1. LOGO 1
ศศ361 วิชาเศรษฐศาสตร์การ
ขนส่ง
บทที่ 3 วิธีการขนส่ง
โดย
อ.ฑีฆา โยธาภักดี

2. 2
รายละเอียด
• 3.1 ประเภทของการขนส่ง
• 3.2 การขนส่งทางถนน หรือทางรถยนต์
• 3.3 การขนส่งทางรถไฟ
• 3.4 การขนส่งทางน้า
• 3.5 การขนส่งทางอากาศ
• 3.6 การขนส่งทางท่อ

3. 3
3.1 ประเภทของการขนส่ง
การขนส่งแบ่งออกเป็น 3 ประเภทใหญ่ๆ คือ
1. การขนส่งทางบก
2. การขนส่งทางน้า
3. การขนส่งทางอากาศ

4. 4
การขนส่งทางบก

5. 5
การขนส่งทางน้า

6. 6
การขนส่งทางอากาศ

7. 7
3.2 การขนส่งทางถนน หรือทางรถยนต์
3.2.1 เส้นทางของการขนส่งรถยนต์
3.2.2 อุปกรณ์ของการขนส่งทางรถยนต์
3.2.3 สถานีของการขนส่งทางรถยนต์
3.2.4 ผู้ประกอบการขนส่งทางรถยนต์
3.2.5 ข้อได้เปรียบเสียเปรียบของการขนส่งทาง
รถยนต์

8. 8
3.2.1 เส้นทางของการขนส่งรถยนต์
ถนนส่วนบุคคล
ถนนสาธารณะ

9. 9
3.2.2 อุปกรณ์ของการขนส่งทางรถยนต์
รถยนต์โดยสาร
รถยนต์บรรทุก

10. 10
3.2.3 สถานีของการขนส่งทางรถยนต์
สถานีขนส่งผู้โดยสาร
สถานีขนส่งสินค้าและบริการ

11. 11
3.2.4 ผู้ประกอบการขนส่งทางรถยนต์
ผู้ประกอบการขนส่งสาธารณะ
ผู้ประกอบการขนส่งตามสัญญา
ผู้ประกอบการขนส่งส่วนบุคคล
ผู้ประกอบการขนส่งแบบรับจองระวาง
ผู้ประกอบการสถานีขนส่ง
การขนส่งในความรับผิดชอบของรัฐวิสาหกิจ

12. 12
3.2.5 ข้อได้เปรียบเสียเปรียบของการขนส่งทางรถยนต์
 ข้อได้เปรียบ
1. สามารถให้บริการถึงบ้านได้
2. มีความคล่องตัว สะดวก รวดเร็ว
3. สามารถบริการได้ตลอดเวลาและทันเวลา
4. ใช้ในการขนส่งได้ทุกระยะทาง
5. ใช้เชื่อมโยงหรือประสานกับการขนส่งประเภทอื่นๆ

13. 13
6. สามารถลงทุนด้วยเงินจานวนน้อยเมื่อเปรียบเทียบกับ
การขนส่งแบบอื่น
7. มีผู้ประกอบการมากราย สามารถเลือกรับบริการได้
8. การเลิกกิจการทาได้ง่าย ผลเสียหายมีน้อย
9. ไม่จาเป็นต้องใช้ผู้ที่มีความรู้ความชานาญเฉพาะอย่าง
จึงสามารถขยายกิจการได้ง่าย

14. 14
 ข้อเสียเปรียบ
1. บรรทุกได้เฉพาะของที่มีน้าหนักไม่มากนัก และรถจะ
มีความจุน้อยเมื่อเปรียบเทียบกับเรือ
2. ความปลอดภัยมีน้อย เกิดอุบัติเหตุได้ง่าย
3. ไม่สามารถบรรทุกของหนัก หรือมีปริมาตรมากๆ ได้

15. 15
4. ต้นทุนและค่าใช้จ่ายในระยะไกลจะสูงขึ้นเรื่อยๆ
5. เป็นบริการที่เหมาะกับการขนส่งระยะทางใกล้และ
ปานกลาง
6. มีการแข่งขันกันมาก เพราะมีผู้ประกอบการได้มาก

16. 16
3.3 การขนส่งทางรถไฟ
3.3.1 เส้นทางของการขนส่งทางรถไฟ
3.3.2 อุปกรณ์ของการขนส่งทางรถไฟ
3.3.3 สถานีขนส่งทางรถไฟ
3.3.4 ผู้ประกอบการขนส่งทางรถไฟ
3.3.5 ข้อได้เปรียบเสียเปรียบของการขนส่งทางรถไฟ

17. 17
3.3.1 เส้นทางของการขนส่งทางรถไฟ
ระบบการเดินรถบนทางเดี่ยว (Single line)
ระบบการเดินรถบนทางคู่ (Double line)

18. 18
3.3.2 อุปกรณ์ของการขนส่งทางรถไฟ
รถไฟ (หัวรถจักร)
ตู้รถไฟบรรทุกผู้โดยสาร
รถไฟบรรทุกสินค้าและบริการ

19. 19
ขบวนรถไฟของไทย ประกอบด้วย
ขบวนรถด่วนพิเศษ
ขบวนรถด่วน
ขบวนรถเร็ว
รถวิ่งระหว่างเมืองใหญ่
ขบวนรถท่องเที่ยว
ขบวนรถธรรมดา
รถชานเมือง

20. 20
ขบวนรถท้องถิ่น
ขบวนรถรวม
ขบวนรถสินค้าปูนซีเมนต์
ขบวนรถสินค้าผลิตภัณฑ์น้ามันเชื้อเพลิงสาเร็จรูป
ขบวนรถสินค้าน้ามันดิบ
ขบวนรถสินค้าก๊าซแอลพีจี
ขบวนรถสินค้าทั่วไป

21. 21
3.3.3 สถานีขนส่งทางรถไฟ
 สถานีต้นทาง
 สถานีปลายทาง
สถานีรายทาง

22. 22
3.3.4 ผู้ประกอบการขนส่งทางรถไฟ
 ผู้ประกอบการของรัฐ
 รถไฟผู้รับอนุญาต
 รถไฟเฉพาะ

23. 23
3.3.5 ข้อได้เปรียบเสียเปรียบของการขนส่งทางรถไฟ
 ข้อได้เปรียบ
1. สามารถบรรทุกผู้โดยสารและสินค้าได้ครั้งละมากๆ
2. สามารปรับตัวตามปริมาณที่บรรทุกได้
3. มีความปลอดภัยมากที่สุด ในแง่ปลอดภัยจากอุบัติเหตุ
4. เป็นบริการที่เหมาะสมสาหรับระยะทางปานกลาง-ไกลๆ
5. ผลกระทบจากดินฟ้าอากาศน้อยกว่าการขนส่งแบบอื่นๆ

24. 24
 ข้อเสียเปรียบ
1. มีความคล่องตัวน้อยกว่าแบบอื่น
2. ไม่สามารถบริการได้แบบถึงประตูบ้าน
3. เป็นกิจการที่ต้องลงทุนมหาศาล ใช้เงินลงทุนสูง
เป็นกิจการขนาดใหญ่
4. ต้องอาศัยการขนส่งชนิดอื่นเข้ามาช่วย
5. การเลิกกิจการทาให้เสียหายมาก

25. 25
3.4 การขนส่งทางน้า
3.4.1 เส้นทางของการขนส่งทางน้า
3.4.2 อุปกรณ์สาหรับการขนส่งทางน้า
3.4.3 สถานีสาหรับการขนส่งทางน้า
3.4.4 ผู้ประกอบการขนส่งทางน้า
3.4.5 ข้อได้เปรียบเสียเปรียบของการขนส่งทางน้า

26. 26
3.4.1 เส้นทางของการขนส่งทางน้า
เส้นทางเดินเรือภายในประเทศ
เส้นทางเดินเรือตามชายฝั่งทะเล
เส้นทางเดินเรือระหว่างประเทศเป็นการเดินเรือตาม
เส้นทางการค้าของโลก

27. 27

28. 28
3.4.2 อุปกรณ์สาหรับการขนส่งทางน้า
เรือที่ไม่ได้ใช้เครื่องจักรกล
เรือที่ใช้เครื่องจักรกล

29. 29
3.4.3 สถานีสาหรับการขนส่งทางน้า
ท่าเรือ (Port) เป็นสถานที่สาหรับจอดเรือเพื่อทาการ
ขนถ่ายสินค้าและบริการตลอดจนผู้โดยสาร และยัง
เป็นสถานที่ที่ต้องอานวยความสะดวกให้ถึงเรือที่เข้า
มาจอดด้วย

30. 30
ท่าเรือมีหน้าที่สาคัญ 2 ประการคือ
1. การให้บริการแก่ผู้โดยสารและสินค้า เช่น บริการ
ยกขน เก็บรักษาสินค้า การศุลกากรและตรวจคนเข้า
เมือง
2. การให้บริการแก่เรือ เช่น บริการนาร่อง ลากจูงเรือ
บริการกู้เรือ น้ามัน เสบียงอาหาร ซ่อมเรือ

31. 31
ท่าเรือที่ดีควรประกอบด้วยระบบอานวยความสะดวก
ท่าเทียบเรือ (Quay) และที่จอดเรือ (Berth)
บริการเรือนาร่องและเรือลากจูง
โรงพักสินค้าหรือคลังเก็บสินค้า
อุปกรณ์ เครื่องมือ เครื่องใช้ในการยกขนสินค้า
อู่บริการซ่อมและบารุงรักษาเรือ
บริการน้าจืดและเชื้อเพลิง

32. 32
หน่วยงานด้านตรวจคนเข้าเมืองและศุลกากร
การขนส่งประเภทอื่นที่เชื่อมโยง เช่น ถนน ทางรถไฟ
การให้บริการอื่นๆ เช่น สโมสร สถานีพักผ่อน อาคารที่
พัก

33. 33

34. 34

35. 35

36. 36
3.4.4 ผู้ประกอบการขนส่งทางน้า
ผู้ประกอบการเดินเรือประจาทาง (Lines
Operation)
ผู้ประกอบการธุรกิจเรือจร (Tramp Operation) เช่น
 การเช่าเป็นเที่ยว
 การเช่าเป็นเวลา
 การเช่าเรือเปล่า
 การเช่าเหมาเรือ

37. 37
3.4.5 ข้อได้เปรียบเสียเปรียบของการขนส่งทางน้า
 ข้อได้เปรียบ
1. การขนส่งทางน้าไม่ต้องเสียค่าปรับปรุงหรือบารุง
เส้นทางหรือซ่อมเส้นทาง
2. สามารถจนส่งได้ปริมาณครั้งละมากๆ
3. อัตราค่าบริการขนส่งจะถูกกว่าการขนส่งประเภทอื่น
4. การใช้เส้นทางในการขนส่งไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย

38. 38
 ข้อเสียเปรียบ
1. ความล่าช้า
2. เส้นทางเดินเรือบางแห่งสามารถใช้ได้เป็นฤดูกาล
เท่านั้น เช่น ยุโรปฤดูหนาวน้าเป็นน้าแข็ง
3. ถูกแรงกระทบจากธรรมชาติมาก เช่น น้าแห้ง
4. การขนส่งทางน้าต้องอาศัยการขนส่งทางอื่นต่อไป
อีก ไม่สามารถส่งสินค้าถึงแหล่งผู้รับสินค้าได้

39. 39
3.5 การขนส่งทางอากาศ
3.5.1 เส้นทางสาหรับการขนส่งทางอากาศ
3.5.2 อุปกรณ์สาหรับการขนส่งทางอากาศ
3.5.3 สถานีในการขนส่งทางอากาศ-ท่าอากาศยาน
3.5.4 ผู้ประกอบการสาหรับการขนส่งทางอากาศ
3.5.5 ข้อได้เปรียบและเสียเปรียบ
3.5.6 หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับกิจการการบิน

40. 40
สินค้าที่เหมาะกับการขนส่งทางอากาศ ได้แก่
สินค้าที่เก็บไว้ได้ไม่นาน
สินค้าประเภทต้องการความรีบด่วนเพื่อให้ทันต่อ
เหตุการณ์หรือความต้องการ
สินค้าที่ต้องการอย่างฉุกเฉิน
สินค้าประจาวัน

41. 41
3.5.1 เส้นทางสาหรับการขนส่งทางอากาศ
เส้นทางในอากาศ
เส้นทางบนพื้นดิน แบ่งเป็น 2 ส่วนคือ ทางวิ่ง
(Runway) และทางขับ (Taxi way)

42. 42

43. 43

44. 44
3.5.2 อุปกรณ์สาหรับการขนส่งทางอากาศ
อากาศยานส่วนบุคคล
อากาศยานเพื่อบริการ
อากาศยานเพื่อการพาณิชย์หรือขนส่ง

45. 45

46. 46
3.5.3 สถานีในการขนส่งทางอากาศ-ท่าอากาศยาน
1. อาการผู้โดยสารและสถานที่ทาการ ประกอบด้วย
 บริเวณที่เป็นสานักงานที่ตั้งของท่าอากาศยาน
 บริเวณสาหรับบริษัทการบินต่างๆ
 บริเวณสาหรับ คลังสินค้าและการขนส่งสินค้า
 บริเวณสาหรับการขนส่งผู้โดยสาร

47. 47
 อุปกรณ์ในการอานวยความสะดวกสาหรับผู้โดยสาร
และสินค้า
 สถานีที่ตั้งสาหรับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการขนส่ง
ทางอากาศ
 สถานีที่ตั้งสาหรับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยอ้อม
2. ทางวิ่งและทางขับ
3. ลานจอด

48. 48
3.5.4 ผู้ประกอบการสาหรับการขนส่งทางอากาศ
บริษัทการบินที่บริการประจาตามกาหนดเวลา
บริษัทการบินที่บริการไม่ประจา

49. 49
3.5.5 ข้อได้เปรียบและเสียเปรียบ
 ข้อได้เปรียบ
1. มีความเร็วสูงทาให้ใช้เวลาในการขนส่งน้อย
ประหยัดเวลาในการเดินทาง
2. สามารถขนส่งไปยังถิ่นทุรกันดารที่การขนส่งทาง
อื่นเข้าไปไม่ได้
3. เส้นทางการเดิน ไม่ต้องเสียค่าบารุง

50. 50
4. การขนส่งทางอากาศอาจเป็นการขนส่งที่ราคาถูก
ได้ ถ้าคานึงถึงต้นทุนรวม
5. สินค้าแบบใหม่ๆ โดยเฉพาะสินค้าแฟชั่น สามารถ
ส่งไปถึงตลาดในที่ต่างๆ ทั่วโลกในเวลาอันรวดเร็ว
6. ไม่ต้องพะวงถึงปัญหาการลักขโมยมากนัก
7. มีความตรงต่อเวลาและมีการกาหนดเวลาที่
แน่นอน

51. 51
 ข้อเสียเปรียบ
1. อัตราค่าระวางสูง
2. เทคนิคการบินต้องใช้บุคคลที่มีความรู้ความสมารถ
และความชานาญมากเฉพาะ ซึ่งมีจานวนน้อย
3. ค่าใช้จ่ายในการดาเนินการขนส่งทางอากาศและ
การลงทุนสูง

52. 52
4. การบินขึ้นอยู่กับสภาพภูมิอากาศ
5. การบินระหว่างประเทศต้องอาศัยความร่วมมือ
ระหว่างประเทศ
6. การลงทุนสูง ใช้เทคโนโลยีต่างๆ มาก
7. มีความเสี่ยงสูงมาก ความปลอดภัยน้อยกว่าการ
ขนส่งประเภทอื่น

53. 53
3.5.6 หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับกิจการการบิน
1. องค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ
(International Civil Aviation Organization :
ICAO)
2. สมาคมผู้ประกอบกิจการขนส่งอากาศระหว่าง
ประเทศ (International Air Transport
Association : IATA)

54. 54
1. คณะกรรมการการบินพลเรือน (Civil
Aeronautics Board : CAB)
2. ศูนย์บริการควบคุมการจราจรทางอากาศ (Air
Traffic Control Service)

55. 55
3.6 การขนส่งทางท่อ
3.6.1 เส้นทางสาหรับการขนส่ง
3.6.2 อุปกรณ์สาหรับการขนส่ง
3.6.3 สถานีขนส่งทางเส้นท่อ
3.6.4 ข้อได้เปรียบและเสียเปรียบ

56. 56
3.6.1 เส้นทางสาหรับการขนส่ง
ช่วงศรีราชา-ลาลูกกา ระยะทาง 134 กม. ใช้ท่อขนาด
24 นิ้ว
ช่วงลาลูกกา-ดอนเมือง ระยะทาง 29 กม. ใช้ท่อขนาด
10 นิ้ว
ช่วงลาลูกกา-สระบุรี ระยะทาง 29 กม. ใช้ท่อขนาด 18
นิ้ว

57. 57
ช่วงต่อขยายมาบตาพุด-ศรีราชา ระยะทาง 67 กม.
ใช้ท่อขนาด 14 นิ้ว
ช่วงต่อขยายลาลูกกา-สุวรรณภูมิ ระยะทาง 38 กม.
ใช้ท่อขนาด 18 นิ้ว

58. 58
3.6.2 อุปกรณ์สาหรับการขนส่ง

59. 59
3.6.3 สถานีขนส่งทางเส้นท่อ
คลังน้ามันสระบุรี
คลังน้ามันลาลูกกา
สถานีขนส่งน้ามันต้นทางศรีราชา

60. 60
3.6.4 ข้อได้เปรียบและเสียเปรียบ
 ข้อได้เปรียบ
1. สามารถทาการขนส่งได้ทุกเวลา
2. ขนส่งได้ปริมาณไม่จากัด
3. สาหรับการขนส่งทางบกในแหล่งที่มีการจราจรคับ
คั่งมาก การขนส่งทางท่อได้เปรียบ ด้านสามารถ
ประหยัดเวลาและค่าใช้จ่าย

61. 61
4. การขนส่งทางท่อเป็นการขนส่งที่น่าเชื่อถือว่าถึง
จุดหมายปลายทางโดยปลอดภัย
5. สินค้าจะไม่เสียหายหรือสูญหาย
6. ใช้กาลังคนน้อย ลดปัญหาด้านแรงงานสัมพันธ์

62. 62
 ข้อเสียเปรียบ
1. การขนส่งทางท่อมีการลงทุนสูง
2. เส้นทางที่สายท่อจะผ่านอาจประสบอุปสรรคจาก
ลักษณะธรรมชาติ
3. ข้อจากัดของการขนส่งทางท่อ คือ ตัวผลิตภัณฑ์ที่
ขนส่งวิธีนี้ค่อนข้างจากัด เช่น ส่งน้ามันหรือก๊าซ
ได้เพียงอย่างเดียว

63. 63
4. การขนส่งทางท่อที่ต้องผ่านหลายประเทศอาจ
ประสบกับภาวะการเมือง
5. การตรวจสอบหาจุดบกพร่องทาได้ยากมาก
6. การที่ท่อผุหรือเป็นสนิม ต้องดูแลและบารุงรักษา
อยู่เป็นประจา