Ang dokumento ay naglalaman ng mga ideya hinggil sa sariling paghahatol at pagmamatuwid sa kulturang Visayan, kasama na ang mga tanong tungkol sa mga opinyon at desisyon ng indibidwal. Inilalarawan din nito ang mga elemento ng maikling kuwento, na may balangkas ng pangunahing tauhan, suliranin, at pagresolba. Ang kwento ng 'Batik ng Buwan' ay nagbibigay ng halimbawa ng mithiin at emosyon ng mga tauhan na nagreresulta sa isang hindi pagkakaintindihan sa pagitan ng araw at buwan.

1. Sariling Paghahatol o
Pagmamatuwid sa
isang Akdang Visayas
ERWIN MANEJE
Guro sa Filipino

2. Layunin
Nabubuo ang sariling paghahatol o
pagmamatuwid sa ideyang
nakapaloob sa akda na sumasalamin
sa kultura ng mga taga Visayas.
(F7PB-Ila-b-7)

3. Tanong ?
1.Bakit madalas mahusga ang mga tao?
Ipaliwanag.
2.Ikaw bilang indibidwal, nanghusga kana ba
ng kapwa?
3. Ano ang dapat ikonsidera sa
pagdedessyon?

4. Maikling Kuwento
isang uri ng pagsasalaysay na maikli ang kaanyuan at ang
diwang nagpapalaman sa isang buod, mahigpit at
makapangyarihang balangkas na ipinapakita sa isang paraang
mabilis ang galaw.
Ang mga sangkap ng maikling kwuento ay ang paksa, ang
tagpuan, ang tauhan at ang galaw ng mga pangyayari.
Ganito ang balangkas ng karaniwang maikling kuwento: May
isang pangunahing tauhan na may suliranin. Gagawa ng mga
paraan upang maresolba niya ang kanyang suliranin. Maaaring
makatagpo ng sagabal kaya dapat niyang maisagawa ang
nararapat.

5. PAGHAHATOL O
PAGMAMATUWID
isang sining ng panghihikayat sa
mambabasa o makikinig na
maniwala sa opinyon ng isang tao.
May dalawang paraan ng paglalahad
ng pagmamatuwid, ang pabuod at
pasaklaw.

6. PABUOD
nagsisimula sa
pagbanggit ng
mga detalye
patungo sa isang
konklusyon.
PARAANG PASAKLAW
Nagsisimula sa
alituntunin o
simulain at
patungo sa mga
tiyak na detalye o
katibayan.

7. ANG BATIK NG BUWAN Maikling
Kuwentong – Bayan Ng Bisaya
Mag-asawa ang araw at ang buwan. Marami
silang mga anak na bituin.
Gustung-gusto ng araw na makipaglaro sa
kanyang mga anak at ibig na ibig niyang yakapin
ang mga ito ngunit pinagbawalan siya ng buwan
sapagkat matutunaw ang mga bituin sa labis na
init ng araw. Kinagagalitan ng araw ang mga anak
kapag lumalapit sa kanya.

8. ANG BATIK NG BUWAN Maikling
Kuwentong – Bayan Ng Bisaya
Isang araw, nagtungo sa ilog ang buwan upang
maglaba ng maruruming damit. Ipinagbilin niya sa
asawa na bantayan ang mga anak ngunit huwag
niyang lalapitan ang mga ito. Binantayan nga ng araw
ang mga anak. Buong kasiyahan niyang pinanood
ang mga ito habang naghahabulan. Nakadama siya ng
pananabik at hindi siya nakatiis na hindi yakapin ang
mga anak. Bigla niyang niyakap ang lipon ng maliliit
na bituin nang madikit sa kanya ay biglang natunaw.

9. ANG BATIK NG BUWAN Maikling
Kuwentong – Bayan Ng Bisaya
Hindi naman nagtagal at umuwi n ang buwan.
Nagtaka siya sapagkat malungkot ang asawa.
Naisipan niyang bilangin ang mga anak ngunit
hindi nya nakita ang maliliit kaya't hinanap niya
ang mga ito kung saan-saan.
Hindi niya matagpuan ang mga anak. Sa gayo'y
sinumabatan niya ang asawa. "Niyakap mo sila?
Huwag kang magsisinungaling!”

10. ANG BATIK NG BUWAN Maikling
Kuwentong – Bayan Ng Bisaya
Hindi na naghintay ng sagot ang buwan. Mabilis
niyang binunot ang isang
punong saging at tinangkang ipukol sa asawa na
nakalimutan na ang kanyang kasalanan. Ang
tanging nasa isip niya ay kung paano niya
maipagtatanggol ang sarili sa asawang galit na
galit.

11. ANG BATIK NG BUWAN Maikling
Kuwentong – Bayan Ng Bisaya
Dumampot siya ng isang dakot na buhangin at
inihagis sa mukha ng buwan at dahilan sa nangyari
ay nagkaroon ng batik ang mukha ng buwan.
Hinabol ng buwan ang araw upang makaganti sa
ginawa nito sa kanya at hanggang ngayon ay
hinahabol pa rin ng buwan ang araw.

12. Handa kana ba?
BUWAN AT ARAW
MARIANG SINUKUAN