Ang alamat ng bawang ay kwento tungkol kay Uganda, isang ina na nag-aruga sa kanyang kaisa-isang anak na si Kulala matapos mamatay ang kanyang asawa. Sa kabila ng kanyang mga pagsisikap na mapalaki si Kulala na may mabuting asal at kagandahan, bumuhos ang mga manliligaw na nag-alok ng kanilang pag-ibig, ngunit ang kanila na pakikipaglaban para sa kanyang puso ay humahantong sa trahedya. Sa huli, nagpasya si Kulala na lisanin ang mundo, at ang kanyang alaala ay nanatili sa porma ng halamang naging bawang, simbolo ng kanyang kaligayahan kasama ang Diyos.

1. ALAMAT NG BAWANG
Mapag- aruga at mapag- mahal na ina si Uganda. Hinahangaan siya ng lahat sa pagsisikap na
mapalaking mabait ang kaisa- isang anak na si Kulala.
Ulila na sa ama si Kulala. Bata pa siya nang matuklaw ng ahas sabundok ang kanyang
ama. Totoong mahirap lumaking walang ama. Parakay Kulala, hindi buo ang pamilya nila kung
patay na ang isa sa mga magulang niya.
Noong una ay hirap din si Uganda. Ina lang sana ang papel na ginagampanan niya. Nang
namatay ang kanyang asawa, siya na ang ina, siya pa rin ang naging ama. Pero kahit nag-
iisa na siya ay hindi na niya naisip na mag- asawa. Pinagsikapan niyang palakihin sa mabuting
asal si Kulala. Sa sobrang hirap na dinadanas, may ambisyon ding gustong maipakamit ni
Uganda sa anak. Nais niyang makapag- asawa ito ng mayaman upang mailayo sa karalitaang
kanilang nararanasan.
Sa pakiwari ni Uganda, marapat lamang na bumuti ang buhay ni Kulala.
May kasabihang ang kagandahan at kabaitan ay maaaring maging kasangkapan upang
makapamili ng kakasamahin sa buhay. Kung maganda ang isang dalaga maaring makapag-
asawa siya ng binatang may sapat na karangalan at sapat ding kayamanan. Ito ang naging
pamantayan ni Uganda para sa anak.
Ang kagandahan ni Kulala ay lalong napag- usapan nang magdadalaga na siya. Makinis ang
kutis at balinkinitan ang katawan niya. May mabibilog at nangungusap ang mga mata niya. Ang
mga labi niya kahit di kulayan ay sariwang rosas ang katulad. Ang tinig niya ay may
lambing na dala lalo’t kapag siya ay nagtatampo na.
Sapagkat marunong makipag- kapwa tao kaya siya ay kaibigan ng mga bata at
matatanda. Mahirap at mayaman ay pantay- pantay lang sa kanya. Mabuti mang tao o masama ay
pakikiharapan niya. Wala siyang pinipili. Para sa kanya ang pagpapakatao ay isang mabuting
pag- uugali at sapagkat tayong lahat ay galing sa isang tipak na lupa, mauuwi rind aw tayo sa
pinanggalingang lupa ni Bathala.
Hanga si Uganda sa paniniwalang ito ni Kulala. Pero kahit na lahat ay pinakikiharapan ng anak,
nangangarap pa rin ang ina n asana ay mayaman at makapangyarihang binata ang
mapapangasawa ng kaniyang magandang dalaga.
May sariling puso at isip si Kulala. Totoong maraming naghahain ng pag- ibig sa kaniya pero
wala pa siyang napipili kahit isa. Upang matawag ang pansin ni Kulala, lahat ng manliligaw niya
ay nagpapakiramdam at nagpapayabangan, mapaniwala lamang ang dalaga sa inihahain nilang
pagmamahal. Sa kasamaang palad, lagi at laging sinasamang palad ang lahat ng mangingibig na
nagpapasikatan.

2. Nariyan si Hashim na buong giting na nagmamalaking kukunin niya sa ilalim ng karagatan ang
pinakamalaking perlas na iaalay niya sa paanan ng minamahal. Madaling araw pa lamang ay
mayabang na itong lumusong sa tubig at sumisid na parang barakuda sa kailaliman. Pero
sinamang palad, nabagok ang ulo sa nakausling bato sa ilalim ng dagat na ikinamatay niya
kaagad.
Nanginginig sa takot ang buong katawan ni Kulala nang dalhin sa tahanan nila ang lumaymay na
katawan ng mangingibig.
Nasundan ito ng adbenturerong si Perot na sa pagnanais na mabigyan ng tuwa si Kulala ay
mayabang na lumusong sa ilug- ilugan na kinaroroonan ng pinakamabangis na buwayang
kinatatakutan ng mga kalalakihan. Nawakwak nga niya ang tiyan ng pinakadiyus- diyosan ng
mga buwaya subalit nahagip ang dibdib niya ng matatalim na mga ngipin ng damulag.
Pinapanghina siya sa sobrang dugong umagos sa hapong katawan. Una siyang nalagutan ng
hininga bago tuluyang namatay ang diyablo.
Napaurong si Kulala sa takot nang dalhin sa kanilang bahay ang bangkay ng nagmamahal na
mangingibig. Namatay ang binata sapagnanais na mapasagot ang kagandahang pinag- aagawan
ng kabinataan.
Naisip ni Uganda na panahon na upang siya na ina ni Kulala ay siyang pumili ng
mapapangasawa ng anak niya.
Sa mga anak ng datu, dalawa ang masusugid na mangingibig ni Kulala. Nariyan si
Arturo na anak ni Datu Basti at nariyan si Madur na anak ni Datu Tawilis. Sapagkat kayamanan
ang tanging pamantayan ni Uganda, binuo niya sa sariling matira ang matibay ang dapat na
paglalabanan ng dalawa. Minsang nagkasabay sa panliligaw ang dalawa ay naparunggitan sila sa
isa’t isa. Nagkapikunan at nagkainisan hanggangsa nagbunutan ng sandata. Sapagkat kapwa
gusto nilang makamit ang kagandahan pinag- aawayan, ang pakikipaglaban na nagawi sa
magkaibigan ay nauwi sa dalawang kaluluwang naging bangkay.
Humahagulgol si Kulala sa sinapit ng dalawang mangingibig. Punong- puno ng kalungkutan ang
katauhan niya. Lalong nangamba ang dalaga nang sunud- sunodpang naglaban ang marami pang
mangingibig nahanding mag- alay ng buhay mapagwagian lamang ang kaniyang
pagmamahal. Sa dami ng dugong dumanak ay lito ang isip na tinalunton ni Kulala ang daan
patungo sa ituktok ng bundok.
“Bathala ng Kabundukan!” nakalahad ang mga kamay na sigaw ni Kulala, “Kunin nap o ninyo
ako sa daigdig na kinaroroonan ko! Hirap nahirap nap o ako, ang kalooban kong maging
instrumento upang pag- aawayan ng mga mangingibig ko. Marami na pong dugong dumanak sa
mga sakim na nagnanasang maangkin ako ng mga pagmamahal na lubhang makasarili at
materyoso. Kunin na po ninyo ako. Maawa nap o kayo! “Pagmamakaawa ng lumuluhang dalaga
na hindi nakadama ng pag- ibig na nakauunawa at sagrado.

3. Ilang sandali lamang ay dumilim ang kalangitan sa bumuhos na ulan. Nagsalubungan ang
matatalim na kidlat at dagundong ng kulog sa kabundukan. Ang hapong katawan ni Kulala ay
bangkay na napalugmok sa ituktok ng bundok. Nang sumikat ang araw ay natagpuan ng mga tao
si Kulala na bagamat wala nang buhay ay may mga ngiti sa labi sa katuwaan.
Niyapos ni Uganda ang bangkay ng anak. Alam niyang ginusto niKulalang lisanin ang daigdig.
Maligaya si Kulala sa kinaroonan ni Bathala. Sa tuktok ng bundok ipinalibing ni Uganda ang
bangkay ng anak.
Lagi niya itong dinadalaw hanggang isang araw ay may halamang tumubo dito. Inalagaan niya
ang halaman. Nang magbunga ay napansin niyang kahawig ito ng mapuputing ngipin ni Kulala.
Tumingala sa langit si Uganda at malinaw na narinig ang tinig ni Bathala.
“Nasa kaharian ko na si Kulala at masayang- masaya. Ang halamang iyan ay magpapaalaala sa
iyo sa mapuputing ngipin ng anak mo. Alagaan mo at ipakilala sa mga tao.”
Kumuha ng mga bunga ng halaman si Uganda at ipinatanim sa mga kapitbahay niya. Magmula
noon ang mapuputing ngipin ni Kulala ay nakilala bilang rekado sa mga lutuing bahay na
tinatawag ngayon bilang Bawang.

4. I. Pamagat
II. May-Akda
III. Mga Tauhan
IV. Tagpuan
V. Buod

5. VI. Tema at Damdamin
VII. Banghay
VIII. Tunggalian
IX. Bias ng Kwento
X. Pananaw

6. Proyekto
Sa
Filipino VII
(Ikalawang Markahan)
Ang Alamat ng Bawang
Ipapasa kay:
Bb. Rhoda Mae Aguimbag
(Guro)
Ipinasa ni:
Tristan Lambers Astronomo
VII- Dt. Therese