การเฝ
้ าระวังป้ องกัน
ควบคุมไข้เลือดออก
ตาบลวาวี
อาเภอแม่สรวย จังหวัด
เชียงราย
โรคติดต่อนาโดย
ยุง
โรคติดต่อนา
โดยยุง
ยุงลาย: ไข้เลือดออก, ชิคุนกุนยา
ZIKA, ไข้เหลือง, เท้าช ้าง
ยุงเสือ: เท้าช ้าง
ยุงก้นปล่อง:
ไข้มาลาเรีย
เท้าช ้าง
ยุงราคาญ:
เท้าช ้าง
เยื่อหุ้มสมองอักเสบ JE
โรคไข้เลือดออกในประเทศไทย
ประเทศไทยจัดเป็ นประเทศในกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อการระบาด
โรค จานวนผู้ป่ วยเฉลี่ยต่อปี
(~ 60,000 ราย) สูงเป็ นอันดับ 6 ใน 30 ประเทศ (WHO,
2004-2010)
หลังจากปี 2530 ไข้เลือดออกกลายเป็ นโรคประจาถิ่น
ที่สามารถพบได้ทุกจังหวัด (อาเภอ) ของประเทศไทย
มี DENV – 1 – 2 – 3 - 4
จานวนผู้ป่ วยอาจพบมากน้อยในแต่ละปี เฉลี่ยประมาณปี ละ
60,000 – 70,000 ราย ปี ที่มีการระบาดพบผู้ป่ วยสูงกว่า
100,000-150,000 ราย การระบาดจะเกิดขึ้นในทุก 3-5 ปี
เกิดโรคได้ทุกกลุ่มวัย โดยเฉพาะกลุ่มนักเรียนมีสัดส่วนการ
เกิดโรคสูงสุด (เฉลี่ยร้อยละ 45-50 ต่อปี )
ยุงพาหะมีทั้ง Ae. aegypti และ Ae. albopictus แหล่ง
เพาะพันธุ ์มีมาก พบได้ในชุมชนระดับครัวเรือน และยุงพาหะมี
ศักยภาพในการแพร่เชื้อสูง (กัดมากกว่า 1 ครั้ง)
7
8
9
โรคไข้เลือดออก
เกิดจากเชื้อไวรัส ที่ชื่อว่า “เดงกี่” (Dengue) จัดเป
็ น
RNA Virus อยู่ใน Family Flaviviridae
มีอยู่ 4 ชนิด คือ DENV-1, DENV-2, DENV-3,
DENV-4
ถ้าติดเชื้อชนิดใดชนิดหนึ่งแล้วจะมีภูมิต้านทานเชื้อนั้น
ไปตลอดชีวิต
จะมีภูมิต้านทานต่อเชื้ออีก 3 ชนิด ในช่วงสั้นๆ
ประมาณ 6-12 เดือน
สาเหตุของโรคไข้เลือดออก
ระยะฟักตัวในยุง ประมาณ 8
- 12 วัน
ระยะฟักตัวในคน ประมาณ 3
- 14 วัน
เกิดได้ในทุกวัย โรคนี้พบได้ทุกฤดู แต่มักจะ
เกิดจากยุงลายบินไปกัดคนที่ป่ วยเป็ น
ไข้เลือดออกแล้วนาเชื้อไวรัสมาแพร่
ให้กับคนอื่น
การติดต่อ
ไข้เลือดออก
ไข้สูงลอย 38 – 40 องศา
ประมาณ 2 – 7 วัน
มีอาการเลือกออก ส่วนใหญ่ พบ
ผิวหนังแดงบริเวณคอ หน้าอก
ลาตัว
ตับโต กดเจ็บ
การไหลเวียนของเลือดล้มเหลว
อาการทางคลินิกของไข้เล
ลักษณะทั่วไป
ของยุง หัว (Head
อก (Thorax)
ท้อง
(Abdome
n)
ลักษณะทั่วไป
ของยุง หัว (Head
อก (Thorax)
หนวด 1
ขา 3 คู่
ปี ก
1 คู่
ท้อง
(Abdome
n)
ปากยุงสาหรับดูดเลือด
ไข่ยุงลาย
ไข่ยุงลายมีเปลือกแข็งและหนา สามารถทนต่อ
สภาพแห้งได้นานหลายเดือน โดยตัวอ่อนที่อยู่
ภายในยังคงมีชีวิต เมื่อมีน้ามาท่วมไข่ ไข่จะฟัก
ออกเป็นตัวลูกน้าได้ ภายในเวลา 15-30 นาที
ไข่ยุงลายในถ้วยดินเผา
ผิวน้า
น้า
19
วงจรชีวิตยุงลาย
1-2 วัน
10-16 วัน
1-2 วัน
7-10 วัน
1-2 วัน
20
วงจรชีวิตยุงลาย
1-2 วัน
10-16 วัน
1-2 วัน
7-10 วัน
1-2 วัน
7 – 10 วัน
21
ลักษณะความแตกต่าง
ระหว่างยุงตัวผู้และตัวเมีย
ตัวผู้
ตัวเมีย
22
พาหะนาโรคไข้เลือดออก
ยุงลายสวน Aedes albopictus
ยุงลายบ้าน Aedes aegypti
ศูนย์ควบคุมโรคติดต่อนาโดยแมลงที่ 10.3 เชียงราย
23
Aedes aegypti พาหะนาโรคไข้เลือดออก
ยุงลายบ้าน Aedes aegypti
24
ยุงลายสวน Aedes albopictus
ยุงลายเกาะเสื้อผ้าที่ห้อยแขวน
ร้อยละ 66.5
ยุงลายเกาะข้างฝา
ร้อยละ 2.5
สีวิกา แสงธาราทิพย์ สานักโรคติดต่อนาโดยแมลง กรมควบคุมโรค โทร. 0-2965-9609 e-mail: saengths@yahoo.com
ยุงลายเกาะมุ้ง เชือกมุ้ง
ตามเครื่องเรือน โคมไฟ
ร้อยละ 31
แหล่งเกาะพักของ
ยุงลาย
26
แหล่งเกาะพักยุงลายในบ้าน
•66.5 % เสื้อผ้าห้อยแขวน
•15.7 % ตามมุ้ง และเชือกมุ้ง
•15.3 % สิ่งห้อยแขวนอื่นๆ
•2.5 % เกาะพักตามฝาบ้าน
27
18.00 24.00 06.00 12.00 18.00
ช่วงเวลาที่ยุงลายออกหา
กินมากที่สุด
(09.00-11.00 และ16.00-
18.00น.)
เวลา
พ่น
พ่น
9-11 น.
16-18 น.
มาตรการควบคุมโรค
ไข้เลือดออก
การป้ องกันโรค
ล่วงหน้า
การควบคุมการ
ระบาด
การควบคุมโรค
ไข้เลือดออก
มาตรการในการควบคุมโรคไข้เลือดออก
การป้องกันโรค ล่วงหน้า
การมีส่วนร่วม ทุกบ้านต้อง
ทาลายแหล่ง อสม.ต้องกากับดูแล
ควรทาช่วงฤดูแล้ง ทุกภาคส่วนต้องให้
ความสาคัญ
รณรงค์ในโรงเรียนก่อนเปิดเทอม อาจต้องมีมาตรการทางกฏหมายควบคุม
แหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย
มาตรการในการควบคุมโรคไข้เลือดออก
การควบคุมการระบาด
ฆ่ายุงลายให้ตาย
ภายใน 24 ชม ทุกบ้านต้อง
ทาลายแหล่ง
Fogging 0,3,7
ULV 0 ,7
อสม.ต้องกากับดูแล
ประชาสัมพันธ์
อย่างต่อเนื่องฯ
สารวจผู้ป่วยใน
หมู่บ้าน
37
การสารวจแหล่งเพาะพันธุ์ของยุงลาย
อุปกรณ์ในการสารวจมีอะไรบ้าง
การแปรผลการสารวจ
38
การสารวจแหล่งเพาะพันธุ์ของยุงลาย
อุปกรณ์ในการสารวจมีอะไรบ้าง
แบบรายงานการ
สารวจลูกน้า
ยุงลาย
แหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย
แหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย นอกบัาน
การลดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงพาหะนาเชื้อไข้เลือดออก
กาจัดขยะ
ปิดฝา
ฝัง
กาจัดสิ่งอุดตัน
โปกปูนปิด
เกลือ ผงซักฟอก สารเคมี
ปิดฝา
เปลี่ยนน้า
ใส่ทราย
แหล่งเพาะพันธุ์
แหล่งเพาะพันธุ์
แหล่งเพาะพันธุ์
61
แหล่งเพาะพันธุ ์
ของยุงลาย
ใครสร้างขึ้นมา
62
ไข้เลือดออก ไข้ปวดข้อยุงลาย
?????????
แหล่งเพาะพันธุ ์ของยุงลายเป็ นภาชนะที่
มนุษย์สร้างขึ้น
( Man Made Containers )
ยุงลาย เป็ นยุงที่มนุษย์สร้างขึ้น
( Man Made Mosquitos )
แหล่งเพาะพันธุ ์ของยุงลาย
X
X
ปิ ดฝาไม่ถูกวิธี
ต้องปิ ดฝา
ให้มิดชิด
จึงจะป้ องกัน
ยุงลายเข้าไป
วางไข่
อาจปิ ดปากโอ่ง
ด้วยผ้ามุ้ง
หรือตาข่าย
ไนล่อนชนิดถี่
แหล่งเพาะพันธุ ์ของยุงลาย
บ่อเก็บน้าในห้องน้าและห้องส้ว
หากพบเห็นลูกน้าและตัวโม่งเม
อาจใช้สวิงช้อนลูกน้าและตัวโม
ทิ้งลงดินไป
วิธีทางกายภาพ หรือวิธีกล
การใช้สิ่งมีชีวิต
หรือวิธีทางชีวภาพ
หรือชีววิธี
การใช้สารเคมี
หรือวิธีทางเคมีภาพ
การควบคุมพาหะนาโรคแบบผสมผสาน
คือ การควบคุมพาหะนาโรคโดยการใช้ห
แหล่งเพาะพันธุ ์ของยุงลาย
หรือ
ใส่ปลากินลูกน้า 2-10 ตัว
แล้วแต่ขนาดของบ่อเก็บน
ควรใส่เฉพาะปลาตัวผู้เท่าน
เพื่อไม่ให้เกิดลูกปลา
หรือ
ใส่ ทรายกาจัดลูกน้า ในอ
ทราย 10 กรัมต่อน้า 100
แหล่งเพาะพันธุ ์ของยุงลาย
68
เก็บให้เกลี้ยงไม่
เลี้ยงยุงลาย
69
มาตรการ 5 ป 1 ข
มาตรการในการควบคุมโรค
ไข้เลือดออก
มาตรการ 3 3 1 และ
0 1 7
มาตรการ 3 3 1
การรายงานผู้ป่ วยให้พื้นที่
ทราบภายใน 3 ชั่วโมง
3
3 อสม.ต้องลงควบคุมตัวเต็มวัยและลูกน้าบ้าน
ผู้ป่ วยภายใน 3 ชั่วโมง
3
SRRT.ต้องลงควบคุมตัวเต็มวัยและลูกน้า
รอบบ้านผู้ป่ วย 100 – 200
เมตรภายใน 1 วัน
1
มาตรการ 0 1 7
วันที่พ่นหมอกควันครั้งแรก ให้
นับเป็ นวันที่ 0
0
พ่นหมอกควันครั้งที่ 2 นับจาก
วันที่ 0 ไปอีก 1 วัน
1
พ่นหมอกควันครั้งที่ 3 นับจาก
วันที่ 0 ไปอีก 7 วัน
7
0 1 2 3 4 5 6 7
เหตุการณ์สมมุติ
วันที่ 8 พฤษภาคม โรงพยาบาลเชียงราย พบผู้ป่ วยโรค
ไข้เลือดออก ม. 5 1 ราย
โรงพยาบาล ต้องแจ้ง สสอ./รพสต. ภายใน 3
ชม. วันที่ 8 พค. 59
3
อสม.ม.5 ต้องกาจัดยุง+ลูกน้าในบ้านผู้ป่ วย
ภายใน 3 ชม.หลังจากรับแจ้ง
3
วันที่ 9 ทีม SRRT.ต้องลงควบคุมโรครัศมี 100-
200 เมตร+ประชาสัมพันธ ์ ม ให้มีส่วนร่วมการ
ควบคุมแหล่งเพาะพันธุ ์
1
พ่นสารเคมี 3 ครั้ง
0 1 7
9 10 11 12 13 14 15 16
0 1 2 3 4 5 6 7
วันพ่นวัน
แรก
วันพ่น
ครั้งที่ 2
วันพ่น
ครั้งที่ 3
ปื น
สั้น
ปื น
ยาว ปื น
กล
อสม.พ่นภายใน 3
ชั่วโมง
SRRT. พ่นภายใน 1
วัน
77
ขอบคุณและ
สวัสดีครับ
การพ่นแบบฝอยละออง
(ULV)
พ่นจากนอกบ้าน ประตู หน้าต่าง
ต้องเปิดทั้งหมด
ปกปิดอาหาร น้าดื่ม
เด็กเล็ก คนชรา ผู้ที่มีโรค
ประจาตัวควรออกนอก
พื้นที่พ่น
80
อบไว้30 นาที

DHFสอนปี2561.ppt