25. Η εκκλθςιαςτικι τζχνθ ςτθ
Δφςθ
• Η εκκλθςιαςτικι τζχνθ αναπτφχκθκε ενιαία ςε όλθ
τθ λεκάνθ τθσ Μεςογείου κατά τουσ πρϊτουσ
χριςτιανικοφσ αιϊνεσ
• Όμωσ οι επιδρομζσ γοτκικϊν φφλων από τον 5ο μ.Χ.
αι. και μετά άλλαξαν πολιτιςτικά τθ Δυτικι Ευρϊπθ
• Οι κατακτθτζσ εκχριςτιανίςτθκαν ςταδιακά αλλά
δεν είχαν δικι τουσ αρχιτεκτονικι, ηωγραφικι,
γλυπτικι
• Για το λόγο αυτό ςτουσ μεςαιωνικοφσ ναοφσ, ςτθ
ηωγραφικι και ςτθ γλυπτικι τουσ, εμφανίηεται
μίμθςθ τθσ παράδοςθσ με προςκικεσ και αλλαγζσ.
Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ

2
Α. Ναοδομία, εικονογραφία και γλυπτικι ςτθ δυτικι
εκκλθςιαςτικι τζχνθ

• 11οσ αι.: αποκρυςταλλϊνονται δυο τφποι
ναϊν, ο ρομανικόσ και ο γοτκικόσ
• Ο ρομανικόσ ναόσ: γεννικθκε ςτθ Γαλλία
γφρω ςτο 1000μ.Χ
• Είναι ςυνικωσ μεγάλθ τρίκλιτθ βαςιλικι με
μακρφ εγκάρςιο κλίτοσ ςτα ανατολικά

Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ
Ρομανικόσ ρυκμόσ (10οσ-12οσ αι. μ.Χ.)
• Ρωμαϊκά ςτοιχεία ανάμεικτα με ντόπια ςτοιχεία των
ευρωπαϊκϊν λαϊν, κυρίωσ των γερμανικϊν φφλων,
δθμιοφργθςαν τθ βάςθ για τθν ανάπτυξθ τθσ
ρομανικισ τζχνθσ.
• Στθν αρχιτεκτονικι καταςκευάηονται ςυμπαγι και
ογκϊδθ οικοδομιματα, που επιβάλλονται με τισ
διαςτάςεισ τουσ.
• Οι τοίχοι ζχουν μεγάλο πάχοσ, οι κίονεσ και οι πεςςοί
μεγάλο βάροσ.
• Ογκϊδεισ πφργοι και καμπαναριά ξεπερνοφν το φψοσ
τθσ ςαμαρωτισ ςτζγθσ.
• Ο τφποσ του ναοφ είναι παραλλαγι του
ρυκμοφ τθσ βαςιλικισ, με ζνα ι τρία κλίτθ
που τζμνονται από ζνα εγκάρςιο
δθμιουργϊντασ ζτςι ςταυρό, όπωσ βλζπουμε
ςτο επόμενο ςχζδιο.
Παναγία του Πουατιζ - Γαλλία
Κακεδρικόσ του Ντάραμ - Αγγλία
Άγιοσ Ζινων Βερόνα- Ιταλία

ΑΓΙΟ΢ ΖΗΝΩΝ ,ΒΕΡΟΝ ,ΙΣΑΛΙΑ ΡΟΜΑΝΙΚΟ΢ ΡΤΘΜΟ΢
΢ΣΟ ΣΕΜΠΛΟ ΑΝΣΙ ΓΙΑ ΕΙΚΟΝΕ΢ ΕΧΟΤΝ ΑΓΑΛΜΑΣΑ
Ρομανικόσ ρυκμόσ -Φλωρεντία
Ρομανικόσ ρυκμόσ –Πίηα
Άγιοσ ΢ερνζν, Σουλοφηθ, Γαλλία

Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ

58
Κάτοψθ ναοφ Αγ. Μαρτίνου, Γαλλία.
Ρυκμόσ ρομανικόσ

Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ

59
• Εκεί όπου ςυνικωσ
υπάρχει θ αψίδα του
Ιεροφ, 

• ο ρομανικόσ ρυκμόσ
ζχει πολλζσ μικρότερεσ
αψίδεσ που αποτελοφν
παρεκκλιςια 

Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ

60
• Ο τροφλοσ ζχει
κατάλθξθ πολυγωνικι ι
πυραμιδοειδι

Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ

61
• Χαρακτθριςτικοί ναοί
ρομανικοφ ρυκμοφ
είναι
• Η Παναγία του Πουατιζ
(Γαλλία)
• Ο κακεδρικόσ του
Ντάραμ (Αγγλία)
• Ο Άγιοσ Ιάκωβοσ τθσ
Κομποςτζλασ (Ιςπανία)

Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ

62
Ναοί ρομανικοφ ρυκμοφ

Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ

63
• Οι ναοί αυτοί
κυμίηουν κάςτρο
• Η εικόνα τουσ είναι
επιβλθτικι, δίνουν
τθν αίςκθςθ
ςτακερότθτασ,
αςφάλειασ και
δφναμθσ.
• Οι δυνατοί πζτρινοι
τοίχοι εκφράηουν τθν
πίςτθ ςτθν ικανότθτα
τθσ Εκκλθςίασ να
μάχεται τισ δυνάμεισ
του ΢κότουσ ωσ τθν
θμζρα τθσ Κρίςθσ
Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ

64
• Η διακόςμθςθ με ανάγλυφα είναι
αυςτθρι και εντυπωςιακι
• Οι εικόνεσ ρομανικοφ ρυκμοφ,
νωπογραφίεσ και ψθφιδωτά,
κυμίηουν τισ βυηαντινζσ εικόνεσ και
χαρακτθριςτικό τουσ είναι οι
ςχθματοποιθμζνεσ, αλφγιςτεσ
μορφζσ

Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ

65
• http://alliotikathriskeytika.b
logspot.com/

Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ

66
• Οι ρυκμοί αυτοί ςτθν Ιταλία δεν επικράτθςαν
• Κατά τον 15ο αι γίνεται ςτροφι προσ τθν
αρχαιότθτα. ΢τθν αρχιτεκτονικι αναβιϊνουν
αρχαίοι ρυκμοί και ςτοιχεία των πρϊτων
εννζα αιϊνων
Γοτκικόσ ρυκμόσ
Από τθ Β. Γαλλία το 12ο αι. εμφανίηεται
ζνασ νζοσ ρυκμόσ, ο γοτκικόσ.
Κφριο χαρακτθριςτικό των ναϊν είναι το
τεράςτιο μζγεκοσ και θ ανάταςθ ςε μεγάλο
φψοσ, με πφργουσ-κωδωνοςτάςια, αλλά και
θ διακοςμθτικότθτα.
Γοτκικόσ ρυκμόσ: βαςιλικι με αιχμθρζσ αψίδεσ
Μεγάλα παράκυρα με
υαλογραφιματα.
Κίνθςθ άνωκεν
Παναγία των Παριςίων
Γοτκικόσ ρυκμόσ
βιτρϊ
Παναγία των Παριςίων
Μθτρόπολθ ΢τραςβοφργου
Ντουόμο Μιλάνο
Ντουόμο Μιλάνο
Σο μαρτφριο του αποςτόλου Πζτρου
Σάββας Παυλίδης

Η εκκλθςιαςτικι μουςικι ςτθ Δφςθ
• ΢θμαντικι ζκφραςθ τθσ
εκκλθςιαςτικισ μουςικισ ςτθ
Δφςθ αποτελεί το Γρθγοριανό
μζλοσ, θ μουςικι τθσ Δυτικισ
Εκκλθςίασ όπωσ κακορίςτθκε από
τον πάπα Γρθγόριο τον Διάλογο
(6οσ αι)
Σάββας Παυλίδης

• Κατά τουσ πρϊτουσ οκτϊ αιϊνεσ θ μουςικι
διατθροφςε κοινά ςτοιχεία ςε ανατολι και
δφςθ: ιταν μονοφωνικι και χρθςιμοποιοφςε
κλίμακεσ ανάλογεσ με αυτζσ τθσ βυηαντινισ
μουςικισ
Σάββας Παυλίδης

• Από τον 9ο και 10ο αιϊνα με
τθν ειςαγωγι ςτουσ ναοφσ
του «οργάνου» θ
εκκλθςιαςτικι μουςικι τθσ
δφςθσ γίνεται ςταδιακά
πολυφωνικι
25.η εκκλησιαστικη τεχνη στη δυση
25.η εκκλησιαστικη τεχνη στη δυση
25.η εκκλησιαστικη τεχνη στη δυση
25.η εκκλησιαστικη τεχνη στη δυση

25.η εκκλησιαστικη τεχνη στη δυση

  • 1.
    25. Η εκκλθςιαςτικιτζχνθ ςτθ Δφςθ
  • 2.
    • Η εκκλθςιαςτικιτζχνθ αναπτφχκθκε ενιαία ςε όλθ τθ λεκάνθ τθσ Μεςογείου κατά τουσ πρϊτουσ χριςτιανικοφσ αιϊνεσ • Όμωσ οι επιδρομζσ γοτκικϊν φφλων από τον 5ο μ.Χ. αι. και μετά άλλαξαν πολιτιςτικά τθ Δυτικι Ευρϊπθ • Οι κατακτθτζσ εκχριςτιανίςτθκαν ςταδιακά αλλά δεν είχαν δικι τουσ αρχιτεκτονικι, ηωγραφικι, γλυπτικι • Για το λόγο αυτό ςτουσ μεςαιωνικοφσ ναοφσ, ςτθ ηωγραφικι και ςτθ γλυπτικι τουσ, εμφανίηεται μίμθςθ τθσ παράδοςθσ με προςκικεσ και αλλαγζσ. Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ 2
  • 3.
    Α. Ναοδομία, εικονογραφίακαι γλυπτικι ςτθ δυτικι εκκλθςιαςτικι τζχνθ • 11οσ αι.: αποκρυςταλλϊνονται δυο τφποι ναϊν, ο ρομανικόσ και ο γοτκικόσ • Ο ρομανικόσ ναόσ: γεννικθκε ςτθ Γαλλία γφρω ςτο 1000μ.Χ • Είναι ςυνικωσ μεγάλθ τρίκλιτθ βαςιλικι με μακρφ εγκάρςιο κλίτοσ ςτα ανατολικά Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ
  • 4.
    Ρομανικόσ ρυκμόσ (10οσ-12οσαι. μ.Χ.) • Ρωμαϊκά ςτοιχεία ανάμεικτα με ντόπια ςτοιχεία των ευρωπαϊκϊν λαϊν, κυρίωσ των γερμανικϊν φφλων, δθμιοφργθςαν τθ βάςθ για τθν ανάπτυξθ τθσ ρομανικισ τζχνθσ. • Στθν αρχιτεκτονικι καταςκευάηονται ςυμπαγι και ογκϊδθ οικοδομιματα, που επιβάλλονται με τισ διαςτάςεισ τουσ. • Οι τοίχοι ζχουν μεγάλο πάχοσ, οι κίονεσ και οι πεςςοί μεγάλο βάροσ. • Ογκϊδεισ πφργοι και καμπαναριά ξεπερνοφν το φψοσ τθσ ςαμαρωτισ ςτζγθσ.
  • 5.
    • Ο τφποστου ναοφ είναι παραλλαγι του ρυκμοφ τθσ βαςιλικισ, με ζνα ι τρία κλίτθ που τζμνονται από ζνα εγκάρςιο δθμιουργϊντασ ζτςι ςταυρό, όπωσ βλζπουμε ςτο επόμενο ςχζδιο.
  • 6.
  • 13.
  • 23.
    Άγιοσ Ζινων Βερόνα-Ιταλία ΑΓΙΟ΢ ΖΗΝΩΝ ,ΒΕΡΟΝ ,ΙΣΑΛΙΑ ΡΟΜΑΝΙΚΟ΢ ΡΤΘΜΟ΢
  • 25.
    ΢ΣΟ ΣΕΜΠΛΟ ΑΝΣΙΓΙΑ ΕΙΚΟΝΕ΢ ΕΧΟΤΝ ΑΓΑΛΜΑΣΑ
  • 28.
  • 46.
  • 58.
    Άγιοσ ΢ερνζν, Σουλοφηθ,Γαλλία Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ 58
  • 59.
    Κάτοψθ ναοφ Αγ.Μαρτίνου, Γαλλία. Ρυκμόσ ρομανικόσ Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ 59
  • 60.
    • Εκεί όπουςυνικωσ υπάρχει θ αψίδα του Ιεροφ,  • ο ρομανικόσ ρυκμόσ ζχει πολλζσ μικρότερεσ αψίδεσ που αποτελοφν παρεκκλιςια  Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ 60
  • 61.
    • Ο τροφλοσζχει κατάλθξθ πολυγωνικι ι πυραμιδοειδι Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ 61
  • 62.
    • Χαρακτθριςτικοί ναοί ρομανικοφρυκμοφ είναι • Η Παναγία του Πουατιζ (Γαλλία) • Ο κακεδρικόσ του Ντάραμ (Αγγλία) • Ο Άγιοσ Ιάκωβοσ τθσ Κομποςτζλασ (Ιςπανία) Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ 62
  • 63.
  • 64.
    • Οι ναοίαυτοί κυμίηουν κάςτρο • Η εικόνα τουσ είναι επιβλθτικι, δίνουν τθν αίςκθςθ ςτακερότθτασ, αςφάλειασ και δφναμθσ. • Οι δυνατοί πζτρινοι τοίχοι εκφράηουν τθν πίςτθ ςτθν ικανότθτα τθσ Εκκλθςίασ να μάχεται τισ δυνάμεισ του ΢κότουσ ωσ τθν θμζρα τθσ Κρίςθσ Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ 64
  • 65.
    • Η διακόςμθςθμε ανάγλυφα είναι αυςτθρι και εντυπωςιακι • Οι εικόνεσ ρομανικοφ ρυκμοφ, νωπογραφίεσ και ψθφιδωτά, κυμίηουν τισ βυηαντινζσ εικόνεσ και χαρακτθριςτικό τουσ είναι οι ςχθματοποιθμζνεσ, αλφγιςτεσ μορφζσ Ακαναςίου Ελζνθ , Θεολόγοσ 65
  • 66.
  • 67.
    • Οι ρυκμοίαυτοί ςτθν Ιταλία δεν επικράτθςαν • Κατά τον 15ο αι γίνεται ςτροφι προσ τθν αρχαιότθτα. ΢τθν αρχιτεκτονικι αναβιϊνουν αρχαίοι ρυκμοί και ςτοιχεία των πρϊτων εννζα αιϊνων
  • 68.
    Γοτκικόσ ρυκμόσ Από τθΒ. Γαλλία το 12ο αι. εμφανίηεται ζνασ νζοσ ρυκμόσ, ο γοτκικόσ. Κφριο χαρακτθριςτικό των ναϊν είναι το τεράςτιο μζγεκοσ και θ ανάταςθ ςε μεγάλο φψοσ, με πφργουσ-κωδωνοςτάςια, αλλά και θ διακοςμθτικότθτα.
  • 69.
    Γοτκικόσ ρυκμόσ: βαςιλικιμε αιχμθρζσ αψίδεσ Μεγάλα παράκυρα με υαλογραφιματα. Κίνθςθ άνωκεν Παναγία των Παριςίων
  • 70.
  • 73.
  • 75.
  • 89.
  • 96.
  • 97.
  • 123.
    Σο μαρτφριο τουαποςτόλου Πζτρου
  • 127.
    Σάββας Παυλίδης Η εκκλθςιαςτικιμουςικι ςτθ Δφςθ • ΢θμαντικι ζκφραςθ τθσ εκκλθςιαςτικισ μουςικισ ςτθ Δφςθ αποτελεί το Γρθγοριανό μζλοσ, θ μουςικι τθσ Δυτικισ Εκκλθςίασ όπωσ κακορίςτθκε από τον πάπα Γρθγόριο τον Διάλογο (6οσ αι)
  • 128.
    Σάββας Παυλίδης • Κατάτουσ πρϊτουσ οκτϊ αιϊνεσ θ μουςικι διατθροφςε κοινά ςτοιχεία ςε ανατολι και δφςθ: ιταν μονοφωνικι και χρθςιμοποιοφςε κλίμακεσ ανάλογεσ με αυτζσ τθσ βυηαντινισ μουςικισ
  • 129.
    Σάββας Παυλίδης • Απότον 9ο και 10ο αιϊνα με τθν ειςαγωγι ςτουσ ναοφσ του «οργάνου» θ εκκλθςιαςτικι μουςικι τθσ δφςθσ γίνεται ςταδιακά πολυφωνικι