1. BIZKAIERA EREBIZKAIERA ERE
LIBURUETARALIBURUETARA

2. BIZKAIERA ERE
LIBURUETARA
J. A. Mogel
Peru Abarka
Añibarro
Mogeldarrak
Eranskinak
Argitaratzeko
zailtasunak
Galde-
erantzunak

3. Argitaratzeko zailtasunakArgitaratzeko zailtasunak
• Giro politikoak ez zuen asko laguntzen
euskal liburuak argitara eta zabal zitezen:
– Napoleonen gerrak
– Fraile eta apaizen aurkako jazarpen eta
atzerriratzeak
– Geroago karlista gerrateak…
• Liburu asko ez ziren bere garaian
argitaratu
– Jende gutxi euskaraz irakurtzeko gai
– Argitalpena ordaintzeko adina salmenta ezin
ziurtatu…

4. J. A.
Mogel

5. Juan AntonioJuan Antonio MogelMogel
(1745-1804)(1745-1804)
• Bere garaiko hizkuntzalari ospetsu
gehienekin harremanak
• Horietako bat, William Von Humbolt
alemaniar ikertzailea (“Vasco-
iberismo” teoria)

6. Juan AntonioJuan Antonio MogelMogel
(1745-1804)(1745-1804)
• Hasieran gipuzkeraz, geroago bizkaieraz
• Bere obra batzuk:
– Confesio eta comunioco sacramentuen
gañean eracastea
– Versiones Bascongadas
– Nomenclatura de las voces
guipuzcoanas, sus correspondientes
vizcaínas y castellanas
– Confesio ona
– Cristinarauen jaquinvidea

7. Peru AbarkaPeru Abarka, euskal klasiko bat, euskal klasiko bat
Peru Abarca, catedrático de
la lengua bascongada en la
Universidad de Basarte o
Diálogo entre un rústico
solitario y un barbero
callejero llamado Maisu Juan

8. Peru AbarkaPeru Abarka, euskal klasiko bat, euskal klasiko bat
• Bere obra
garrantzitsuena
• 1802an idatzia,
1881ean argitaratua
• Liburuaren tesia edo
mezua: baserria da
euskararen habia eta
unibertsitatea

9. Peru AbarkaPeru Abarka, euskal klasiko bat, euskal klasiko bat
•Hiru ideia nagusi:
–Munduaren ikuspegi
erromantikoa
–Euskal elaberriaren
aintzindaria
–Garai hartako bizikera
eta euskararen lekuko

10. AñibarroAñibarro
• Pedro Antonio Añibarro, Mogelen adiskide
handia
• Bere obrak:
– Escu liburua, eta berean eguneano
cristiñau cereguiñac
– Gramática Bascongada para el uso y
alivio de Predicadores y Párrocos
Bizcaynos, Guipuzcoanos y Navarros.
– Voces Bascongadas diferenciales de
Vizcaya, Guipúzcoa y Navarra.

11. MogeldarrakMogeldarrak
• Juan Jose Mogel:
– Oñatiko unibertsitatean burutu eliz ikasketak
– Osaba bezala, Markinako parroko (1811tik
1849 arte)
– Otoitz, berbaldi eta kristau ikasbide gaiez hiru
liburu
• Bizenta Mogel:
– Ipuin onac (gipuzkeraz):
Esoporen 50 fabulen itzulpena

12. EranskinakEranskinak
Peru Abarca,
catedrático de la
lengua bascongada
en la Universidad de
Basarte o Diálogo
entre un rústico
solitario y un
barbero callejero
llamado Maisu Juan

13. Galde-erantzunak

14. •Giro politikoak ez zuen
asko laguntzen euskal
liburuak argitara eta
zabal zitezen. Zergatik?

15. • Giro politikoak ez zuen asko laguntzen
euskal liburuak argitara eta zabal zitezen:
– Napoleonen gerrak
– Fraile eta apaizen aurkako jazarpen eta
atzerriratzeak
– Geroago karlista gerrateak…
• Liburu asko ez ziren bere garaian
argitaratu
– Jende gutxi euskaraz irakurtzeko gai
– Argitalpena ordaintzeko adina salmenta ezin
ziurtatu…

16. •Bere garaiko hizkuntzalari
ospetsu gehienekin
harremanak izan zituen
Mogelek. Nor aipatu dugu
bereziki? Zein teoriaren
defendatzaile sutsua zen
hau?

17. • William Von Humbolt alemaniar
ikertzailea aipatu dugu bereziki.
• Humboltek “Vasco-iberismo” teoria
defendatzen zuen, hots, Iberiar
Penintsulako lehen hizkera euskara
zela.

18. •Zein euskalkitan
idatzi zuen Mogelek?

19. •Hasieran
gipuzkeraz,
geroago bizkaieraz

20. •Zein da Mogelen obrarik
ospetsuena? Noiz idatzi eta
argitaratu zen?

21. •Bere obra garrantzitsuena
Peru Abarca da
•1802an idatzia, 1881ean
argitaratua

22. •Zeintzuk dira Peru
Abarcaren hiru ideia
nagusiak?

23. •Hiru ideia nagusi:
–Munduaren ikuspegi
erromantikoa
–Euskal elaberriaren
aintzindaria
–Garai hartako bizikera
eta euskararen lekuko

24. •Zein da Peru Abarca
liburuaren mezua?

25. •Baserria da
euskararen habia
eta unibertsitatea

26. jakintzaikastola
Maite Goñi