1. Äàøäîðæèéí
Íàöàãäîðæ
Öàãààí ñàð áà
õàð íóëèìñ

2. Çîðèëãî
Ñóðàëöàã÷äàä ¿ãèéí óðëàãèéí
á¿òýýëèéã òàíèëöóóëàõ,
ñàíàë áîäëîî ÷ºëººòýé
èëýðõèéëýõ, àëèâàà àñóóäàëä
áèå
äààí ø¿¿ìæëýëòýé õàíäàæ, õ¿íëýã
ýíýðýíã¿é ¿çýëòýé
á¿òýýë÷ ñýòãýõ¿éòýé áîëãîõîä

3.  Îíóóä: 1906, 1925, 1926  Á¿òýýëýýñ: “Öýíõýðëýí
õàðàãäàíà”,
 Ãàçàð îðîí: Ò¿øýýò õàí
àéìãèéí Äàðõàí ÷èí âàíãèéí “Á¿õèé îëîí áàãà÷óóä”,
“Ìèíèé íóòàã”, “ĺðâºí öàã”,
õîøóó (Îäîîãèéí Òºâ àéìãèéí “Ýð¿¿ë áà
Áàÿíäýëãýð
æàðãàë”, “Îä”, “Ñàð àà”,
ñóì) Îðîñûí Ëåíèíãðàä õîò, “Ñýõýýòýí”, “Õóó÷èí
Ãåðìàíû õ¿¿”, “Öàãààí ñàð áà õàð
Ëåéïöèã õîò íóëèìñ”, “Ó÷èðòàé
 Íàñ: 9, 15, 17, 31 ãóðâàí òîëãîé”, “Èõ àâõàé” ãýõ
 Ñóðãóóëü: Àëòàíãýðýë ìýò
áàãøèéí øàâü, Öýðãèéí  Ä¿ãíýëò: ÌÕÇÝ-èéí øàãíàë
íýõýí îëãîñîí.
àêàäåìè, Ñýòã¿¿ë÷èéí
ñóðãóóëü Ìîíãîëûí îð÷èí ¿åèéí óðàí çîõèîëûã
¿íäýñëýã÷äèéí íýã.

4.  Èõ çîõèîë÷ Ä.Íàöàãäîðæèéí
ìýíäýëñýí íóòàã

5.  Òºëºâëºãºº:
 Öýðìàà àéëä çàðöëàãäàí óéòãàðëàæ áàéãàà
òóõàé
 Äàãäàíãèéí ýõíýð, Öýðìààã óóðëàí çîäîæ
áàéãàà áàéäàë
 Öàãààí ñàðûí ºìíºõºí Ìÿäàãìàà, çàðö Öýðìàà
õî¸ðûí áàéæ áàéñàí
áàéäëûí òóõàé
 Öýðìàà ׿ëòýì õî¸ðûí õàéð äóðëàëûí òóõàé
 Öýðìàà Äàãäàíãèéí ýõíýðèéí ¿ãèéã äàãàëã¿é
׿ëòýìòýé ñóóñàí

6. Áîðæèãîí Äàøäîðæèéí
Íàöàãäîðæ
(1906-1937)
Çîõèîë÷
…×èõðèéí
öààñàí äýýð ø¿ëãýý
áè÷èæ áàéæýý…

7. Öàãààí ºíãº
Öàñàí öàãààí, ìºíãºí öàãààí, ñ¿¿í öàãààí ãýõ÷ëýí öàãààí ºíãºíèé
8 õóâèëáàð áèé. Á¿õ ºíãèéí íýãäýë þì. Ýëáýã äýëáýã,
øèíý ñýðãýã, ñýòãýë õàíãàëóóí, æàðãàë öýíãýëòýé, õèð áóðòàã
¿ã¿é àðèóí ñàéõíû áýëýã òýìäýã áºãººä õ¿ì¿¿ñò àìðàëò,
òàéòãàðàë, àðèóí öýâýð, èëýí äàëàíã¿é áàéäëûã àâ÷èðäàã ãýæ
ñýòãýë ç¿é÷èä ¿çäýã.
Öàãààí ºíãºíä äóðëàã÷èä èõ ìºðººäºìòãèé, á¿õíèéã öýâýð
ñàéõíààð òºñººëäºã, ìºí ñýòãýë õºäëºõ íü õîâîð õ¿éòýí õºíäèé,
àëèâààä øèéäìýã áóñ áàéäàã ãýíý.
Ýì÷ íàð, òàìèð÷èä, öàðàéëàã, ãàíãàí çàëóóñ, õàíãàëóóí
àìüäðàëòàé õ¿ì¿¿ñèéí õóâöàñíû ºíãº. Äàí öàãààí õóâöàñ
ºìññºí õ¿í õýçýý ÷ ÿìàð ÷ õ¿íèé àíõààðàëä ºðòºæ ÷àäíà.

8. Õàð ºíãº
Õàð ºíãèéí 5 õóâèëáàð áèé. Èõ õ¿íä ºí㺠þì.
Õàðàíõóé, àéìøèãòàé, ìóó, ìóóõàé, ñýòãýëä çîõèñã¿é
ç¿éëèéã áèä õàðààð òºñººëäºã. Ñýòãýëä þóíû ò¿ð¿¿í
óéòãàð ãóíèã, àìüäðàëûí áàÿð áàÿñãàëàíã¿é, ãýðýë
ãýãýýã¿é, õóó÷íûã áàðèìòëàã÷, õýò àëáàðõóó, ¸ñîðõîã,
óóð óöààðòàé áàéäëûã èëýðõèéëäýã ãýæ ñýòãýë ç¿é÷èä
¿çäýã
Òóñãàé àëáàíûõàí, òàãíóóëûíõàí, ìºí “õàð”
àæèë÷äûí õóâöàñíû ºí㺠áºãººä áîð, áàðààí öàðàéòàé
õ¿ì¿¿ñ õàð ºíãèéí õóâöñûã áàãà ºìñºõ íü ç¿éòýé.
Õàðèí áàãà íàñíû õ¿¿õýäòýé àæèëëàäàã õ¿í,
öýöýðëýã ÿñëèéí õ¿ì¿¿æ¿¿ëýã÷, ñóðãóóëèéí áàãà àíãèéí
áàãø íàð, ñóðãàí õ¿ì¿¿æ¿¿ëýã÷èä èéì ºíãèéí õóâöñûã
àæèëäàà ºìñºõººñ àëü áîëîõ òàòãàëçàõ íü ç¿éòýé. Õàð
ºìñãºëòýé õ¿íä ñýòãýë ñàíààãàà íýýæ îéðòîõ íü òóí
áàãà áàéäãèéã ñóäëàà÷èä òîãòîîæýý.
Çàðèì óëñ îðîíä øàøíû ¿éë àæèëëàãààíä õàð
õóâöàñ ºìñºíº. Ìîíãîë÷óóä öàãààí ñàðûí ¿åýð ìºí
á¿ñã¿é õ¿í õóðèìàíäàà õàð ºíãèéí õóâöàñ ºìñäºãã¿é
çàíøèëòàé.

10. Ä¿ãíýëò:
• Õóâüñãàëûí ºìíº ÿäóó õ¿í àìüäðàõûí ýðõýýð áóñäàä
çàðöëàãäàæ àìü òýæýýäýã áàéñàí òóõàé
• Çàðö ÿäóó õ¿ì¿¿ñèéã áèå ìàõáîä, ñýòãýë ñàíààíû
òàëààð äàðëàæ áàéñàí íü
• Áàÿí ÿäóóãèéí àìüäðàëûí ÿëãààã õàðüöóóëàí
¿ç¿¿ëýõ
• ßäóó õ¿íèé æèíõýíý íºõºð áîë ÿäóó õ¿í áàéäàã
• Õóâüñãàëûí à÷ààð åðèéí õ¿íèé ñýòãýë ñàíàà
õóâèð÷,
õóó÷èí ¸ñ ººð÷ëºãäºâ