Ang alamat ng Marinduque ay kwento tungkol kay Mutya Marin, ang magandang anak ng datu Batumbakal, at ang kanyang pag-ibig kay Garduque, isang dukhang mang-aawit. Sa kabila ng mga balakid mula sa kanyang ama at mga mayayamang tagahanga, nagtanan sina Marin at Garduque upang makamit ang kanilang pag-ibig, na nagdala sa kanila sa isang trahedyang nagresulta sa kanilang pagtalon sa dagat. Ang kanilang sakripisyo ay nagbigay-diin sa pag-ibig na walang hanggan, na nagbigay-daan sa pagkakaroon ng Marinduque bilang isang pulo na simbolo ng kanilang pag-ibig.

1. ALAMAT NG MARINDUQUE Ni: Pablo M. Cuasay

2. Noo'y bago pa lamang kapapadpad sa ating
dalampasigan ang mga Kastila. Sa balangay ng Batangan,
ngayo'y Batangas, ay kalakip ang Mindoro at mga lupalop
ng timog-kanluran ng Laguna hanggang Kamarines.
Si Batumbakal ay kilalang datu ng Batangan at mga
balangay sa karatig nito. Sila'y mayaman at
makapangyarihan.

3. Tampok ng Katagalugan ang kanyang kaisa-isang anak na
si Mutya Marin. Si Mutya Marin ay maganda, mahinhin at
halos ang lahat ng katangian ng dalagang Silangan ay
napisan sa kanya. Siya'y kayumangging kaligatan. Alun-
alon ang buhok na hinabi ng hatinggabi. Mapungay ang
mga mata, matangos ang ilong, linalik ang baba at may
gatla sa leeg. Siya'y may nunal sa batok. Balangkinitan ang
katawan. Katamtaman ang taas. Ang baywang ay hugis
hantik. Manipis ang alak-alakang nagbabadyang siya ay
masipag, ayon sa matandang kasabihan.

4. Maraming tagahanga si Mutya Marin at kabilang
dito ay si Datu Bagal na ubod ng yaman. Ang
kaharian niya'y kilala sa tawag na Mindoro (Mina
de Oro). Sina Datu Sagwil ng Laguna at Datu Kawili
ng Kamarines ay mga tagahanga rin subali't ang
nagpatangi sa lahat kay Marin ay isang dukhang
mang-aawit, si Garduque, manghahabi ng tula at
tagahanga ng kalikasan. Siya'y taga-Taal at isang
mandaragat sa lawang Bunbon.

5. Isang araw, nagpabalita na magkakaroon ng palaro sa
palasyo bilang parangal sa mga anito. Ang mga manlalaro ng
iba't ibang kaharian ay nagsidalo.
Dumating ang palarong pinakahihintay. Natipong lahat ang
mga pambato ng sarisaring palakasan. Ang unang labanay
pagbinit ng palaso. Ang nakatamo ng gantimpala ay bantog
na Mangyan ng Mindoro na si Balindada.
Ang ikalawang paligsahan ay palayuan ng pagbato sa
ibayong ilog. Ang nagkamit ng karangalan ay Igorot na
kinatawan ng Bulu-bundukin.

6. Ang karera sa kabayo ay isinunod at sinalihan ng mga
prinsipe. Sinumang makatalo kay Mutya
Marin ay siya niyang paka-
kasalan. Subali't lahat ay nabigo. Sa bilis, si Mutya Marin ay
kawangis ng limbas. kaya napahiyang lahat ng kanyang
tagasuyo.Sa huli, si Marin ay itinanghal na reyna ng
paligsahan at siya'y pinutungan ng korona ng karangalan.
Ang nagkapalad magputong ng korona ay walang iba kundi
ang makatang kasintahan.

7. Natapos ang parangal sa mga anito at nagsialis ang mga
panauhin.
Nagbalik sa kaharian ang mga araw na katulad ng dati.
Dahil sa sina Datu Bagal, Sagwil at Kawili ay mga
kapalagayang-loob ng ama ni Marin, sa loob at labas ng
kaharian ay nakapaghahandog sila ng pag-ibig sa mutyang
dalaga. Sa kabilang dako naman, ang binatang makata ay
di-mamakailang pinagbawalan ni Datu Batumbakal na huwag
makipagkita sa kanyang butihing anak.

8. "Bakit ka pumapasok sa loob ng aking kaharian nang wala akong
pahintulot?" ang minsa'y tuligsa sa kaawa-awang makata.
"Ako po'y sumusunod lamang sa utos ng iyong anak."
"Mula ngayo'y di ko gustong makita ang pagmumukhang iyan,
pangahas," ang pagbabala ng datu.
"Hindi po ako pangahas. Hindi ko po masuway si Mutya Marin. Ako
po'y pinabibigkas ng mga tulang kanyang kinagigiliwan."
"Magtigil ka, walang-turing!"
Umalis ang makatang ang mukha'y nasa talampakan.
Hindi na matiis ni Mutya ang paglait ng kanyang ama sa minamahal.
Kaya minsa'y ipinagtanggol ni Marin ang binata.

9. "Hari kong Ama, utang na loob! Huwag ninyong hamakin ang
aking kasintahan. Siya ang tumutugon sa aking
mga saligan sa buhay."
Hindi pa nakatapos si Marin sapagka't si Datu Batumbakal
ay nagsalita. "Ikaw ay nabubulagan. Ipagpaliban natin
anghinggil sabagay na iyan. Sa iba nang araw natin pag-
usapan."
Napipi si Marin at siya'y hindi na nakaimik kaputok man.

10. Maluwat ding panahon ang lumipas na di pumapasok
ang mang-aawit sa palasyo. Likha palibhasa ng di-
matingkalang kapangyarihan ng pag-ibig, si Mutya
Marin ay sadyang nagliwaliw sa kaparangan sa
pagbabaka-sakaling matagpuan doon ang abang
makata. Nakarating siya sa matulaing Hog Pansipit.
Napadako si Mutya sa panig ng baybaying ilog na
mapanganib. Dito'y maraming mga buwaya na
sumisilangtao.

11. Nang sisilain na lamang at sukat si Marin ng isang mabangis na
buwaya, ay siya namang pagdating ng makatang kasintahan. Sa
kabutihang-palad kapagkaraka'y buminit ang binata sa palaso.
Natudla and buwaya kaya nasagip si Marin sa nakaumang na
sakuna.
"Salamat, Mahal! ipinag-aadya pa ako ng ating mga anito!"
"Bakit ka nangahas maglibot sa kagubatan? Di mo ba alam na ikaw
ay kagigiliwan ng nuno sa punso? Kung magkagayon, hindi ka na
makababalik sa palasyo."
"Ewan ko ba! Hindi ako mapalagay kung hindi kita makita. Maluwat
nang hindi mo ako sinisipot. Kay dali mong makalimot!" ang
pagtatampo ng dalaga.
"May babala sa akin ang iyong ama."

12. "Kung talagang tapat sa akin, kung tunay ang iyong pagmamahal,
hahamakin ang lahat. Kahit kamataya'y iyong susuungin kung dahil sa
akin."
"Marin, tunay nga bang ako'y iyong minamahal? Ako'y isang dukha,
kumain dili. Bakit mo ako itatangi? Si Datu Bagal ay mayaman. Si
Datu Sagwil ay makapangyarihan. Si Datu Kawili ay marahas. Bakit
ako ang pag-uukulan ng iyong kalinga?"
"Ang puso ko'y iyong sinusugatan," pakli ng dalaga.
"Sundin mo ang iyong mahal na ama. Ang datu ay ayaw sa akin. Ano
nga naman ang iyong mapapala sa isang mang-aawit na tulad ko?
Maaari ka bang pakainin lamang ng aking mga tula?"

13. "Hindi ang pagkain lamang ang nakabubuhay sa tao. Banal
ang iyong kaluluwa."
"Salamat, Marin Nalalaman mo bang ang pakikipagkita
mong ito sa aki'y ipinagbabawal ng datu?"
"Oo."
"Nalalaman mo bang ang pakikipagtagpo mo sa aki'y
nanga-ngahulugan ng pagtagpas sa aking ulo? Baka pati
ikaw ay maparamay."

14. "Nababatid ko. Ako'y nakipagtagpo sa iyo upang minsan pa
nating sariwain ang sumpaang sa ating dalawa ay walang
mamamagitan kundi kamatayan!"
"Isinusumpa ko. Kita'y mamahalin hanggang langit."
"Magmamahalan tayo hangga't may daigdig. Magsadya ka
mamayang gabi sa palasyo, sa halamanang dati nating
tagpuan. Mayroon akong ipagtatapat."
"Umalis ka na at baka hanapin ka ng iyong ama."
"Siya nga. Isa lamang aliping dalaga ang kasama."
Inihatid ng binata ang dalaga hanggang sa tabi ng
kabayanan.

15. Nang kinahapuna'y ipinatawag si Marin ng ama. "Bakit ka ba
nakikipagtagpo nang lihim sa dukha mong kasintahan? Ito'y sinsay
sa aking mga kautusan at kaugalian ng balangay. Ang maharlika
ay sa maharlika at ang alipi'y sa alipin. Bukas na bukas din aking
papupugutan ang iyong kasintahan."
Hindi nakuhang makapagmatuwid ang dalaga. Alam niya ang
bawa't sabihin ng ama'y masusunod. Napakasungit ng datu!
Pinasusian si Mutya Marin sa itaas ng tore. Nang dumating ang
tipanang oras ay walang makitang Marin sa halamanan. Hinanap
ng binata ang dalaga.
Nakita niyang maliwanag ang tore kaya sinapantahang naroon
ang hinahanap. Sumagi sa kanyang hinala na namalayan ng datu
ang pakana nilang pagtatagpo.

16. Ang mang-aawit ay nagpunta sa paanan ng tore nguni't
paano niya maaakyat iyon? Wala siyang mahagilap na lubid
o anumang tali. Siya'y naupo at nag-isip. Namataan niya na
may aninong gumagalaw sa bintanaat ilang saglitpa'y may
naglawit ng lampara. Napag-alaman niyang si Marin ay
gising. Nahinuha niyang batid ni Marin na siya'y nasa paanan
ng tore at naghihintay. "Dapat sana siyang mag-ingat sa
paglalawit ng ilaw sapagka't baka mahalata ng bantay,"
ang bulong ng makata sa sarili.

17. Samantalang ang binata ay nasa ganitong pagmumuni-muni,
bigla siyang namangha nang makita si Marin sa kanyang
harapan. Ang dalaga pala'y naghugos sa tore sa
pamamagitan ng lubid at mga piraso ng damit na
pinagbuhol-buhol.
"Giliw," ang Simula ni Marin, "bukas ay papupugutan ka."
"Ako'y nakahanda. Pumapayag ka ba?"

18. "Hindi maaari. Tayo ay magtanan habang may panahon. Mayroon akong
kinasabuwat na mga alipin na gagaod sa ating bangka. Sa Wawa tayo
hinihintay."
"Saan tayo tutungo?"
"Tayo'y tatakas. Tayo'y pasasatimog... saan man... doon sa walang amang
makapanghihimasok sa pag-ibig ng anak."
Ang dalawa'y nagtanan. Magdamag silang naglayag sa lawak ng
karagatan.
Nag-umaga. Nang mag-aalmusal na, siyang pagkapansin ng datu na si
Marin ay wala na. May nakapagsumbong na siya'y tumakas. Inihanda at
iniutos ng datung habulin ng mabilis na batil pandigma ang magkasintahang
tumalikod sa kaugalian ng balangay.
Nagpabalita si Datu Batumbakal sa tatlong datung tagasuyo ni Mutya Marin.
Si Datu Sagwil ay madaling tumugon.

19. Sa mga nagsihabol ay kasama si Datu Kawili na
siyang gustong pagpakasalan kay Marin. Si Datu
Bagal ay sumama rin nang magdaan sa Mindoro ang
mga humahabol.
Anong magagawa ng munting sasakyang kinalululanan
ng magkasintahan? Walang pagsalang sila'y aabutin!
Lima lamang oras ang nakalipas matapos makapag-
almusal ang datu nang abutin ng dambuhalang
sasakyang humahabol ang mga nagsitakas.

20. Binuo ng magkasintahan sa kanilang sarili na sila'y di
pabibihag nang buhay, kaya sinabi na mangyari na
ang dapat mangyari. Bilang pagmamatigas ng binata
ay pinagkaisahan nilang magpatihulog sa karagatan.
Pinagtali ang dalawang kamay ng matibay na lubid
at ito'y ikinabit sa mabigat na bato upang sila'y
magtuloy-tuloy sa kailaliman ng dagat.

21. Ganito nga ang nangyari. Nang iilan na lamang dipa ang agwat ng
maliit na sasakyan sa malaking sasakyang humahabol, ay
magkayapos na tumalon sina Marin at ang binata. Tuloy-tuloy sa
kailaliman ng tubig dahil sa mabigat na pataw na nagsilbing sangkap
ng kamatayan.
"Paalam, Batumbakal," ang sabi ni Garduque
"Paalam, Amang," ang sabay ni Marin.
Hindi matagpuan ang magkasintahan. Para manding bulang hinigop
ng buhawi.
Kinaumagahan, anong pagtataka ng mga nagsisihanap nang makita
ang isang malaking pulo sa dakong tinalunan ng magsinggiliw. Mula
noon ay pinangalanan ang pulo na MARINDUQUE, galing kina Marin
at Duque.

22. Nagsisi si Datu Batumbakal nguni't huli na. Bilang pagtitika
sa kanyang nagawang pagmamalupit, siya'y nagpakatino.
Siya'y naging mapagmahal sa kanyang mga sakop. Ang
mga alipin ay kanyang pinag-ukulan ng pagtingin na higit
sa rati. Binago niya ang mga batas na pinaiiral sa
balangay. Ang mga alipin at mga maharlika ay naging
pantay-pantay sa dambana ng mga anito tungkol sa pag-
ibig at suliranin sa puso.
Ang Marinduque ngayon ay isang pulong may magaganda
at matulaing tanawin. Pinilas ang ganda kay Marin at
hiniram ang tula sa dakilang mang-aawit.