση

111.  Η Τεχνική Ανάλυση είναι κατασκευασμένη στην πεποίθηση ότι οι
τιμές κινούνται διαμορφώνοντας τάσεις.
 Μια κοινή στρατηγική trading, είναι να αναγνωρίσουμε μια τάση και
μετά να την ακολουθήσουμε.
 Μια γραμμή τάσης (trend line), είναι μια ευθεία γραμμή που συνδέει
περιοδικά υψηλά ή χαμηλά σε ένα γράφημα τιμών και έπειτα,
επεκτείνει αυτήν, στο μέλλον, θεωρώντας ότι θα παρουσιάσει τις
αντιστάσεις ή τις στηρίξεις αναλόγως.
 Οι δύο πιο κοινοί τύποι γραμμών τάσης είναι:
 Γραμμές ανοδικής τάσης (Uptrend lines)
 Γραμμές καθοδικής τάσης (Downtrend lines)
Technical Analysis:
Γραμμές Τάσης (Trend Lines)

112.  Μια uptrend line έχει ανοδική κλίση και μορφοποιείται συνδέοντας
δύο ή περισσότερα χαμηλά σημεία. Φυσικά για να έχει ανοδική κλίση,
το δεύτερο χαμηλό πρέπει να είναι υψηλότερα από το πρώτο.
 Οι Uptrend lines δρουν ως επίπεδα στήριξης και δείχνουν ότι
υπάρχει μια υπερβάλλουσα ζήτηση (ζήτηση μεγαλύτερη της
προσφοράς), η οποία αυξάνεται, παρά την άνοδο των τιμών.
 Για όσο καιρό οι τιμές παραμένουν πάνω από την γραμμή ανοδικής
τάσης, η ανοδική τάση θεωρείται ότι παραμένει σε ισχύ.
 Μια καθοδική διάσπαση από τις τιμές, της uptrend line, δείχνει ότι
η κατάσταση υπερβάλλουσας ζήτησης αποδυναμώθηκε και μπορεί
να ακολουθήσει αλλαγή τάσης.
Technical Analysis:
Uptrend Lines

113. Technical Analysis:
Uptrend Line

114.  Μια downtrend line έχει καθοδική κλίση και μορφοποιείται από τη
σύνδεση με ευθεία γραμμή τουλάχιστον δύο υψηλών. Προκειμένου να
έχει καθοδική κλίση, πρέπει το δεύτερο υψηλό να είναι χαμηλότερα σε
σχέση με το πρώτο.
 Οι Downtrend lines δρουν ως επίπεδα αντίστασης και υποδεικνύουν
ότι υφίσταται κατάσταση υπερβάλλουσας προσφοράς (προσφορά μείον
ζήτηση) που αυξάνεται ακόμα και αν οι τιμές υποχωρούν.
 Για όσο καιρό οι τιμές παραμένουν κάτωθεν της γραμμής καθοδικής
τάσης (downtrend line), θεωρείται ότι η καθοδική τάση παραμένει σε
ισχύ.
 Μια ανοδική διάσπαση από τις τιμές της καθοδικής γραμμής τάσης
(downtrend line) υποδεικνύει ότι η κατάσταση υπερβάλλουσας
προσφοράς μειώνεται και είναι πιθανή, έως και ανατροπή της τάσεως.
Technical Analysis:
Downtrend Lines

115. Technical Analysis:
Downtrend Line

116.  Double tops ή bottoms μπορούν να υποδεικνύουν συχνά μια αλλαγή
τάσης.
 Σε μια ανοδική τάση, η αποτυχία των τιμών να ξεπεράσουν μια
προηγούμενη κορυφή σε δυο εγχειρήματα, διαμορφώνουν διπλή
κορυφή (double top).
 Αυτό είναι προειδοποιητικό σημάδι ότι η ανοδική τάση ίσως βρίσκεται
κοντά στο τέλος της και πιθανότατα να ακολουθήσει καθοδική τάση.
 Ωστόσο, η μορφοποίηση μιας double top δεν θεωρείται επιβεβαιωμένη
έως ότου οι τιμές διασπάσουν προς τα κάτω, το προηγούμενο χαμηλό.
 Ένας διπλός πυθμένας (double bottom) είναι η αντίστροφη εικόνα μιας
double top, με τις ακριβώς αντίθετες ενδείξεις.
Technical Analysis:
Double Tops or Bottoms

117. Technical Analysis:
Double Tops

118. Technical Analysis:
Double Bottoms

119.  Ο σχηματισμός Κεφαλής - Ώμων (Head-and-Shoulders)
περιλαμβάνεται μεταξύ των πιο διαδεδομένων μοτίβων που
ενδεχομένως παρουσιάζουν μια αλλαγή τάσης.
 Οι σχηματισμοί Head-and-Shoulders αποτελούνται από τέσσερις
φάσεις:
 Ο αριστερός ώμος (left shoulder)
 Η κεφαλή (head)
 Ο δεξιός ώμος (right shoulder)
 Η διάσπαση της γραμμής λαιμού (penetration of the neckline)
Technical Analysis:
Head-and-Shoulders Tops or Bottoms

120. Technical Analysis:
Head-and-Shoulders Tops or Bottoms
 Ένας σχηματισμός head-and-shoulder αντιστροφής τάσης θεωρείται
ολοκληρωμένος μόνο όταν διασπάται η γραμμή λαιμού.
 Μπορεί να έχουμε σχηματισμό Head-and-Shoulder κορυφής: Ο
σχηματισμός ολοκληρώνεται όταν οι τιμές διασπούν καθοδικά τη
γραμμή λαιμού υποδεικνύοντας αντιστροφή από ανοδική τάση σε
καθοδική.
 Μπορεί να έχουμε σχηματισμό Head-and-Shoulder πυθμένα
(αντίστροφο): Ο σχηματισμός ολοκληρώνεται όταν οι τιμές διασπούν
ανοδικά τη γραμμή λαιμού υποδεικνύοντας αντιστροφή από καθοδική
τάση σε ανοδική.

121. Technical Analysis:
Head-and-Shoulders Top

122. Technical Analysis:
Head-and-Shoulders Bottom

123.  Για την ανάλυση των τάσεων της αγοράς, χρησιμοποιούνται και
αρκετοί τεχνικοί δείκτες, άλλοι πιο απλοί, άλλο πιο πολύπλοκοι, που
όλοι τους βλέπουν μέσα από κάποια ιδιαίτερη ‘οπτική’ την τάση, την
ισχύ αυτής, την κατεύθυνση κ.λπ..
 Μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει αυτούς τους δείκτες, για να έχει μια
αυτοματοποιημένη προσέγγιση στην αγορά.
 Παρακάτω θα δούμε τους σημαντικότερους από αυτούς τους τεχνικούς
δείκτες, τους πιο διαδεδομένους, όπως:
 Κινητούς Μέσους Όρους (Moving Averages)
 Δείκτες ενδεικτικούς της τάσης, της κατεύθυνσης και ισχύς αυτής όπως
RSI, Momentum, MACD κλπ.
Τεχνικοί Δείκτες Τάσεως:

124.  Οι Κινητοί Μέσοι Όροι (ΚΜΟ) στα αγγλικά Moving Averages (MA),
χρησιμοποιούνται για να προσδιορίσουν τις τάσεις τιμών και τις
αλλαγές στις τάσεις.
 Ένας ΚΜΟ είναι μια στατιστική εφαρμογή εξομάλυνσης των
διακυμάνσεων των τιμών των μετοχών προκειμένου να αναγνωρίσουμε
ευκολότερα τις τάσεις.
 A απλός ΚΜΟ n-ημερών (Simple MA) είναι στην εκάστοτε χρονική
στιγμή, ο μέσος όρος των προηγούμενων n ημερήσιων κλεισιμάτων
στις τιμές.
 Παράδειγμα 1: ένας ΚΜΟ 5 ημερών, είναι ο μέσος όρος των τελευταίων 5
ημερήσιων κλεισιμάτων.
 Παράδειγμα 2: ένας ΚΜΟ 25 ημερών, είναι ο μέσος όρος των τελευταίων
25 ημερήσιων κλεισιμάτων.
Market Trend Analyses:
Κινητοί Μέσοι Όροι (Moving Averages)

125. Market Trend Analyses:
Κινητοί Μέσοι Όροι (Moving Averages)
 Ο αριθμός των ημερών που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του
ΚΜΟ προσδιορίζει την ‘ευαισθησία’ του ΚΜΟ σε νέες κινήσεις των
τιμών.
 Όσο περισσότερες μέρες χρησιμοποιούνται στον ΚΜΟ, τόσο λιγότερο
‘ευαίσθητος’ είναι αυτός.
 Οι ΚΜΟ μπορεί να είναι βραχυχρόνιοι, μεσοχρόνιοι ή και
μακροχρόνιοι.
 Οι βραχυχρόνιοι είναι ταχύτεροι, οι μεσοχρόνιοι λιγότερο και πιο αργοί
από όλους, είναι οι μακροχρόνιοι.
 Μπορούν επίσης να κατασκευάζονται Σταθμισμένοι (Weighted) ΚΜΟ:
 Όταν στις πιο πρόσφατες τιμές σταθμίζονται βάσει κάποιου συντελεστή,
έτσι ώστε το αποτέλεσμα να καθίσταται περισσότερο ‘ευαίσθητο’ στις
αλλαγές τιμών.

126. Market Trend Analyses:
Simple Moving Averages (SMA)
Daily 5-Day 10-Day
Day Close SMA SMA
1 60.33
2 59.44
3 59.38
4 59.38
5 59.22 59.55
6 58.88 59.26
7 59.55 59.28
8 59.50 59.31
9 58.66 59.16
10 59.05 59.13 59.34
11 57.15 58.78 59.02
12 57.32 58.34 58.81
13 57.65 57.97 58.64
14 56.14 57.46 58.31
15 55.31 56.71 57.92
16 55.86 56.46 57.62
17 54.92 55.98 57.16
18 53.74 55.19 56.58
19 54.80 54.93 56.19
20 54.86 54.84 55.78

127. Market Trend Analyses:
Simple Moving Averages (SMA)

128.  Οι συναλλασσόμενοι στα χρηματιστήρια, συχνά χρησιμοποιούν δύο
ΚΜΟ προκειμένου να πάρουν τις αποφάσεις τους περί αγοράς και
πώλησης.
 Χρησιμοποιώντας έναν αργό ΚΜΟ (περισσοτέρων ημερών) μαζί με
έναν ταχύ ΚΜΟ (ολιγότερων ημερών), παράγει την εξής στρατηγική:
 Αγοράζουμε όταν ο ταχύς ΚΜΟ πάει πάνω από τον βραδύτερο ΚΜΟ,
δηλαδή τον διασπά από κάτω προς τα πάνω.
Πουλάμε όταν ο ταχύτερος ΚΜΟ πάει κάτω από τον βραδύτερο ΚΜΟ,
δηλαδή τον διασπά από πάνω προς τα κάτω.
 Αγοράζουμε όταν οι τιμές κινούνται άνωθεν και από τον ταχύ αλλά και
τον βραδύ ΚΜΟ.
Πουλάμε όταν οι τιμές κινούνται χαμηλότερα και από τον ταχύ και τον
βραδύτερο ΚΜΟ.
Market Trend Analyses:
Moving Averages: Trading strategy

130.  Ο Relative Strength Index (RSI) είναι ένας εξαιρετικά χρήσιμος
και δημοφιλής δείκτης momentum oscillator (ταλαντωτής ορμής),
υπό την έννοια ότι είναι ένας τεχνικός δείκτης που δουλεύει με την
κατεύθυνση των τιμών.
 Αναπτύχθηκε από τον J. Welles Wilder την δεκαετία του ΄70.
 Ο RSI συγκρίνει την ένταση των πρόσφατων κερδών μιας μετοχής
με την ένταση των πρόσφατων ζημιών και αποτυπώνει αυτή την
πληροφόρηση σε έναν αριθμό που κυμαίνεται από το 0 έως το 100.
 Απαιτείται να οριστεί μια απλή παράμετρος, για να γίνει ο
υπολογισμός: ο αριθμός της περιόδου, συνήθως 14 ημέρες.
 RSI = 100 - 100/(1 + RS*)
 * Όπου RS = Μέσος όρος Χ ημερών με ανοδικά κλεισίματα / Μέσος όρος Χ
ημερών με καθοδικά κλεισίματα.
Market Trend Analyses:
Relative Strength Index (RSI)

131. Price Avg. Avg.
Days Change Gain Loss Gain Loss RSI
1 0.5 0.5
2 0.2 0.2
3 -0.3 0.3
4 0.6 0.6
5 0.2 0.2
6 -0.7 0.7
7 -0.5 0.5
8 -1.1 1.1
9 -0.2 0.2
10 0.3 0.3
11 0.7 0.7
12 0.2 0.2
13 -0.3 0.3
14 -0.4 0.4 0.19 0.25 43.55
15 -0.5 0.5 0.18 0.27 40.07
16 0.1 0.1 0.17 0.25 41.08
17 0.3 0.3 0.18 0.23 44.14
18 -0.2 0.2 0.17 0.23 42.55
19 0.5 0.5 0.19 0.21 47.61
20 -0.3 0.3 0.18 0.22 45.05

132.  Όταν ο RSI βρίσκεται σε τιμές άνω του 70, ο υποκείμενος τίτλος
θεωρείται ‘υπεραγορασμένος’ - overbought, άρα πιθανολογείται
επιστροφή σε πτωτική κίνηση.
 Όταν ο RSI βρίσκεται σε τιμές κάτω του 30, ο υποκείμενος τίτλος
θεωρείται ‘υπερπουλημένος’ - oversold, άρα πιθανολογείται γύρισμά
του σε ανοδική κίνηση.
 Η κεντρική γραμμή του RSI είναι το 50. Μια καταγραφή πάνω από
50 δεικνύει ότι τα μέσα κέρδη είναι υψηλότερα από τις μέσες ζημιές
και μια καταγραφή κάτω από 50, δεικνύει ότι οι ζημιές κερδίζουν τη
‘μάχη’.
 Ορισμένοι traders ψάχνουν για κίνηση πάνω από το 50 προκειμένου
να επιβεβαιώσουν bullish signals ή κάποια κίνηση κάτω από το 50
για να επιβεβαιώσουν bearish signals.
Market Trend Analyses:
Relative Strength Index (RSI)

133. Market Trend Analyses:
Relative Strength Index (RSI)

134. Market Trend Analyses:
MACD Index
 Ο MACD, είναι άλλος ένας χρήσιμος και δημοφιλής τεχνικός
δείκτης, που ουσιαστικά ακολουθεί την ορμή μιας τάσης.
 Η ονομασία του είναι ένα αρκτικόλεξο εκ των συνθετικών λέξεων
Moving Average Convergence Divergence, που θα μπορούσε να
μεταφερθεί στα ελληνικά ως Σύγκλιση Απόκλιση Μέσων Όρων.
 Ο MACD υπολογίζεται αφαιρώντας τον 26 ημερών εκθετικό ΚΜΟ
(Exponential M.A.) από τον 12ήμερο εκθετικό ΚΜΟ. Ένας 9ήμερος
εκθετικός ΚΜΟ του MACD, που καλείται signal line, τοποθετείται
στον MACD, που λειτουργεί ως το έναυσμα σημαδιών αγοράς ή
πώλησης.

135. Market Trend Analyses:
MACD Index
 Ο MACD ‘διαβάζεται’ ποικιλοτρόπως και συγκεκριμένα:
 Crossovers (διασταυρώσεις): Όταν ο MACD πέφτει κάτω από την
signal line, είναι bearish ένδειξη που δείχνει ότι πρέπει να
πουλήσουμε. Αντίθετα, όταν ο MACD υψώνεται πάνω από τη signal
line, είναι bullish ένδειξη, που δείχνει ότι πρέπει να αγοράσουμε.
 Απόκλιση: Όταν η τιμή της υποκείμενης μετοχής αρχίζει και
παρουσιάζει απόκλιση από τον MACD. Σηματοδοτεί πιθανότατα το
τέλος της τρέχουσας τάσης.
 Δραματική Αύξηση: Όταν ο MACD αυξάνεται δραματικά – δηλαδή
όταν ο μικρότερος ΚΜΟ τραβιέται μακριά, απομακρύνεται
σημαντικά από τον πιο μακροχρόνιο ΚΜΟ· αυτό αποτελεί ένδειξη
ότι η μετοχή είναι υπεραγορασμένη και υπάρχει αυξημένη
πιθανότητα, να επιστρέψει σύντομα σε πιο φυσιολογικά επίπεδα.

137. Market Trend Analyses:
Momentum Oscillator
 Ο Momentum, είναι άλλος ιδιαίτερα διαδεδομένος τεχνικός δείκτης,
που ουσιαστικά μετράει την ταχύτητα των αλλαγών στις τιμές.
 Ο τύπος του είναι απλός, ήτοι M = V – Vx, όπου V η τελευταία
τιμή και Vx η τιμή πριν x ημέρες. Το ύψος του x μπορεί να
τροποποιηθεί, αν και σύνηθες είναι το 10 (ημερών).
 Προφανώς εάν η τρέχουσα τιμή είναι μικρότερη από αυτή πριν x
ημέρες, τότε ο Momentum έχει αρνητική τιμή, ενώ αν η τρέχουσα
τιμή είναι μεγαλύτερη από αυτή πριν x ημέρες, τότε ο Momentum
έχει θετική τιμή.
 Ο Momentum μετράει τον ‘ρυθμό’ της αύξησης ή πτώσης στην τιμή
μιας μετοχής και συνεπώς την δύναμή της.
 Ιστορικά έχει φανεί ότι ο Momentum είναι πολύ πιο χρήσιμος σε
ανοδικές αγορές από ότι σε πτωτικές.

138. Market Trend Analyses:
Momentum Oscillator
 Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι όταν ο Momentum έχει κυλήσει
σε περιοχή κάτω από το 0 και κάποια στιγμή αρχίσει και κινείται
ανοδικά, παραμένοντας όμως σε αρνητική περιοχή, αυτό δεν
σημαίνει ότι η καθοδική τάση έχει περατωθεί· σημαίνει απλά ότι η
πτωτική τάση επιβραδύνει, χάνει σε ισχύ αλλά παραμένει πτωτική.
 Το ίδιο ισχύει αλλά αντίθετα, και στην περίπτωση που ο Momentum
έχει ανέλθει σε περιοχή πάνω από το 0 και κάποια στιγμή αρχίσει
και κινείται καθοδικά, παραμένοντας όμως σε θετική περιοχή.
 Όσο καλός και αν είναι ο Momentum, θα πρέπει προκειμένου να
λαμβάνουμε αποφάσεις, να επιβεβαιώνουμε τις ενδείξεις και από
άλλους δείκτες, έτσι ώστε να αποφεύγουμε όσο είναι δυνατόν, τα
λανθασμένα σήματα.

141. Market Trend Analyses:
Momentum & RSI

142. Market Trend Analyses:
Momentum & RSI

143. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις
A. Έχετε αυτή την εικόνα. Τι θα πράξετε; (1 έως 15)

144. Market Trend Analyses:
Average Directional Index – (ADX)
 Βλέπετε το παρακάτω γράφημα που παρουσιάζει το δείκτη ADX
μιας μετοχής. Βάσει αυτών και μόνο αυτών των ενδείξεων του
ADX), τι θα πράττατε ως προς αυτή τη μετοχή; Θα
αγοράζατε αν δεν είχατε; Θα πουλούσατε εάν είχατε; Θα την
αγνοούσατε;

145. Market Trend Analyses:
Money Flow Index (MFI)
 Ο Money Flow Index, είναι ένας δείκτης ορμής που χρησιμοποιεί
δεδομένα από την τιμή μιας μετοχής αλλά και του όγκου συναλλαγών
(volume), προκειμένου να αξιολογήσει και να προβλέψει την
αξιοπιστία της τρέχουσας τάσης.
 Ουσιαστικά ο MFI είναι σαν ένας RSI, σταθμισμένος όμως με
δεδομένα όγκου.
 Οι traders παρακολουθούν τον MFI για να διαπιστώσουν κινήσεις του
δείκτη αντίθετες προς την κατεύθυνση που έχουν οι τιμές. Αυτή η
απόκλιση πιθανόν να δείχνει αποδυνάμωση της τρέχουσας τάσης και
αντιστροφής της στο κοντινό μέλλον.
 Γενικότερα, τιμές του MFI περίπου στο 80 και υψηλότερα, δείχνουν
την μετοχή υπεραγορασμένη (overbought) και συνεπώς λειτουργεί ως
ένδειξη πώλησης και σε τιμές περίπου στο 20 ή λιγότερο, το αντίθετο.

146. Market Trend Analyses:
Money Flow Index (MFI)

147. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις
Α2 - Έχετε αυτή την εικόνα. Τι θα πράξετε;

148. Market Trend Analyses:
Coppock curve
 O Coppock curve ή Coppock indicator είναι ένας τεχνικός δείκτης που
επιδιώκει τον εντοπισμό των μακροχρόνιων τάσεων και ως εκ τούτου,
προσφέρεται για επενδυτές.
 Φέρει το όνομα του κατασκευαστή του (Coppock), που ήταν
οικονομολόγος και ιδρυτής της Trendex Research. Ρωτήθηκε από την
Επισκοπική Εκκλησία να τους προσδιορίσει κάποιες ευκαιρίες για
μακροχρόνιους επενδυτές. Σκέφτηκε αυτός ότι οι πτωτικές αγορές
προσομοίαζαν με τις περιόδους πένθους και ρώτησε τους επισκόπους
της Εκκλησίας, ποια είναι η συνήθης περίοδος πένθους. Η απάντησή
τους ήταν 11 με 14 μήνες, γι’αυτό και χρησιμοποίησε αυτές τις
περιόδους στον υπολογισμό του δείκτη του.
 Ο δείκτης δίδει σήμα αγορών, όταν βρίσκεται κάτω από το μηδέν και
γυρνάει προς τα πάνω. Όσο πιο χαμηλά σε αρνητικό έδαφος βρίσκεται
και γυρίσει προς τα πάνω, τόσο πιο ισχυρό το αγοραστικό σήμα.

149. Market Trend Analyses:
Coppock curve
 O Coppock δεν
προσφέρεται για
σήματα πωλήσεων.
 Από τη φύση του,
αποτυπώνει την
έναρξη bull
market, κυρίως το
πότε περίπου
εδραιώνεται μια
δυνατή ανοδική
αγορά που
προβλέπεται να
έχει διάρκεια.

150. Market Trend Analyses:
Average Directional Index – (ADX)
 Ο ADX, είναι ένας πολύ ενδιαφέρον δείκτης, καθώς μετράει την
δύναμη της τάσης.
 Προσοχή! Όταν ο ADX δεν δείχνει την κατεύθυνση της τάσης, εάν
είναι ανοδική ή πτωτική αλλά τη δύναμη αυτής.
 Όταν ο ADX έχει χαμηλές τιμές, σημαίνει απλά ότι η τάση είναι πολύ
αδύναμη. Αυτό βέβαια μπορεί να λειτουργήσει ως προάγγελος
αλλαγής της, ιδίως εάν έχει προηγηθεί μια σημαντικής διάρκειας και
ισχύος τάση.

151. Market Trend Analyses:
Average Directional Index – (ADX)

152. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις
Α3 - Έχετε αυτή την εικόνα. Τι θα πράξετε;

153. Market Trend Analyses:
Bollinger Bands
 Οι Bollinger Bands, αναπτύχθηκαν από έναν διάσημο τεχνικό trader,
τον John Bollinger.
 Ουσιαστικά είναι δύο ‘λωρίδες’ (bands) γύρω από έναν απλό ΚΜΟ,
που υπολογίζονται με την στατιστική μέθοδο της τυπικής απόκλισης.
 Όταν στην αγορά επικρατεί εντονότερη διακυμανσημότητα, οι λωρίδες
ανοίγουν και όταν η διακυμανσημότητα μειώνεται, οι λωρίδες
συγκλίνουν και ‘σφίγγουν’.
 Το σφίξιμο των λωρίδων θεωρείται ως ένδειξη ότι η
διακυμανσημότητα πρόκειται να αυξηθεί σημαντικά.
 Όσο οι τιμές κινούνται κοντινότερα προς την άνω λωρίδα, τόσο πιο
υπεραγοραμένη θεωρείται μία μετοχή, ενώ αν κινείται κοντά στην
κάτω λωρίδα, τόσο πιο υπερπουλημένη θεωρείται.

154. Market Trend Analyses:
Bollinger Bands

155. Market Trend Analyses:
Bollinger Bands

156. Market Trend Analyses:
Stochastic Oscillator
 Ο Stochastic Oscillator, είναι ένας διαδεδομένος δείκτης που
συγκρίνει την τιμή κλεισίματος μιας μετοχής με ένα εύρος τιμών μιας
δεδομένης χρονικής περιόδου.
 Η ευαισθησία του Stochastic μπορεί να μειωθεί αναλόγως της περιόδου
που χρησιμοποιούμε.
 Η θεωρία πίσω από αυτό τον δείκτη, είναι ότι σε μια ανοδική αγορά, οι
τιμές τείνουν να κλείνουν κοντά στα υψηλά τους και κατά την διάρκεια
μιας πτωτικής αγοράς, οι τιμές τείνουν να κλείνουν κοντά στα χαμηλά
τους.
 Ως επί το πλείστον είναι αρκετά επιτυχής δείκτης για την αναγνώριση
των βραχυπρόθεσμων κινήσεων της μετοχής.
 Πάνω από το 80 θεωρείται υπεραγοραμένη μια μετοχή (ένδειξη για
πώληση), κάτω από το 20, θεωρείται υπερπουλημένη (ένδειξη για αγορά).

157. Market Trend Analyses:
Stochastic Oscillator

160. Market Trend Analyses:
Parabolic SAR
 Ο Parabolic SAR, είναι ένας διαδεδομένος δείκτης που προβλέπει
αρκετά επιτυχώς τις αλλαγές τάσης.
 Αναπτύχθηκε από τον διάσημο τεχνικό Welles Wilder ο οποίος
επινόησε επίσης τον RSI.
 Το Parabolic είναι εκ της ελληνικής λέξης Παραβολή και το SAR ως
αρκτικόλεξο των Stop And Reverse ( = Στοπ Και Αντιστροφή).
 O Parabolic SAR εφαρμόζει κάποιες τελείτσες (παραβολές) στο
γράφημα μιας μετοχής. Εάν η μετοχή κινείται πάνω από τις παραβολές
αυτές, η τάση είναι ανοδική. Εάν η μετοχή κινείται κάτω από τις
τελείτσες, η τάση είναι πτωτική.
 Ο Parabolic SAR δουλεύει πολύ καλά σε ισχυρές τάσεις, ενώ σε μια
αγορά που κινείται περίπου πλευρικά, δίνει πολλά σημάδια.

161. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις
Α4 - Έχετε αυτή την εικόνα. Τι θα πράξετε;

162. Market Trend Analyses:
Parabolic SAR
 Ο Parabolic SAR,
χρησιμοποιείται πολύ και
για να θέτει trailing stop
loss, δηλαδή
‘τρεχούμενα’, όχι
στατικά.
 … όπως επίσης, βοηθάει
να ‘κλειδώσουμε’ τα
κέρδη που έχουμε
πετύχει.

164. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις
Α5 - Έχετε αυτή την εικόνα. Τι θα πράξετε;

167. Market Trend Analyses:
Ichimoku Cloud
 Το Ichimoku Cloud (Σύννεφο Ichimoku) είναι ένας δείκτης που
αναπτύχθηκε από τον Goichi Hosoda, γιαπωνέζο δημοσιογράφο προς
τα τέλη της δεκαετίας του ΄60.
 Η γενικότερη τάση είναι ανοδική όταν οι τιμές κινούνται πάνω από
το νέφος ή πτωτική εάν κινούνται κάτω από το νέφος. Η τάση είναι
ασαφής ή πλευρική όταν οι τιμές κινούνται εντός του νέφους.
 Όταν οι τιμές απομακρύνονται σημαντικά από το νέφος,
πιθανολογούμε ότι σύντομα θα το προσεγγίσουν, κάτι που μπορούμε
να το χρησιμοποιήσουμε για trading.

168. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις
Α6 - Έχετε αυτή την εικόνα. Τι θα πράξετε;

169. <<< Ichimoku Cloud σε
περίπτωση μετοχής
σε ανοδική τάση.
Ichimoku Cloud σε
περίπτωση μετοχής
σε καθοδική τάση.
>>>

170. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις
Α7 - Έχετε αυτή την εικόνα. Τι θα πράξετε;

172. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις
Α8 - Έχετε αυτή την εικόνα. Τι θα πράξετε;

175. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις
Α9 - Έχετε αυτή την εικόνα. Τι θα πράξετε;

176. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Βρίσκω μόνος μου το Επενδυτικό μου Προφίλ - 1
1) Σε πόσα χρόνια υπολογίζετε να χρειαστείτε τα χρήματα που
σκοπεύετε να επενδύσετε;
Α. Σε 1 με 2 χρόνια ☐
Β. Σε άνω των 2 και έως 3 χρόνια ☐
Γ. Σε άνω των 3 και έως 4 χρόνια ☐
Δ. Σε 5 χρόνια ή περισσότερο ☐

177. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Βρίσκω μόνος μου το Επενδυτικό μου Προφίλ - 2
2) Ποια από τις παρακάτω προτάσεις ταιριάζει με τους επενδυτικούς
σας στόχους;
Α. Δίδω μεγαλύτερη σημασία στην προστασία του αρχικού μου
κεφαλαίου επένδυσης. Στόχος μου: να είναι οι αποδόσεις του
χαρτοφυλακίου μου λίγο υψηλότερες από τον πληθωρισμό. ☐
Β. Είμαι διατεθειμένος να αναλάβω έναν σχετικά χαμηλό κίνδυνο,
προσδοκώντας μέσες ετήσιες αποδόσεις, σαφώς υψηλότερες του
πληθωρισμού. ☐
Γ. Στοχεύω σε μέσες ετήσιες αποδόσεις στο χαρτοφυλάκιό μου, που
θα ξεπερνούν πολύ τον πληθωρισμό. Είμαι όμως παράλληλα
διατεθειμένος να αναλάβω τον ανάλογο επενδυτικό κίνδυνο. ☐

178. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις
Α10 - Έχετε αυτή την εικόνα. Τι θα πράξετε;

179. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Βρίσκω μόνος μου το Επενδυτικό μου Προφίλ - 3
3) Οι τιμές των τίτλων σχετικών με χρηματιστηριακές αγορές,
υπόκεινται σε διακυμάνσεις.
Ποιο είναι το μέγιστο ποσοστό διακύμανσης προς αρνητικό έδαφος,
που μπορείτε να αντέξετε κατά τη διάρκεια της επένδυσής σας;
Α. -5% ☐
Β. -10% ☐
Γ. -20% ☐
Δ. -30% ☐

180. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Βρίσκω μόνος μου το Επενδυτικό μου Προφίλ - 4
4) Τα παρακάτω υποθετικά χαρτοφυλάκια παρουσιάζουν διαφορετικές
αποδόσεις και διαφορετικά επίπεδα διακύμανσης. Σε ποιο θα
επιλέγατε να επενδύσετε τα χρήματά σας;
Α. Χαρτοφυλάκιο (Ι) ☐
Παρουσιάζει: Μέση ετήσια απόδοση 6%, Μέγιστη ετήσια απόδοση 10%
και ελάχιστη ετήσια απόδοση 0%.
Β. Χαρτοφυλάκιο (ΙΙ) ☐
Παρουσιάζει: Μέση ετήσια απόδοση 10%, Μέγιστη ετήσια απόδοση 20%
και ελάχιστη ετήσια απόδοση -7%.
Γ. Χαρτοφυλάκιο (ΙΙΙ) ☐
Παρουσιάζει: Μέση ετήσια απόδοση 18%, Μέγιστη ετήσια απόδοση 30%
και ελάχιστη ετήσια απόδοση -15%.

181. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Βρίσκω μόνος μου το Επενδυτικό μου Προφίλ - 5
5) Ας πούμε ότι στο τελευταίο τρίμηνο, ο Γενικός Δείκτης του
Χρηματιστηρίου σημειώνει απώλειες της τάξης του 20% και το
χαρτοφυλάκιο που έχετε σε μετοχές, σημειώνει παρόμοιες απώλειες.
Ποια τακτική θα ακολουθούσατε;
Α. Θα ρευστοποιούσα το σύνολο της επένδυσής μου. ☐
Β. Θα ρευστοποιούσα μέρος της επένδυσής μου. ☐
Γ. Θα διατηρούσα την επένδυσή μου ως έχει. ☐
Δ. Εφόσον είχε διαθέσιμα προς επένδυση κεφάλαια, θα αύξανα τις
θέσεις μου στην αγορά, δηλαδή θα αγόραζα επιπλέον ποσότητες. ☐

182. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Βρίσκω μόνος μου το Επενδυτικό μου Προφίλ
Αποτελέσματα
 Υπολογίστε μόνοι σας το Επενδυτικό σας προφίλ, από τις
προηγηθείσες 5 ερωτήσεις, βάσει του παρακάτω Πίνακα:
Αν το σύνολο της βαθμολογίας σας είναι
από 14 έως 18, έχετε Συντηρητικό
επενδυτικό χαρακτήρα. Αν το σύνολό σας
είναι από 19 έως 24, παραμένετε
συντηρητικός αλλά προτίθεστε να
αναλάβετε και κάποιο ρίσκο. Αν η
βαθμολογία σας είναι 25 έως 32, έχετε μια
ισορροπημένη επενδυτική προδιάθεση, για
θέσεις συντηρητικές αλλά και ‘επιθετικές’.
Αν η βαθμολογία σας είναι πάνω από 32
έχετε ‘επιθετικό’ επενδυτικό χαρακτήρα
και προτίθεστε να αναλαμβάνετε υψηλό
κίνδυνο· όσο περισσότερο του 32, τόσο

183. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις
Α11 - Έχετε αυτή την εικόνα. Τι θα πράξετε;

184. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Asset Allocation Test - Κατανομή Κεφαλαίων
 Παρακάτω ακολουθούν εφτά ερωτήσεις. Καλείστε να δώσετε σε
κάθε ερώτηση ως απάντηση, έναν βαθμό, από το 1 έως το 5, όπου το
1 σημαίνει Διαφωνώ απόλυτα και τα 5 = Συμφωνώ απόλυτα. Και
τα ενδιάμεσα νούμερα (2, 3, 4) τις ενδιάμεσες καταστάσεις, π.χ. 2 =
Διαφωνώ ήπια, 4 = Συμφωνώ σε γενικές γραμμές και 3 = ούτε συμφωνώ
ούτε διαφωνώ, είμαι σε μια ενδιάμεση κατάσταση.
1) Το να αποκομίσω υψηλή απόδοση που θα επιτρέψει στο κεφάλαιό
μου να αυξηθεί ταχύτερα από τον πληθωρισμό είναι ένας από τους
πιο σπουδαίους επενδυτικούς μου στόχους.
2) Θα μου άρεσε μια επένδυση που θα μου παρείχε την ευκαιρία να
αποφύγω φορολογία των κεφαλαιακών κερδών ή /και του τόκου στα
μελλοντικά χρόνια.

185. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Asset Allocation Test - Κατανομή Κεφαλαίων
3) Δεν απαιτώ υψηλό επίπεδο άμεσου εισοδήματος από τις επενδύσεις
μου.
4) Οι βασικοί μου επενδυτικοί στόχοι, είναι σχετικά μακροχρόνιοι.
5) Προτίθεμαι να ανεχθώ έντονες διακυμάνσεις και βασικά προς τα
κάτω στις αποδόσεις των επενδύσεών μου, προκειμένου να
αναζητήσω μια υψηλότερη απόδοση σε μακροχρόνιο ορίζοντα.
6) Προτίθεμαι να ρισκάρω κάποιες βραχυπρόθεσμες απώλειες στην
απόδοση των επενδύσεών μου, για δυνητικά υψηλότερες αποδόσεις
σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου.
7) Έχω τη δυνατότητα χρηματοοικονομικά να δεχτώ ένα χαμηλό
επίπεδο ρευστότητας στο επενδυτικό μου χαρτοφυλάκιο, δηλαδή δεν
θα χρειαστώ άμεσα να κάνω ανάληψη από αυτή την ρευστότητα του
επενδυτικού μου χαρτοφυλακίου

186. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Asset Allocation Test - Κατανομή Κεφαλαίων
 Αθροίζετε τις βαθμολογίες που βάλατε στις προηγηθείσες εφτά
ερωτήσεις (από 1 έως και 5 σε κάθε μία) και βλέπετε βάσει των
γενικών χαρακτηριστικών σας, ποια θα ήταν μια θεωρητικά καλή
για εσάς, κατανομή των επενδυτικών σας κεφαλαίων.

187. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Αμοιβαία Κεφάλαια (Mutual Funds)
 Ένα Αμοιβαίο Κεφάλαιο (εν συντομία Α/Κ), είναι ένα χαρτοφυλάκιο
αξιών με διασπορά το οποίο διαχειρίζεται μία Α.Ε. Διαχείρισης
Αμοιβαίων Κεφαλαίων (ΑΕΔΑΚ) για λογαριασμό όλων των
μεριδιούχων που συνεισέφεραν κεφάλαια.
 Οι ΑΕΔΑΚ, είναι υποχρεωμένες να δημιουργούν νέα μερίδια και να
τα πωλούν όταν υπάρχει ζήτηση από αγοραστές-επενδυτές ενώ
επαναγοράζουν τα μερίδια από τους επενδυτές-μεριδιούχους όταν
αυτοί θέλουν να πουλήσουν στην πραγματική λογιστική τους αξία.
 Επειδή δεν εκδίδει έναν συγκεκριμένο αριθμό μεριδίων αλλά ο
αριθμός των μεριδίων μεταβάλλεται ανάλογα με την προσφορά και
την ζήτηση του κοινού, θεωρείται μία «ανοικτού τύπου» (open-end)
συλλογική επένδυση.

188. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις
Α12 - Έχετε αυτή την εικόνα. Τι θα πράξετε;

189. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Αμοιβαία Κεφάλαια (Mutual Funds)
 Κατηγορίες Αμοιβαίων Κεφαλαίων
Υπάρχουν πολλά είδη αμοιβαίων κεφαλαίων, τα οποία μπορούν να
ταξινομηθούν ανάλογα με την επενδυτική στρατηγική που επιλέγουν
Αμοιβαία Κεφάλαια.
Οι βασικότερες κατηγορίες είναι τα Διαχειρίσεως Διαθεσίμων (Δ/Δ),
τα Ομολογιακά, τα Μικτά, τα Μετοχικά και τα Funds of Funds (FoF).
 Από εκεί και ύστερα, υπάρχει και λεπτομερέστερη κατηγοριοποίηση
αναλόγως του ‘χαρακτήρα’ του Α/Κ, όπως εσωτερικού ή εξωτερικού,
π.χ. ομολογιών εξωτερικού, που δίνουν έμφαση σε διεθνή ομόλογα·
μετοχικά, με έμφαση σε μετοχές είτε εσωτερικού είτε εξωτερικού,
μετοχών μικρής κεφαλαιοποίησης, που δίνουν έμφαση σε μετοχές
χαμηλής κεφαλαιοποίηση, αναπτυξιακά που δίνουν έμφαση σε
μετοχές εταιρειών με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, μετοχικά
αναδυομένων αγορών κ.ο.κ.

190. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις
Α13 - Έχετε αυτή την εικόνα. Τι θα πράξετε;

191. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Εταιρείες Επενδύσεων Χαρτοφυλακίου
 Εταιρεία Επενδύσεων Χαρτοφυλακίου, σε σύντμηση Α.Ε.Ε.Χ. και
στα αγγλικά, Closed Investment Company / Mutual Fund), είναι ένα
κλειστού τύπου αμοιβαίο κεφάλαιο, με σκοπό την διαχείριση
χαρτοφυλακίου κινητών αξιών, με έσοδα μερίσματα, τόκους, κέρδη
από αγοροπωλησίες χρεογράφων κλπ.
 Η βασική διαφορά ανοικτού - κλειστού τύπου επένδυσης (open ή
close end fund), είναι ότι η Α.Ε.Ε.Χ. εκδίδει μετοχές οι οποίες
αποτιμώνται και διαπραγματεύονται όπως ακριβώς και οι μετοχές
κάθε άλλης ανώνυμης εταιρείας στο χρηματιστήριο.
 Η τιμή διαμορφώνεται καθημερινά στο χρηματιστήριο ανάλογα με
την προσφορά και την ζήτηση για την μετοχή και μπορεί να διαφέρει
από την εσωτερική αξία (σχεδόν πάντα διαφέρει), δηλαδή μπορεί να
αποτιμάται με premium ή με discount.

192. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Εταιρείες Επενδύσεων Χαρτοφυλακίου
 Η εσωτερική αξία, είναι η πραγματική αξία που έχει το χαρτοφυλάκιό
της σε δεδομένη χρονική στιγμή.
Αν δηλαδή η Α.Ε.Ε.Χ. ρευστοποιούσε το σύνολο του χαρτοφυλακίου
της στις τρέχουσες τιμές στο χρηματιστήριο, η αξία που θα απεκόμιζε.
 Βέβαια κατά κανόνα και σε νορμάλ περιόδους, η μετοχή της Α.Ε.Ε.Χ.
θα πρέπει να διαπραγματεύται με μικρό discount, στη λογική ότι εάν
χρειάζονταν να ρευστοποιήσει το σύνολο του χαρτοφυλακίου της στην
αγορά, είναι δεδομένου ότι λόγω του μεγέθους του χαρτοφυλακίου, δεν
θα το έκανε στις τρέχουσες τιμές αλλά οι ίδιες οι τρέχουσες τιμές θα
πιέζονταν μερικώς.
 Σε περιόδους ύφεσης ύφεσης της χρηματιστηριακής αγοράς, συναντάμε
discounts στις Α.Ε.Ε.Χ. που μπορεί να είναι και μεγάλα, ενώ σε
περιόδους έντονα ανοδικής αγοράς, συναντάμε premiums στις Α.Ε.Ε.Χ.,
που μπορεί να είναι υψηλά.

193. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Εταιρείες Επενδύσεων Χαρτοφυλακίου
 Εννοείται ότι ένας επενδυτής μπορεί να εκμεταλλευθεί τα discount
και premiums των Α.Ε.Ε.Χ. προς όφελός του.
 Μπορεί κανείς να βλέπει τα discount ή premiums των Α.Ε.Ε.Χ. του
Χρηματιστηρίου Αθηνών, στο site της Ένωσης Θεσμικών Επενδυτών
(www.ethe.org.gr), στο Δελτίο Τιμών Α.Ε.Ε.Χ., στο κάτωθι link:
http://www.ethe.org.gr/index.php?view=eexpriceholding&listed=1&newm
 Εκτός των Α.Ε.Ε.Χ., υπάρχουν και οι Α.Ε.Ε.Α.Π. (= Ανώνυμες
Εταιρείες Επενδύσεων Ακίνητης Περιουσίας), στα αγγλικά REIT ( =
Real Estate Investment Trust). Το αντικείμενο των REIT η διαχείριση
χαρτοφυλακίου ακινήτων.

194. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Exchange Traded Funds (ETFs)
 Τα Exchange Traded Funds (ETF) είναι ακριβώς διαπραγματεύσιμα
αμοιβαία κεφάλαια.
 Κατ’ουσίαν μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων που αποτελούνται από
αξίες όπως μετοχές ή ομόλογα και η τιμή τους αλλάζει αντίστοιχα με
την διακύμανση των αξιών που εμπερικλείουν.
 Εκδίδονται από Ανώνυμες Εταιρίες Διαχείρισης Αμοιβαίων
Κεφαλαίων (ΑΕΔΑΚ ή Funds στα αγγλικά) και εισάγονται προς
διαπραγμάτευση στο χρηματιστήριο όπως ακριβώς οι μετοχές.
 Τα διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια δίνουν τη δυνατότητα στον
επενδυτή να πραγματοποιήσει διασπορά του κινδύνου της επένδυσής
του μέσω της έκθεσης σε διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο μετοχών
(FTSE/XA-20, FTSE/XA-40), ενώ μπορούν να αποτελέσουν
ελκυστική επένδυση λόγω του χαμηλού τους κόστους, τη δυνατότητα
απώλειας μέχρι του ποσού της επένδυσης.

195. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις
Α14 - Έχετε αυτή την εικόνα. Τι θα πράξετε;

196. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Exchange Traded Funds (ETFs)
 Υπάρχουν και τα Exchange Traded Notes (ETN), που είναι πολύ
παρόμοια προϊόντα, όπως τα ETFs.
 Και τα ETNs διαπραγματεύονται στις χρηματιστηριακές αγορές,
όπως ακριβώς τα ‘αδερφάκια’τους, ETFs ή οι ίδιες οι μετοχές.
 Η διαφορά των ETNs από τα ETFs, είναι ότι τα Exchange Traded
Notes (ETNs) είναι τίτλοι χρέους, που διαπραγματεύονται βεβαίως
κανονικά σαν μετοχές. Αυτό σημαίνει όμως ότι εάν σε κάποια
περίπτωση κλείσει το Fund που εκδίδει το ETN, τότε ως τίτλος
χρέους, είναι υποχρεωμένο να επιστρέψει την αξία του των ETN
στους κατόχους των που απέκτησαν τα μερίδια από την
χρηματιστηριακή αγορά, ενώ στα ETFs, εάν κλείσει για οποιοδήποτε
λόγο το Fund που το εκδίδει, πάλι επιστρέφει ποσό στους
μεριδιούχους αλλά αφού ικανοποιηθούν πρώτα οι άλλες
υποχρεώσεις.

197. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
Exchange Traded Funds (ETFs)
 Τα ETFs με τα ‘αδερφάκια’ τους ETNs, είναι καταπληκτικά
χρηματιστηριακά ‘εργαλεία’ που δίδουν φοβερές επιλογές στους
επενδυτές και traders.
 Στο ελληνικό χρηματιστήριο δυστυχώς δεν υπάρχει ποικιλία από αυτά, συν το
γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια της έντονης ύφεσης, τα ελάχιστα που υπάρχουν,
δεν έχουν και ικανοποιητική εμπορευσιμότητα.
 Στο αμερικάνικο χρηματιστήριο (New York Stock Exchange – NYSE) υπάρχουν
από την δεκαετία του ΄80 και κυρίως του ΄90, πλήθος από ETNs κ ETFs, που
σου δίδουν την δυνατότητα να επενδύσεις, σχεδόν όπου φανταστείς:
στους χρημ/κούς δείκτες (και να τους σορτάρεις), σε κλάδους, σε κατηγορίες
κεφαλαιοποίησης, σε χώρες, σε νομίσματα (και να τα σορτάρεις), σε
προϊόντα (commodities, που μπορεί να είναι τρόφιμα όπως καλαμπόκι, κακάο, ζάχαρη ή
γενικότερα αγροτοκτηνοτροφικά προϊόντα, όπως βαμβάκι, χοιρινό κρέας ή άλλα
πράγματα, όπως πετρέλαιο), σε πολύτιμα και μη μέταλλα κ.λπ..

198. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις
Α15 - Έχετε αυτή την εικόνα. Τι θα πράξετε;

199. Τεχνική Ανάλυση:
Case Study
• Τι θα κάνει στο προσεχές μέλλον η ακόλουθη μετοχή;

200. Τεχνική Ανάλυση:
Case Study
• Τι θα κάνει στο προσεχές μέλλον η ακόλουθη μετοχή;

201. Τεχνική Ανάλυση:
Case Study
• Τι θα κάνει στο προσεχές μέλλον η ακόλουθη μετοχή;

202. Τεχνική Ανάλυση:
Case Study
• Τι θα κάνει στο προσεχές μέλλον η ακόλουθη μετοχή;

203. Τεχνική Ανάλυση:
Case Study
• Τι θα κάνει στο προσεχές μέλλον η ακόλουθη μετοχή;

204. Random Walk:
Οι επαγγελματίες δεν πετυχαίνουν καλύτερες επιδόσεις
 Οι επαγγελματίες πολύ δύσκολα πετυχαίνουν καλύτερες επιδόσεις από
τον δείκτη αναφοράς, ενώ συνήθως έχουν και υψηλές αμοιβές.

205. Random Walk:
Οι ‘κορυφαίοι’ επαγγελματίες δεν είναι συνεχώς κορυφαίοι

206. Random Walk:
Οι ‘κορυφαίοι’ επαγγελματίες δεν είναι συνεχώς κορυφαίοι

207. Random Walk:
Μαϊμού πετυχαίνει καλύτερες επιδόσεις από επαγγελματίες
 Είναι η πορεία των χρηματιστηρίων τυχαία;
 Το 2009 έβαλαν ως πείραμα μία μαϊμού στην Ρωσσία να επιλέξει
μετοχές από το ρωσσικό χρηματιστήριο (δείκτης MICEX).
 Οι επιλογές της μαϊμούς, ήταν εξαιρετικές και ξεπέρασε την
πλειοψηφία των διαχειριζόμενων από επαγγελματίες κεφαλαίων.
 Lusha the chimpanzee outperforms 94% of Russia bankers with her investm

208. Greatest Investors:
John (Jack) Bogle
 Επενδυτικό στυλ
 Η επενδυτική του φιλοσοφία έγκειται στο να πετυχαίνουμε
αποδόσεις ανάλογες της αγοράς (index investing) βασιζόμενοι σε
κεφάλαια που ακολουθούν τους βασικούς δείκτες και είναι και
χαμηλού κόστους.
Προτείνει στους επενδυτές:
• Να διατηρούν επενδυτική απλότητα
• Να ελαχιστοποιούν τα κόστη σχετικά με τις επενδύσεις
 Αποφθέγματα:
 Ο χρόνος είναι φίλος σου· η παρόρμηση είναι εχθρός σου.
 Εάν έχεις πρόβλημα να φανταστείς να έχεις απώλειες 20% από μια
θέση σου στην χρηματιστηριακή αγορά, δεν πρέπει να επενδύεις
στην χρηματιστηριακή αγορά

209. Greatest Investors:
Warren Buffett
 Επενδυτικό στυλ
 Η πειθαρχεία, υπομονή και αξία έχουν επανειλημμένα υπερκεράσει
σε απόδοση την αγορά.
 Τα κριτήρια για επενδύσεις:
• Να έχουν καλή απόδοση κεφαλαίων χωρίς πολύ χρέος.
• Να είναι κατανοητές.
• Να έχουν ισχυρά cash flow.
• Να έχουν ισχυρό brandname και ισχυρό franchises και
συνεπακόλουθα, ελευθερία τιμολόγησης.
• Δεν χρειάζονται ιδιοφυίες για να τις ‘τρέξουν’.
• Τα κέρδη τους είναι προβλέψιμα.
• Το management είναι γύρω από τον ιδιοκτήτη.

210. Greatest Investors:
Warren Buffett
 Αποφθέγματα:
 Κανόνας Νο. 1: Ποτέ μην χάνεις χρήματα. Κανόνας Νο. 2: Μην ξεχνάς
ποτέ τον Κανόνα Νο. 1.
 Οι μετοχές δεν είναι απλά κομμάτια χαρτιού. Αντιπροσωπεύουν μέρος
ιδιοκτησίας σε μια εταιρεία. Συνεπώς όταν προσανατολίζεσαι να
επενδύσεις, να σκέφτεσαι σαν ένας δυνητικός ιδιοκτήτης.
 Το όλο πράμα με τις επενδύσεις μπορεί να συγκεντρωθεί στο να επιλέγεις
καλές μετοχές και να μένεις μαζί τους για όσο καιρό παραμένουν καλές
εταιρείες.
 Να βλέπεις τις διακυμάνσεις της αγοράς σαν φίλο σου και όχι σαν εχθρό
σου. Κέρδισε από την τρέλα και μην συμμετέχεις σε αυτήν.
 Εάν όταν σκέφτεσαι να κάνεις μια επένδυση, δεν αναλογίζεσαι ότι μπορεί
να την κρατήσεις τουλάχιστον 10 χρόνια, τότε μην χάσεις περισσότερο
από 10 λεπτά για να την αξιολογήσεις.

211. Greatest Investors:
David Dreman
 Επενδυτικό στυλ
 «Επένδυσα στις μετοχές και έχασα το 75% των κεφαλαίων μου».
 Ως αποτέλεσμα, πήρα ένα επώδυνο μάθημα, το να ακολουθώ το
πλήθος.
 Εντυπωσιάστηκε από το πώς λειτουργεί η επενδυτική ψυχολογία
και έγινε ένας contrarian επενδυτής.
 Αγοράζει μετοχές όταν είναι ‘χτυπημένες’.
 Μένει πειθαρχημένος.
 Ψάχνει για μετοχές με χαμηλά P/E, PCF και P/BV και υψηλότερες
από τις μέσες μερισματικές αποδόσεις.

212. Greatest Investors:
David Dreman
 Αποφθέγματα:
 Η ψυχολογία είναι πιθανότατα ο πιο σπουδαίος παράγοντας στην
αγορά – και ο λιγότερο αντιληπτός.
 Παραφράζοντας τον Λόρδο Rothschild: «Είναι καιρός για αγορές
όταν τρέχει αίμα στους δρόμους».
 Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα με το growth investing είναι
ότι δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε τα κέρδη πολύ καλά.
Πραγματικά, θέλω να αγοράζω growth σε τιμές αξίας. Κοιτάζω
πάντα τα trailing P/E όταν αξιολογώ μετοχές.
 Εάν έχεις καλές μετοχές και τις γνωρίζεις πραγματικά, θα βγάλεις
λεφτά από αυτές εάν είσαι αρκετά υπομονετικός να περιμένεις τρία
χρόνια ή περισσότερο.

217. Greatest Investors:
Philip Fisher
 Επενδυτικό στυλ
 Επένδυε σε καλοδιαχειριζόμενες, υψηλής ποιότητας
αναπτυσσόμενες εταιρείες, που τις κρατούσε μακροχρόνια. Έδιδε
πολύ χρόνο στην έρευνα και ανάλυση.
 Ενδεικτικά την Motorola την κράτησε από το 1955 έως τον
θάνατό του, το 2004.
 Χαρακτηριστικά που ήθελε προκειμένου να επενδύσει σε μια
εταιρεία:
• ακεραιότητα του management, συντηρητική διαχείριση των
χρηματοοικονομικών, προσβασιμότητα, καλή μακροχρόνια οπτική,
ανοικτή σε αλλαγές και καλές πολιτικές όσον αφορά στο προσωπικό
τους.
• υψηλά λειτουργικά περιθώρια κέρδους, υψηλές αποδόσεις κεφαλαίου,
δέσμευση στην έρευνα και ανάπτυξη, ισχυρές πωλήσεις, ηγετική θέση

218. Greatest Investors:
Philip Fisher +
 Αποφθέγματα:
 Δεν θέλω πολλές καλές επενδύσεις· θέλω λίγες κατανοήσιμες.
 Θυμάμαι το σοκ που έπαθα μερικά χρόνια πριν, όταν διάβασα ένα
stock recommendation, που κατέληγε σε “Πώληση” της μετοχής,
βασιζόμενο όχι σε μακροχρόνια fundamentals, αλλά στο γεγονός
ότι στους επόμενους έξι μήνες, θα μπορούσε να τοποθετήσει τα
κεφάλαιά του, αλλού, περισσότερο αποδοτικά κατά την εκτίμηση.
 Ο Warren Buffett για τον Ph. Fisher: «Όταν τον συνάντησα
εντυπωσιάστηκα I was impressed by the man and his ideas. A
thorough understanding of a από αυτόν και τις ιδέες του…
χρησιμοποιώντας κανείς τις τεχνικές του Phil, του επιτρέπει να
κάνει μερικές πολύ ευφυείς επενδυτικές επιλογές.

219. Greatest Investors:
Benjamin Graham
 Επενδυτικό στυλ
 Value investing, ήτοι να επενδύει σε εταιρείες που αξίζουν σημαντικά
περισσότερα από όσο τις αποτιμά η αγορά.
 Επένδυε σε εταιρείες με ισχυρούς ισολογισμούς, με λίγο χρέος, με
περιθώρια κέρδους πάνω του μέσου όρου και ισχυρό cash flow.
Χρησιμοποιούσε δείκτες όπως το P/E, P/S, P/BV
 Ο θεωρούμενος και ως πατέρας της Θεμελιώδους Ανάλυσης, αναζητούμε
υποτιμημένες μετοχές που οι τιμές τους ήταν προσωρινά κάτω, για να
τοποθετηθεί μακροχρόνια, πιστεύοντας ότι σε ένα βάθος χρόνου, η
χρηματιστηριακή αξία θα προσέγγιζε την πραγματική αξία των.
 Όσο μεγαλύτερη η διαφορά χρηματιστηριακής αξίας και ‘εσωτερικής’
αξίας, τόσο πιο ελκυστική μία μετοχή προς επένδυση.
 Πίστευε ότι οι τιμές της αγοράς και οι διακυμάνσεις της, ήταν συχνά λάθος.
Ένας έξυπνος επενδυτής, πρέπει να αγοράζει όταν οι μετοχές πέφτουν
έντονα και να πουλάει όταν σημειώνουν έντονη άνοδο.

220. Greatest Investors:
Benjamin Graham +
 Αποφθέγματα:
 Το να πετύχουν ικανοποιητικά αποτελέσματα από τις
χρηματιστηριακές επενδύσεις είναι ευκολότερο από ότι νομίζουν οι
περισσότεροι άνθρωποι· το να πετύχεις όμως πολύ ανώτερα
αποτελέσματα είναι δυσκολότερο από ότι φαίνεται.
 Οι περισσότερες των μετοχών υπόκεινται σε παράλογες και
υπερβολικές διακυμάνσεις και προς τις δύο κατευθύνσεις ως
αποτέλεσμα της τάσης των περισσοτέρων ανθρώπων να
κερδοσκοπήσουν ή να τζογάρουν, δίδοντας έδαφος στην ελπίδα, τον
φόβο και την απληστία.
 Ακόμα και ένας ευφυής επενδυτής, πρέπει να έχει φοβερή δύναμη
θέλησης για να αποφύγει να ακολουθήσει το πλήθος.
 Είναι παρανοϊκό να πιστεύεις ότι το πλήθος μπορεί να βγάλει χρήματα
προβλέποντας τις αγορές.

221. Greatest Investors:
Bill Gross
 Επενδυτικό στυλ
 Θεωρείται ‘Βασιλιάς των Ομολόγων’. Ο Gross πιστεύει ότι μια επιτυχής
επένδυση σε βάθος χρόνου, είτε σε ομόλογα είτε σε μετοχές, πρέπει να
στηρίζεται σε δύο θεμέλια:
• Την δυνατότητα να διαμορφώσει και κατανοήσει μια μακροχρόνια οπτική
• Ένα χαρτοφυλάκιο να έχει τη σωστή δομική σύνθεση κατά το πέρασμα
του χρόνου.
+ να κάνει πρόβλεψη τριών με πέντε ετών που αναγκάζει έναν επενδυτή να
σκεφτεί μακροπρόθεσμα και να αποφύγει τις καταστροφικές
συναισθηματικές εμπλοκές με τον φόβο και την απληστία.
 Τέτοια συναισθήματα (φόβος και απληστία) μπορούν να ‘πείσουν’ τον
οποιονδήποτε, ακόμα και τους επαγγελματίες να κάνουν ακριβώς τις λάθος
κινήσεις κατά τις παράλογες περιόδους των αγορών .

222. Greatest Investors:
Jesse Livermore +
 Επενδυτικό στυλ
 Ο Jesse Livermore δεν είχε σχετικές σπουδές και επαγγελματική εμπειρία.
Ήταν όμως και παραμένει ίσως, ο μεγαλύτερος ή από τους μεγαλύτερους
επενδυτές όλων των εποχών. Ήταν αυτοδημιούργητος που έμαθε από τις
(χρηματιστηριακές) νίκες του και τις ήττες του.
 Κάποιες εκ των βασικών αρχών του:
• Τα χρήματα δεν βγαίνουν με το day trading πάνω στις βραχυπρόθεσμες
διακυμάνσεις των τιμών. Έδιδε έμφαση στην εστίαση στις αγορές ως
σύνολο, αντί να αναζητά μεμονωμένες μετοχές.
• Παρατήρησε ότι έρχεται μεγαλύτερη επιτυχία από τον προσδιορισμό της
κατεύθυνσης του συνόλου της αγοράς συγκριτικά με την προσπάθεια
επιλογής της τάσης μίας μετοχής χωρίς να ληφθεί υπόψη η γενικότερη
κατεύθυνση της αγοράς.

223. Greatest Investors:
Jesse Livermore +
 Επενδυτικό στυλ
 Είχε υιοθετήσει μια στρατηγική buy-and-hold (αγοράζω και διακρατώ) σε bull
market και πουλούσε όταν έχανε σε momentum.
 Ο Livermore είχε πάντα μια exit strategy.
 Μελετούσε τα fundamentals μιας εταιρείας, της αγοράς και της οικονομίας.
 Ξεχώριζε τους επιτυχημένους επενδυτές από τους μη επιτυχημένους από την
προσπάθεια που κατέβαλαν στις επενδύσεις.
 Οι επενδυτές που εστιάζουν συχνά σε βραχυχρόνια ορίζοντα, εντέλει χάνουν τα
κεφάλαιά τους.
 Αγνοούσε την εσωτερική πληροφόρηση (insider information)· πρέπει να κάνεις
την δική σου ανεξάρτητη ανάλυση.
 Ήταν πολύ προσεκτικός από πού ελάμβανε την πληροφόρηση και συνιστούσε τη
χρήση πολλαπλών πηγών.
 Ήταν ανοικτός στην υιοθέτηση διαφορετικών επενδυτικών στρατηγικών
προκειμένου να προσαρμόζεται στις εξελισσόμενες συνθήκες της αγοράς.

224. Greatest Investors:
Peter Lynch
 Επενδυτικό στυλ
 Είχε υιοθετήσει μια δέσμη βασικών αρχών για τη διαδικασία επιλογής
μετοχών:
• Γνώριζε αυτό που κατέχεις.
• Έχεις άφθονο χρόνο για να ανακαλύψεις και να αναγνωρίσεις εξαιρετικές
εταιρείες.
• Το καλό management είναι πολύ σημαντικό – αγόραζε καλές εταιρείες.
• Να είσαι ευέλικτος και ταπεινός και να μαθαίνεις από τα λάθη σου.
• Πριν κάνεις μια συναλλαγή, θα πρέπει να είσαι σε θέση να εξηγήσεις γιατί
αγοράζεις.
• Πάντα υπάρχει κάτι για να ανησυχείς.
 Επέλεγε εταιρείες που να μπορούσε να τις καταλαβαίνει.
 Απέβαλε τον ‘θόρυβο’ της αγοράς και εστίαζε στα fundamentals και στις
μακροχρόνιες τοποθετήσεις. Δεν ενδιαφέρονταν για τις γενικότερες συνθήκες
της αγοράς ή του κλάδου αλλά για μεμονωμένες εταιρείες.

225.  Αποφθέγματα:
 Πήγαινε για μια εταιρεία που μπορεί να ‘τρέξει’ και ένας ανόητος, διότι αργά
ή γρήγορα, πολύ πιθανόν να την ‘τρέξει’ ένας τέτοιος.
 Εάν είσαι σε μια κατάσταση εγρήγορσης, μπορείς να διαλέξεις
καταπληκτικές εταιρείες από όπου εργάζεσαι ή από την γειτονιά σου ή το
γειτονικό mall και πολύ πριν τις ανακαλύψουν στην Wall Street.
 Το να επενδύεις χωρίς έρευνα είναι σαν να παίζεις πόκερ και να μην
κοιτάζεις ποτέ τα χαρτιά.
 Σε επίπεδο εικοσαετίας, απουσιάζουν πολλές εκπλήξεις, οι μετοχές είναι
αρκετά προβλέψιμες. Ενώ για το που θα βρίσκονται σε δύο ή τρία χρόνια,
τότε ίσως πρέπει να το ρίξεις κορώνα γράμματα για να το αποφασίσεις.
 Εάν δαπανήσεις περισσότερο από 13 λεπτά για να αναλύσεις (και να
προβλέψεις) τις οικονομικές συνθήκες και τις συνθήκες της αγοράς, θα έχεις
χάσει 10 λεπτά.
Greatest Investors:
Peter Lynch

226. Greatest Investors:
Bill Miller
 Επενδυτικό στυλ:
Έχει πετύχει ένα από τα πλέον μακροχρόνια beating του δείκτη αναφοράς.
Βασικά value investor αλλά με διαφορετικά κριτήρια, ενώ δεν αποκλείεει
να υπάρχει value σε μια μετοχή που φαίνεται αρκιβή.
 Αποφθέγματα:
 Συχνά υπενθυμίζω στους αναλυτές μας ότι το 100% των πληροφοριών που έχεις
για μια εταιρεία αντανακλούν το παρελθόν και το100% της αποτίμησης μιας
μετοχής στο χρηματιστήριο, εξαρτάται από το μέλλον.
 Η αγορά δεν αντανακλά τη διαθέσιμη πληροφόρηση, αλλά όπως σε ένα δωμάτιο
με παραμορφωτικούς καθρέπτες, οι αγορές δεν παρουσιάζουν επακριβώς την
πραγματικότητα. Συνήθως είναι πολύ απαισιόδοξες όταν τα πράγματα είναι
άσχημα και πολύ αισιόδοξες όταν τα πράγμα είναι καλά.
 Προσπαθούμε να εκμεταλλευθούμε τα λάθη που κάνουν οι άλλοι, συνήθως επειδή
είναι πολύ βραχυχρόνιοι ή αντιδρούν σε ορισμένα δραματικά γεγονότα ή

227. Greatest Investors:
John Neff
 Επενδυτικό στυλ:
Βασικά value and contrarian επενδυτής, με έμφαση και στην
διαφοροποίηση (diversification). O Neff μελετά πολύ και προσέχει την
Value Line με θρησκευτική ευλάβεια.
 Αποφθέγματα:
 Δεν είναι πάντα εύκολο να κάνεις ότι δεν είναι δημοφιλές, αλλά από εκεί έρχονται
τα χρήματα.
 Αγόραζε μετοχές που φαίνονται πολύ άσχημες σε λιγότερο προσεκτικούς
επενδυτές και μείνει με αυτές έως ότου αναγνωριστεί η πραγματική τους αξία.
 Ποτέ δεν αγοράζω μια μετοχή εκτός εάν, κατά την άποψή μου, βρίσκεται σε
σημαντική έκπτωση.
 Οι επιτυχημένες μετοχές δεν σου λένε πότε να πουλήσεις. Όταν αισθάνεσαι κάτι
σαν κομπορρημοσύνη, είναι πιθανότατα ώρα για να πουλήσεις.

228. Greatest Investors:
William J. O'Neil
 Επενδυτικό στυλ:
Εν συντομία, αναζητά growth stocks που έχουν την μεγαλύτερη δυναμική για
ταχεία άνοδο της τιμής τους από την στιγμή που θα αγοραστούν.
 Το μότο του Bill O'Neil είναι "Αγόρασε το δυνατό, πούλα το αδύναμο".
 Τα κριτήριά του για να εντοπίσει μια μετοχή που μπορεί να κατευθυνθεί στην
στρατόσφαιρα, περιληπτικά εισέρχονται στο αρκτικόλεξο CANSLIM:
• C – Current quarterly earnings per share have increased sharply from the same quarters' earnings
reported in the prior year (at least 25%).
• A – Annual earnings increases at a compound rate of no less than 25% (P/E is unimportant –
probably in the range of 20 to 45 with these stocks) annually over the last five years.
• N – New products, new management, and new highs. Stocks with a good "story.«
• S – Supply and demand. The less stock available, the more buying will drive up the price. Look for
stocks with 10 to 12 million shares outstanding.
• L – Leaders and laggards. Stick with those stocks that outperform and shed those that underperform.
• I – Institutional ownership. Favor companies that are "underowned" by the top professional investors.
• M – Market direction. Buy stocks on major downturns, but avoid purchases after a decline of 10% or
more gets underway.

229. Greatest Investors:
William J. O'Neil
 Αποφθέγματα:
 Δεδομένου ότι η αγορά τείνει να πηγαίνει στην αντίθετη κατεύθυνση από ότι
νομίζει η πλειοψηφία των ανθρώπων, θα έλεγα ότι 95% όλων αυτών των
ανθρώπων που ακούτε σε εκπομπές της TV, δίδουν την προσωπική τους
άποψη. Και οι προσωπικές απόψεις είναι σχεδόν πάντα άνευ αξίας … τα
δεδομένα και οι αγορές είναι πολύ περισσότερο αξιόπιστα.
 Το όλο μυστικό προκειμένου να κερδίζεις στις χρηματιστηριακές αγορές,
είναι να χάσεις το ελάχιστο δυνατό κεφάλαιο όταν δεν είσαι σωστός.
 Ότι φαίνεται πολύ υψηλό και επικίνδυνο στην πλειοψηφία, γενικότερα πάει
υψηλότερα και ότι φαίνεται χαμηλό και φθηνό γενικότερα, πάει ακόμα
χαμηλότερα.

230. Greatest Investors:
Julian Robertson
 Επενδυτικό στυλ:
Από τις καλύτερες επιδόσεις στα hedge funds από την δεκαετία του ΄80 έως
και την δεκαετία του ΄90.
• Προς τα τέλη της δεκαετίας του ΄90, ο Robertson απέτυχαν να κερδίσουν
ικανοποιητικά, όταν όλοι οι άλλοι κέρδιζαν και είχαμε τον σταδιακό ‘θάνατο’ του
Tiger Management Group από το 1998 έως το 2000, όταν όλα τα Κεφάλαιά του
έκλεισαν.
• Το επενδυτικό του στυλ ήταν σε μεγάλο βαθμό προσωπικό. Στην TMG, ο Robertson
ελάμβανε input από τους αναλυτές της και αυτός έπαιρνε τις επενδυτικές αποφάσεις.
• Λέγεται ότι ο Robertson ήταν macro trader και συχνά και συχνά συμμετείχε και
ενίσχυσε ισχυρές τάσεις διεθνώς. Είχε μια θέση ενάντια στη χρήση fundamentals, μια
θέση που ίσως τον οδήγησε στην ‘φτωχή’ απόδοση στα ύστερα χρόνια και στην
ρευστοποίηση των Tiger funds το 2000.
• Το επενδυτικό του στυλ συνίστατο από μια «έξυπνη ιδέα, εδραιωμένη σε
εξαντλητική έρευνα, ακολουθούμενη από ένα μεγάλο στοίχημα" . Όχι ακριβώς ένα
πρακτικό πλαίσιο λειτουργίας, για το γενικότερο επενδυτικό κοινό.

231. Greatest Investors:
Julian Robertson
 Αποφθέγματα:
 Σκοπός μας είναι να βρούμε τις 200 καλύτερες εταιρείες στον κόσμο και να
επενδύσουμε σε αυτές, όπως και να βρούμε τις 200 χειρότερες εταιρείες στον
κόσμο και να τις σορτάρουμε. Εάν οι 200 καλύτερες δεν τα καταφέρουν
καλύτερα από τις 200 χειρότερες, πιθανότατα πρέπει να ασχοληθείς με άλλη
δουλειά.
 «Όταν ο Robertson είναι πεπεισμένος ότι κάτι είναι σωστό" αναφέρει ένα
πρώην στέλεχος της Tiger, «ο Julian στοιχηματίζει την φίρμα".
 «Άκου μια ιστορία (μετοχής), ανέλυσέ τη και αγόρασε επιθετικά εάν
αισθάνεσαι σωστά».

232. Greatest Investors:
Thomas Rowe Price, Jr. +
 Επενδυτικό στυλ:
Πέρασε τα πρώτα του χρόνια παλεύοντας στη Μεγάλη Ύφεση και το
μάθημα που έμαθε, ήταν να μην μένει εκτός των μετοχών αλλά να τις
‘αγκαλιάζει.
• Έβλεπε τις χρηματιστηριακές αγορές ως κυκλικές.
• Σαν «αντιτιθέμενος στο πλήθος», επένδυε σε καλές εταιρείες
μακροχρόνια.
• Η επενδυτική του φιλοσοφία εστίαζε σε εντονότερα σε επιλογή
μεμονωμένων μετοχών και με μακροχρόνιο ορίζοντα.
• Η πειθαρχεία, συνέπεια στη διαδικασία και η θεμελιώδης έρευνα έγιναν
οι βάσεις της επιτυχούς επενδυτικής του καριέρας.

233.  Πρωτοπόρησε με μια μέθοδο επιλογής και growth investing, εστιάζοντας
σε καλοδιαχειριζόμενες εταιρείες σε πεδία – κλάδους ‘γόνιμους’, των
οποίων τα κέρδη και μερίσματα αναμένονταν να αναπτυχθούν ταχύτερα
από τον πληθωρισμό και τη συνολική οικονομία.
 Κοίταζε για τα ακόλουθα χαρακτηριστικά σε growth companies:
• Ανώτερη έρευνα για την ανάπτυξη προϊόντων και αγορών.
• Απουσία σημαντικού ανταγωνισμού.
• Μια επιχειρηματική ‘ανοσία’ από κυβερνητικές ρυθμίσεις.
• Χαμηλά συνολικά εργατικά κόστη, αλλά καλοπληρωμένους
εργαζόμενους.
• Τουλάχιστον 10% απόδοση στο επενδεδυμένο κεφάλαιο, διατηρήσιμα
υψηλά περιθώρια κέρδους και ανώτερο της αγοράς, growth στα ανά
μετοχή κέρδη.
Greatest Investors:
Thomas Rowe Price, Jr. +

234. Greatest Investors:
Thomas Rowe Price, Jr. +
 Αποφθέγματα:
 Είναι καλύτερα να αναγνωρίζεις νωρίς το πέρασμα μιας εποχής παρά
αργά, τον περιορισμό του ενδιαφέροντος των παλαιών επενδυτικών
αγαπημένων και να αντιλαμβάνεσαι την έλευση μιας νέας εποχής που
προσφέρει νέες ευκαιρίες στους επενδυτές.
 Η αλλαγή είναι η μόνη βεβαιότητα του επενδυτή.
 Κανείς δεν μπορεί να δει μπροστά μια τριετία, ακόμα περισσότερο
πέντε ή δέκα. Ο ανταγωνισμός, νέες ανακαλύψεις – όλων των ειδών –
μπορούν να αλλάξουν την κατάσταση σε δώδεκα μήνες.

235. Greatest Investors:
Jim Slater
 Επενδυτικό στυλ:
Value investor αλλά και growth investing. Είναι αυτός που επινόησε το
δείκτη PEG.
 Τα χαρακτηριστικά μιας επιτυχημένης επενδυτικής προσέγγισης:
1. Κατά την διάρκεια των τελευταίων 2 με 3 χρόνων, ρεκόρ αυξανόμενων EPS.
2. Επιβεβαίωση από το management και τους brokers ότι τα EPS θα συνεχίσουν να
αυξάνουν δυναμικά στα προσεχή χρόνια.
3. Ένας δείκτης PEG χαμηλότερος της μονάδος.
4. CFS που να υπερβαίνει τα EPS, καθώς το ρευστό είναι δύσκολο να είναι ψευδές, κάτι
που βοηθάει να αποφύγουμε κακοτοπιές, τύπου ENRON*.
5. Οι μετοχές της εταιρείας να έχουν θετική σχετική δύναμη απέναντι στην αγορά. Η
αδυναμία στην τιμή της μετοχής μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι ενδεχομένως κάποιοι
λίγοι, να γνωρίζουν ορισμένα άσχημα νέα.
6. Να μην υπάρχουν ουσιώδεις πωλήσεις από το ΔΣ και ιδίως από τον chief executive και
τον CEO.
7. Ένα αυξανόμενο μέρισμα, είναι συν.

236. Greatest Investors:
Jim Slater
 Αποφθέγματα:
 Οι περισσότεροι κύριοι brokers, δεν μπορούν να δαπανήσουν χρόνο
και χρήμα για να αναζητήσουν δια της αναλύσεως μικρότερης
κεφαλαιοποίησης μετοχές. Γι’αυτό είναι πιθανότερο να βρεις μια
ευκαιρία σε αυτό το μη επαρκώς εξερευνημένο πεδίο της
χρηματιστηριακής αγοράς.
 Ενδεικτικό της σκέψης του Slater όσον αφορά την δυναμική για
εντονότερο growth σε μικρές επιχειρήσεις, όταν κάποτε είπε ότι
«Κάποτε συνέκρινα μια πολύ μεγάλη επιχείρηση με έναν Ελέφαντα,
σχολιάζοντας ότι οι ελέφαντες δεν καλπάζουν."
 Αποκομίζεις από μια επένδυση όταν ‘τοποθετείς’, γι’αυτό η πρώτη
απόφαση που πρέπει να πάρεις είναι πόσο χρόνο προτίθεσαι να
αφιερώσεις στο αρχικό έργο – αγγαρεία της απόκτησης των βασικών

237. * The ENRON Scandal
 Η Enron ήταν η μεγαλύτερη και πολυπλοκότερη χρεοκοπία στην σύγχρονη
ιστορία των ΗΠΑ. Με έδρα στο Χιούστον, η Enron δραστηριοποιούνταν στην
ενέργεια, commodities και στις υπηρεσίες και όταν έκλεισε, είχε περίπου 22.000
εργαζόμενους και κύκλο εργασιών σχεδόν $101 δισ. το 2000, ακριβώς πριν την
πτώση της.
 Η μετοχή της δε, θεωρούνταν Blue Chip (εκ των ‘επιλέκτων’ δηλαδή μετοχών
μεγάλου μεγέθους εταιρειών).
 Η Enron διαμορφώθηκε το 1985 ως συνέπεια της συγχώνευσης μεταξύ της
Houston Natural Gas και της InterNorth. Η νέα εταιρεία μετονομάστηκε σε Enron
και δραστηριοποιούνταν στην προμήθεια ενέργειας και στο εμπόριο ενέργειας.
 Η απορύθμιση των ενεργειακών αγορών επέτρεψαν σε επιχειρήσεις να
στοιχηματίζουν σε future prices και η Enron προσπάθησε να το εκμεταλλευθεί.
 Έως το 1993, η Enron είχε συστήσει έναν αριθμό ειδικών οντοτήτων
περιορισμένης ευθύνης (limited liability special purpose entities) που της
επέτρεψαν να κρύψει τις υποχρεώσεις της ενώ η τιμή της μετοχής της αύξανε.

238. * The ENRON Scandal
2
 Αναλυτές ασκούσαν ορισμένες φορές κριτική στην Enron για το ότι "κολυμπούσε στο
χρέος" αλλά η εταιρεία συνέχισε να αναπτύσσεται, δημιουργώντας ένα μεγάλο δίκτυο
αγωγών φυσικού αερίου και τελικά, εισερχόμενη και στους τομείς του χαρτοπολτού,
χαρτιού και νερού.
 Η Enron ονοματίστηκε ως "America's Most Innovative Company" (Πλέον
Καινοτόμες αμερικάνικες επιχειρήσεις) από το Fortune για 6 συνεχόμενα χρόνια
μεταξύ του 1996 και 2001.
 Μέσω ‘δημιουργικής’ λογιστικής, η Enron εμφανίζονταν πολύ ισχυρή στα χαρτιά από ότι
ήταν πράγματι. Οι ειδικού σκοπού οντότητες – θυγατρικές που είχαν μοναδικό σκοπό και
δεν χρειάζονταν να συμπεριλαμβάνονται στον Ισολογισμό της Enron –
χρησιμοποιήθηκαν για να κρύψουν επικίνδυνες επενδύσεις και χρηματοοικονομικές
ζημιές.
 Ο λογιστικός έλεγχος που έγινε αργότερα, προσδιόρισε ότι πολλά από τα περιουσιακά
στοιχεία της Enron αλλά και κέρδη ήταν παραφουσκωμένα και σε ορισμένες περιπτώσεις,
ανύπαρκτα. Μέρος των χρεών και ζημιών της εταιρείας καταγράφονταν σε offshore
οντότητες, παραμένοντας απούσες από τις οικονομικές καταστάσεις της Enron.

239. * The ENRON Scandal
3
 Προς τα τέλη της δεκαετίας του ΄90 και νωρίς προς το 2000, δημιουργούνταν
ολοένα και περισσότερες ειδικού σκοπού οντότητες που επέτρεπαν στην Enron
να διατηρεί τα χρέη και ζημιές εκτός ισολογισμού της, φουσκώνοντας
παράλληλα τα περιουσιακά της στοιχεία.
 Τον Αύγουστο του 2001, αφού η εταιρεία υπερέβη τα $100 δισ. σε έσοδα, ο
CEO Jeff Skilling παραιτήθηκε απροσδόκητα, ωθώντας την Wall Street σε
αμφισβήτηση της χρηματοοικονομικής υγείας της εταιρείας. Ανώτατα στελέχη
της Enron, άρχισαν να πωλούν μεγάλες ποσότητες μετοχών της και η μετοχή
της κατέρρεε, από τα υψηλά των περίπου $90.00 ανά μετοχή, κατήλθε σε
λιγότερο από ένα δολάριο. Η Αμερικάνικη Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς
(Securities and Exchange Commission -SEC) άρχισε έρευνα στην εταιρεία.
 Δεκέμβριος 2001: Λιγότερο από μια βδομάδα μετά την ματαίωση της
προσφοράς εξαγοράς από την Dynegy, η Enron μπήκε σε διαδικασία
χρεοκοπίας. Η εταιρεία είχε περισσότερα από $38 δισ. σε εκκρεμή χρέη.

240. * The ENRON Scandal
4.
 Στους μήνες που ακολούθησαν, το αμερικάνικο υπουργείο δικαιοσύνης
ξεκίνησε έρευνα για εγκληματικές πράξεις σχετικά με την χρεοκοπία της
εταιρείας.
 Αρκετά στελέχη της Enron καθώς και ο ελεγκτικός της οίκος, η Arthur
Andersen, κατηγορήθηκαν για πλήθος και ποικιλία αδικημάτων,
συμπεριλαμβανομένου και της παρακώλυσης του έργου της δικαιοσύνης για
καταστροφή εγγράφων και συνομωσία διάπραξης χρηματιστηριακής απάτης.
 Πολλοί από τους εμπλεκόμενους, καταδικάστηκαν με ποινές πολυετούς
φυλάκισης.
 Επιπροσθέτως, το σκάνδαλο προκάλεσε τη διάλυση της Arthur Andersen, η
οποία αποτελούσε μέχρι εκείνη την περίοδο μία εκ των πέντε κορυφαίων
ελεγκτικών εταιρειών.

241. Greatest Investors:
George Soros
 Ίσως ο γνωστότερος σήμερα κερδοσκόπος (speculator), εκ των πλέον
δυναμικών επενδυτών Hedge Funds.
 Απέκτησε τεράστια αναγνωρισιμότητα όταν τον Σεπτ. του 1992
κέρδισε σχεδόν $2 δισ., ‘παίζοντας’ ενάντια στην Τράπεζα της
Αγγλίας, επιτυγχάνοντας στην υποτίμηση της αγγλικής Στερλίνας.
 Επενδυτικό στυλ:
Ο Soros θεωρείται αυθεντία στην αντίληψη ευρέων οικονομικών τάσεων, τις
οποίες εντοπίζει και στοιχηματίζει σε αυτές βαρέως, με υψηλή μόχλευση·
θεωρείται killer κυρίως στα ομόλογα και νομίσματα.
 Σαν επενδυτής, είναι βραχυπρόθεσμος. Θεωρεί ότι οι χρηματιστηριακές
αγορές και οι χρηματοοικονομικές αγορές γενικότερα μπορεί να είναι
χαοτικές: Οι τιμές στις μετοχές και στα νομίσματα εξαρτώνται από τους
επενδυτές και traders που είναι άνθρωποι. Όλοι αυτοί, επαγγελματίες ή μη,
ενεργούν συχνά με το συναίσθημα, παρά με τη λογική.

242. Greatest Investors:
George Soros
 “Markets can influence the events that they anticipate.” - George Soros.
 “There is no point in being confident and having a small position.” - George
Soros
 Ο Soros πιστεύει ότι οι συμμετέχοντες στις αγορές, επηρεάζουν ο ένας τον
άλλον και διαμορφώνουν τις αγελαίες απόψεις. Τις περισσότερες φορές ο Soros
ακολουθεί το κοπάδι, αλλά πάντα προσέχει για την ‘ευκαιρία’ να βγει εκτός και
να "make a killing". Πως μπορεί να αντιληφθεί πότε είναι ο σωστός χρόνος για
να το κάνει αυτό; Ο ίδιος λέει ότι έχει μια ενστικτώδη φυσική αντίδραση
σχετικά με το πότε να αγοράσει και να πουλήσει, καθιστώντας συνεπώς την
στρατηγική του ένα δύσκολο μοντέλο για να το ακολουθήσει κάποιος.
 "I've learned many things from Soros, but perhaps the most significant is that it's
not whether you're right or wrong, but how much money you make when you're
right and how much you lose when you're wrong.” - Stanley Druckenmiller

243. Greatest Investors:
John Templeton +
 Ένας από τους κορυφαίους contrarians του περασμένου αιώνα, αγόραζε
ενεργητικά στην διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης, πούλησε στην διάρκεια του
internet boom και είχε και αρκετές άλλες καλές κινήσεις στο ενδιάμεσο.
 Παράλληλα και value investor, επιζητούσε αυτό που ονόμαζε "bargain
hunting" (κυνήγι ευκαιριών), ερευνώντας για στόχους διεθνώς. Το επενδυτικό
μάντρα του Templeton ήταν "ψάξε για εταιρείες σε όλο τον κόσμο που
προσφέρονται σε χαμηλές τιμές και έχουν εξαιρετική μακροχρόνια οπτική.
 Σαν value-contrarian investor, ο Templeton πίστευε ότι οι καλύτερες
ευκαιρίες βρίσκονταν σε μετοχές που ήταν περιθωριοποιημένες – αυτές που
άλλοι επενδυτές ούτε καν μελετούσαν.
 Προκειμένου να μένει αμερόληπτος ‘έτρεχε’ τις επενδύσεις του από την
κατοικία του στις Μπαχάμες, καθώς όπως είχε αναφέρει, εάν η έδρα του ήταν
σε ένα γραφειακό κτίριο στη Νέα Υόρκη, θα ήταν δύσκολο να μείνει
ανεπηρέαστος από το ‘κουτσομπολιό’ της Wall Street.

244. Greatest Investors:
John Templeton +
 Απέρριπτε την τεχνική ανάλυση ως μέθοδο επενδύσεων · ο Templeton έλεγε
ότι πρέπει να είσαι fundamentalist για να είσαι πραγματικά πετυχημένος στην
αγορά.
 Αποφθέγματα:
 Επένδυσε στο σημείο της μέγιστης απαισιοδοξίας.
 Εάν θέλεις να πετύχεις απόδοση καλύτερη από του πλήθους, πρέπει
να κάνεις πράγματα διαφορετικά από το πλήθος.
 Όταν ρωτήθηκε που ζούσε και δούλευε στις Μπαχάμες, απάντησε
ότι "Διαπίστωσα ότι τα επενδυτικά μου αποτελέσματα ήταν
μακράν καλύτερα εδώ (Μπαχάμες) από ότι όταν είχα το γραφείο
μου στο Rockefeller Plaza. Όταν είσαι στο Μανχάταν, είναι πολύ
πιο δύσκολο να πας αντίθετα στο πλήθος".

245. Greatest Investors:
Ralph Wanger
 Ο Wanger επένδυε μακροχρόνια (5 με 10 χρόνια) σε μικρές επιχειρήσεις με
χρηματοοικονομική ισχύ, καλό management, σε αντικείμενα κατανοητά, που
θα επωφελούνταν από μια σημαντική μακροοικονομική τάση.
 Αποφθέγματα:
 Μια περιοχή ελκυστικών επενδύσεων πρέπει να έχει ευνοϊκά χαρακτηριστικά που
να διαρκέσουν 5 χρόνια ή περισσότερο.
 Οι πιθανότητες είναι, ότι τα πράγματα έχουν αλλάξει τόσο πολύ, που οτιδήποτε
σου απέφερε επιτυχία 30 χρόνια πριν, δεν δουλεύει πλέον. Εάν εστιάσεις σε
μικρότερες εταιρείες, βελτιώνεις τις πιθανότητες να πιάσεις το επόμενο ‘κύμα’.
 Εάν πιστεύεις ότι εσύ ή οποιοσδήποτε άλλος, έχει σύστημα που μπορεί να
προβλέψει το μέλλον στις χρηματιστηριακές αγορές, είστε αστείοι.
 Από όταν άρχισε η βιομηχανική επανάσταση, πήγαινε προς τα θεμέλια της τάσης
– επένδυε σε εταιρείες που θα επωφεληθούν σε θεμελιώδες επίπεδο από τη νέα
τεχνολογία, από τη νέα εξέλιξη εν συγκρίσει με το να επενδύεις στις ίδιες τις
εταιρίες τεχνολογίας – αυτό υπήρξε συχνά η εξυπνότερη στρατηγική.

246.  Υπερεμπιστοσύνη στον εαυτό μας + ενθουσιασμός απροσεξία➪
‘φτωχή’ κρίση αυξημένη πιθανότητα αποτυχίας➪ ➪
 Έλλειψη εμπιστοσύνης + πανικός απροσεξία➪
‘φτωχή’ κρίση αυξημένη πιθανότητα αποτυχίας➪ ➪
 Όχι δογματισμός. Αρετή για την παρουσία σας στις αγορές, να είστε
η δυνατόν, απόλυτα ‘ανοικτοί’ = Τώρα νομίζω ότι η αγορά θα ανέβει
(ή θα πέσει) και μπορώ να το αιτιολογήσω με ισχυρά επιχειρήματα,
αλλά είμαι ανοικτός να εξετάσω οποιονδήποτε νέο παράγοντα και
ενδείξεις, προσέχοντας και αναλύοντας την αγορά και την οικονομία,
που μπορεί να επηρεάσει αντίθετα στην θέση που έχω λάβει, έτσι
ώστε να μεταβάλω την θέση μου και να πουλήσω (ή να αγοράσω).
Ταπεινοφροσύνη και ‘Ανοικτότητα’

247. Καταπολεμώντας τον Δογματισμό
και την Αλαζονεία
 Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι έχουμε πρόβλημα.
 Μόνο τότε, θα μπορέσουμε να μάθουμε από τα λάθη μας.
 Διαφορετικά, θα συνεχίσουμε να χάνουμε.
 Καταγραφή σε ένα αρχείο των αιτιών των ζημιών μας.
 Οριοθέτηση το που θα πουλήσουμε, έστω μερικώς, τις τρέχουσες
θέσεις μας.
 Ακόμα και εάν χάθηκε μια ευκαιρία, πάντα, θα υπάρχει και κάποια
άλλη.
 Οι καλύτερες αποδόσεις σε βάθος χρόνου, επιτυγχάνονται όταν οι
αποφάσεις λαμβάνονται με τις πιθανότητες υπέρ μας.
 Για να έχεις αυξημένες πιθανότητες, θα πρέπει η ‘οπτική’ σου προς
την επένδυση, να είναι ψύχραιμη, νηφάλια, αντικειμενική, λογική.

248. Υπομονή
Μια επικερδής αρετή
 Να έχουμε σύστημα αγορών.
 Για κάποιον που κινείται θεμελιωδώς, αυτό μπορεί να είναι:
• Η μερισματική απόδοση της αγοράς πάνω από ορισμένα επίπεδα
• Ο δείκτης P/E κάτω από ορισμένα επίπεδα
 Για κάποιον που κινείται τεχνικώς, αυτό μπορεί να είναι:
• Ο δείκτης ROC κάτω από ορισμένα επίπεδα
 Το σημαντικό είναι να έχετε την υπομονή για να εξασφαλίσετε ότι θα
αναμένετε όσο χρειάζεται για να εισέλθετε στην αγορά
αναλαμβάνοντας χαμηλό κίνδυνο.
 Έχουμε την τάση να νομίζουμε ότι για να είμαστε επιτυχείς στις
χρηματιστηριακές μας επενδύσεις, πρέπει να έχουμε συνεχή
πρόσβαση στις τιμές και στις πληροφορίες. Η υπερβολική πρόσβαση
όμως, λειτουργεί τελικά εις βάρος σας.

253. This Time it’s Different
… no, it’s not…
 Αυτή τη φορά είναι διαφορετικά.
 Χάνεται επαφή με την πραγματικότητα.
 Πρόκειται για μια νέα εποχή (που δικαιολογεί πολύ μεγαλύτερες
αποτιμήσεις)
 Η αγορά παραμένει ανοδική με τέτοιο τρόπο που νομίζεις ότι ποτέ
δεν θα γυρίσει πτωτικά.
 Αυτή η οπτική έχει καταστροφικές συνέπειες.
 Όταν όλοι νομίζουν κάτι, τότε είναι πιθανό να κάνουν όλοι τους
λάθος και ίσως πρέπει να κινηθείς αντίθετα.
 Άλλο να γνωρίζεις κάτι και άλλο να το θέτεις σε δράση.

254. … to go Contrarian…
 Όταν όλοι νομίζουν κάτι, τότε είναι πιθανό να κάνουν όλοι τους
λάθος και ίσως πρέπει να κινηθείς αντίθετα.
 Tο να πας αντίθετα είναι περισσότερο τέχνη παρά επιστήμη:
Απαιτεί:
• Μελέτη
• Εμπειρία
• Ευρεία Αντιληπτικότητα
• Υπομονή
 Όλοι ξέρουμε ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται αλλά δεν είναι ποτέ η
ίδια.
 Δεν μπορείς να πεις ότι είμαι bullish μόνο και μόνο επειδή όλοι οι
άλλοι είναι bearish.

255. … to go Contrarian…
 Το πλήθος είναι σωστό για όσο διαρκεί η τάση. Λάθος είναι στα
σημεία καμπής, που όμως είναι τόσο κρίσιμα για την συνολική και σε
βάθος χρόνου, απόδοση.
 Για να εξασκηθείς στην contrarian οπτική, θα πρέπει πάντα να
αναρωτιέσαι μήπως το πλήθος κάνει λάθος και να απαντάς σε αυτή
την ερώτηση.
 Όταν το ερώτημα δεν είναι «εάν» η τιμή θα ανέβει αλλά «πότε» και
«πόσο», τότε κατανοείς ότι βρίσκεσαι σε εκδήλωση μανίας.
 Όταν τα χρηματιστηριακά γίνονται πρωτοσέλιδα και σε μη
χρηματιστηριακά έντυπα.
 … to go Contrary, πρέπει να σκεφτείς από μόνος σου και να μην
δέχεσαι την επικρατούσα άποψη.

258. Bubblenomics
Η ‘Φούσκα’ μεγεθύνεται…
 Παρουσιάζεται συνήθως ένα νέο concept, που υπόσχεται
ανεπανάληπτα κέρδη.
 Σημαντικά κεφάλαια κατευθύνονται στο εν λόγω concept. Ακολουθεί
πλήθος.
 Οι τιμές ανέρχονται σε επίπεδα μη φυσιολογικά και ανέρχονται και
ανέρχονται…
 Τα ολοένα μεγαλύτερα επίπεδα τιμών, προσελκύουν το ενδιαφέρον,
περισσότερος κόσμος μπαίνει διότι εδώ υπάρχει ένα ανεπανάληπτο
concept και οι ‘ειδικοί’ ντύνουν με ‘σοβαροφάνεια’ την ακραία
άνοδο.
 Προσελκύεται ακόμα περισσότερο πλήθος, με τον φόβο μην χαθεί
αυτή η ανεπανάληπτη ευκαιρία.

259. Bubblenomics
Η ‘Φούσκα’ μεγεθύνεται…
 Συνήθως οι τράπεζες χρηματοδοτούν τη μανία, συμβάλλοντας στην
αύξησή της.
 Ορισμένες δε φορές, δέχονται ως collateral το αντικείμενο της μανίας
- φούσκας.
 Δημιουργείται μια ατμόσφαιρα εύκολου και ταχέως κέρδους που
κανείς δεν θέλει να χάσει.
 Κανείς δεν θέλει να ακούει τυχόν φωνές σωφρόνων που
προειδοποιούν. Οι σώφρονες παραμερίζονται για να ακούγονται
μονάχα αυτοί που η αγέλη θέλει να ακούει και να ‘δικαιολογεί’ τα
ολοένα υψηλότερα επίπεδα τιμών και την διατήρηση της ‘μέθης’.
 Εάν κάποιος διατηρεί την ψυχραιμία του, θα διαπιστώσει πολλά από
τα παραπάνω χαρακτηριστικά όπως και ορισμένους ιδιαίτερους
δείκτες - χαρακτηριστικά μιας φούσκας.

261. Bubblenomics
Η ‘Φούσκα’ σκάει…
 Μια φούσκα συνηθέστερα σπάει, παρά ξεφουσκώνει σταδιακά.
 Αποχωρεί το λεγόμενο ‘έξυπνο’ χρήμα. Συνήθως οι τιμές
καταρρέουν.
 Όσο πιο ψηλά είχε πάει, τόσο ισχυρότερος ο νόμος της ‘ βαρύτητας’
 Οι τράπεζες που συμμετείχαν στην μεγέθυνση της φούσκας,
βλέποντας την βίαιη αντιστροφή, σταματούν και προσπαθούν να
‘μαζέψουν’ τη θέση τους, περιορίζοντας την ρευστότητα και
συμβάλλοντας στην ενδυνάμωση της πτωτικής τάσης.
 Όλοι αρχίζουν σταδιακά να ανακαλύπτουν ότι το ανεπανάληπτο
concept δεν είναι και τόσο ανεπανάληπτο.
 Όλοι σπρώχνονται στην έξοδο και αρχίζουν και ‘πέφτουν’.

262. Bubblenomics
Η ‘Φούσκα’ σκάει…
 Έρχονται στην επιφάνεια σχήματα που είχαν να κάνουν με απάτες
από την προηγούμενη φάση της υπερβολικής ευφορίας. Πλήττεται η
εμπιστοσύνη.
 Συνήθως μετά από έντονη πτώση, παρεμβαίνει με τον ένα ή άλλον
τρόπο η κυβέρνηση που απλώς ανακόπτει την πτωτική κίνηση.
Αυτή είναι ίσως και η τελευταία ευκαιρία να σώσει κάποιος που δεν
έχει βγει ταχύτερα, ότι μπορεί να σώσει.
 Μετά την όποια κρατική παρέμβαση, η πτώση συνεχίζεται, συνήθως
με αρκετή χρονική διάρκεια.
 Από την κατάσταση του να θέλει να αγοράσει όλος ο κόσμος, έχουμε
περάσει στο ότι κανείς δεν ενδιαφέρεται να αγοράσει. Η εμπιστοσύνη
έχει πληγεί άσχημα.
 Οι ‘πληγές’ παίρνουν πολύ χρόνο να επουλωθούν.

264. http://www.marottaonmoney.com/active-management-has-an-82-failure-rate/

265. Τι κινεί τις αγορές;
Η ψυχολογία
 Ψυχολογία του Πλήθους: Συμβιβασμός με την άποψη του πλήθους.
 Το πείραμα αυτό δείχνει το κατά πόσο απολύτως φυσιολογικά άτομα μπορούν
να ωθηθούν σε ασυνήθιστες συμπεριφορές από άλλα άτομα που θεωρούνται
επίσημες αρχές ή από την ομοφωνία γνώμης γύρω τους.
 Έτσι, το 1951, o Solomon Asch θέλησε να εξετάσει το κατά πόσο η κρίση του
ατόμου επηρεάζεται από την άποψη της ομάδας.
 Κατά τη διάρκεια του πειράματος, ζητήθηκε από φοιτητές να σχηματίσουν μια
κρίση αφού άκουσαν τις απόψεις άλλων ατόμων τα οποία έδιναν εσκεμμένα
λανθασμένες απαντήσεις. Τα αποτελέσματα ήταν αρκετά αποκαλυπτικά. Το
50% των ατόμων έδωσε την ίδια λανθασμένη απάντηση, μόνο το 25%
αρνήθηκε να επηρεαστεί από την λανθασμένη κρίση των άλλων και το 5%
ακολουθούσε πάντα το πλήθος.
 Το συμπέρασμα του πειράματος ήταν ότι το 1/3 των ατόμων θα αγνοούν αυτό
που ξέρουν ότι είναι αλήθεια και θα συμπορευθούνε με το ψέμα αν βρεθούν σε
μια ομάδα που επιμένει ότι το ψέμα είναι αλήθεια.

266. Τι κινεί τις αγορές;
Η ψυχολογία
 Ψυχολογία του Πλήθους: Ξέρετε πραγματικά τι είδατε;
 Το 1974, οι ερευνητές Loftus, E.F. και Palmer, J.C, έκαναν το εξής πείραμα: Έβαλαν
45 άτομα να δουν ένα βίντεο αυτοκινήτων που συγκρούονταν. Στη συνέχεια, 9 άτομα
ρωτήθηκαν να εκτιμήσουν πόσο γρήγορα έτρεχαν τα αυτοκίνητα όταν χτύπησαν,
χρησιμοποιώντας στην ερώτηση την λέξη “hit”. Για τα άλλα γκρουπ των ατόμων, η
ερώτηση ήταν η ίδια αλλά αντί για την λέξη “hit”, χρησιμοποιήθηκαν λέξεις όπως
“smashed”, “collided”, “bumped” και “contacted”.
 Αυτοί στους οποίους χρησιμοποιήθηκε η λέξη “smashed”, εκτίμησαν την ταχύτητα
κατά 10 χιλιόμετρα μεγαλύτερη από αυτούς στους οποίους η λέξη ήταν η “contacted”.
Μια εβδομάδα αργότερα, οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν για το αν είδαν σπασμένα
τζάμια από τη σύγκρουση. Αυτοί στους οποίους χρησιμοποιήθηκαν πιο έντονες
νοηματικά λέξεις είπαν ότι θυμόταν σπασμένα γυαλιά αν και στην πραγματικότητα
μέσα στο φιλμ δεν απεικονίζονταν κάτι τέτοιο.
 Φαίνεται ότι κάτι τόσο απλό όσο μια περιγραφική λέξη μπορεί να παραποιήσει τις
μνήμες ενός γεγονότος και να τροποποιήσει την άποψη γι’αυτό.

267. Τι κινεί τις αγορές;
Η ψυχολογία
 Ψυχολογία του Πλήθους: Μαζική υστερία.
 Το 1938, ο George Orson Wells μετέδωσε ραδιοφωνικώς, διασκευή του
Πολέμου των Κόσμων του Herbert Goerge Wells, προκαλώντας πανικό
στα 3 από τα 6 εκατομμύρια των ατόμων που άκουσαν την μετάδοση.
Αργότερα, ψυχολόγοι του Princeton πήραν συνεντεύξεις από 135
κατοίκους του New Jersey για τις αντιδράσεις τους στην αναμετάδοση.
 Με έκπληξη διαπίστωσαν ότι ένας μεγάλος αριθμός τρομαγμένων
ατόμων δεν μπήκαν καν στον κόπο να εξακριβώσουν την αξιοπιστία
όσων άκουγαν και μερικοί από αυτούς με υψηλή μόρφωση, πίστεψαν
ότι ήταν αλήθεια μόνο και μόνο επειδή ακουγόταν από το ράδιο, άρα
από μια “επίσημη” πηγή. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι σήμερα ήμαστε
πιο πονηρεμένοι και ότι δεν είμαστε τόσο εύκολα θύματα. Αλλά μην
είστε και τόσο σίγουροι. Σήμερα η διαχείριση των συναισθημάτων και
των αντιδράσεων μας έχει εξελιχθεί σε τέχνη από τα ΜΜΕ.

268. Τι κινεί τις αγορές;
Η ψυχολογία
 Ψυχολογία του Πλήθους: Θεωρία της προοπτικής (prospect theory).
 Οι ερευνητές Daniel Kahneman και Amos Tversky μελέτησαν την
λήψη αποφάσεων σε ριψοκίνδυνες καταστάσεις και ανέπτυξαν μια
θεωρία που τους χάρισε το βραβείο Nobel και χρησιμοποιήθηκε για
να αναπτυχθούν οικονομικά μοντέλα προβλέψεων και επηρέασε τις
εκστρατείες marketing των εταιρειών.
 Με μια φράση, η θεωρία λέει ότι έχουμε την παράλογη τάση να
είμαστε λιγότερο πρόθυμοι να ριψοκινδυνεύουμε με τα κέρδη παρά με
τις απώλειες.
 Αν πάρουμε για παράδειγμα το χρηματιστήριο, η θεωρία λέει ότι
είμαστε έτοιμοι να πουλήσουμε γρήγορα όταν κερδίζουμε αλλά όχι
όταν χάνουμε.

269. Τι κινεί τις αγορές;
Η ψυχολογία – αυτή η άγνωστη

270. Χρηματιστηριακές Επενδύσεις:
• Τι παρατηρούμε στην Λίστα με τους Πλουσιότερους
εκατομμυριούχους στον κόσμο;
(η παρακάτω Λίστα είναι για το 2015)
http://en.wikipedia.org/wiki/S%26P_500

272.  Ευχαριστώ για την προσοχή σας και τη συμμετοχή σας!
 Καλές Επενδύσεις!