Dokumen ini mengandungi maklumat tentang tindak balas kimia dan pembentukan sebatian ion, termasuk jenis ikatan kimia seperti ion dan kovalen serta contoh-contohnya. Ia juga menerangkan mengenai pemindahan elektron valens untuk membentuk ion positif (kation) dan ion negatif (anion) dari unsur logam dan bukan logam, serta cara mencapai konfigurasi elektron yang stabil. Pembentukan formula kimia bagi sebatian ion juga dibincangkan, termasuk model dan latihan berkaitan.

1. TINDAK BALAS KIMIA
Objektif Pembelajaran:
Memahami formula kimia bagi sebatian ion
Memahami tindak balas redoks

2.  Dua jenis ikatan kimia:
 Ikatan ion
 Contoh : Natrium klorida, NaCl, Magnesium oksida, MgO
dan kalsium karbonat, CaCO3
 Ikatan kovalen
 Contoh : air, H2O, karbon dioksida, CO2 dan metana, CH4

3.  Jirim terdiri daripada zarah-zarah yang bleh wujud
sama ada dalam bentuk atom, molekul atau ion
 Atom ialah zarah yang paling kecik dan bersifat
neutral dalam suatu unsur.
 Unsur boleh wujud sama ada dalam bentuk:
a) Logam tulen, contohnya logam natrium dan kuprum
b) Bukan logam, contohnya karbon dan silikon
c) Gas adi, contohnya gas argon dan neon.

4. Bilangan proton = bilangan elektron dalam atom neutral
 Semasa pembentukan sebatian ion, atom neutral
membentuk ion apabila berlaku pemindahan elektron
sama ada elektron dilepaskan atau diterima.
 Melibatkan elektron valens sahaja
 Elektron valens ialah elektron yang berada di petala
paling luar atom.
 Tujuan pemindahan untuk mencapai konfigurasi
elektron oktet atau duplet yang stabil.

5.  Ion positif atau kation terbentuk apabila atom unsur
melepaskan satu atau lebih elektron valens.
 Atom unsur logam cenderung membentuk kation.
 Kumpulan 1, Kumpulan 2 dan Kumpulan 13 masing-
masing mempunyai cas (1+), (2+) dan (3+).

7.  Satu atom natrium melepaskan satu elektron valens
pada petala paling luar untuk mencapai konfigurasi
elektron oktet yang stabil.

8.  Satu atom Magnesium perlu melepaskan dua elektron
valens yang terdapat pada petala paling luar bagi
mencapai konfigurasi elektron oktet yang stabil

9. Tajuk : Pembentukan Ion Positif
1. Lukis struktur atom bagi kalium dan kalsium dengan
menunjukkan semua petala yang mengandungi elektron.
2. Berdasarkan struktur atom yang telah dilukis, tulis
konfigurasi elektron dan nyatakan bilangan elektron
valens bagi setiap atom unsur yang telah dinyatakan di
atas.
3. Bagaimanakah setiap atom unsur ini mencapai
konfigurasi elektron oktet atau duplet yang stabil?
Nyatakan cas bagi setiap ion yang terbentuk.
4. Bentangkan dapatan kumpulan kamu kepada rakan
sekelas.

10.  Ion negatif atau anion terbentuk apabila atom unsur
bukan logam menerima satu, dua atau tiga elektron
valens pada petala paling luar semasa tindak balas
kimia.
 Atom unsur bukan logam cenderung membentuk
anion.
 Kumpulan 15, Kumpulan 16 dan Kumpulan 17 masing-
masing mempunyai cas (3-), (2-) dan (1-).

12.  Atom klorin menerima satu elektron valens untuk
mencapai konfigurasi elektron oktet yang stabil.

13.  Atom oksigen perlu menerima dua elektron valens
untuk mencapai konfigurasi elektron oktet yang stabil

14. Tajuk : Pembentukan Ion Negatif
1. Lukis struktur bagi atom fluorin dan atom bromin
dengan menunjukkan semua petala yang mengandungi
elektron.
2. Berdasarkan struktur atom yang telah dilukis, tulis
konfigurasi elektron dan nyatakan bilangan elektron
valens bagi setiap atom unsur yang telah dinyatakan di
atas.
3. Bagaimanakah setiap atom unsur ini mencapai
konfigurasi elektron oktet atau duplet yang stabil?
Nyatakan cas bagi setiap ion yang terbentuk.
4. Bentangkan dapatan kumpulan kamu kepada rakan
sekelas.

15.  Atom Logam + Atom Bukan Logam  Sebatian Ion
 Terhasil apabila pemindahan elektron valens dari atom
unsur logam ke atom unsur bukan logam.
 Untuk mencapai konfigurasi elektron yang stabil.

16.  Atom logam natrium, Na yang mempunyai konfigurasi
2.8.1 mencapai konfigurasi elektron oktet yang stabil
2.8 apabila menderma satu elektron valens untuk
membentuk ion natrium, Na+
 Atom unsur bukan logam, Cl akan menerima satu
elektron valens untuk mencapai konfigurasi elektron
yang oktet.

28. Tajuk : Pembentukan Formula Kimia bagi Sebatian Ion
1. Bentuk kumpulan yang mempunyai empat orang
murid
2. Bincangkan pembentukan formula kimia bagi
sebatian ion:
 Magnesium fluorida (MgF2)
 Natrium oksida (Na2O)
 Kalium oksida (K2O)
 Aluminium oksida (Al2O3)
3. Bentangkan jawapan kumpulan kamu kepada rakan
sekelas

29. Unsur Simbol
Kalsium
Ferum
Natrium
Nitrogen
Fluorin
Oksigen
Bromin
Karbon
1. Tulis simbol bagi unsur yang berikut.

30. Ion Simbol
Ion magnesium
Cl-
Ion oksida
Al3+
F-
OH-
Ion sulfat
Ion iodida

31. Unsur Nombor Proton Konfigurasi
Elektron
Bilangan
Elektron Valens
H 1
Li 3
N 7
O 8
Na 11
Mg 12
Al 13

32. Sebatian Ion Formula Kimia Ion Positif Ion Negatif
Natrium klorida
Kuprum (II) sulfat
Kalsium karbonat
Magnesium oksida
Plumbum (II) oksida
Kalsium hidroksida
Kalsium sulfat
Aluminium nitrat