Tài liệu trình bày quy trình và nguyên lý đọc điện tâm đồ (ECG) nhằm giúp sinh viên y khoa hiểu và phát hiện các bất thường về nhịp tim. Nó bao gồm cách sử dụng các điện cực, đo đạc các sóng và khoảng thời gian quan trọng, cũng như cách xác định loại nhịp và trục điện tim từ kết quả ECG. Việc đọc ECG đầy đủ là cần thiết để chẩn đoán chính xác và không bỏ sót tổn thương tim.

1. CÁC BƯỚC ĐỌC ECG
BS CKI Trần Thanh Tuấn
Đối tượng Sinh viên Y Khoa
08/2016
Bài giảng
Trường Đại học Y Dược Tp.Hồ Chí Minh
Bộ Môn Nội

2. Mục tiêu
1. Các chuyển đạo dùng để khảo sát ECG
2. Các bước đọc ECG
3. Phát hiện các bất thường thường gặp
2

3. Giới thiệu
 Một phương tiện đơn giản,không xâm lấn, rẻ tiền, chẩn
đoán nhanh các bất thường về nhịp, thay đổi cấu trúc và
tổn thương trong tim.
 Cần đọc một cách bài bản và đầy đủ để không bỏ xót
tổn thương.
3

4. Dụng cụ đo điện tim
4

5. Các loại điện cực
 Ngoại vi:
• Màu đỏ - gắn vào tay phải
• Màu vàng – gắn vào tay trái
• Màu xanh – gắn vào chân phải
• Màu đen – gắn vào chân trái
 Trước ngực
• V1 – V6
5

6. 6
Điện cực – chuyển đạo
ngoại vi
6

7. Điện cực – chuyển đạo
trước ngực
7

8. 8
Chuyển đạo bên phải V3R,
V4R. Khảo sát tổn thương
thất phải
Chuyển đạo sau lưng V7,
V8,V9. Khảo sát tổn thương
thành sau thất trái
Chuyển đạo đặc biệt
8

9. 9
• Liên quan đến các ion
Natri, Kali, canxi.
• Do sự chênh lệch nồng độ
hai bên màng tạo nên hiệu
điện thế giữa hai bên
màng. ( Điện thế nghỉ )
Hoạt động điện tế bào
9

10. 10
• Sự di chuyển qua lại hai
bên màng của các ion
tạo nên điện thế động.
Hoạt động điện tế bào
10

11. Sóng điện tương ứng mô cơ tim
11

12. Nguyên lý đo điện tim
 Dòng điện hướng về điện
cực ghi nhận được sóng
dương
 Dòng điện hướng xa điện
cực ghi nhận được sóng
âm
12

13. 13

14. Hình ảnh sóng điện tim
14

15. 15
Kết quả của 1 ECG/ giấy đo

16. Giấy ghi điện tim
 Loại giấy đặc biệt ghi lại hoạt động
điện của tim. Gồm những ô vuông
nhỏ.
 Quy ước 1mV tương ứng với
10mm và thời gian chạy giấy là
25mm/s.
 Chiều cao 1 ô nhỏ là 1mm tương
ứng với 0.1mV
 Chiều rộng 1 ô nhỏ là 1mm tương
ứng với thời gian 0,04 giây
 Một ô vuông lớn có chiều cao là
0,5mV và thời gian là 0,2s
16

17. Các bước đọc ECG
1. Chú ý về biên độ và vận tốc đo
2. Nhịp gì ?
3. Đều hay không đều ? Tần số tim bao nhiêu ?
4. Trục điện tim ?
5. Các sóng và khoảng:
a. Sóng P
b. Khoảng PR
c. Phức bộ QRS ( Thời gian và biên độ )
d. Khoảng QT
e. Đoạn ST
f. Sóng T
g. Sóng Q
17

18. 18
Biên độ và vận tốc đo

19. Biên độ và vận tốc đo
19
Khi sóng quá thấp: ghi 2N, ứng với dòng
điện 1mV, đường biểu diễn cao 2cm
Khi sóng quá cao: đường biểu diễn vượt
khổ giấy, ghi 1/2N, ứng với dòng điện 1mV,
đường biểu diễn cao 0,5cm

20. Mắc đúng điện cực
20
Các sóng P, QRS và sóng T ở các chuyển đạo aVR đều âm

21. Mắc sai điện cực
21Các sóng P, QRS và sóng T ở các chuyển đạo DI, aVL đều âm

22. Xác định loại nhịp
 Các bước xác định nhịp:
• Hiện diện sóng P – hình dạng sóng P
• Thời gian PR
• Tỉ lệ P:QRS
• Hình dạng QRS
22

23. Xác định loại nhịp
 Có sóng P, sóng P(+) DI, DII, aVF, sóng P (-) aVR, tỉ lệ
P:QRS là 1:1  nhịp xoang
 Sóng P biến dạng, tỉ lệ P:QRS là 1:1  nhịp nhĩ
 Sóng f lăn tăn  rung nhĩ
 Sóng F răng cưa  cuồng nhĩ
 Không sóng P, QRS hẹp  nhịp bộ nối
 Không sóng P, QRS rộng  nhịp tự thất
 Có sóng P, P và QRS không liên hệ  block AV độ III
• QRS hẹp : block AV độ III chủ nhịp bộ nối
• QRS rộng: block AV độ III chủ nhịp tự thất
23

24. Nhịp gì – nhịp xoang
• Sóng P dương ở DI, DII, aVF
• Sóng P âm ở avR
• Sau mỗi sóng P là phức bộ QRS ( tỉ lệ 1 : 1 )
24

25. Nhịp nhĩ
 Sóng P biến dạng
 Sau mỗi sóng P là một phức bộ QRS
25

26. Rung nhĩ
• Không thấy sóng P – sóng f nhỏ lăn tăn
• QRS không đều
26

27. Cuồng nhĩ
• Không thấy sóng P – sóng F dạng răng cưa
• QRS đều hoặc không đều
27

28. Nhịp bộ nối
• Không thấy sóng P
•QRS hẹp và đều
28

29. Nhịp tự thất
• Không thấy sóng P
• QRS rộng đều
29

30. Block nhĩ thất độ III
• Hiện diện sóng P
• Tỉ lệ P:QRS khác 1
• QRS hẹp : ổ phát nhịp ở bộ nối
• QRS rộng : ổ phát nhịp ở thất 30

31. Nhịp đều:
• Luật 300 : 300 / Số ô lớn
Xác định tần số - nhịp đều
31

32. Nhịp đều:
• 1500/ số ô nhỏ
Ví dụ : 1500 / 27 = 55 lần/ phút
27 ô nhỏ
Xác định tần số - nhịp đều
32

33. Nhịp không đều:
• Chuyển đạo kéo dài đếm trong 1 phút hoặc đếm trong
30 ô lớn ( 6 giây ) x 10.
• Ví dụ : 30 ô lớn có 9 đỉnh : tần số tim = 90 lần/ phút
30 ô lớn
9 đỉnh R
Xác định tần số - nhịp không đều
33

34. Tần số tim
 Nhịp tim bình thường : 60 – 100 lần/ phút
 Nhip nhanh : > 100 lần/ phút
 Rất nhanh : > 150 lần/ phút
 Nhịp chậm : < 60 lần/ phút
 Rất chậm : < 30 lần/ phút
34

35. Nhịp nhanh
35

36. Nhịp chậm
36

37. Trục điện tim
DI aVF
Trung gian Dương Dương
Lệch trái Dương Âm
Lệch phải Âm Dương
Vô định Âm Âm
37

38. Trục trung gian
• DI : QRS dương
• aVF : QRS dương
38

39. Trục trái
39

40. Trục phải
40

41. Trục bất thường
• Trục trái:
– Lớn thất trái
– Block nhánh trái
– Block phân nhánh trái
trước
– Bệnh cơ tim thiếu máu
cục bộ
• Trục phải
– Lớn thất phải
– Block nhánh phải
– Block phân nhánh trái
sau
41

42. Khảo sát:
• Thời gian ?
• Biên độ ?
Bình thường ở DII
• Thời gian : 0,08 – 0,12 giây
• Biên độ : 0,5 – 2mm
Ở V1 : sóng P có hai pha, pha dương
và pha âm
Khảo sát sóng P
42

43. Sóng P bình thường
43

44. Sóng P rộng – sóng P cao
44Lớn nhĩ trái Lớn nhĩ phải

45. Lớn nhĩ trái

46. Lớn nhĩ phải

47. Tính từ đầu sóng P đến đầu phức bộ
QRS
Khảo sát : thời gian
DII:
• Thời gian : 0,12 – 0,20 giây
• < 0,12 giây : PR ngắn – kích thích sớm
• > 0,20 giây : PR dài – block nhĩ thất
Đoạn PR
47

48. PR bình thường
48

49. PR ngắn
49

50. PR dài
50

51. • Ở DII thời gian 0,08 – 0,12 giây
• Biên độ V1 – V6 tăng dần rồi giảm dần
• Chuyển đạo chuyển tiếp V3, V4
• Khảo sát :
• Thời gian?
• Biên độ ?
Phức bộ QRS
51

52. QRS > 0,12 giây
• Block nhánh phải
• Block nhánh trái
• Rối loạn dẫn truyền nội thất
Phức bộ QRS rộng
52

53. QRS > 0,12 giây
rsR’ ở V1, S rộng ở DI
Block nhánh phải
53

54. QRS > 0,12 giây
S sâu V1, V2, V3, R rộng có móc, mất q ở V5, V6
Block nhánh trái
54

55. QRS > 0,12 giây
S sâu V1, V2, V3, R rộng có móc, mất q ở V5, V6
Rối loạn dẫn truyền nội thất
55

56. Biên độ QRS cao
+ Lớn thất phải
+ Lớn thất trái
+ Thành ngực mỏng
Biên độ QRS thấp
+ Thành ngực dầy
+ Tràn dịch màng ngoài
tim
Bất thường biên độ
56

57. QRS cao – lớn thất trái
57

58. QRS thấp
58

59. Bắt đầu từ sóng Q đến hết sóng T
Cách tính
QTc = QT + 1.75( RR – 60 )
QTc < 0,44 giây ở nam
QTc < 0,46 giây ở nữ
Khi nhịp tim < 100 lần/ phút QT < 50% RR tương ứng
Khoảng QT
RR
QT
QTc 
59

60. Tần số tim 75 lần/ phút
QT > 50% RR tương ứng
QT dài
60

61. Bắt đầu từ sóng S đến hết sóng T
Bình thường ST đẳng điện
Bất thường
+ ST chênh lên
+ ST chênh xuống
Đoạn ST
61

62. Cách xác định đoạn ST
+ Đường đẳng điện ( đoạn T- P )
+ Điểm J
+ Đo khoảng cách từ điểm J đến
đường đẳng điện
Đoạn ST
62

63. ST chênh lên kéo dài 0,08s:
+ ≥ 1mm ở chuyển đạo ngoại biên ; V4 – V6
+ ≥ 2mm ở chuyển đạo trước ngực V1 – V3
Nguyên nhân:
+ Hiện tượng tái cực sớm
+ Nhồi máu cơ tim cấp
+ Phình vách thất
+ Viêm màng ngoài tim
+ Prinmental
ST chênh lên
63

64. Hiện tượng tái cực sớm
ST chênh lên nhẹ
Sóng T cao nhọn
Có khấc ở chuyển đạo V3, V4
64

65. Hiện tượng tái cực sớm
65

66. Nhồi máu cơ tim cấp có ST
chênh lên
ST chênh lên dạng vòm kèm với sóng T cao
ST chênh chuyển đạo V1, V2,V3,V4,V5
66

67. Biến chứng sau nhồi máu cơ tim cấp thành trước
ST chênh lên ở chuyển đạo trước ngực
Sóng Q sâu
Phình vách thất
67

68. Viêm màng ngoài tim
ST chênh lên dạng lõm ở nhiều chuyển đạo
PR chênh lên ở aVR
PR chênh xuống ở các chuyển đạo có ST chênh lên 68

69. ST chênh xuống > 1mm , kéo dài 0,08s
Thường gặp:
- Thiếu máu cơ tim
- Thứ phát sau dày dãn thất
ST chênh xuống
69

70. ST chênh xuống
70

71. Sóng T
71
•Quá trình tái cực lớp nội mạc kéo dài hơn lớp thượng mạc.
•Điện thế bề mặt nội mạc âm hơn điện thế bề mặt thượng mạc
•Vector điện thế hướng từ nội mạc ra ngoại mạc

72. Bình thường
+ Dương DI, DII, V3, V4, V5, V6
+ Âm aVR
+ Thay đổi DIII, aVL, aVF, V1, V2
Sóng T
72

73. Sóng T bình thường biên độ không quá 5mm ở chuyển
đạo ngoại vi và không quá 10mm ở chuyển đạo trước tim
Sóng T cao > 3/4 sóng R tương ứng.
Sóng T thấp < 1/10 sóng R tương ứng
Sóng T
73

74. Sóng T cao
74

75. Sóng T âm
75

76. Sóng T cao
 Sóng T cao
• Thiếu máu cơ tim
• Tăng Kali máu
 Sóng T thấp
• Thiếu máu cơ tim
• Hạ Kali máu
• Hạ Mange máu
• Suy chức năng tuyến giáp
76

77. Sóng Q bệnh lý:
+ Sâu hơn 1/4 sóng R tương ứng
+ kéo dài hơn 0,04s
Sóng Q bệnh lý
77

78. Sóng Q bệnh lý
78

79. 79
• Đọc ECG đầy đủ giúp chẩn đoán chính xác và tránh bỏ
xót tổn thương
• Xác định loại tần số, loại nhịp, trục, sóng P, đoạn PR,
phức bộ QRS, khoảng QT, đoạn ST – T và sự hiện diện
sóng Q bệnh lý.
Tóm tắt
79

80. CÁM ƠN SỰ CHÚ Ý
LẮNG NGHE
CỦA CÁC BẠN
80