Evidenca kontabël e obligacioneve

        Obligacionet janë letra me vlerë të borxhit dhe aktualisht në shtetet e zhvilluara
ato përfaqësojnë reprezentuesin kryesor të financimit afatgjatë. Realizimi i projekteve
të mëdha kapitale sot nuk mund të paramendohet pa financimin përmes obligacioneve
sepse shuma të mëdha të kapitalit borxh mund të sigurohen shumë lehte nga numri i
madh i investueseve të cilët i blejnë obligacionet. Financimi përmes obligacioneve i
ofron korporatës disa përparësi:
    a) krijon fleksibilitet në strukturën financiare të saj sepse ato posedojnë kushtin e
        thirrjes që nënkupton se ato mund të tërhiqen nga zotëruesit e tyre para
        maturimit. Kjo shkon në favor të ndërmarrjes sidomos atëherë kur kamatat në
        tregun e kapitalit ngrihen
    b) kamata e obligacioneve është element i zbritshëm nga baza e tatimit në fitim.


Në kuptimin praktik certifikatat e obligacioneve si instrumente të borxhit i garantojnë
zotëruesit të saj se do t’i paguhet kamata fikse për çdo periudhë deri ne maturimin e
tyre (3 mujore, 6 mujore, vjetore) si dhe do t’i paguhet kryegjëja në datën e maturimit
Elementet e obligacioneve janë :
    1) vlera nominale zakonisht prezantohet në shuma të larta
    2) norma nominale e kamatës (norma startuese)
    3) maturimi – jetëgjatësia e obligacionit
    4) kushti i thirrjes



                    Emetimi (shitja) e obligacioneve
Obligacionet ne raport me vlerën nominale mund të shiten
    a) barazi me vlerën nominale, nëse norma nominale e kamatës është e barabarte
        me normën e tregut te kamatës (norma efektive)
    b) me zbritje (diskont), kur NNK < NEK
    c) me premi (mbi vlerën nominale) nëse NNK > NEK
Në raport me vlerën e shitjes
    a) barazi me vlerën nominale kur vlera e shitjes është barazi me vlerën nominale
    b) me diskont kur vlera e shitjes është me e vogël se vlera nominale
    c) me premi kur vlera e shitjes është me e madhe se vlera nominale



Obligacionet                                                                              1
Shitja e obligacioneve me diskont

Shembull 1:
Supozojmë se me date 01/01/1998 korporata N ka emetuar obligacione te vlerës
nominale 10.000€ të cilat kane maturim 4 vite. Norma nominale e kamatës (norma e
kuponit, norma startuese) është 8% e cila paguhet një herë në vit. Supozojnë se norma e
kamatës në treg është 10%. Kalkuloni çminim e shitjes se obligacioneve të cilin
investuesit janë të gatshëm ta paguajnë ose ta pranojnë.


VN: 10.000
NNK: 8 %
NEK: 10 %
Maturim: 4 vite

PVSA 10.000 x 0.683 (4 periudha x 10 %) = 6830
PVA         800 x 3.170 (4 periudha x 10%) = 2536
vlera e shitjes                              9360


Keshi............................................ 9,360
Diskonti............................................640
        Obligacionet e pagueshme .......... 10,000


Shembull 2:
Me 01/01/1995 korporata N ka emituar obligacione të vlerës nominale 7.000€ me
kamatë 7%. Norma aktuale efektive në treg për obligacione të ngjashme është 9%.
Maturimi 6 vite.


PVSA             7.000 x 0.596 = 4.172
PVA                490 x 4.486 = 2.198,14
                                 6.370,14

Keshi.............................................6,370
Diskonti ...........................................630
        Obligacionet e pagueshme.........................7,000


  Data          Kamata           Shpenzimet e kamatës            Diskonti   Amortizimi i
                                                                             diskonit
    -               -                       -                        -        6,370
31/12/95           490                     573                      83        6,453
31/12/96           490                     580                      90        6,543
31/12/97           490                     589                      99        6,642
31/12/98           490                     598                     108        6,750
31/12/99           490                    607.5                   117.5      6,867.5
31/12/00           490                     618                     128       6,995.5




Obligacionet                                                                               2
Shembull 3:
Korporata A me 1/1/2000 ka shitur obligacione të vlerës nominale 30.000 me normë
nominale të kamatës 8% të cilat paguajnë kamatë një herë në vit. Maturimi 4 vite dhe
norma efektive e kamatës në datën e shitjes ka qenë 10%.

PVSA            30.000 x 0.683 = 20.490
PVA               2400 x 3.170 = 7.608
                                 28.098

Keshi.............................................28.098
Diskonti ..........................................7.608
        Obligacionet e pagueshme.........................30.000




Obligacionet                                                                           3
Shitja e obligacioneve me premi

Shembull 4:
Korporata me 01/01/2000 ka emituar obligacione të vlerës nominale 10,000€ me
maturim 4 vite. Norma nominale e kamatës 8% dhe paguhet një herë në vit. Norma e
tregut e kamatës për obligacione të ngjashme është 6%


PVA                    800 x 3,465 = 2,772
PVSA                10,000 x 0,792 = 7,920
                                   10,692


Keshi................................................10,692
        Obligacionet e pagueshme...............10,000
        Premia ..................................................692


Shembull 5:
Me 10/02/2003 korporata N ka emituar obligacione të vlerës nominale 8.000€ me
normë nominale të kamatës 9 %, maturimi 5 vite. Norma efektive e kamatës së
obligacioneve të ngjashme në ditën e shitjes ka qenë 7 %


  720 x 4,100 = 2.952
8.000 x 0,713 = 5.704
                8.656

Keshi................................................................8,656
        Obligacionet e pagueshme...........................8,000
        Premia ............................................................656


Shembull 6:
Korporata A me 1/1/2000 ka shitur obligacione të vlerës nominale 30.000 me normë
nominale të kamatës 8% të cilat paguajnë kamatë një herë në vit. Maturimi 4 vite dhe
norma efektive e kamatës në datën e shitjes ka qenë 6%.

PVSA                30.000 x 0.792 = 23.760
PVA                   2400 x 3.465 = 8.316
                                     32.076

Keshi................................................................32,076
        Obligacionet e pagueshme...........................30,000
        Premia ............................................................2,076




Obligacionet                                                                           4
Shitja e obligacioneve mes datave

Obligacionet që shiten mes datave shiten sipas vlerës së tregut plus interesi i akumuluar
që nga data e fundit të pagimit të interesit.

Shembull 7:
Korporata S me datë 1 prill 2005 ka emituar obligacione të vlerës nominale 70,000 €,
me normë nominale të kamatës 7 %, me afat të maturimit 3 vite. Obligacionet paguajnë
kamatë dy herë në vit, me 30 qershor dhe 31 dhjetor. Në datën e emetimit norma e
kamatës efektive (të tregut) ka qenë 6%.

VN: 70.000
NNK: 7 % (4900: 2 = 2450)
NEK: 6 %
Maturim: 3 vite, (6 anuitete, periudha)

PVSA            70.000 x (6 periudha x 3 %) = 70.000 x 0.837 = 58.590
PVA              4.900 x (6 periudha x 3 %) = 2,450 x 5.417 = 13.271,65
Vlera e shitjes                                                71.861,65

Kamata e akumuluar = vlera nominale e obligacioneve x norma nominale e kamatës x
3/12

70.000 x 7% x 3/12 = 4.900 x 3/12 = 4.900 x 0,25 =1.225

Regjistrimi me 1 prill:

Keshi............................................73.086,65
        Obligacionet e pagueshme............................................70.000
        Premia .............................................................................1.861,65
        Kamata e pagueshme ......................................................1.125

Në datën e pagimit të kamatës me 31/06/2005 pason regjistrimi

Kamata e pagueshme..................................1.125
Shpenzimet e kamatës ..................................815
Premia............................................................310
       Keshi......................................................2.450


  Data              Kamata              Shpenzimet e kamatës                     Premia                Amortizimi i i
                                                                                                         premise
    -                   -                             -                              -                  71.861.65
31/12/05              2450                          2515                            65                    71796
31/12/06              2450                          2512                            62                    71734
31/12/07              2450                          2510                            60                    71674
31/12/08              2450
31/12/09              2450
31/12/10              2450



Obligacionet                                                                                                        5
Shembull 8:
Kompania S ka shitur obligacione të vlerës nominale 70,000€ me normë nominale të
kamatës 6%. Maturimi 3 vite dhe paguajnë kamatë 2 herë në vit me 30/06 dhe 31/12.
Norma efektive e kamatës 8%.


PVSA 70.000 x (6 perioda x 4%) 0,790 = 55.300
PVA 2.100 x (6 perioda x 4%) 5,242 = 11.008
                                       66.308

Keshi.........................................................66.308
Diskonti......................................................3.692
        Obligacionet e pagueshme........................70.000




Obligacionet                                                                    6
Metodat e amortizimit të diskonit dhe premisë


Përdoren dy metoda:
          1) metoda e kamatës efektive
          2) metoda proporcionale

Shembull 9:
Kompania A me 1/1/2000 ka shitur obligacione të vlerës nominale 80.000€ me normë
nominale të kamatës 8%. Maturimi 5 vite të cilat paguajnë kamatë një herë në vit.
Norma e kamatës efektive 10%. Llogaritni çmimin e shitjes dhe amortizimin me
metodën e kamatës efektive.

PVSA 80.000 x 0,621 = 49.680
PVA 6.400 x 3,791 = 24.262,4
                      73.942,4

Keshi.........................................................73.942,4
Diskonti......................................................6.057,6
        Obligacionet e pagueshme........................80.000

  Data         Kamata kesh           Shpenzimet e kamatës                Diskonti   Amortizimi i
                                                                                     diskonit
    -                 -                           -                          -       73.942,4
31/12/00            6400                       7394,2                      994,2     74936,6
31/12/01            6400                       7493,7                     1093,7     76030,3
31/12/02            6400                        7603                       1203      77233,0
31/12/03            6400                       7723,3                     1323,3     78556,3
31/12/04            6400                       7855,6                     1455,6     80011,9


Kompania ka bërë pagesën e kamatës me 31/12/00.

Shpenzimet e kamatës ....................7394,2
      Keshi..............................................6400
      Diskonti..........................................994,2



Metoda proporcionale e amortizimit të diskontit d.m.th. ndarja e diskontit në shuma të
barabarta

6.057,6 : 5= 1.211,4


Regjistrimet për secilin vit janë të njëjta:

Shpenzimet e kamatës......................... 7.611,4
      Keshi....................................................6.400
      Diskonti................................................1.211,4


Obligacionet                                                                                       7

2 obligacionet

  • 1.
    Evidenca kontabël eobligacioneve Obligacionet janë letra me vlerë të borxhit dhe aktualisht në shtetet e zhvilluara ato përfaqësojnë reprezentuesin kryesor të financimit afatgjatë. Realizimi i projekteve të mëdha kapitale sot nuk mund të paramendohet pa financimin përmes obligacioneve sepse shuma të mëdha të kapitalit borxh mund të sigurohen shumë lehte nga numri i madh i investueseve të cilët i blejnë obligacionet. Financimi përmes obligacioneve i ofron korporatës disa përparësi: a) krijon fleksibilitet në strukturën financiare të saj sepse ato posedojnë kushtin e thirrjes që nënkupton se ato mund të tërhiqen nga zotëruesit e tyre para maturimit. Kjo shkon në favor të ndërmarrjes sidomos atëherë kur kamatat në tregun e kapitalit ngrihen b) kamata e obligacioneve është element i zbritshëm nga baza e tatimit në fitim. Në kuptimin praktik certifikatat e obligacioneve si instrumente të borxhit i garantojnë zotëruesit të saj se do t’i paguhet kamata fikse për çdo periudhë deri ne maturimin e tyre (3 mujore, 6 mujore, vjetore) si dhe do t’i paguhet kryegjëja në datën e maturimit Elementet e obligacioneve janë : 1) vlera nominale zakonisht prezantohet në shuma të larta 2) norma nominale e kamatës (norma startuese) 3) maturimi – jetëgjatësia e obligacionit 4) kushti i thirrjes Emetimi (shitja) e obligacioneve Obligacionet ne raport me vlerën nominale mund të shiten a) barazi me vlerën nominale, nëse norma nominale e kamatës është e barabarte me normën e tregut te kamatës (norma efektive) b) me zbritje (diskont), kur NNK < NEK c) me premi (mbi vlerën nominale) nëse NNK > NEK Në raport me vlerën e shitjes a) barazi me vlerën nominale kur vlera e shitjes është barazi me vlerën nominale b) me diskont kur vlera e shitjes është me e vogël se vlera nominale c) me premi kur vlera e shitjes është me e madhe se vlera nominale Obligacionet 1
  • 2.
    Shitja e obligacioneveme diskont Shembull 1: Supozojmë se me date 01/01/1998 korporata N ka emetuar obligacione te vlerës nominale 10.000€ të cilat kane maturim 4 vite. Norma nominale e kamatës (norma e kuponit, norma startuese) është 8% e cila paguhet një herë në vit. Supozojnë se norma e kamatës në treg është 10%. Kalkuloni çminim e shitjes se obligacioneve të cilin investuesit janë të gatshëm ta paguajnë ose ta pranojnë. VN: 10.000 NNK: 8 % NEK: 10 % Maturim: 4 vite PVSA 10.000 x 0.683 (4 periudha x 10 %) = 6830 PVA 800 x 3.170 (4 periudha x 10%) = 2536 vlera e shitjes 9360 Keshi............................................ 9,360 Diskonti............................................640 Obligacionet e pagueshme .......... 10,000 Shembull 2: Me 01/01/1995 korporata N ka emituar obligacione të vlerës nominale 7.000€ me kamatë 7%. Norma aktuale efektive në treg për obligacione të ngjashme është 9%. Maturimi 6 vite. PVSA 7.000 x 0.596 = 4.172 PVA 490 x 4.486 = 2.198,14 6.370,14 Keshi.............................................6,370 Diskonti ...........................................630 Obligacionet e pagueshme.........................7,000 Data Kamata Shpenzimet e kamatës Diskonti Amortizimi i diskonit - - - - 6,370 31/12/95 490 573 83 6,453 31/12/96 490 580 90 6,543 31/12/97 490 589 99 6,642 31/12/98 490 598 108 6,750 31/12/99 490 607.5 117.5 6,867.5 31/12/00 490 618 128 6,995.5 Obligacionet 2
  • 3.
    Shembull 3: Korporata Ame 1/1/2000 ka shitur obligacione të vlerës nominale 30.000 me normë nominale të kamatës 8% të cilat paguajnë kamatë një herë në vit. Maturimi 4 vite dhe norma efektive e kamatës në datën e shitjes ka qenë 10%. PVSA 30.000 x 0.683 = 20.490 PVA 2400 x 3.170 = 7.608 28.098 Keshi.............................................28.098 Diskonti ..........................................7.608 Obligacionet e pagueshme.........................30.000 Obligacionet 3
  • 4.
    Shitja e obligacioneveme premi Shembull 4: Korporata me 01/01/2000 ka emituar obligacione të vlerës nominale 10,000€ me maturim 4 vite. Norma nominale e kamatës 8% dhe paguhet një herë në vit. Norma e tregut e kamatës për obligacione të ngjashme është 6% PVA 800 x 3,465 = 2,772 PVSA 10,000 x 0,792 = 7,920 10,692 Keshi................................................10,692 Obligacionet e pagueshme...............10,000 Premia ..................................................692 Shembull 5: Me 10/02/2003 korporata N ka emituar obligacione të vlerës nominale 8.000€ me normë nominale të kamatës 9 %, maturimi 5 vite. Norma efektive e kamatës së obligacioneve të ngjashme në ditën e shitjes ka qenë 7 % 720 x 4,100 = 2.952 8.000 x 0,713 = 5.704 8.656 Keshi................................................................8,656 Obligacionet e pagueshme...........................8,000 Premia ............................................................656 Shembull 6: Korporata A me 1/1/2000 ka shitur obligacione të vlerës nominale 30.000 me normë nominale të kamatës 8% të cilat paguajnë kamatë një herë në vit. Maturimi 4 vite dhe norma efektive e kamatës në datën e shitjes ka qenë 6%. PVSA 30.000 x 0.792 = 23.760 PVA 2400 x 3.465 = 8.316 32.076 Keshi................................................................32,076 Obligacionet e pagueshme...........................30,000 Premia ............................................................2,076 Obligacionet 4
  • 5.
    Shitja e obligacionevemes datave Obligacionet që shiten mes datave shiten sipas vlerës së tregut plus interesi i akumuluar që nga data e fundit të pagimit të interesit. Shembull 7: Korporata S me datë 1 prill 2005 ka emituar obligacione të vlerës nominale 70,000 €, me normë nominale të kamatës 7 %, me afat të maturimit 3 vite. Obligacionet paguajnë kamatë dy herë në vit, me 30 qershor dhe 31 dhjetor. Në datën e emetimit norma e kamatës efektive (të tregut) ka qenë 6%. VN: 70.000 NNK: 7 % (4900: 2 = 2450) NEK: 6 % Maturim: 3 vite, (6 anuitete, periudha) PVSA 70.000 x (6 periudha x 3 %) = 70.000 x 0.837 = 58.590 PVA 4.900 x (6 periudha x 3 %) = 2,450 x 5.417 = 13.271,65 Vlera e shitjes 71.861,65 Kamata e akumuluar = vlera nominale e obligacioneve x norma nominale e kamatës x 3/12 70.000 x 7% x 3/12 = 4.900 x 3/12 = 4.900 x 0,25 =1.225 Regjistrimi me 1 prill: Keshi............................................73.086,65 Obligacionet e pagueshme............................................70.000 Premia .............................................................................1.861,65 Kamata e pagueshme ......................................................1.125 Në datën e pagimit të kamatës me 31/06/2005 pason regjistrimi Kamata e pagueshme..................................1.125 Shpenzimet e kamatës ..................................815 Premia............................................................310 Keshi......................................................2.450 Data Kamata Shpenzimet e kamatës Premia Amortizimi i i premise - - - - 71.861.65 31/12/05 2450 2515 65 71796 31/12/06 2450 2512 62 71734 31/12/07 2450 2510 60 71674 31/12/08 2450 31/12/09 2450 31/12/10 2450 Obligacionet 5
  • 6.
    Shembull 8: Kompania Ska shitur obligacione të vlerës nominale 70,000€ me normë nominale të kamatës 6%. Maturimi 3 vite dhe paguajnë kamatë 2 herë në vit me 30/06 dhe 31/12. Norma efektive e kamatës 8%. PVSA 70.000 x (6 perioda x 4%) 0,790 = 55.300 PVA 2.100 x (6 perioda x 4%) 5,242 = 11.008 66.308 Keshi.........................................................66.308 Diskonti......................................................3.692 Obligacionet e pagueshme........................70.000 Obligacionet 6
  • 7.
    Metodat e amortizimittë diskonit dhe premisë Përdoren dy metoda: 1) metoda e kamatës efektive 2) metoda proporcionale Shembull 9: Kompania A me 1/1/2000 ka shitur obligacione të vlerës nominale 80.000€ me normë nominale të kamatës 8%. Maturimi 5 vite të cilat paguajnë kamatë një herë në vit. Norma e kamatës efektive 10%. Llogaritni çmimin e shitjes dhe amortizimin me metodën e kamatës efektive. PVSA 80.000 x 0,621 = 49.680 PVA 6.400 x 3,791 = 24.262,4 73.942,4 Keshi.........................................................73.942,4 Diskonti......................................................6.057,6 Obligacionet e pagueshme........................80.000 Data Kamata kesh Shpenzimet e kamatës Diskonti Amortizimi i diskonit - - - - 73.942,4 31/12/00 6400 7394,2 994,2 74936,6 31/12/01 6400 7493,7 1093,7 76030,3 31/12/02 6400 7603 1203 77233,0 31/12/03 6400 7723,3 1323,3 78556,3 31/12/04 6400 7855,6 1455,6 80011,9 Kompania ka bërë pagesën e kamatës me 31/12/00. Shpenzimet e kamatës ....................7394,2 Keshi..............................................6400 Diskonti..........................................994,2 Metoda proporcionale e amortizimit të diskontit d.m.th. ndarja e diskontit në shuma të barabarta 6.057,6 : 5= 1.211,4 Regjistrimet për secilin vit janë të njëjta: Shpenzimet e kamatës......................... 7.611,4 Keshi....................................................6.400 Diskonti................................................1.211,4 Obligacionet 7