ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5
กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
บริษัท อักษรเจริญทัศน์ อจท. จำกัด : 142 ถนนตะนำว เขตพระนคร กรุงเทพฯ 10200
Aksorn CharoenTat ACT.Co.,Ltd : 142 Tanao Rd. Pranakorn Bangkok 10200 Thailand
โทรศัพท์ : 02 622 2999 โทรสำร : 02 622 1311-8 webmaster@aksorn.com / www.aksorn.com
หน่วยการเรียนรู้ที่ 1
Slide PowerPoint_สื่อประกอบการสอน
สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 หน่วยการเรียนรู้ที่ 4
ตัวชี้วัด
หน้าที่พลเมือง
• ยกตัวอย่ำงและปฏิบัติตนตำมสถำนภำพ บทบำท สิทธิเสรีภำพ และหน้ำที่ในฐำนะพลเมืองดี
• เสนอวิธีกำรปกป้องคุ้มครองตนเองหรือผู้อื่นจำกกำรละเมิดสิทธิเด็ก
• เห็นคุณค่ำวัฒนธรรมไทยที่มีผลต่อกำรดำเนินชีวิตในสังคมไทย
• มีส่วนร่วมในกำรอนุรักษ์และเผยแพร่ภูมิปัญญำท้องถิ่นของชุมชน
• อธิบำยโครงสร้ำง อำนำจหน้ำที่ และควำมสำคัญของกำรปกครองส่วนท้องถิ่น
• ระบุบทบำท หน้ำที่ และวิธีกำรเข้ำดำรงตำแหน่งของผู้บริหำรท้องถิ่น
• วิเครำะห์ประโยชน์ที่ชุมชนจะได้รับจำกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
หน่วยการเรียนรู้ที่ 2
เด็กทุกคน
มีสิทธิพื้นฐาน
4 ประการ
สิทธิเด็ก
สิทธิที่จะมีชีวิตรอด
ได้รับการดูแลสุขภาพขั้นพื้นฐาน มีสันติภาพ
และความปลอดภัย
สิทธิที่จะได้รับการปกป้องคุ้มครอง
ให้รอดพ้นการทาร้าย ถูกล่วงละเมิด
ถูกทอดทิ้งและแสวงประโยชน์ในทุกรูปแบบ
สิทธิที่จะได้รับการพัฒนา
มีครอบครัวที่อบอุ่น ได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพ
และภาวะโภชนาการที่เหมาะสม
สิทธิในการมีส่วนร่วม
แสดงความคิดเห็น การแสดงออก การมีผู้รับฟัง
และร่วมตัดสินใจในเรื่องที่มีผลกระทบกับตนเอง
เด็กๆ อาจถูกละเมิดสิทธิได้หลายด้าน เช่น
ด้านความเป็นอยู่และได้รับการพัฒนา ด้านการรับการศึกษา ด้านการจ้างแรงงานเด็ก
ด้านใช้เด็กเป็นเครื่องมือกระทาผิด ด้านการถูกทาร้าย ทารุณกรรม กักขัง ด้านการห้ามเด็กไม่ให้มีส่วนร่วม
การละเมิดสิทธิเด็ก
เด็กๆ ควรได้รับการดูแลเอาใจใส่
และพัฒนาให้เจริญเติบโต
เด็กทุกคนมีสิทธิเข้ารับการศึกษาขั้นพื้นฐาน
เป็นเวลา 12 ปี
ห้ามจ้างเด็กอายุต่ากว่า 15 ปี เป็นลูกจ้าง
หรือใช้แรงงานเกินเวลาที่กฎหมายกาหนด
ไม่ควรใช้ให้เด็กกระทาผิด
โดยที่เด็กรู้ไม่เท่าทัน
เด็กไม่ควรถูกลงโทษด้วยการทารุณหรือกักขัง เด็กควรมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆ
ที่เหมาะสมกับวัย
5
2
1
4
3
6
แนวทางการปกป้องคุ้มครองตนเองหรือผู้อื่นจากการละเมิดสิทธิเด็ก
ศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับเรื่องสิทธิเด็ก
1
ไม่หลงเชื่อคาชักชวนของผู้อื่น
2
มีปัญหาให้ปรึกษาพ่อแม่หรือครูอาจารย์
3
เชื่อฟังคาสั่งสอนของครูอาจารย์ พ่อแม่
หรือผู้ปกครอง
4
ไม่รับของจากคนแปลกหน้า
5
หากพบเด็กถูกทาร้าย หรือทารุณ ให้รีบ
แจ้งพ่อแม่ ผู้ปกครอง ครูอาจารย์หรือ
เจ้าหน้าที่ตารวจ
6
รวมกลุ่มเยาวชน เพื่อปกป้องคุ้มครอง
สิทธิเด็ก
7
การปกป้องคุ้มครองสิทธิเด็กในสังคมไทย
สถาบันครอบครัว
สถาบันการศึกษา
สถาบันทางศาสนา
อบรมสั่งสอนให้เด็กมีความรู้ดี
ประพฤติดี
มีคุณธรรมจริยธรรม
และค่านิยมอันพึงประสงค์
หน่วยงานองค์กรเอกชน
เช่น
องค์การยูนิเซฟ
มูลนิธิศูนย์พิทักษ์สิทธิเด็ก
ปกป้องคุ้มครองในด้านต่าง ๆ
ช่วยเหลือเด็กที่ไร้ที่พึ่ง
เด็กที่ขาดแคลน
หน่วยงานของรัฐ คือ
กรมกิจการเด็กและเยาวชน
สังกัดกระทรวงการพัฒนาสังคม
และความมั่นคงของมนุษย์
ส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพ
คุ้มครองและพิทักษ์สิทธิเด็ก
และเยาวชน
การปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดีตามสถานภาพ
สถานภาพโดยทั่วไปมี ลักษณะ
2
สถานภาพโดยกาเนิด สถานภาพที่ได้มาภายหลัง
สถานภาพทางเพศ ได้แก่
เพศชาย และเพศหญิง
สถานภาพทางครอบครัว เช่น พ่อ แม่ ลูก
ปู่ ย่า ตา ยาย
สถานภาพทางการศึกษา เช่น
จบชั้นประถมศึกษา จบชั้นมัธยมศึกษา
สถานภาพทางการสมรส เช่น
สามี ภรรยา
สถานภาพทางเชื้อชาติ เช่น เชื้อชาติไทย
เชื้อชาติจีน
สถานภาพทางอาชีพ เช่น
ครู แพทย์ พ่อค้า เกษตรกร
การปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดีตามบทบาทและหน้าที่
ผู้ที่มีสถานภาพใดก็ย่อมต้องมีบทบาทและหน้าที่ที่สัมพันธ์กับสถานภาพนั้น เช่น
ทาอาชีพปลูกพืชผัก ผลไม้
และเลี้ยงสัตว์
เกษตรกร
ให้ความรู้แก่นักเรียน
และอบรมสั่งสอน
ให้นักเรียนเป็นคนดี
ครู
บาบัด รักษา
ดูแลผู้ที่เจ็บป่วยให้หาย
และรู้จักป้องกันโรคภัย
หมอ
รักษาความมั่นคง ปกป้อง
และดูแลประเทศชาติ
ทหาร
การปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดีตามสิทธิและเสรีภาพ
• สิทธิในทรัพย์สินของตน
• สิทธิในชีวิตและร่างกาย
• สิทธิในการรับบริการด้านสาธารณสุขที่เหมาะสม ได้มาตรฐาน และผู้ยากไร้มีสิทธิได้รับบริการจากสถาน
บริการสาธารณสุขของรัฐ โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
• สิทธิที่จะได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายเท่าเทียมกัน
• สิทธิในความเป็นอยู่ส่วนตัว เกียรติยศชื่อเสียง และครอบครัว
• สิทธิที่จะรับรู้ข้อมูลข่าวสารของหน่วยราชการ หน่วยงานของรัฐ หรือรัฐวิสาหกิจ เว้นแต่ข้อมูลนั้นมีผล
ต่อความมั่นคงของประเทศ และความปลอดภัยของประชาชน
• สิทธิที่จะได้รับความคุ้มครองด้านการบริโภคและได้ข้อมูลตามจริง
• สิทธิที่จะเสนอเรื่องราวร้องทุกข์และได้รับแจ้งผลการพิจารณา
• สิทธิที่จะมีส่วนร่วมบารุงรักษาและได้รับประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
สิทธิของบุคคล
การปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดีตามสิทธิและเสรีภาพ
• เสรีภาพในเคหสถาน
• เสรีภาพในการเดินทางและมีเสรีภาพในการเลือกถิ่นที่อยู่
• เสรีภาพในการสื่อสารถึงกันโดยทางที่ชอบด้วยกฎหมาย
• เสรีภาพในการนับถือศาสนา
• เสรีภาพในการประกอบอาชีพ
• เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น การพูด การเขียน การโฆษณา และการสื่อความหมายโดยวิธีอื่น
• เสรีภาพในการชุมนุมโดยสงบและปราศจากอาวุธ
• เสรีภาพในการรวมกันเป็นสมาคม สหกรณ์
• เสรีภาพในการรวมกันจัดตั้งพรรคการเมือง
เสรีภาพของบุคคล
วัฒนธรรมไทย
วัฒนธรรมทางภาษา วัฒนธรรมทางวัตถุ วัฒนธรรมทางจิตใจ
วัฒนธรรมทาง
ขนบธรรมเนียม ประเพณี
ประเภทของวัฒนธรรมไทย
ภ ษ า ย
วัฒนธรรมไทย
วัฒนธรรมไทยกับการดาเนินชีวิต
พระพุทธศาสนา ภาษาไทย มรรยาทไทย เกษตรกรรม ศิลปกรรมแขนงต่างๆ
คนไทยส่วนใหญ่นับถือ
พระพุทธศาสนา
มีการทาบุญในโอกาสต่าง ๆ
การปฏิบัติตนอย่างเหมาะสม
ต่อพระภิกษุ
ใช้เป็นภาษาราชการ
ในการติดต่อสื่อสาร
แม้ว่าในแต่ละภูมิภาคจะมี
ภาษาถิ่นที่แตกต่างกัน
แต่คนไทยก็สามารถสื่อสารกันได้
มีความอ่อนน้อมถ่อมตน
เคารพผู้ใหญ่ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่
มีความเมตตากรุณา
เกรงใจ รักสงบ และมีไมตรี
เกิดประเพณีและวัฒนธรรม
ที่เกี่ยวข้องกับเกษตรกรรม เช่น
พิธีแรกนาขวัญ พิธีทาขวัญข้าว
พิธีไหว้แม่โพสพ
เป็นแรงบันดาลใจ สร้างสรรค์
ศิลปกรรมทั้งด้านสถาปัตยกรรม
ประติมากรรม จิตรกรรม
วรรณกรรมและนาฏกรรม
วัฒนธรรมไทย
คุณค่าและความสาคัญ
เป็นสิ่งที่กาหนดพฤติกรรม
เป็นสิ่งที่ใช้ควบคุมสังคม
ตอบสนองความต้องการ
ทั้งด้านร่างกายและจิตใจ
หล่อหลอมบุคลิกภาพ
สมาชิกของสังคมให้เป็นไป
ในทางที่ดี
เป็นเป้าหมายสาคัญในการดารงชีวิต
ก่อให้เกิดความเป็นอันหนึ่ง
อันเดียวกัน
การอนุรักษ์วัฒนธรรมไทย
วัฒนธรรมไทย
ร่วมเผยแพร่วัฒนธรรมไทยให้ชาวโลกได้รับรู้
ศึกษาและนาไปปฏิบัติให้ถูกต้องและเหมาะสม
ร่วมกันดูแลรักษาให้อยู่ในสภาพสมบูรณ์
ร่วมกันสืบสานวัฒนธรรมไทย
ภูมิปัญญาท้องถิ่น
ความรู้และประสบการณ์ของชาวบ้านในการแก้ไขปัญหาการดาเนินชีวิต
ที่มีการถ่ายทอดและพัฒนาสืบต่อกันมา
คติความเชื่อพิธีกรรมต่างๆ ศิลปวัฒนธรรมประเพณี อาชีพและการพัฒนา เทคโนโลยี
ประเภทของภูมิปัญญาท้องถิ่น
ภูมิปัญญาท้องถิ่น
อาหาร
นาวัตถุดิบในท้องถิ่น
ที่หาได้ง่ายมาใช้
ยารักษาโรค
คิดประดิษฐ์เครื่องมือต่างๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อการประกอบอาชีพ
ภูมิปัญญาท้องถิ่นมีความสาคัญและมีประโยชน์ต่อการดารงชีวิตของคนในท้องถิ่น ดังนี้
ปัจจัยพื้นฐานในการดารงชีวิต ส่งเสริมการประกอบอาชีพ
สร้างรายได้เข้าสู่ท้องถิ่นและประเทศ
รู้วิธีปลูกผัก
ถนอมอาหาร
รู้จักวิธีปรุงอาหาร
ที่อยู่อาศัย
ปลูกสร้างที่อยู่อาศัยให้
เหมาะกับสภาพพื้นที่
เครื่องแต่งกาย
นาพืชสมุนไพร
มาทายารักษาโรค
ปัจจัย 4
สินค้า OTOP การแสดง การละเล่นที่ส่งเสริม
การท่องเที่ยว
เครื่องทอผ้า
เครื่องมือจับสัตว์น้า
เครื่องมือเกษตร
ภูมิปัญญาท้องถิ่น
การอนุรักษ์และเผยแพร่
ตระหนักให้เห็นถึงคุณค่า
และความสาคัญ
ของภูมิปัญญาท้องถิ่น
ส่งเสริมการถ่ายทอดความรู้
แก่คนรุ่นหลังอย่างต่อเนื่อง
ช่วยเหลือและสนับสนุนผลผลิต
ของภูมิปัญญาท้องถิ่น
ประชาสัมพันธ์ภายนอกชุมชน
เกี่ยวกับผลผลิตที่เป็นภูมิปัญญา
ท้องถิ่น
การปกครองส่วนท้องถิ่น
เป็นการกระจายอานาจการปกครองไปสู่ท้องถิ่น โดยให้ประชาชนในท้องถิ่นดาเนินการบริหารท้องถิ่นของตนเอง
การปกครองส่วนท้องถิ่นมีความสาคัญ เช่น
เป็นกลไกสาคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม
แบ่งเบาภารกิจของรัฐบาลในส่วนกลางให้ลดน้อยลง
เป็นรากฐานของการปกครองระบอบประชาธิปไตย
ส่งเสริม สนับสนุน ให้บริการตามความต้องการของประชาชน
องค์การบริหารส่วนจังหวัด
(อบจ.)
• มีฐานะเป็นนิติบุคคลและ
ราชการส่วนท้องถิ่น
• ให้บริการแก่ประชาชนที่อาศัย
อยู่ภายในเขตจังหวัด
• ดูแลความสงบเรียบร้อย ดูแล
การศึกษา และสวัสดิการสังคม
โครงสร้างการปกครองส่วนท้องถิ่น
เทศบาล
องค์การบริหารส่วนตาบล
(อบต.)
การปกครองส่วนท้องถิ่น
รูปแบบพิเศษ
• มีฐานะเป็นนิติบุคคลและ
ราชการส่วนท้องถิ่น
• มีหน้าที่ในการพัฒนาตาบล
ในด้านเศรษฐกิจ สังคมและ
วัฒนธรรม
แบ่งเป็น ระดับ
มีหน้าที่ให้บริการแก่ประชาชน
ในด้านต่างๆ หรือหน้าที่อื่นๆ
ตามคาสั่งของกระทรวงมหาดไทย
3
เทศบาลตาบล
เทศบาลเมือง
เทศบาลนคร
• เป็นการบริหารราชการท้องถิ่น
ที่มีลักษณะเฉพาะ
• ในประเทศไทย มีเพียง 2 แห่ง
ได้แก่
กรุงเทพมหานคร
เมืองพัทยา
บทบาทและหน้าที่ของผู้บริหารท้องถิ่น
นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด
บริหารกิจการส่วนจังหวัดให้เป็นไปตามกฎหมายและแผนที่กาหนด
การดารงตาแหน่ง : มาจากการเลือกตั้ง
เสนอร่างข้อบัญญัติการบริหารส่วนจังหวัด และลงนามก่อนส่งไปให้
ผู้ว่าราชการจังหวัด
บทบาทและหน้าที่ของผู้บริหารท้องถิ่น
ผู้ว่าราชการจังหวัด
พิจารณาและสั่งการเรื่องการลาออกของประธานและสมาชิกสภาองค์การ
บริหารส่วนจังหวัด
การดารงตาแหน่ง : มาจากการแต่งตั้ง
สั่งสอบสวนสมาชิกสภาองค์การบิหารส่วนจังหวัด หากมีการทาผิด
เสนอความเห็นให้มีการยุบสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัด
กากับดูแลการปฏิบัติราชการขององค์การบริหารส่วนจังหวัด
บทบาทและหน้าที่ของผู้บริหารท้องถิ่น
นายกเทศมนตรี
ควบคุมและรับผิดชอบการบริหารกิจการของเทศบาลตามกฎหมาย
มีอานาจตามบัญญัติว่าด้วยการปกครองท้องถิ่น
การดารงตาแหน่ง : มาจากการเลือกตั้ง
บทบาทและหน้าที่ของผู้บริหารท้องถิ่น
นายกองค์การบริหารส่วนตาบล
บริหารกิจการขององค์การบริหารส่วนตาบล
สั่งอนุมัติตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติและกฎหมายอื่น
การดารงตาแหน่ง : มาจากการเลือกตั้ง
บทบาทและหน้าที่ของผู้บริหารท้องถิ่น
ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร
บริหารราชการตามที่คณะรัฐมนตรี นายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีว่าการ
กระทรวงมหาดไทยมอบหมาย
การดารงตาแหน่ง : มาจากการเลือกตั้ง
บริหารราชการของกรุงเทพมหานครตามอานาจหน้าที่ที่ได้บัญญัติไว้
บทบาทและหน้าที่ของผู้บริหารท้องถิ่น
นายกเมืองพัทยา
บริหารราชการของเมืองพัทยาตามกฎหมายข้อบัญญัติ
ปฏิบัติหน้าที่ตามที่คณะรัฐมนตรี นายกรัฐมนตรี รัฐมนตรี หรือผู้ว่า
ราชการจังหวัดมอบหมาย
การดารงตาแหน่ง : มาจากการเลือกตั้ง
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกับบริการสาธารณประโยชน์
มีสถานพยาบาล
มีถนนที่สะดวกสบาย
มีหน่วยป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
มีสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ
มีสถานที่ราชการคอยให้บริการ
แก่ประชาชน

หน้าที่พลเมืองป_5.pptx