Dokumen ini membincangkan pelbagai alat tangan yang digunakan dalam kejuruteraan mekanikal, termasuk pembaris keluli, penggarit, penebuk, dan jangka tolok. Setiap alat diterangkan serta kegunaannya dalam pengukuran dan pemprosesan permukaan. Terdapat juga penerangan tentang spesifikasi dan fungsi khas beberapa alat seperti plat permukaan dan tolok dail.

1. BAB DUA ( 2 )ALAT – ALAT TANGANDisediakan oleh :hasnul munawar bin ghaniPOLITEKNIK JOHOR BAHRUJABATAN KEJURUTERAAN MEKANIKAL

2. ALATAN TANGANPEMBARIS KELULI , PENGGARIT , PENEBUK , SESIKU L , JANGKA TOLOKJANGKARIT , SESIKU BERGABUNG , PLAT SUDUT , TOLOK PERMUKAANANGKUP , SESIKU SERONG , JANGKA SUDUT , TOLOK JEJARI DAN TOLOK KEMBITOLOK PERENGGANG , BONGKAH VEE , PENGAPIT ALAT TUKANGBILAH SELARI , MEDIA PENANDA , MEJA PENANDAPLAT PERMUKAAN , JANGKA SUDUT VERNIER , TOLOK DAIL

3. GAMBARAJAH PEMBARIS KELULI

4. Pembariskeluli-Diperbuatdaripadakelulikalis karat ataukelulialat. -Skalanyaialahdalam unit incidanmetrik.-Bolehdidapatidalamberbagai-bagai unit panjang, iaitudaripada 6 milimeterhingga 1 meter.Bagaimanapun yang lazim digunakan ialah ukuran 150mm hingga 300mm.-pembariskelulimetrikdisenggatkankepadasetengahdansatumilimetermanakalapembariskeluliincidisenggatkandalampecahandanperpuluhan.-pembariskelulimetriklebihsenangdibacakeranaiatidakdibuatdalambentukpecahandantidakperludikecilkan.

5. KEGUNAANYA-mengukurjaraklelurus.-mengujikeratanpermukaanbendakerja.-membuatgarisanlurus.

6. GAMBARAJAH PENGGARIT

7. PENGGARIT-Diperbuatdaripadakelulialat yang dikeraskandandibaja. Matanya halus dan tajam, hujungnya pula bengkok.-kegunaanutamapenggaritialahuntukmembuatgarisandiataspemukaanbendakerjadanbiasanyadigunakanbersama-samaalat lain.-matanyamestilahsentiasatajamsupayagarisan-garisan yang dibuatterangdanjelas.-terdapatjugapenggaritjeniskocek yang mudahdibawa.

8. KEGUNAANNYA-matapenggaritmestilahdicondongkanberhampirandengantepipembaris.Penggarit pula mestilahdicondongkanmengikutarahgarisan.-gariskandenganteguhbagimendapatkangarisan yang jelas.

9. GAMBARAJAH PENEBUK

10. PENEBUK-Terdapat 2 jenispenebuk :Penebukcucukdanpenebukpusat.Penebukcemat.PENEBUK CUCUK DAN PENEBUK PUSAT-diperbuatdaripadakeluliberkarbontinggi yang dikeraskandandibaja.-mempunyaibentuk yang hampirsamakecualihujungmatanyaberlainansudut.-penebukcucukmempunyaihujungmata yang halus, biasanyaiadicanaudengansudut 30-60.-hujungmatapenebukpusat pula dicanaidengansudut 90 untukmendapatkankesantebuk yang lebihlebar.PENEBUK CEMAT-berbezadaripadapenebuklaindadrisegibentukdanhujungnya.-garispusatbahagianhujung yang tirusialah 3mm hingga 6mm sementarajenisselarimempunyaigarispusat 1.5mm hingga 8mm.

11. KEGUNAANNYAPENEBUK CUCUK-Membuattandatekan yang haluspadagarisantandaansupayatandaantidakhilang.-menempatkan kaki jangkatolokuntukmelukiskanbulatan.PENEBUK PUSAT-menandalubangpusatgerudi.pusat lubang yang ditebuk mestilah tepat kedudukannya.PENEBUK CEMAT-digunakanuntukmengeluarkancematataumenanggalkan rivet daribendakerja.

12. GAMBARAJAH SESIKU L

13. SESIKU L-Merupakansatutolok yang digunakanuntukmemasangdanmengukursudut 90 samaadabahagianluarataupundalam.-bahagianbadansesiku L lebihtebaldanlebihpendekdaripadabahagianmata.-matadipasangbersuduttepatdenganbadandengancaramenerpaataumerivet.-Panjangsesuatusesiku L bergantungpadamatanya.-diperbuatdaripadakeluli yang dikeraskansupayatidakmudahhaus.

14. KEGUNAANNYA-mengujiketepatansuduttepat 90.-membuatgarisantegakdanselari.-mengesetbendakerjasupayategak.

15. GAMBARAJAH JANGKA TOLOK

16. JANGKA TOLOK-mempunyaiduabatangpenggaritkeluli yang dikeraskan.-hujungmatanyatajamdanpadapangkalnya pula terdapatpegas yang disanggadengantuasbagimembolehkaniadilaraskandenganmudah.KEGUNAAN JANGKA TOLOK-membuatlengkokdanbulatan.-mengukurdanmengujijarak.

17. JENIS-JENIS JANGKA TOLOKJangkatolokbercantumpegasJangkatoloksukubulatJangkatolokbergabungJangkatolok

18. GAMBARAJAH JANGKARIT

19. -terdiridaripadasatubatangrusuk yang lurusdanpanjang.-duakepalajangkarit yang bolehdigerakkanpadabatangrusukmemegangmatanya.-salahsatudaripadakepalapenggaritdilekapkandengannatpelarashalussupayamudahdianjakkan.KEGUNAANNYA-menandabulatanataulengkok yang besar yang tidakbolehdibuatolehjangkatolokbiasa.-membahagigarisandanmenandaselari.JANGKARIT

20. GAMBARAJAH SESIKU BERGABUNG

21. -merupakankombinasiempatalat yang dipasangkanpadapembaris , iaitu :PembariskeluliKepalasesikuKepalajangkasudutKepalapusatPembariskeluli-bahagianbelakangnyaterdapatlurahbagimembolehkanbahagiankepalaberkesot.Kepalasesiku-mempunyaisuduttepat 90 dan 45.-dilengkapidenganpengaras spirit.-kombinasikepalasesikudanpembarisinimembolehkaniadigunakanuntukmenandagarisanselariataubersuduttepat.-sebagaitolokpengujidalamdanjugamengujisuduttepatatausudut 45.SESIKU BERGABUNG

22. GAMBARAJAH PLAT SUDUT

23. Kepalajangkasudut-iadisengatkankepada 0-180 atau 0-90 sebelahmenyebelah.-membolehpembarisdisetkankepadasebarangsudut.Kepalapusat-digunakanuntukmenandapusat bar bulatanataumembuatgarisanpadasisibongkahbersuduttepi.

24. PLAT SUDUT-berbentuk L dandiperbuatdaripadabesituangataukeluli yang dikeraskan.-dicanai rata danbersuduttepat 90.-saiznyaialahantara 75mm-300mm panjang.KEGUNAAN PLAT SUDUT-untukmenyokongbendakerjasupayakedudukannyakukuhsemasamenanda.-bendakerjabiasanyadiikatataudiapitpada plat sudutini.

25. GAMBARAJAH TOLOK PERMUKAAN

26. TOLOK PERMUKAAN-digunakanbersama-sama plat permukaanuntukmenandakangarisan.-terdiridaripadatigabahagian :TapakTurusPenggaritTAPAKDiperbuatdaripadabesituangataukeluli.iaadalahberatsupaya kedudukannya tetap.bentuk tapak ini samada segiempat atau bulat.lurah vee terdapat pada bahagian bawah tapakTURUSDipasangkanteruspadatapakberbentukbulat, ataumenerusijumpelang.lenganjumpelangbolehdijongketkansupayamembolehkanturusdikilasdenganbebas.PENGGARITDiperbuatdaripadakelulitahanlasak yang dikeraskandandibaja.satudaripadahujungmatanyalurusdansatulagibengkok.

27. KEGUNAANNYA-menandakangarisanselaridiatas plat permukaanataumejapenanda.-menandakeselarianataupenjajaran.-mengujiataumengesetbendakerjabulatdalamcukmesinpelariksupayakedudukannyasepusatdenganpusatcuk.-mencaripusatbahagianhujungbendakerjabulat.

28. GAMBARAJAH SESIKU SERONG

29. -memindahkanukuran.-kaki angkup yang disendikandibahagianpangkalnyabolehdilaraskan.-terbahagikepadaduaiaituangkupbercantumketatdanbercantumpegas.Angkupbercantumketat-kakinyabercantumdenganketatmenggunakanskrusegienamdan nat.Angkupbercantumpegas-terdapatsatupencengkampegas yang bolehmengenakantekananpadanatpelarasnya.JENIS JENIS ANGKUPAngkupluarAngkupdalamAngkuppemindahAngkupvernierAngkup jennyANGKUP

31. SESIKU SERONG-diperbuatdaripadakeluliberkarbondansemuapermukaansertatepinyadicanai-terdapatdalamberbagai-bagaibentuk , matanyabolehdikilaskankepadasebarangsudutdandikuncikankepadasebarangkedudukan.KEGUNAANNYA-menandagarisanbersudut-mengujiketepatantepiserong.

32. GAMBARAJAH JANGKA SUDUT

33. JANGKA SUDUT-badanjangkasudutberbentukseparuhbulatandanmempunyaiskala 0-180.-bilahkelulibolehdikilassepertijarum jam dandikuncikankepadasebarangsudut.KEGUNAANNYA-untukmenandagarisanbersudut.-untukmenguji, mengesetataumemindahkansudut yang diketahuikepadabendakerja.

34. GAMBARAJAH TOLOK JEJARI

35. -terdiridaripadakepingankeluli yang mempunyaijejari yang terdapatdalamberbagai-bagaisaiz.-kepingantolokiniterdapatberpasang-pasangdantersusundalamsaturumah.-saiznyabolehdidapatidalam unit incidanmetrikKEGUNAANNYA-untukmengujipermukaan yang melengkungdanpepenjurujejari.TOLOK JEJARI

36. GAMBARAJAH TOLOK PERENGGANG

37. -merupakanbilah-bilahkelulinipis yang dijambakdalamrumah.KEGUNAANNYA-untukmengambilukuran yang kecilsepertilurahsempit.-untukmenentukanjenisgegasdalampemasangankompenenmesin.-didalambengkel auto, iadigunakanuntukmenetapkantelusanbagiinjapataupalampencucuh.-untukmemberiruangkecildiantaramataperautdenganbongkahpenetap.TOLOK PERENGGANG

38. Gambarajahbongkahvee

39. -diperbuatdaripadabesituangataukeluli yang dikeraskan.-terdapatdualurahberbentukveedandikedua-duabelahtepinya pula dibuatlengkunglurahbersudut 90.-terbahagikepadajenisiaitubongkahveekecildanbesar.-bongkahveekecildiperbuatdaripadakelulitahanlasak yang dikeraskandandibajamanakalabongkahveebesardiperbuatdaripadaesituang.KEGUNAANNYA-untukmemegangdanmenyokongbendakerjabulatsemasamenandaataumenggerudi.BONGKAH VEE

40. -digunakanuntukmengapitbendakerjabulat yang diletakkanpadabongkahveesemasamenandaataumenggerudi.-kerapdigunakanuntukmengapitkepinganlogam yang banyak.PENGAPIT

41. -terdiridaripadaduapengapit yang dipegangdenganduaskrupelaras.-kegunaannyasamadenganpengapit.PENGAPIT ALAT TUKANG

42. -diperbuatdaripadakeluliberkarbon yang dikeraskandandibaja.-iadicanai rata.-bentuknyasegiempattepatatausegiempatbujur yang berbezaukuranpanjangnya.KEGUNAANNYA-untukmenyokongdanmelapikbendakerjasupaya rata kedudukannyadiatasmeja.-dalamkerjamemesin, bilahselarisangatbergunauntukmelapikbendakerjasupayaketinggianbendakerjadapatdilaraskan.BILAH SELARI

43. -media penandaialahbahan yang disapukandiatasdiataspermukaanbendakerjasamaadakasarataupunlicin.KEGUNAANNYA-untukmemastikangarisan-garisan yang ditandanampakjelas, terdapatbarbagai-bagaibahan yang bolehdijadikan media penanda, iaitu :KapurtulisLarutankupriksulfitPlumbumputihdanturpentinKapurcairdicampurdengan airWarnawarnapenandavarnishMEDIA PENANDA

44. -diperbuatdaripadabesituang.-saiznyaantara 300mm x 1mm – 6mm x 1mm.-permukaannyadicanaihingga rata.-kaki mejabiasanyadilengkapkandengannatpelarassupayapermukaannyabetul-betuldatar.KEGUNAANNYA-mengujikeselariandankesejajarankompenen yang telahdimesin.-menandabendakerja yang besarsepertikelonsong, engkol, mejamesin, turusdanbaranganfabrikasi yang lain.MEJA PENANDA

45. -diperbuatdaripadabesituang, granitatauseramik yang bermututinggi.-saiznyaantara 100mm x 150mm hingga 1m x 1m.-plat permukaanmempunyaiberbagai-bagaigred.gred A mempunyaiketepatankurangdaripada 0.02 mm, iadicanaidandikikis.KEGUNAANNYA-digunakanuntukkerja-kerjapenandaan yang jitu.-bahagianbawah plat permukaanadalahbertulanguntukmengelakkannyadaripadamelending.PLAT PERMUKAAN

46. GAMBARAJAH JANGKA SUDUT VERNIER

47. KEGUNAANNYA-untukmengukursudutdengantepat.-ketepatanbolehdibacasehinggakepada 5’ atau 1/12.-untukkerja-kerjamenandaataumengujisudut.BahagianjangkasudutvernierBilah-Mempunyaiberbagai-bagaiukuran, biasanya 150mm atau 300mm.-iadimasokkankedalamdail, bolehdikilas, dilaraskandandikuncipadasebarangsudut.Dail-terdiridaripada 2 skalaSkalautamaSkalavernierJANGKA SUDUT VERNIER

48. GAMBARAJAH TOLOK DAIL

49. -mempunyaisenggatan-senggatantentukuranuntukmenunjukkanjumlahralatbagisesuatusaizataupenjajaran yang diuji.-tolokdailmetrikmempunyaisenggatan 1/100mm ataupun 1/200mm.tolok dail imperial pula mempunyaisenggatanpada 1/100inci ataupun 1/10000inci.-terdapatduabentuksenggatanpadatolokdail, iaitu :SenggatanimbanganSenggatanterus-putaranjantungnyabergantungpadapanjangpelocok.-biasanyajarumhanyaberputardalamsatuputaran.-dail yang berputarlebihdaripadasatuputaranmempunyaijarum yang bolehmembilangberapa kali jarumdailberputar.KEGUNAANNYA-mengujipenjajaransesuatukomponendengantepat.-menempatkanbendakerja yang hendakdimesinpadasatukedudukan.-mengujidenganpantasbenda-benda yang berukuranserbasama.TOLOK DAIL