Downloaded 157 times
More Related Content
Similar to 5.sigortanın temel prensipleri
5.sigortanın temel prensipleri
- 1.
- 2. Sigortanı n Genel Prensipl eri Hizmet arzeden sigorta şirketi ile hizmet talebinde bulunan sigortalı arasında yapılacak olan hizmet akdinde uluslararası literatürde genel kabul görmüş altı temel prensip söz konusudur. Bunlar; Azami İyi Niyet Prensibi Sigortalanabilir Menfaat Prensibi Tazminat Prensibi Halefiyet ve Rücu Prensibi Yakın Neden Prensibi Hasara Katılım Prensibi
- 3. Sigortanı n Genel Prensipl eri 1. AzamiĠyi Niyet Prensibi Günlük yaşamda insanlar arasında bağ sağlayan ve zamanla bu bağın bağlılık konumuna gelmesini sağlayan unsur “güven” dir. Kişiler ancak samimi, güvenilir olan kişilerle birlikte olmayı tercih ederler. Sigorta sisteminde ise karşılıklı olarak sigorta ettiren yani sigortalı ve sigortayı yapan sigorta şirketi veya bu şirket adına sigorta faaliyetlerini sürdüren sigorta acentesi olmak üzere iki taraf vardır. Sigortacılık sektörünün temelinde güven unsurunun olmasından dolayı tarafların karşılıklı bir takım yükümlülükleri vardır.
- 4. Sigortanı n Genel Prensipl eri • Sigortayaptıranın sigorta yapana karşı taşıdığı yükümlülükler; Sigortacının sigorta konusu olan varlıkla ilgili detaylı bilgiye sahip olması gerekir. Bu durumda sigortanın tam anlamıyla varlıkla ilgili gerçek durumları bilmesi ve bunları tespit etmesi her zaman mümkün olmamakla birlikte, bu bilgileri doğru, açık ve net bir şekilde sigorta primine ve risk durumlarına etki edebilecek mevcut durumların sigortacıya sigortalı tarafından verilmesi zorunluluktur. Sigortalı yanlış bilgilendirme yaparak sigortacıyı yanıltması durumunda sorumluluk sigortalıya aittir. Sigortacı bu durumda sözleşmeyi feshetme hakkına sahiptir.
- 5. Sigortanı n Genel Prensipl eri Sigortalı, riskingerçekleşmesi durumunda sigorta şirketi tazminat ödemesi yapacak diyerek tedbiri elden bırakmamalıdır, yine önleyici tedbirleri alarak gerekli özeni göstermelidir. Ayrıca, örneğin yangın riskinin ortaya çıkması durumunda ihbardan sonra yangının daha fazla dağılmasını engelleyecek önlemleri alarak iyi niyetini göstermelidir. En sık karşılaşılan durumlardan biri de hasar durumunda hasarın gerçek değerinden çok daha fazla bildirilmesi yine iyi niyet prensibine aykırı bir durumdur.
- 6. Sigortanı n Genel Prensipl eri • Sigortacınınsigorta yaptırana karşı yükümlülükleri; Hasar sigortalının ihmali veya kusuru nedeniyle gerçekleşmiş olsa bile sigortacı hasarı karşılamak durumundadır. Hasar ödeme durumunda sigortacı sigortalıyı mağdur etmeden, işlemlerini en kısa sürede yaparak iyi niyet çerçevesinde ödemeyi yapmakla mükelleftir. Sigortalı hasar anında sigortasının yanında olmasını, onun desteğini ve güvenini bekler.
- 7. Sigortanı n Genel Prensipl eri Serbest piyasaekonomisinin sonuçlarından biri olan rekabet artışı zaman zaman müşterileri sadece fiyat odaklı düşünmelerini sağlamaktadır. Özellikle sigorta sektöründe sigortacının sigortalıyı poliçe bilgileri ve ödeme koşulları bakımından doğru bilgilendirmesi büyük önem arz etmekte ve hasar anında ortaya çıkabilecek sorunların kaynağı giderilmiş olacaktır.
- 8. Sigortanı n Genel Prensipl eri Poliçe ileilgili sorunların doğmaması için öncelikle sigortalının doldurarak sigortacıya verdiği ve sigorta konusu poliçe şartları ile ilgili tüm bilgileri taşıyan bir form olan “teklifname” düzenlemesi özel bir önem taşımaktadır. Genel olarak teklifname de sigortalının adı, adresi, sigorta konusu, talep edilen riskler, sigorta bedeli, sigorta süresi ve düzenlenme tarihi bulunur. Sigortacı teklifnamedeki bilgilere göre prim hesaplayacaktır.
- 9. Sigortanı n Genel Prensipl eri Geçmiş yıllardakisigorta mesleğindeki yapılanmanın güçlü olmamasından ve bu sektöre gerekli önemin verilmemesinden dolayı sigorta mesleğinin icra edenler bakımından bu sektöre karşı duyulan bir güvensizlik hakim olmuştur. İyi niyet prensibi uyarınca bu meslek mensubu herkesin, sigortacılığa karşı güvensizlik oluşturacak davranış içinde bulunmaması gerekir. Sigortalı ve sigortacı arasında karşılıklı güvene ve mutlak iyi niyet prensibine dayalı olarak oluşturulan sigorta sözleşmesi, bu durumların ortadan kalkması, yanlış beyan gibi iyi niyetin kötüye kullanılması gibi durumlarda fesh edilebilmektedir.
- 10. Sigortanı n Genel Prensipl eri 2. SigortalanabilirMenfaat Prensibi Dilimizde “menfaat” ve “çıkar” kelimeleri aynı anlamda olup birbirinin yerine kullanılabilmektedir. Sigortalanabilir menfaat ise; sigortanın temel varsayımlarından hareketle sigortalanmak istenen varlıkların parasal olarak ifade edilebilir çıkarların, riskin gerçekleşmesiyle ortaya çıkan hasar durumunda sigortalının kayıplarının karşılanmasıdır. Bu menfaat hayat sigortası kapsamında can, kaza sigortaları kapsamında mal, sunulan hizmet kapsamında sorumluk şeklinde ortaya çıkabilir.
- 11. Sigortanı n Genel Prensipl eri Ancak sigortaettirilen menfaat her ne olursa olsun (can, mal, sorumluk) sigorta bu menfaatleri risk öncesi konuma getirmeyi garanti etmez, sadece riskin gerçekleşmesi ile ortaya çıkan kayıpların karşılanmasını garanti eder. Örneğin hekimler için zorunlu hale getirilen hekim mesleki sorumluluk sigortası, bir hekimin yaptığı tedavi neticesinde ortaya çıkan olumsuz durumlarda hastasına karşı yüklü miktarlarda tazminat ödemekle yükümlü olabileceği bir durumda ortaya çıkan parasal kaybını önlemek adına, bu sigorta kapsamında sorumluluğunu sigorta ettirmesidir.
- 12. Sigortanı n Genel Prensipl eri Hayat sigortalarıdışında sigorta konusu varlıklarda sınırlı bir mali menfaat söz konusu iken, hayat sigortalarında bireyin kendi hayatını istediği meblağ kadar sigorta ettirebilmesinden dolayı sınırsız mali menfaatin varlığından bahsedilebilir. Her tür menfaatin sigortaya konu olabileceği yönündeki görüşler oldukça yanlış olmakla birlikte sigortalanabilir menfaat konusu olacak durumlara ilişkin sınırlamalar şöyledir;
- 13. Sigortanı n Genel Prensipl eri • Riskgerçekleşmesi durumunda sigortalının maddi- manevi zarara uğraması, • Sigortalının, sigorta konusu üzerinde malik olması aranmaksızın menfaatinin bulunması, • Yasal ve ahlaki olması, gerekmektedir. Meşru çerçevede olmak kaydıyla, sigortalının sigorta konusu varlığın sahibi olup olmamasına bakılmaksızın, ekonomik olan ve para ile ölçülebilen her şey sigortalanabilir menfaat kapsamında değerlendirilir.
- 14. Sigortanı n Genel Prensipl eri Mal sigortalarındamalik olmakla sigortalanabilir menfaate sahip olunabilmektedir. Ancak malik olmadan da; • Emanetçi ve yedd-i emin • İntifa hakkı sahibi • İpotek ve rehin hakkı sahibi • Kiracı gibi durumlarda da sigortalanabilir menfaat ortaya çıkmaktadır.
- 15. Sigortanı n Genel Prensipl eri 3. TazminatPrensibi Sigorta sözleşmesinde yer alan risklerin gerçekleşmesi durumunda, sigortalının menfaatlerinde ortaya çıkan zararların karşılanması için sigorta şirketi tarafından sigortalıya yapılan ödeme “tazminat” olarak ifade edilir. Riskin gerçekleşmesi durumunda sigorta eksperleri tarafından yapılan tespitler neticesinde hesaplanan hasar miktarı, poliçede belirtilen tazminat tutarını geçmemek şartıyla sigortalıya ödenmektedir.
- 16. Sigortanı n Genel Prensipl eri Böylece, hukukliteratüründe “sebepsiz kazanç” olarak bilinen durumun ortaya çıkması engellenmiş olmaktadır. Burada temel amaç, sigortalının hasar sonrası ortaya çıkan tazminat ödemesinden dolayı zararın tahsilinde haksız kazanç sağlamasını engellemektir. Çünkü sigortanın temel amacı hasardan dolayı sigortalının kazanç elde etmesini sağlamak değil, hasardan önceki duruma getirmektir.
- 17. Sigortanı n Genel Prensipl eri Poliçedeki sigortabedelinin, sigorta konusunun gerçek değerinin üzerinde olması olarak ifade edilen “aşkın sigorta” durumunda, hasar çıkması halinde sigorta bedelinin sigorta değerini aşan kısmı geçersiz olup, bu aşan miktar kadar ödeme yapılmayacaktır. Bunun gerekçelerinden biri ise bireyler veya kurumlar az bir prim farkı ile daha yüksek sigorta bedeli tespit edilmesi ve sonrasında ortaya çıkan veya çıkabilecek suistimallere fırsat vermemek adına böyle bir uygulama yapılmaktadır.
- 18. Sigortanı n Genel Prensipl eri Örneğin 30.000TL değerinde bir otomobili ele alalım. Bu otomobilin gerçek değeri olan 30.000 TL üzerinden kasko primi hesaplanarak 1.000 TL prim tutarı ortaya çıkmaktadır. Bu durumda olası bir hasar anında aracın perte ayrılması halinde sigorta şirketi 30.000 TL ödeme yapacaktır. Bazen de otomobil için yapılan ek masraflarla aracın sigorta bedelinin gerçek değerinden daha fazla olması durumu ortaya çıkabilmektedir. • Aracın gerçek değeri 30.000 TL üzerinden kasko bedeli 1.000 TL • Sigorta bedeli ise 35.000 TL üzerinden kasko bedeli 1.250 TL
- 19. Sigortanı n Genel Prensipl eri Bu durumdakötü niyetli kişiler eğer kısıtlamalar yapılmazsa 250 TL daha fazla prim ödeyerek kasıtlı hasarlara yönelerek 5.000 TL daha fazla tazminat olma yoluna gideceklerdir. Bunu önlemek adına aşkın sigortada hasar anında tazminat tutarı sigorta konusunun gerçek değerini geçmez. Aşkın sigorta durumunda, eğer sigortalı değerin tamamı hasarlı ise bu durumda sigortalı değerin gerçek değeri kadar (30.000 TL) tazminat ödemesi yapılır ve sigorta priminin fazladan alınan kısmı (250 TL) sigortalıya iade edilir.
- 20. Sigortanı n Genel Prensipl eri Diğer birdurum ise poliçedeki sigorta bedelinin, sigorta konusun gerçek değerinin altında olması durumudur. Buna eksik sigorta denilmektedir. Genellikle sigortalının daha az prim ödemek amacıyla sigorta konusunun değerinin altında beyan edilmesiyle ortaya çıkar. Böyle bir poliçede hasar meydana gelmesi durumunda, en fazla ödenecek tazminat miktarı poliçede belirtilen sigorta bedeli kadar olacaktır.
- 21. Sigortanı n Genel Prensipl eri Örneğin; 30.000TL değerindeki bir otomobilin kasko değerinin 1.000 TL olduğunu ele alırsak, sigortalının daha az prim ödemek amacıyla aracı 25.000 TL gibi gerçek değerinin altında bir değerden beyan ederek 750 TL’ den aracını kasko yaptırmasıdır. Ancak bu durumda hasar meydan geldiği zaman sigorta şirketi sigortalıya en fazla poliçede beyan edilen 25.000TL tutarında bir ödeme yapacaktır.
- 22. Sigortanı n Genel Prensipl eri Tazminat Tutarı= Belirtilen Hasar Miktarı × (Sigorta Bedeli / Sigorta Değeri) = 30.000 × (25.000 / 30.000) = 25.000 TL tam hasar durumunda ödenecek tazminat tutarıdır. Eğer gerçekleşen hasar 15.000 TL ise; Tazminat Tutarı = 15.000 × (25.000 / 30.000) = 12.500TL kısmi hasar durumunda ödenecek tazminat tutarı hasar tutarının (25.000 / 30.000 = 0,83) %83’ üdür.
- 23. Sigortanı n Genel Prensipl eri Tazminat miktarısigorta eksperi tarafından belirlendikten sonra ve sigortacı tarafından kabul edilmesi durumunda tazminat ödemesi yapılmaktadır. Eğer isterse sigortalı taraf belirlenen ve ödenecek olan tazminat miktarını kabul etmeyip durumun yeniden incelenmesi için itiraz hakkına sahiptir. İtiraz halinde ise taraflar arasında anlaşmayı sağlamak için hakem bilirkişilere gidilmesi gerekir.
- 24. Sigortanı n Genel Prensipl eri Sigorta Bedeli= Sigorta Değeri 100.000 = 100.000 Tam Zıyada, Zararın Tamamı Ödenmektedir Kısmi Zıyada, Gerçekleşen Zarar Ödenmektedir Sigorta Bedeli < Sigorta Değeri 75.000 < 100.000 Eksik Sigorta Tam Zıyada, Poliçede Yazılı Tutara Kadar Ödeme Yapılabilir. Tam Zıyada, Sigorta Poliçesindeki Bedel; 75.000 TL Ödenir. Kısmi Zıyada, Sigorta Bedeli-Sigorta Değeri Arasındaki Orana Göre Ödeme Yapılır. Poliçede 75.000 TL Beyan Edilen Bir Rizikonun Piyasa Rayici 100.000 TL ise, 20.000 TL’lık Bir Hasar Halinde Ödenecek Tazminat; 75.000(20.000)=15.000 TL 100.000 Sigorta Bedeli > Sigorta Değeri 100.000 > 75.000 Aşkın Sigorta Sigorta Kar Vasıtası Değildir. Gerçek Zarar (Değer) Ödenir. Fazladan Alınan Primler İade Edilir. Kısmi Zıyada, Sigorta Değeri Olan Gerçek Zarar Ödenir. HASAR VUKUU (ZIYA) TAM ZIYA KISMİ ZIYA
- 25. Sigortanı n Genel Prensipl eri Taraflar arasıanlaşma sağlandıktan sonra sigorta şirketi, sigortalıya “nakit ödeme, tamir-bakım yöntemi veya yerine koyma yöntemi” gibi yöntemlerden herhangi biri ile tazminat ödemesi gerçekleştirir.
- 26. Sigortanı n Genel Prensipl eri 4. Halefiyetve Rücu Prensibi Tazminat prensibi ile halefiyet prensibi arasında oldukça yakın bir ilişki olmakla birlikte ortaya çıkış süreçleri birbirlerini izler. Sigortalının varlık sebebi olan, hasar anında bu hasarın sigorta şirketi tarafından karşılanması sisteminde, eğer meydana gelen hasar üçüncü şahısların kusuru sonucunda ortaya çıkmış ise, zarara maruz kalan sigortalı kişi bu zararı hasara sebep olan üçüncü şahıstan talep edebilir. Ancak yaygın olan uygulamaya göre sigortalı kişi hasar anında öncelikle kendi şirketine başvuru yapar ve kendi sigorta şirketi mevcut hasarı tazmin eder. Bu durumda sigortalı kişi, hasara neden olan üçüncü şahıstan tekrar hasar bedeli talep etme hakkında bulunamaz.
- 27. Sigortanı n Genel Prensipl eri Çünkü, eğerbu yönde kısıtlama yapılmazsa suistimallerin en çok yaşandığı sektörlerden biri olan sigorta sektöründe haksız kazançların sağlanmasının yolu açılmış olacaktır. Bunu engellemek için ve sigortalıyı hasar anında mağdur etmemek için (çünkü üçüncü şahıstan istese bile kısa sürede hasar bedelini alamayabilir) hasar bedelini kendi sigorta şirketinden talep eder. Böyle bir durumda sigorta şirketi sigortalıya ödemeyi yaptığı anda sigortalının hasara neden olan üçüncü kişiye başvurma hakkı sigorta şirketine devredilmiş olur.
- 28. Sigortanı n Genel Prensipl eri Bu duruma“rücu etmek” denir. Başka bir deyişle rücu prensibi, bir kişinin başka bir kişi yerine geçerek üçüncü kişilerle olan haklarını devralmasıdır. Burada temel amaç sigortalının her ne şekilde olursa olsun hem kendi sigorta şirketinden, hem de hasara neden olan özel veya tüzel kişilerden aynı anda çifte tazminat alması engellenmesidir.
- 29. Sigortanı n Genel Prensipl eri Örneğin, ikiaraçlı bir trafik kazası olduğunu varsayalım. A aracının sürücüsü, B sürücüsünün aracına arkadan çarparak zarara yol açıyor. A aracının sürücüsü kusurlu olduğu için, normal koşullarda B aracının sahibine bu zararı ödemelidir. Ancak, B aracının sahibi söz konusu zarar miktarını doğrudan A aracının sürücüsünden almak yerine aracı için kasko sigortası yaptırdığı şirketine gider ise, şirket B aracındaki hasarı karşılar.
- 30. Sigortanı n Genel Prensipl eri Sonrasında iseB aracının sahibinin, A aracının sürücüsüne giderek hasarını karşılamasını talep etme hakkı artık kalmaz. Bu hak, tazminat ödemesini yaptığı için sigorta şirketine geçmiş olur. B aracını sigortalayan sigorta şirketi bu araçtaki hasarı karşılamış olduğu için bu olayda sigortalının yerine geçmiş sayılır ve A aracının sürücüsüne hasarı karşılaması için başvurma hakkını elde etmiş olur.
- 31. Sigortanı n Genel Prensipl eri Sigorta şirketi,bu hakkı sigortalıyla arasında var olan sigorta sözleşmesi ile elde etmektedir. Sonuç olarak, B aracının sahibinin aynı olay için hem sigorta şirketinden, hem de A aracının sürücüsünden para alması engellendiği için sebepsiz zenginleşme olmamış olur. Sigortalı kişinin sigortacıya devretmiş olduğu haklarını ihlal edici bir durumun ortaya çıkması halinde sigortacıya karşı sorumlu olur. Sigortacı sigortalının zararının bir kısmını ödemesi halinde ise sigortalı kişi tazmin edilen miktarın dışında kalan tutar kadar hasara neden olan üçüncü şahıslara karşı hak sahibi olur.
- 32. Sigortanı n Genel Prensipl eri 5. YakınNeden Prensibi Sigortanın temel görevlerinden birisi de, sigortalıya yaptığı poliçe ile hak ve sorumluluklarını sözlü olarak anlatmak ve sigortalıyı poliçe kapsamında bulunan ve bulunmayan halleri izah etmektir. Çünkü hangi sigorta dalı olursa olsun, hasar anında sigortalının ilk düşündüğü konu “nasıl olsa sigortam var, sigorta şirketi ödemeyi yapar.” olmaktadır. Ancak hasar poliçede yer almayan bir nedenden dolayı meydana gelmiş ve bu da gerekli araştırmaları yapan kişiler tarafından tespit edilmiş ise sigortalı ile sigortacı arasında en çok rastlanan tartışmaların ve anlaşmazlıkların yaşandığı bu durum ortaya çıkar.
- 33. Sigortanı n Genel Prensipl eri Böyle biranda poliçede bulunan teminatlar kapsamında hasar tazmin edilmelidir. Başka bir deyişle hasarın ortaya çıkış nedeni sigortacılıkta büyük önem arz etmektedir. Hasara neden olan durumun sigorta poliçesindeki teminatlarda yer alması gerektiğidir. İşte buna “yakın neden prensibi” denir. Eğer hasarın nedeni poliçe kapsamında güvence altına alınmamış ise sigorta şirketi hasarı tazmin etmeyecektir. Bazı durumlarda hasarın oluşmasına birden fazla unsur neden olabilir. Sigorta şirketi, hasara sebebiyet veren en yakın nedeni tespit eder ve bunun sonucuna göre zararı tazmin eder ya da etmez.
- 34. Sigortanı n Genel Prensipl eri Özetle yakınneden prensibi, sigorta primi hangi teminatlar için alınmış ise riskin de bu teminatlar kapsamında gerçekleşmesi durumunda ödenmesi gerektiğini ifade eder. Mesela, ferdi kaza sigortası yaptırmış bir kişinin kaldırımından yürürken ayağının takılıp düşmesi ve sonucunda kafasını yere çarpması şeklinde ölümü durumunda tazminat ödenir. Ancak teminat kapsamında olmayan kalp krizi nedeniyle düşüp kafasını çarpması ve hayatını kaybetmesi durumunda tazminat ödemesi yapılmaz.
- 35. Sigortanı n Genel Prensipl eri Bazı hasarlarıngerçekleşmesinde açık ve net bir şekilde tek bir olay neden olabilmektedir. Bu durumda o olay hasarın yakın nedenidir. Sigortacılıkta her zaman durum böyle olmamakla birlikte bazen oldukça karmaşık bir durum olan zincirleme olaylar şeklini alabilmektedir. Bir neden diğer nedenleri doğurabilmektedir. Şöyle ki, bir fırtına bir binanın çatı duvarını yıkar, yıkılan duvar binanın elektrik kablolarını koparır, bu kablolar kısa devre yapar ve oluşan kıvılcım sonucunda yangın çıkar.
- 36. Sigortanı n Genel Prensipl eri Yangını söndürmekiçin itfaiye müdahale eder ve püskürtülen su evi basar ve evdeki eşyalar hasar görür. Eşyalara zarar veren su basması gibi görünse de meydana gelen olayın tamamı incelendiği zaman hasarın yakın, belirleyici veya hakim nedeni fırtınadır. Eğer poliçedeki teminatlarda fırtına var ise hasar sigorta şirketi tarafından tazmin edilir, yoksa hasar tazmin edilmez.
- 37. Sigortanı n Genel Prensipl eri 6. HasaraKatılım Prensibi Tazminat ve halefiyet prensiplerinde olduğu gibi hasara katılım prensibinde de temel amaç sigortalının haksız kazanç sağlanmasını önlemektir. Bu gibi önlemlerin alınmasıyla sigortalıların sigortayı bir kar amacı olarak kullanması engellenmiş olmaktadır. Özellikle sigorta bedelinin sigorta şirketlerinin mali yapısını ve kapasitelerini aşması gibi durumlarda sigorta şirketleri bu riski tek başlarına almaktansa başka sigorta şirketleri ile teminat verme yöntemini tercih ederek riski kendi aralarında paylaşmış olurlar. Yapılan bu uygulamaya “müşterek sigorta (koasürans)” denilmektedir.
- 38. Sigortanı n Genel Prensipl eri Sigorta poliçesindebelirtilen risklerden herhangi biri gerçekleşirse ve koasürans durumu var ise, ortaya çıkan zarar için sigortalı, sigorta şirketlerine ayrı ayrı başvurarak hepsinden sigorta bedeli için tazminat alamaz. Sigorta şirketleri koasürans sözleşmesindeki paylar arasında tazminat ödemesi yapar. Hasara katılım prensibinde, sigortalı tazminatı sigortacıların herhangi birinden talep eder. Daha sonra bu sigortacı sigortalıya ödemesini yapar ve diğer sigortacılara hasara katılım oranları göz önüne alarak rücu prensibi uygulanır.
- 39. Sigortanı n Genel Prensipl eri Sigorta poliçelerindeuygulanan “muafiyet” durumu da hasara katılım prensibi kapsamında ele alınabilir. Şöyle ki, hasar anında sigortalının yükümlülüğünde olan poliçede belirtilen meblağ kadar sorumlu olduğu ve hak talebinde bulunmadığı kısmıdır. Hasar durumunda sigortalı muafiyet oranı kadar eksik tazminat almaktadır. Bu da sigortacıyı bir ölçüde korumaktadır. Sigortalı muafiyet durumunu gözeterek, sigorta konusu olan varlığı daha özenle kullanma ve koruma özelliğine sahip olabilmektedir.
- 40. Sigortanı n Genel Prensipl eri Hasara katılımınyapılabilmesi için gerekli şartlar; • Müşterek sigorta kapsamındaki poliçelerin tamamı, aynı sigorta konusu ile ilgili olmalıdır. • En az iki veya daha fazla tazminat sigortası poliçesi olmalıdır. • Risk durumunun gerçekleşmesi anında bütün poliçeler geçerli olmalıdır, süresi geçmiş veya iptal edilmiş olmamalıdır.
- 41. Sigortanı n Genel Prensipl eri DĠĞER KAVRAMLAR Rejistro:Düzenlenen poliçe, tecditname ve zeyilnamelerin tümünün kaydedildiği kanuni defterlerdir. Her branş için ayrı ayrı ve birer istihsal, birer iptal olmak üzere 2 çeşit olup, noterce tasdik edilen bu defterlerin sayfaları çift nüshadır. Yıl bitimlerinde ara tasdikleri yapılarak kullanılmaya devam edilir. Müşterek Sigorta: Aynı menfaatin, aynı zamanda, aynı rizikolara karşı, aynı süreler için, birden fazla sigortacıya sigorta ettirilmesi haline müşterek sigorta denir. Sigortacılardan her biri, sigorta bedelinin tamamına nazaran sigorta ettiği bedel nispetinde sorumlu olur.
- 42. Sigortanı n Genel Prensipl eri Çifte Sigorta:Değerinin tamamı sigorta ettirilmiş bulunan bir mal üzerindeki menfaatin sonradan, aynı kimse tarafından, aynı rizikolara karşı sigorta ettirilemez; sigorta ettirilirse ancak aşağıdaki hallerde ve şartlarla geçerli sayılır. a) Sonraki ve önceki sigortacılar uygun görüp, rıza gösterirlerse; b) Sigorta ettiren kimse önceki sigortadan doğan haklarını ikinci sigortacıya devir ederse veya o haklardan feragat etmiş ise; Bu takdirde devir veya feragatın ikinci sigorta poliçesine yazılması lazımdır; yazılmazsa ikinci sigorta sözleşmesi hükümsüz sayılır; c) Sonraki sigortacının ancak önceki sigortacının ödenmediği tazminattan dolayı mesuliyeti şart kılınmış ise; bu halde önceden yapılmış olan sigortanın ikinci sigorta poliçesine yazılması lazımdır; yazılmazsa ikinci sigorta sözleşmesi hükümsüz sayılır.
- 43. Sigortanı n Genel Prensipl eri Kısmi Sigorta:Sigorta olunan menfaatin değerinin tamamının önceki sözleşme ile temin edilmemişse bu menfaat, geri kalan değerine kadar, bir veya birkaç defa daha sigorta ettirilebilir. Bu takdirde o menfaati sonradan sigorta eden sigortacılar değer bünyesinden dolayı sözleşmelerin tarihleri sırasıyla mesul olurlar. Aynı günde yapılmış olan mukaveleler aynı günde yapılmış sayılır. Kısmi sigortada, sigorta bedelinin sigorta değerini aşması halinde sigorta değerini aşan kısım tarih sırası dikkate alınarak, sonraki sigortacılar tarafından yapılan sigortalar geçersiz hale gelir. Sovtaj: Önceden teminat altına alınan rizikonun gerçekleşmesi sonucu kurtarılan mal ile deniz kazasından ve yangından kurtarma ücreti veya sigortalı nesnenin hasar gerçekleştikten sonra satışından elde edilen gelir olarak tanımlanabilir.
- 44. Sigortanı n Genel Prensipl eri Reasürans: Sigortaşirketlerinin teminat verdiği rizikolarda, sigorta değerlerinin yüksekliği veya büyük hasarların aynı zamana gelebilme ihtimalleri, sigorta şirketlerinin hasar ödemelerinde zorlanmalarına neden olabilir. Kendi sermayeleri, ihtiyatları, öz varlıkları ile karşılayamayacakları büyük hasar ödemeleri için sigorta şirketleri de kendilerini sigorta ettirirler. Bu işleme reasürans denir. Böylece şirketler riskin bir kısmını kendi üzerlerinde tutup, , geri kalan kısmını başka sigorta şirketlerine devrederler. Reasürans işlemlerinde riski bu şekilde devreden şirkete sedan, devir alan şirkete ise reasürör denir. Sedan şirketin kendi üzerinde tuttuğu kısma konservasyon, reasüröre devrettiği kısma sesyon denir. Reasürör şirket de kendisini sigortalama ihtiyacı duyarak, devraldığı riskin bir bölümünü tekrar devrettiğinde, bu işleme retrosesyon denir.
- 45. Sigortanı n Genel Prensipl eri Koasürans: Birrizikonun birden fazla şirket tarafından, ortaklaşa teminata alınmasıdır. Şirketlerden biri poliçeyi düzenler ve diğer şirketlere kopyalarını gönderir. Poliçeyi düzenleyen şirkete jeran denir. Koasüransta müşterek teminat verme durumu vardır. Reasüransta ise önce bir şirket teminat verir ve gerektiği kadarını reasürörlere dağıtır. Sigortalı ile sigortacı arasında da koasürans söz konusu olabilir. Bu durumda riskin sigortalı ve sigortacı arasında paylaşımı söz konusudur. Hasar gerçekleştiğinde sigorta şirketi sadece payına düşen hasarı öder.