พระศาสดาเมื่อเสด็จประทับในพระเชตวันมหาวิหาร ทรงปรารภเปรตราชบุตร ดังนี้ ในเรื่องนั้น ในอดีตกาล โอรสของพระเจ้ากิตวะ ผิดในพระปัจเจกพุทธเจ้าในอดีตไหม้ในนรกหลายพันปี ด้วยเศษแห่งวิบากของกรรมนั้นนั่นแหละ เขาจึงเกิดในหมู่เปรต ท่านประสงค์เอาว่า เปรตราชบุตร ในที่นี้. เรื่องของเปรตราชบุตรนั้นมาโดยพิสดารในเรื่องสานุวาสิเปรต ในหนหลังนั่นแล เพราะฉะนั้น ควรถือเอาโดยนัยที่กล่าวแล้วในเรื่องสานุวาสิเปรตนั่นเอง. จริงอยู่ ในกาลนั้น เมื่อพระเถระกล่าวประวัติของเปรตผู้เป็นญาติของตน พระศาสดาจึงตรัสว่า ไม่ใช่เปรตผู้เป็นญาติของท่านอย่างเดียวเท่านั้น โดยที่แท้ แม้ท่านก็จากโลกนี้ ไปเป็นเปรต เสวยทุกข์อย่างใหญ่ในอัตภาพ อันเป็นอดีตโดยลำดับ ดังนี้ อันพระเถระนั้นทูลอาราธนาแล้ว จึงตรัสเปตวัตถุนี้ว่า

1. 1
ราชปุตตเปตวัตถุ
พระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๖ พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๑๘ [ฉบับมหาจุฬาฯ]
ขุททกนิกาย วิมาน-เปตวัตถุ เถร-เถรีคาถา
๗. ราชปุตตเปตวัตถุ
เรื่องเปรตราชบุตร
(พระศาสดาตรัสว่า)
[๗๕๓] ผลกรรมทั้งหลายที่พระราชโอรสทาไว้ในชาติก่อนพึงย่ายีจิตใจ
เพราะรูป เสียง กลิ่น รส และโผฏฐัพพะที่น่ารื่นรมย์ใจ
[๗๕๔] พระราชโอรสจึงได้เสวยการฟ้ อนรา ขับร้อง ความยินดี
และความสนุกสนานเป็นอันมาก
ทรงได้รับการบารุงบาเรอในพระราชอุทยานแล้ว จึงเสด็จเข้าไปยังภูเขาคิริพพชะ
[๗๕๕] ได้ทรงทอดพระเนตรเห็นพระปัจเจกพุทธะนามว่า สุเนตร
ผู้แสวงหาคุณอันประเสริฐ ฝึกฝนตนแล้ว มีจิตตั้งมั่น ปรารถนาน้อย
สมบูรณ์ด้วยหิริ ยินดีเฉพาะอาหารที่อยู่ในบาตรซึ่งได้มาด้วยภิกขาจาร
[๗๕๖] จึงเสด็จลงจากคอช้างแล้วได้ตรัสถามว่า ได้ภิกษาบ้างไหม
พระคุณเจ้า ถือตัวว่าเป็นกษัตริย์ ทรงจับบาตรของพระปัจเจกพุทธะนั้นชูขึ้น
[๗๕๗] แล้วทุ่มทาลายบาตรที่พื้นดินแข็ง ทรงพระสรวล
หลีกไป(หน่อยหนึ่ง)แล้วตรัสว่า เราเป็นพระราชโอรสของพระเจ้ากิตวะ
ท่านจักทาอะไรเราได้
[๗๕๘] กรรมหยาบช้ามีผลเผ็ดร้อน
ซึ่งพระราชโอรสผู้แออัดอยู่ในนรกเสวยแล้ว
[๗๕๙] พระราชโอรสทาบาปหยาบช้าไว้
จึงได้ประสบทุกข์แสนสาหัสอยู่ในนรก ๘๔๐,๐๐๐ ปี รวม ๖ ครั้ง
[๗๖๐] เธอเป็นคนพาล นอนหงายบ้าง คว่าบ้าง นอนตะแคงซ้าย
ตะแคงขวาบ้าง ชี้เท้าขึ้นข้างบนบ้าง ยืนอยู่บ้าง หมกไหม้อยู่สิ้นกาลนาน (ข้างละ
๘๔๐,๐๐๐ ปี)
[๗๖๑] เธอทาบาปหยาบช้าไว้
จึงประสบทุกข์แสนสาหัสอยู่ในนรกหลายพัน หลายหมื่นปี
[๗๖๒] บุคคลผู้มีการกระทาอันเป็นบาป
พากันระรานฤๅษีผู้ไม่ประทุษร้ายต่อผู้ประทุษร้าย ผู้มีข้อปฏิบัติดีงาม
จึงได้เสวยทุกข์เผ็ดร้อนอย่างยิ่งเช่นนี้
[๗๖๓] เปรตผู้เป็นราชบุตรนั้นเสวยทุกข์เป็นอันมากในนรกหลายแสนปี
จุติจากนรกแล้วมาเกิดเป็นเปรตชื่อขุปปิปาสหตะ
(เปรตผู้มีแต่ความหิวกระหายตลอดเวลา)

2. 2
[๗๖๔] นรชนทราบถึงโทษ
ซึ่งเกิดมีด้วยอานาจความเมาในความเป็ นใหญ่อย่างนี้แล้ว
พึงละความเมาในความเป็นใหญ่เสีย แล้วประพฤติอ่อนน้อมถ่อมตนอยู่เสมอ
[๗๖๕] ผู้มีปัญญา มีความเคารพในพระพุทธเจ้า พระธรรม
และพระสงฆ์ เป็นผู้ควรแก่การสรรเสริญในปัจจุบันนี่แหละ
เมื่อตายไปย่อมเข้าถึงสวรรค์
ราชปุตตเปตวัตถุที่ ๗ จบ
----------------------------
คาอธิบายเพิ่มเติมนี้ นามาจากบางส่วนของ
อรรถกถา ขุททกนิกาย เปตวัตถุ มหาวรรคที่ ๔
๗. ราชปุตตเปตวัตถุ
อรรถกถาราชปุตตเปตวัตถุที่ ๗
พระศาสดาเมื่อเสด็จประทับในพระเชตวันมหาวิหาร
ทรงปรารภเปรตราชบุตร ดังนี้
ในเรื่องนั้น ในอดีตกาล โอรสของพระเจ้ากิตวะ
ผิดในพระปัจเจกพุทธเจ้าในอดีตไหม้ในนรกหลายพันปี
ด้วยเศษแห่งวิบากของกรรมนั้นนั่นแหละ เขาจึงเกิดในหมู่เปรต
ท่านประสงค์เอาว่า เปรตราชบุตร ในที่นี้.
เรื่องของเปรตราชบุตรนั้นมาโดยพิสดารในเรื่องสานุวาสิเปรต ในหน
หลังนั่นแล เพราะฉะนั้น
ควรถือเอาโดยนัยที่กล่าวแล้วในเรื่องสานุวาสิเปรตนั่นเอง.
จริงอยู่ ในกาลนั้น
เมื่อพระเถระกล่าวประวัติของเปรตผู้เป็นญาติของตน พระศาสดาจึงตรัสว่า
ไม่ใช่เปรตผู้เป็นญาติของท่านอย่างเดียวเท่านั้น โดยที่แท้ แม้ท่านก็จากโลกนี้
ไปเป็นเปรต เสวยทุกข์อย่างใหญ่ในอัตภาพ อันเป็นอดีตโดยลาดับ ดังนี้
อันพระเถระนั้นทูลอาราธนาแล้ว จึงตรัสเปตวัตถุนี้ว่า :-
ผลแห่งกรรมทั้งหลายที่พระราชโอรสได้ทาไว้ในชาติก่อน
พึงย่ายีหัวใจ พระราชโอรสได้เสวยรูป เสียง กลิ่น รส
โผฏฐัพพะอันน่ารื่นรมย์ใจและการฟ้ อนราขับร้อง ความยินดี
ความสนุกสนานเป็นอันมาก
เสด็จเที่ยวไปในสวนแล้วเสด็จเข้าไปยังเมืองราชคฤห์
ได้ทรงเห็นพระปัจเจกพุทธเจ้านามว่าสุเนตตะ ผู้มีตนอันฝึกแล้ว มีจิตตั้งมั่น
มักน้อย สมบูรณ์ด้วยหิริ ยินดีในอาหาร เฉพาะที่มีอยู่ในบาตร
จึงเสด็จลงจากคอช้าง แล้วตรัสถามว่า ได้อะไรบ้าง พระผู้เป็ นเจ้า
แล้วจับบาตรของพระปัจเจกพุทธเจ้ายกขึ้นสูงแล้วทุ่มลงที่พื้นดินให้แตก

3. 3
ทรงพระศรวลหลีกไปหน่อยหนึ่ง
ได้ตรัสกะพระปัจเจกพุทธเจ้าผู้แลดูอยู่ด้วยอานาจความกรุณา
ว่าเราเป็ นโอรสของพระเจ้ากิตวะ แน่ะภิกษุ ท่านจักทาอะไรเรา
พระราชโอรสยัดเยียด (ตก) อยู่ในนรก
ได้เสวยผลอันเผ็ดร้อนของกรรมอันหยาบช้านั้น พระราชโอรสผู้เป็นพาล
ทาบาปหยาบช้าไว้ จึงได้ประสบทุกข์อันกล้าแข็งอยู่ในนรก ๘๔,๐๐๐ ปี
นอนหงายบ้าง นอนคว่าบ้าง นอนตะแคงซ้ายบ้าง นอนตะแคงขวาบ้าง
เท้าชี้ขึ้นข้างบนบ้าง ยืนอยู่อย่างนั้นบ้าง หมกไหม้อยู่สิ้นกาลนาน
ทาบาปหยาบช้าไว้ จึงได้ประสบทุกข์อันกล้าแข็งในนรก หลายหมื่นปีเป็นอันมาก
บุคคลผู้มีการงานอันลามก
พากันประทุษร้ายฤๅษีผู้ไม่ประทุษร้ายต่อผู้ประทุษร้าย ผู้มีวัตรอันงาม
ได้เสวยทุกข์อันเผ็ดร้อนอย่างยิ่งเห็นปานนี้
และเปรตผู้เป็นพระราชโอรสเสวยทุกข์เป็นอันมากในนรกนั้นสิ้นหลายปี
จุติจากนรกแล้วมาเกิดเป็นเปรตอดอยากอีก
บุคคลรู้โทษอันเกิดเพราะอานาจความมัวเมาในความเป็นใหญ่อย่างนี้
แล้ว พึงละความมัวเมาในความเป็นใหญ่เสีย
แล้วพึงประพฤติอ่อนน้อมต่อผู้ควรอ่อนน้อม
ผู้ใดมีความเคารพในพระพุทธเจ้า พระธรรมและพระสงฆ์
ผู้นั้นอันบุคคลพึงสรรเสริญในปัจจุบัน เป็นคนมีปัญญา
เมื่อตายไปย่อมเข้าถึงสวรรค์.
พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงให้มหาชนผู้ประชุมกันในที่นั้นเกิดความสังเว
ช ด้วยกถาว่าด้วยราชบุตรเปรตอย่างนี้แล้ว จึงประกาศสัจจะยิ่งๆ ขึ้นไป.
ในเวลาจบสัจจะ ชนเป็นอันมากบรรลุโสดาปัตติผลเป็นต้น ฉะนี้แล.
จบอรรถกถาราชปุตตเปตวัตถุที่ ๗
-----------------------------------------------------