Presentación correspondente á sesión do 14/05/08 no curso "Ler e escribir. Escribir para ler", celebrado en Pontevedra.

1. Claves para gañar lectoras e lectores Círculos de interese, obradoiros, clubs de lectura… ou como compartir a experiencia lectora e coñecer o seu alcance. Ler e escribir. Escribir para ler . Pontevedra, 14/05/08 Cristina Novoa

2. Club de lectura Fórmula de interese para o fomento da lectura con adolescentes. Comunicación entre iguais. Espazo para a socialización. Creación de círculos de intereses comúns ao redor dos libros e a lectura. Compartir gustos, inquedanzas, significados, emocións, opinións… a partir das lecturas. Integración de linguaxes culturais diversas (música, narrativa, poesía, cómic, fotografía, artes plásticas, teatro, cine, publicidade, internet…)

3. Itinerarios lectores Son seleccións de títulos axeitados para cada nivel de idade, escollidos con criterios de calidade e en función de obxectivos recollidos no Proxecto Lector de Centro. O itinerario lector debe favorecer a adquisición da competencia lectora do alumnado. Son os libros “ que non queremos que se perda o noso alumnado”. O listado debe ser aberto e flexible, revisable, para acoller novidades de interese e lecturas “xeracionais” , ao tempo que retirar títulos que non funcionan.

4. Lectura en tempo lectivo La inclusión de un tiempo semanal de lectura en todas las materias del currículo exige, además, una transformación en la forma de enseñar y de evaluar de los profesores . Será preciso seleccionar las lecturas, establecer itinerarios lectores para todos los alumnos, relacionar lo que se lee con el resto de las actividades lectivas , solicitar que haya libros suficientes y organizarlos en la biblioteca del centro, del aula o del departamento correspondiente. No basta con fortalecer las bibliotecas. Es necesario al mismo tiempo que los profesores estén convencidos de que la lectura es una actividad imprescindible para que los alumnos amplíen sus conocimientos y se sientan un poco más motivados para comprometerse con el aprendizaje . Álvaro Marchesi, 2005

5. Proposta repertorio de lecturas Adaptación do orixinal: Orientaciones para elaborar proyectos lectores y escritores. Delegación Provincial Málaga. Biblioteca do centro Biblioteca de aula Bibliotecas familiares Seleccións abertas Guías de lectura Lectura extensiva : propostas abertas de lectura. Textos literarios, informativos… Biblioteca de aula 2-4 títulos Lecturas guiadas (formación da competencia literaria). Textos literarios. Biblioteca de centro Biblioteca de aula Títulos diversos Lecturas para disfrutar e compartir (lectura individual e posteriores comentarios, recomendacións…). Textos literarios e informativos. Biblioteca de aula 2-4 títulos por curso Lecturas para escoitar (lectura en voz alta por parte do profesorado). Textos literarios Biblioteca de centro Biblioteca de aula 1 título por área Lecturas complementarias , por áreas. Textos informativos Espazos Recursos Tipos

6. Características das actividades que serven para “gañan lectores” Realízanse de forma sistemática Contemplan a lectura con diversas finalidades Aproveitan tempos e espazos de aulas, biblioteca escolar e otros lugares do centro Ensinan estratexias para a comprensión lectora de textos cada vez máis esixentes co lector Realízanse en climas afectivos Desde o entusiasmo e o coñecemento

7. Sobre o fomento da lectura Se falamos da lectura como relación A lectura é unha aprendizaxe social e afectiva. Na lectura compartida radica a formación do hábito lector . Compartir o entusiasmo Compartir o significado Compartir as relacións entre os distintos libros O contaxio: A presencia do adulto que leva á lectura

8. Sobre o fomento da lectura-2 Pero se temos en conta que a lectura supón esforzo: Lectura libre / lectura guiada Esquecer o cómo animar e axudar na práctica da lectura Tempos, espacios, rutinas cotiás nas que pode aparecer o libro Estratexias de comprensión Proxectos sobre un libro Introducción á lectura dun libro Itinerarios lectores Selección para enseñar a seleccionar Ler para recomendar

9. Un estudo sobre a lectura e as bibliotecas escolares no Estado de Ohio (1999) conclúe que: Para se facer lectores de por vida, os alumnos deben ter: Acceso a extensas coleccións de libros e outros materiais impresos actualizados, de calidade e de alto interese na súas bibliotecas escolares, aulas e bibliotecas públicas. Contacto con adultos que lean de forma regular e ampla, e que sirvan de modelos lectores positivos. Coordinadores das bibliotecas/centros de recursos e profesores nas aulas que amosen entusiasmo mediante a lectura en voz alta e a conversa arredor dos libros. Tempo durante a xornada escolar dedicado á lectura por pracer, información, e exploración ….

10. Hora de ler Hora de ler é o lema do programa de fomento da lectura da Consellería de Educación En moitos centros estánlle chamando Hora de ler a ese tempo diario dedicado á lectura CEIP Quintela , de Moaña CEIP Mestres Goldar , Vigo IES Alexandre Bóveda, Vigo

11. Avaliación da lectura Sobre o uso de textos escritos (distinto soporte): Hábitos de lectura e de uso dos recursos culturais Capacidade para manexar fontes escritas diversas Sobre o proceso lector: Percepción do texto (decodificación, velocidade lectora…) Grao de comprensión do texto (capacidade para facer predicións, inferencias, resumir, atopar idea principal…) Habilidades para controlar o propio proceso de comprensión

12. Instrumentos Observación e rexistro de datos (profesorado e alumnado: autoavaliación). Diarios de lectura Cuestionarios e entrevistas: útiles para avaliar aspectos xerais, hábitos, actitudes; para valorar coñecementos previos, para valorar o nivel de comprensión despois da lectura… Análise do traballo na aula en base a unha actividade concreta. Probas: resumes, explicacións orais, cuestionarios sobre aspectos concretos, probas estándar de eficacia lectora…

13. Algunhas outras fórmulas para coñecer o alcance das lecturas realizadas Conversas informais sobre os libros lidos (con guía implícita por por parte do profesor/mediador) Blogs e sitios web: comentarios aos libros e ás actividades de dinamización de lectura Diarios de lectura (exemplo: diario Ler o mundo ) Implicación nas actividades Participación en clubs de lectura e outros Participación en obradoiros ou concursos promovidos pola biblioteca Lector do mes (IES Alexandre Bóveda, Vigo)

14. Sitios web para a lectura http://bega-horadeler.blogspot.com http://lerenmancomun.blogspot.com http:// redelectura.blogspot.com http://lereescribir.blogspot.com WWW Asesoría de bibliotecas escolares http://www.edu.xunta.es/biblioteca/blog

15. Habilidades do lector competente Empregan os coñecementos previos Realizan prediccións sobre o contido do texto Controlan e regulan a propia lectura, verificando as prediccións realizadas ou modificándoas, na procura dunha interpretación coherente.. Corrixen os erros de comprensión Poden distinguir o importante do que non o é (dependendo do propósito da lectura) Resumen a información cando len Realizan inferencias, procurando a comprensión polo contexto Xeneran preguntas sobre o lido Resultan fundamentais no proceso as finalidades do lector e os coñecementos previos, pero tamén o interese polo contido do texto.

16. Formación da competencia lectora Aprendizaxe dos códigos: escritos, visuais, sonoros, cinematográficos… Traballo con distintos tipos de textos: narracións, poemas, cancións, cómic, imaxes, fotografía, pintura, gráficos, textos informativos, esquemáticos, publicitarios, xornalísticos… Aprendizaxe de estratexias de comprensión lectora