ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ 32 ΣΟΦΙΑ ΖΕΡΒΟΥ philologiko.gr

1. ΕΝΟΤΘΤΑ 32
Θ ΕΛΛAΔΑ ΣΤΟΝ Α‘ ΠΑΓΚOΣΜΛΟ
ΠOΛΕΜΟ
Ο ΕΚΝΛΚOΣ ΔΛΧΑΣΜΟΣ
Σ. Ηερβοφ, Φεβρουάριοσ 2013

2. Αμζςωσ μετά τουσ Βαλκανικοφσ Πολζμουσ…

5. Η εκνικι ενότθτα και θ ευεξία που είχε δθμιουργιςει ο κρίαμβοσ των
Βαλκανικϊν Πολζμων δε διιρκεςαν πολφ…

6. Ο Α‘ Παγκόςμιοσ πόλεμοσ δίχαςε τθν ελλθνικι
θγεςία και κοινωνία
Η κζςθ του Βενιηζλου
 Επειδι κεωροφςε ότι οι Αγγλογάλλοι κα επικρατοφςαν:
ζκρινε ότι θ Ελλάδα κα ζπρεπε να ςυμμαχιςει με τθν Αντάντ
 για να διαφυλάξει τα κζρδθ τθσ από τουσ βαλκανικοφσ πολζμουσ
 για να διευρφνει τα ςφνορά τθσ.
 Θ κζςθ αυτι υποςτθριηόταν από:
 μεγάλα τμιματα των λαϊκϊν τάξεων, που εμπνζονταν από τθ
Μεγάλθ Λδζα,
 τθ μεγαλοαςτικι τάξθ, ιδίωσ τθσ Διαςποράσ, που προςδοκοφςε
να ενταχκεί ςε μια μεγάλθ και ιςχυρι Ελλάδα.

7. Η κζςθ του Κωνςταντίνου
 Ο βαςιλιάσ Κωνςταντίνοσ ικελε τθν Ελλάδα ςφμμαχο των
Κεντρικϊν Δυνάμεων.
 Επειδι, όμωσ, θ Οκωμανικι αυτοκρατορία και θ Βουλγαρία
είχαν ιδθ ταχκεί ςτο πλευρό τθσ Γερμανίασ,
 Ο βαςιλιάσ υποςτιριηε, ςε ςυνεννόθςθ με τον Γερμανό
αυτοκράτορα, τθ «διαρκι ουδετερότθτα» με το επιχείρθμα
ότι ζτςι θ Ελλάδα κα προςτατευόταν από τον πόλεμο.
 Ιταν θ πιο φιλικι προσ τθ Γερμανία πολιτικι που μποροφςε
να ακολουκιςει θ Ελλάδα.

8.  Οι απόψεισ του Κωνςταντίνου ζβριςκαν απιχθςθ ςε:
 μικροαςτικά ςτρϊματα που είχαν κορυβθκεί από τθν
προοπτικι ζνταξθσ ςτο ελλθνικό κράτοσ του ιςχυροφ
εξωελλαδικοφ ελλθνικοφ κεφαλαίου, το οποίο δφςκολα κα
μποροφςαν να ανταγωνιςτοφν
 τμιματα των λαϊκϊν τάξεων, που, λίγο μετά τουσ
βαλκανικοφσ πολζμουσ, δεν επικυμοφςαν να πολεμιςουν
και πάλι.

9. Η ςφγκρουςθ Βενιηζλου-Κωνςταντίνου
 Όταν θ Αντάντ επιχείρθςε να καταλάβει τα Δαρδανζλια
(Φεβρουάριοσ 1915), ο Βενιηζλοσ ζκρινε ότι θ Ελλάδα κα ζπρεπε
να πάρει μζροσ ςτθν προςπάκειά τθσ.
 Θ άρνθςθ του Κωνςταντίνου οδιγθςε τον πρωκυπουργό ςε
παραίτθςθ.
 Στισ εκλογζσ που ακολοφκθςαν (Μάιοσ 1915) ο Βενιηζλοσ
αναδείχτθκε νικθτισ.
 Όταν, όμωσ, κιρυξε τθν Ελλάδα ςε επιςτράτευςθ, ο βαςιλιάσ
διαφϊνθςε και πάλι και τότε ο Βενιηζλοσ παραιτικθκε για δεφτερθ
φορά.
 Ακολοφκθςαν νζεσ εκλογζσ (Δεκζμβριοσ 1915) από τισ οποίεσ οι
Φιλελεφκεροι απείχαν.
 Ζτςι, θ νζα κυβζρνθςθ που προζκυψε ιταν απολφτωσ πιςτι ςτα
Ανάκτορα.

10. Παράλλθλα, θ
Αντάντ, για να
αντιμετωπίςει
τθ ςυνεχϊσ
ενιςχυόμενθ
γερμανικι
επιρροι ςτα
Βαλκάνια, αποβ
ίβαςε
ςτρατεφματα
ςτθ
Κεςςαλονίκθ
(Οκτϊβριοσ
1915).

11. Η εμπλοκι τθσ Ελλάδασ ςτον Α‘ Παγκόςμιο πόλεμο
 Θ Σερβία δζχτθκε και βουλγαρικι επίκεςθ, κατζρρευςε και τα ςερβικά
ςτρατεφματα μεταφζρκθκαν ςτθ Μακεδονία.
 Λίγο αργότερα, γερμανικά και βουλγαρικά ςτρατεφματα ειςζβαλαν ςτθν
Α. Μακεδονία (Μάιοσ 1916).
 Οι ελλθνικζσ δυνάμεισ δεν αντζδραςαν, κακϊσ εφάρμοηαν τισ εντολζσ
του Κωνςταντίνου περί «ουδετερότθτασ».
 Ζτςι, το Δ’ Σϊμα Στρατοφ διατάχτθκε να παραδοκεί δίχωσ να
αντιςτακεί, αιχμαλωτίςτθκε και μεταφζρκθκε ςτθ Γερμανία.

12. Οι Επίςτρατοι και το κίνθμα τθσ Εκνικισ Άμυνασ
 Μετά από αυτά, θ Αντάντ απαίτθςε από τον βαςιλιά (Ιοφνιοσ 1916) τον
αφοπλιςμό των ελλθνικϊν ενόπλων δυνάμεων που ιταν υπό τισ διαταγζσ
του.
 Εκείνοσ αποδζχτθκε το αίτθμα, αλλά, ςυγχρόνωσ, ζδωςε εντολι οι
ζφεδροι που απολφονταν να οργανϊνονται ςε ςυνδζςμουσ.
 Ζτςι δθμιουργικθκαν οι Επίςτρατοι, μια φιλοβαςιλικι παραςτρατιωτικι
οργάνωςθ με περίπου 200.000 μζλθ.
 Σχεδόν παράλλθλα, βενιηελικοί δθμιοφργθςαν ςτθ Μακεδονία μια
οργάνωςθ, τθν Εκνικι Άμυνα, και πραγματοποίθςαν κίνθμα ςτθ
Κεςςαλονίκθ (17 Αυγοφςτου 1916) ηθτϊντασ τθ ςυμμετοχι τθσ Ελλάδασ
ςτον πόλεμο ςτο πλευρό τθσ Αντάντ.

13. Η Προςωρινι Κυβζρνθςθ τθσ Θεςςαλονίκθσ
Μπροςτά ςε
αυτζσ τισ
εξελίξεισ, ο
Βενιηζλοσ
εγκατζςτθςε
Προςωρινι
Κυβζρνθςθ ςτθ
Θεςςαλονίκθ
και διζταξε
επιςτράτευςθ
ϊςτε ελλθνικά
ςτρατεφματα
να
πολεμιςουν
ςτο πλευρό τθσ
Αντάντ.

14. Η άφιξθ του Βενιηζλου ςτθ Θεςςαλονίκθ

15. Η Τριανδρία: Βενιηζλοσ-Κουντουριϊτθσ-Δαγκλισ

17. «Συν Βενιηζλω και χείρα κίνει…»

20. Ο Εκνικόσ Διχαςμόσ
 Εκνικόσ Διχαςμόσ: Θ πολιτικι κρίςθ, που εκδθλϊκθκε για πρϊτθ φορά
με ζνταςθ τον Φεβρουάριο του 1915 με τθ μορφι διαφωνίασ ανάμεςα
ςτον πρωκυπουργό Βενιηζλο και τον βαςιλιά Κωνςταντίνο, κλιμακωνόταν
διαρκϊσ και είχε ωσ αποτζλεςμα, το καλοκαίρι του 1916, να
διαμορφωκοφν ςτθν Ελλάδα δφο αντίπαλα κζντρα εξουςίασ. Το
φαινόμενο ονομάςτθκε Εκνικόσ Διχαςμόσ, αποτυπϊκθκε γεωγραφικά
ςτθ διάςπαςθ ςε «κράτοσ των Ακθνϊν» υπό τον Κωνςταντίνο και
«κράτοσ τθσ Θεςςαλονίκθσ» υπό τον Βενιηζλο και υπιρξε, ουςιαςτικά, θ
πρϊτθ εμφφλια ςφγκρουςθ ςτθν Ελλάδα του 20οφ αιϊνα.

21. Η Αντάντ επιδίωξε να καταλάβει τθν Ακινα, αλλά τα ςυμμαχικά ςτρατεφματα που
κινικθκαν από τον Πειραιά προσ τθν πρωτεφουςα αποκροφςτθκαν από δυνάμεισ πιςτζσ
ςτον βαςιλιά.

22. Γαλλικό αποβατικό άγθμα ςτθν Ακινα

26. Η δυναμικι επζμβαςθ τθσ Αντάντ και θ ζξωςθ του
Κωνςταντίνου
 Τον Νοζμβριο του 1916, το «κράτοσ των Ακθνϊν» εξαπζλυςε διϊξεισ ςε
βάροσ βενιηελικϊν με τουλάχιςτον 35 νεκροφσ (Νοεμβριανά).
 Παράλλθλα, θ Αντάντ κατζλαβε τον Πειραιά, επιβάλλοντασ αυςτθρό
αποκλειςμό ςτθ «βαςιλικι» Ελλάδα, και αξίωςε τθν απομάκρυνςθ του
Κωνςταντίνου, ο οποίοσ εξαναγκάςτθκε να εγκαταλείψει τθ χϊρα (2/15
Λουνίου 1917).
 Στον κρόνο άφθςε τον γιο του Αλζξανδρο, δίχωσ, ωςτόςο, ο ίδιοσ να
παραιτθκεί.

27. Βενιηζλοσ και Αλζξανδροσ

28. Ο Βενιηζλοσ ζρχεται ςτθν Ακινα και αναλαμβάνει τθ διακυβζρνθςθ όλθσ τθσ
χϊρασ πια.

29. Η ανάλθψθ τθσ εξουςίασ από τον Βενιηζλο
 Ελλθνικά ςτρατεφματα πιραν μζροσ, ςτο πλευρό των
δυνάμεων τθσ Αντάντ, ςτισ τελευταίεσ μάχεσ που ζγιναν ςτθ
Μακεδονία (1918).
 Επιπλζον, ο Βενιηζλοσ επανζφερε τθ Βουλι που είχε εκλεγεί
τον Μάιο του 1915, θ οποία λόγω τθσ «νεκρανάςταςισ» τθσ
ονομάςτθκε Βουλι των Λαηάρων.
 Παράλλθλα, απολφκθκαν χιλιάδεσ δθμόςιοι υπάλλθλοι και
ςτρατιωτικοί που κεωρικθκαν φιλοβαςιλικοί. Κάποιοι άλλοι
εκτοπίςτθκαν και ανάμεςα ςε αυτοφσ αρκετά ςτελζχθ τθσ
βαςιλικισ παράταξθσ που εξορίςτθκαν ς’ ζνα γαλλικό
νθςί, τθν Κορςικι.