1. ΔΛΟΤΖΤΑ 44
ΣΟ ΠΡΟ΢ΦΤΓΗΘΟ ΕΖΣΖΚΑ
΢ΣΖΛ ΔΙΙΑΓΑ ΘΑΣΑ ΣΟΛ
ΚΔ΢ΟΠΟΙΔΚΟ
΢. ΕΔΡΒΟΤ, ΑΠΡΗΙΗΟ΢ 2013

2. Τν πξνζθπγηθό δήηεκα
 Έλα από ηα ζεκαληηθόηεξα ζέκαηα πνπ είρε λα
αληηκεησπίζεη ε ειιεληθή θνηλσλία ηνπ Κεζνπνιέκνπ ήηαλ
ην πξνζθπγηθό δήηεκα, δηλαδή η ζηέγαζη και η
επαγγελμαηική αποκαηάζηαζη ηων προζθύγων.
Σνθία Εεξβνύ

3. Ζ πξνζσξηλή ζηέγαζε
Κηθξαζηαηώλ
πξνζθύγσλ έγηλε
θαηαξρήλ ζε γήπεδα,
ζέαηξα, απιέο
εθθιεζηώλ, δεκόζηα
θηήξηα, ζε παξάγθεο, ζε
ζθελέο, ζε ρακόζπηηα
θαη ζε θαιύβεο πνπ
βξίζθνληαλ ζε
εγθαηαιειεηκκέλα
ρσξηά, ζε νηθηζκνύο
ακηγώο πξνζθπγηθνύο.
Πξόρεηξνο θαηαπιηζκόο πξνζθύγσλ ζην
Θεζείν, ην 1923
Σνθία Εεξβνύ

4. Οη ζπλζήθεο δηαβίσζεο
ήηαλ άζιηεο. Γελ
ππήξραλ έξγα ππνδνρήο,
νύηε δίθηπα ύδξεπζεο,
ειεθηξνθσηηζκνύ θαη
απνρέηεπζεο.
Δηθόλα από ηελ αξρηθή ζηέγαζε
πξνζθύγσλ ζην Γεκνηηθό Θέαηξν
Αζελώλ
Σνθία Εεξβνύ

5. Έιεηπαλ παληειώο νη
ρώξνη αλαςπρήο, ελώ
κεηαδίδνληαλ εύθνια
επηδεκηθέο αζζέλεηεο
όπσο ν εμαλζεκαηηθόο
ηύθνο, ε γξίπε, ε
εινλνζία, ε θπκαηίσζε
θαη ε επινγηά, παξνύζεο
ήδε ζηελ Διιάδα θαη
πξηλ ηελ άθημε ησλ
πξνζθύγσλ.
Σνθία Εεξβνύ

6. Απνθαηάζηαζε πξνζθύγσλ ζηελ ύπαηζξν
Τν ειιεληθό θξάηνο απεπζύλζεθε ζηελ Θνηλσλία ησλ Δζλώλ,
ε νπνία βνήζεζε ηελ Διιάδα λα ζπλάςεη δάλεην θαη ίδξπζε
ηελ Δπηηξνπή Απνθαηαζηάζεσο Πξνζθύγσλ (ΔΑΠ)
απηόλνκνο νξγαληζκόο πνπ ζα δξνύζε κε ηε ζπλεξγαζία ηνπ ειιεληθνύ
θξάηνπο
ιεηηνύξγεζε από ην 1923 έσο ην 1930 θαη αζρνιήζεθε θπξίσο κε ηελ
απνθαηάζηαζε ησλ πξνζθύγσλ ζηελ ύπαηζξν
πεξίπνπ 750.000 πξόζθπγεο νδεγήζεθαλ ζηε Καθεδνλία θαη ζηε Θξάθε,
γηαηί εθεί ππήξραλ δηαζέζηκεο γαίεο αιιά θαη γηα λα εμαζθαιηζηεί ε
αξηζκεηηθή ππεξνρή ηνπ ειιεληθνύ ζηνηρείνπ ζε απηέο ηηο πεξηνρέο.
Σνθία Εεξβνύ

7. «Ζ Δπηηξνπή έρεη ήδε
θηίζεη 40.557 λέα ζπίηηα.
Απηά είηε βξίζθνληαη ζε
παιηά ρσξηά ή
δεκηνπξγνύλ λέα […]. Ο
αξηζκόο θαη ν ηύπνο ησλ
[...] ρώξσλ δηαθέξνπλ
από ρσξηό ζε ρσξηό,
αλάινγα κε ηα ρξήκαηα
πνπ δόζεθαλ, ηηο ηνπηθέο
αλάγθεο θαζώο θαη ηα
πιηθά πνπ ππήξραλ ζε
θάζε ηόπν [...]. […] Έλαο
εηδηθόο ηύπνο θαηνηθία
ρξεζηκνπνηήζεθε γηα λα
ζηεγάζεη ηνπο ςαξάδεο,
άιινο [...] γη’ απηνύο πνπ
ηξέθνπλ
κεηαμνζθώιεθεο θαη
έλαο άιινο γηα όζνπο
θαιιηεξγνύλ θαπλά, έηζη
ώζηε λα ππάξρεη
θαηάιιειε ππνδνκή γηα
ην ζηέγλσκα ηνπ
πξντόληνο».
Πξνζθπγηθό ζπίηη γηα δύν
Κοινωνία ηων Εθνών, Η
εγκαηάζηαζη ηων
προζθύγων ζηην Ελλάδα,
νηθνγέλεηεο ζην Γηδπκόηεηρν
έηος 1926
Σνθία Εεξβνύ

8. Σνθία Εεξβνύ

9. Απνθαηάζηαζε πξνζθύγσλ ζηηο πόιεηο
Ήηαλ θπξίσο έξγν ηνπ ειιεληθνύ θξάηνπο, πνπ
δεκηνύξγεζε πξνζθπγηθνύο ζπλνηθηζκνύο
(Θαηζαξηαλή, Βύξσλαο, Λέα Ησλία ζηελ Αζήλα
θαη Θνθθηληά ζηνλ Πεηξαηά).
Οη πινύζηνη πξόζθπγεο πξνηίκεζαλ πεξηνρέο
ηεο αξεζθείαο ηνπο (Λέα Σκύξλε, Θαιιίπνιε
ηνπ Πεηξαηά).
Όζνη θησρνί πξόζθπγεο δελ εμαζθάιηζαλ
θάπνηα από ηηο θαηνηθίεο πνπ έδηλε ην θξάηνο
ζπλέρηζαλ λα κέλνπλ γηα πνιιά ρξόληα ζε άζιηα
νηθήκαηα ζηνπο πξνζθπγηθνύο ζπλνηθηζκνύο.
Σνθία Εεξβνύ

10. Ο ζπλνηθηζκόο Σπγγξνύ, ε ζεκεξηλή
Θαηζαξηαλή
Σνθία Εεξβνύ

11. Πξνζθπγηθόο θαηαπιηζκόο ζηελ Θνθθηληά
(ζεκεξηλή Λίθαηα ηνπ Πεηξαηά) ην 1929
Σνθία Εεξβνύ

12. Πξνβιήκαηα
Πξόζθπγαο: αξλεηηθόο απαμησηηθόο ραξαθηεξηζκόο
• ζπρλά ε ζηάζε ησλ γεγελώλ Διιήλσλ απέλαληη ζηνπο
πξόζθπγεο ήηαλ αξλεηηθή
• νη πξόζθπγεο πήξαλ γε πνπ πνιινί γεγελείο ζεσξνύζαλ
δηθή ηνπο
• πξόζθεξαλ ηελ εξγαζία ηνπο θηελά πηέδνληαο πξνο ηα
θάησ ηηο ακνηβέο θαη ησλ ληόπησλ
• ήηαλ ζηε ζπληξηπηηθή ηνπο πιεηνλόηεηα βεληδειηθνί θη απηό
ηνπο έθεξλε ζε αληίζεζε κε ηελ αληηβεληδειηθή Παιαηά
Διιάδα
• πνιινί γεγελείο ζεσξνύζαλ ηνπο πξόζθπγεο παξάδνμνπο,
θαζώο είραλ πξσηάθνπζηα νλόκαηα, έηξσγαλ άγλσζηα
θαγεηά θαη νη γπλαίθεο ηνπο εξγάδνληαλ ζε μέλεο δνπιεηέο
Σνθία Εεξβνύ

13. Ζ ζθξαγίδα ησλ πξνζθύγσλ ζηελ ειιεληθή θνηλσλία
Πνιηηηθό επίπεδν
• ε ζπγθέληξσζε ησλ Διιήλσλ κέζα ζηα όξηα ηεο Διιάδαο
ζήκαλε ηελ εγθαηάιεηςε ηεο Κεγάιεο Ηδέαο,
• ράξε ζηελ εγθαηάζηαζε ησλ πξνζθύγσλ ζηε Καθεδνλία
θαη ζηε Θξάθε εληζρύζεθε όρη κόλν ε ειιεληθή παξνπζία
ζ’ απηέο ηηο πεξηνρέο αιιά θαη ε εζληθή νκνηνγέλεηα ηεο
Διιάδαο,
• νη πξόζθπγεο ηάρζεθαλ ζην ρώξν ηνπ βεληδειηζκνύ
(αξθεηνί αξγόηεξα έγηλαλ ζνζηαιηζηέο θαη θνκκνπληζηέο).
Σνθία Εεξβνύ

14. Ζ ζθξαγίδα ησλ πξνζθύγσλ ζηελ ειιεληθή θνηλσλία
Οηθνλνκηθό επίπεδν
• ε αγξνηηθή νηθνλνκία αλαδσνγνλήζεθε (νη πξόζθπγεο
αμηνπνίεζαλ αθαιιηέξγεηεο εθηάζεηο),
• ε ζπγθέληξσζε πξνζθύγσλ ζηα αζηηθά θέληξα έδσζε λέεο
δπλαηόηεηεο ζην εκπόξην θαη ηε βηνκεραλία,
• όζνη δηέζεηαλ θεθάιαην αζρνιήζεθαλ κε ην εκπόξην θαη ηε
βηνηερλία.
Σνθία Εεξβνύ

15. Ζ ζθξαγίδα ησλ πξνζθύγσλ ζηελ ειιεληθή θνηλσλία
Θνηλσληθό επίπεδν
• νη πξόζθπγεο έθεξαλ ζηελ Διιάδα ηνλ ηξόπν δσήο ηνπο,
ηηο ζπλήζεηέο ηνπο, ηε κνπζηθή ηνπο, ηελ θνπδίλα ηνπο,
• θαζώο πνιιέο γπλαίθεο δνύιεπαλ, ηα ζηεξεόηππα πνπ
ήζειαλ ηε γπλαίθα ζην ζπίηη θαηαξγήζεθαλ.
Σνθία Εεξβνύ

16. Σνθία Εεξβνύ

17. Γπλαίθεο πθάληξηεο εξγάδνληαη ζε
λεκαηνπξγείν
Σνθία Εεξβνύ

18. Γξάκκαηα & Τέρλεο
 Οη πξόζθπγεο έδσζαλ λέα πλνή ζηα Γξάκκαηα θαη ηηο
Τέρλεο. Σεκαληηθνί ινγνηέρλεο:
 Γ. Σεθέρης (Λόκπει Ινγνηερλίαο 1963),
 Ηλίας Βενέζης,
 Κοζμάς Πολίηης,
 Σηραηής Δούκας,
 Διδώ Σωηηρίοσ,
 Φ. Κόνηογλοσ.
Σνθία Εεξβνύ