ความรู้เบื้องต้นเรื่องการขนส่ง

1. บทที่ 6 การขนส่งสินค้า การขนส่ง คือ อุตสาหกรรมบริการชนิดหนึ่งที่สำคัญมากต่อการดำรงชีวิตประจำวันและธุรกิจทุกแขนง การขนส่งเป็นกิจกรรมสำคัญในกระบวนการโลจิสติกส์ เพราะมูลค่าโลจิสติกส์ที่สำคัญที่สุด คือกิจกรรมการขนส่ง ความหมายของการขนส่ง : การจัดให้มีการเคลื่อนย้ายของบุคคล สัตว์ สิ่งของ ต่างๆ ด้วยยานพาหนะ เครื่องมือหรืออุปกรณ์ในการขนส่งจากที่แห่งหนึ่งไปยังอีกแห่งหนึ่ง ตามความประสงค์และเกิดอรรถประโยชน์ตามต้องการ

2. ระบบขนส่งชนิดต่างๆ

3. ประโยชน์ของการขนส่ง ทำให้เกิดความสะดวกสบายต่อปัจจัยสี่ : การเคลื่อนย้ายวัสดุ สินค้าและบริการต่างๆที่เรียกว่าปัจจัยสี่ตอบสนองผู้บริโภคนั้น จำเป็นต้องอาศัยการขนส่งทั้งสิ้น ทำให้เกิดชุมชนใหม่ : การขนส่งก่อเกิดการกระจายผู้คน สัตว์ สิ่งของไปยังแหล่งต่างๆ เมื่อส่งไปถึงแหล่งใด แหล่งนั้นมักมีชุมชนใหม่เกิดขึ้นเสมอ ทำให้เกิดตลาดสินค้าและบริการ : กระบวนการผลิตและการกระจายสินค้า จำเป็นต้องอาศัยการขนส่งเป็นส่วนช่วยที่สำคัญทำให้ตลาดสินค้าและบริการเกิดขึ้นได้ทุกหนทุกแห่ง ทำให้เกิดอรรถประโยชน์และมูลค่าต่างๆ ทำให้เกิดประโยชน์ต่อการพัฒนาประเทศ

4. ความสำคัญของการขนส่ง การขนส่ง เป็นกิจกรรมสาธารณูปโภค ที่มีลักษณะสำคัญ คือ มีหน้าที่ให้บริการแก่ผู้ใช้อย่างสม่ำเสมอ ตอบสนองการใช้ชีวิตประจำวันและความเป็นอยู่ของประชาชนเป็นส่วนใหญ่ มีความสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศชาติ จึงเป็นเหตุผลสำคัญยิ่งที่รัฐจำเป็นต้องเข้ามากำกับดูแลกิจกรรมการขนส่ง เพื่อให้ความร่วมมือ ควบคุม ช่วยเหลืออุดหนุนเรื่องต่างๆ เพื่อให้เกิดกิจกรรมอย่างสะดวกต่อเนื่องตลอดเวลา เพื่อให้ได้มาตรฐานและมีความปลอดภัยและป้องกันการสูญเสียทางเศรษฐกิจ และควบคุมอัตราการให้บริการเพื่อความยุติธรรม ป้องกันการเอารัดเอาเปรียบและการแข่งขันจนเกินจำเป็น

5. ลักษณะทั่วไปของการขนส่ง วิวัฒนาการของการขนส่ง วัฏจักรชีวิตของการขนส่ง ขอบเขตและหน้าที่ของการขนส่ง การพัฒนาการขนส่ง ประสิทธิภาพในการขนส่ง ปัจจัยที่สำคัญสำหรับการขนส่ง การขนส่งกับแหล่งอุตสาหกรรม

6. วิวัฒนาการของการขนส่ง จากยุคลากสิ่งของ  ยุคใช้แรงงานสัตว์ สู่ยุควงล้อ

7. ยุคกลจักรไอน้ำ

8. ยุคเครื่องยนต์มอเตอร์ไฟฟ้า ยุคนี่มีการนำเอามอเตอร์ไฟฟ้ามาใช้กับการขนส่ง โดยเฉพาะการขนส่งทางบกที่รู้จักกันในลักษณะรถรางซึ่งยังคงมีการใช้กันอยู่ในบางประเทศ เป็นยุคที่ทำให้อากาศไม่เป็นพิษและไม่มีมลภาวะ

9. ยุคเครื่องยนต์สันดาปภายใน

10. เครื่องยนต์ดีเซล

11. ยุคเครื่องยนต์ไอพ่น (Jet /Rocket)

12. Solar Cell

13. Hydrogen & Fuel Car http :// mkpayap . payap . ac . th / course / myweb / H2Car / H2Car . htm

14. ยุคเครื่องยนต์ปรมาณู (Nuclear)

15. สรุปวิวัฒนาการขนส่ง www . nfe . go . th / waghor /exhibition/road/tr-p3.html

16. ขอบเขตและหน้าที่ของการขนส่ง Supply Plants Customer Production Support Marketing Support การขนส่งจะทำหน้าที่ในการเคลื่อนย้ายปัจจัยการผลิต (Supply) ต่างๆ เพื่อนำไปผลิตเป็นสินค้าหรือบริการต่อไป การขนส่งจะทำหน้าที่ในการเคลื่อนย้ายสินค้าหรือบริการ (Products) ต่างๆ เพื่อตอบสนองความต้องการลูกค้า

17. Transportation Development ลักษณะ 3 ประการ ที่เป็นจุดมุ่งหมายของการพัฒนาการขนส่ง ได้แก่ Reduce Transportation Time Reduce Transportation Cost Increase Safety

18. Efficiency of Transportation การวัดประสิทธิภาพในการขนส่ง ต้องวัดจากความรู้สึก หรือ วัดจากความพึงพอใจในสายตาลูกค้าในเรื่องต่างๆ ดังนี้ Speed Certainly Comfortable Safety Economy Efficiency

19. ปัจจัยที่สำคัญต่อการบริหารจัดการการขนส่ง Ways / Route Vehicle / Equipment Terminal Carrier / Operator Regulations

20. การขนส่งกับแหล่งอุตสาหกรรม การขนส่งมีความสัมพันธ์กับกิจการทุกประเภทในห่วงโซ่อุปทาน อัตราค่าขนส่งจึงถูกรวมเป็นต้นทุนการผลิตด้วยเสมอ การพิจารณาว่าทำเลที่ตั้งของแหล่งอุตสาหกรรมต่างๆ ให้เหมาะสมกับต้นทุนค่าขนส่ง จึงมีความสำคัญกับทุกๆ อุตสาหกรรม ซึ่งอาจจะตั้งอยู่ใกล้แหล่งวัตถุดิบหรือตลาดก็ตาม ให้นำเรื่องการเงินหรือค่าขนส่งมาเป็นหลักในการพิจารณา แหล่งวัตถุดิบ ตลาดหรือลูกค้า โรงงาน / แหล่งอุตสาหกรรม ใกล้ ใกล้

21. โรงงานแห่งหนึ่งผลิตสินค้าโดยแหล่งวัตถุดิบอยู่ห่างตลาดเป็นระยะทาง 100 กม . อัตราค่าบริการขนส่งทั้งวัตถุดิบและสินค้าสำเร็จรูปราคาเท่ากันทั้งสองอย่าง คือ 2 $ ต่อกิโลเมตร ในการผลิตสินค้าใช้วัตถุดิบ 120 ตัน แต่เมื่อผลิตเป็นสินค้าแล้วน้ำหนักจะลดลง 25% สมมติว่าน้ำหนักวัตถุดิบเท่ากับ 120 ตัน น้ำหนักสินค้าจะเท่ากับ 90 ตัน ( 120 x 25% = 30) ควรจะเลือกตั้งโรงงานในสถานการณ์อย่างไร ตั้งไว้ ณ จุดกึ่งกลางพอดี ตั้งใกล้ตลาด - ใกล้วัตถุดิบ

22. กรณีที่ 1 ตั้งไว้ ณ จุดกึ่งกลางพอดี ค่าขนส่งจากแหล่งวัตถุดิบไปยังโรงงาน = 2x120x50=12,000 $. ค่าขนส่งจากโรงงานไปยังตลาดลูกค้า = 2x90x50 = 9,000 $. ค่าขนส่งในกรณีที่ 1 รวมทั้งสิ้น = 21,000 $. 50 km 50 km

23. กรณีที่ 2 ตั้งใกล้แหล่งตลาด ค่าขนส่งจากแหล่งวัตถุดิบไปยังโรงงาน = 2x120x70=16,800 $. ค่าขนส่งจากโรงงานไปยังตลาดลูกค้า = 2x90x30 = 5,400 $. ค่าขนส่งในกรณีที่ 2 รวมทั้งสิ้น = 22,200 $. 70 km 30 km

24. กรณีที่ 3 ตั้งใกล้แหล่งวัตถุดิบ ค่าขนส่งจากแหล่งวัตถุดิบไปยังโรงงาน = 2x120x30= 7,200 $. ค่าขนส่งจากโรงงานไปยังตลาดลูกค้า = 2x90x70 = 12,600 $. ค่าขนส่งในกรณีที่ 3 รวมทั้งสิ้น = 19,800 $. 30 km 70 km สรุป ; ควรตั้งโรงงานไว้ใกล้แหล่งวัตถุดิบ เพราะให้ค่าใช้จ่ายขนส่งต่ำสุด

25. รูปแบบของการบริการขนส่ง ต้นทุนของการขนส่งระหว่างประเทศจะอยู่ในราว 35-50% ของต้นทุนในการกระจายสินค้า และอยู่ในราว 20% ของต้นุทนกิจการทั้งหมด การเลือกวิธีการขนส่งที่ดีจะช่วยลดต้นทุนดังกล่าวได้ ดังนั้นจึงควรเลือกรูปแบบการขนส่งที่เหมาะสมต่อสภาพสินค้า เส้นทางคมนาคม ระยะเวลาที่ลูกค้ารอคอย ค่าใช้จ่ายหรืองบประมาณที่เหมาะสม ซึ่งประกอบด้วย ยานพาหนะส่วนตัว (Private Carrier) : ธุรกิจมียานพาหนะขนส่งเป็นของตนเอง ข้อดีคือ สามารถควบคุมการขนส่งได้ ประหยัดค่าใช้จ่ายในระยะยาวแต่อาจมีปัญหาเรื่องลูกจ้าง ค่าแรงและสวัสดิภาพของพนักงานขับรถ ยานพาหนะสาธารณะ (Common Carrier) : บริการขนส่งสาธารณะที่ดำเนินการโดยรัฐบาลหรือรัฐวิสาหกิจ ทำให้ธุรกิจสามารถขนส่งได้ด้วยต้นทุนต่ำ เช่น รสพ . หรือ รถไฟส่งสินค้า ยานพาหนะที่ทำสัญญา ( Contact Carrier) : การให้บริการขนส่งสำหรับลูกค้าเฉพาะกลุ่ม ที่มีการทำสัญญาจัดจ้างกันเฉพาะงาน เช่น รถขนเงิน

26. ธุรกิจขนส่ง ( logistics Business) ธุรกิจขนส่งในปัจจุบันมีบทบาทสำคัญกับทุกอุตสาหกรรมทั้งในระดับประเทศและระดับโลก ธุรกิจขนส่งเหล่านี้มี ยานพาหนะ หลากหลายรูปแบบ ทั้งเครื่องบิน เรือขนาดใหญ่ ขนาดเล็ก รถยนต์รถบรรทุก รถกระบะ รถตู้ คอนเทนเนอร์และพนักงานส่งของที่มีประสิทธิภาพ สามารถส่งสินค้าทั่วโลกได้ในเวลาอันรวดเร็ว คุ้มกับค่าขนส่งที่ค่อนข้างราคาแพง

27. ข้อดี / ข้อเสียของการขนส่งทางรถยนต์ รถบรรทุก เป็นวิธีการขนส่งที่ดีที่สุด ส่งถึงจุดหมายได้ใกล้ที่สุด มีความยืดหยุ่นสูง ส่งของรวดเร็วควบคุมเวลาได้ดี และมีจำนวนเที่ยวขนส่งมากตามความต้องการ สามารถขนส่งสินค้าได้หลากหลายประเภท เหมาะกับธุรกิจที่เน้นความเที่ยงตรงของเวลาในการขนส่งสินค้า แต่มีข้อจำกัดด้านปริมาณขนส่ง และต้นทุนสูงกว่าการขนส่งโดยรถไฟ

28. ข้อดี / ข้อเสียของการขนส่งทางอากาศ การขนส่งทางอากาศ เป็นการขนส่งที่รวดเร็วที่สุด เหมาะกับสินค้าขนาดไม่ใหญ่ น้ำหนักไม่มาก แต่ค่อนข้างราคาแพง มีจำนวนเที่ยวขนส่งจำกัดตามเที่ยวบินของผู้ให้บริการ ไม่สามารถขนส่งสินค้าน้ำหนักมากได้ เหมาะกับสินค้าที่ต้องการด่วนพิเศษและสินค้าที่เน่าเสียง่าย มีอายุสั้นหรือสินค้าที่ต้องแช่แข็ง

29. ข้อดี / ข้อเสียของการขนส่งทางรถไฟ เป็นวิธีการประหยัดค่าขนส่งสำหรับการเคลื่อนย้ายสินค้าจำนวนมาก เช่น การขนส่งปูนซีเมนต์ น้ำมัน ถ่านหิน และขนส่งโดยตู้คอนเทนเนอร์ เหมาะกับการขนส่งระยะไกล ข้อจำกัด คือ เรื่องเวลา ค่อนข้างล่าช้าและไม่ตรงเวลา เส้นทางการเดินทางก็มีอยู่อย่างจำกัด และไม่สามารถเข้าถึงสถานที่เป้าหมายได้ ต้องมีการขนย้ายด้วยพาหนะอื่นๆ เสริมด้วย มีเวลาเดินทางค่อนข้างตายตัว ไม่ยืดหยุ่น

30. คอนเทนเนอร์ (Container)

31. ข้อดี / ข้อเสียของการขนส่งทางน้ำ สามารถขนส่งได้จำนวนมาก ในราคาต่ำ สามารถขนส่งสินค้าที่มีน้ำหนักมากได้ เหมาะกับการขนส่งระยะไกล ข้ามประเทศ ข้อจำกัด คือ ล่าช้ามากๆ มีเส้นทางขนส่งจำกัด เช่น ทะเล แม่น้ำ คลอง ทำให้เข้าถึงเป้าหมายยากลำบาก จึงต้องมีการขนส่งร่วมกับวิธีการอื่นๆ

32. ข้อดี / ข้อเสีย ของการขนส่งทางท่อ นิยมใช้เฉพาะกับสินค้าประเภทก๊าซ น้ำและน้ำมัน ข้อดีคือปลอดภัย ต้นทุนต่ำและสามารถเคื่อนย้ายสินค้าจำนวนมากได้ สามารถขนส่งไปยังสถานที่ที่ต้องการได้ ตลอด 24 ชม . การขนส่งทางท่อมีผู้ให้บริการจำกัดไม่กี่ราย เพราะการลงทุนสูงมาก มีอายุการทำงานค่อนข้างนาน แต่ก็มีค่าบำรุงรักษาท่อค่อนข้างสูงพอสมควร

33. เบนซิน 95 ดีเซล เบนซิน 91 การขนส่งน้ำมันในไทย

34. ขอขอบคุณ คำนาย อภิปรัชญาสกุล . โลจิสติกส์และการจัดการซัพพลายเชน “ กลยุทธ์ทำให้รวยช่วยประหยัด” , -- กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์นัฎพร , 2546.