Evidenca kontabël eobligacioneve
Obligacionet janë letra me vlerë të borxhit dhe aktualisht në shtetet e zhvilluara
ato përfaqësojnë reprezentuesin kryesor të financimit afatgjatë. Realizimi i projekteve
të mëdha kapitale sot nuk mund të paramendohet pa financimin përmes obligacioneve
sepse shuma të mëdha të kapitalit borxh mund të sigurohen shumë lehte nga numri i
madh i investueseve të cilët i blejnë obligacionet. Financimi përmes obligacioneve i
ofron korporatës disa përparësi:
a) krijon fleksibilitet në strukturën financiare të saj sepse ato posedojnë kushtin e
thirrjes që nënkupton se ato mund të tërhiqen nga zotëruesit e tyre para
maturimit. Kjo shkon në favor të ndërmarrjes sidomos atëherë kur kamatat në
tregun e kapitalit ngrihen
b) kamata e obligacioneve është element i zbritshëm nga baza e tatimit në fitim.
Në kuptimin praktik certifikatat e obligacioneve si instrumente të borxhit i garantojnë
zotëruesit të saj se do t’i paguhet kamata fikse për çdo periudhë deri ne maturimin e
tyre (3 mujore, 6 mujore, vjetore) si dhe do t’i paguhet kryegjëja në datën e maturimit
Elementet e obligacioneve janë :
1) vlera nominale zakonisht prezantohet në shuma të larta
2) norma nominale e kamatës (norma startuese)
3) maturimi – jetëgjatësia e obligacionit
4) kushti i thirrjes
Emetimi (shitja) e obligacioneve
Obligacionet ne raport me vlerën nominale mund të shiten
a) barazi me vlerën nominale, nëse norma nominale e kamatës është e barabarte
me normën e tregut te kamatës (norma efektive)
b) me zbritje (diskont), kur NNK < NEK
c) me premi (mbi vlerën nominale) nëse NNK > NEK
Në raport me vlerën e shitjes
a) barazi me vlerën nominale kur vlera e shitjes është barazi me vlerën nominale
b) me diskont kur vlera e shitjes është me e vogël se vlera nominale
c) me premi kur vlera e shitjes është me e madhe se vlera nominale
Obligacionet 1
2.
Shitja e obligacioneveme diskont
Shembull 1:
Supozojmë se me date 01/01/1998 korporata N ka emetuar obligacione te vlerës
nominale 10.000€ të cilat kane maturim 4 vite. Norma nominale e kamatës (norma e
kuponit, norma startuese) është 8% e cila paguhet një herë në vit. Supozojnë se norma e
kamatës në treg është 10%. Kalkuloni çminim e shitjes se obligacioneve të cilin
investuesit janë të gatshëm ta paguajnë ose ta pranojnë.
VN: 10.000
NNK: 8 %
NEK: 10 %
Maturim: 4 vite
PVSA 10.000 x 0.683 (4 periudha x 10 %) = 6830
PVA 800 x 3.170 (4 periudha x 10%) = 2536
vlera e shitjes 9360
Keshi............................................ 9,360
Diskonti............................................640
Obligacionet e pagueshme .......... 10,000
Shembull 2:
Me 01/01/1995 korporata N ka emituar obligacione të vlerës nominale 7.000€ me
kamatë 7%. Norma aktuale efektive në treg për obligacione të ngjashme është 9%.
Maturimi 6 vite.
PVSA 7.000 x 0.596 = 4.172
PVA 490 x 4.486 = 2.198,14
6.370,14
Keshi.............................................6,370
Diskonti ...........................................630
Obligacionet e pagueshme.........................7,000
Data Kamata Shpenzimet e kamatës Diskonti Amortizimi i
diskonit
- - - - 6,370
31/12/95 490 573 83 6,453
31/12/96 490 580 90 6,543
31/12/97 490 589 99 6,642
31/12/98 490 598 108 6,750
31/12/99 490 607.5 117.5 6,867.5
31/12/00 490 618 128 6,995.5
Obligacionet 2
3.
Shembull 3:
Korporata Ame 1/1/2000 ka shitur obligacione të vlerës nominale 30.000 me normë
nominale të kamatës 8% të cilat paguajnë kamatë një herë në vit. Maturimi 4 vite dhe
norma efektive e kamatës në datën e shitjes ka qenë 10%.
PVSA 30.000 x 0.683 = 20.490
PVA 2400 x 3.170 = 7.608
28.098
Keshi.............................................28.098
Diskonti ..........................................7.608
Obligacionet e pagueshme.........................30.000
Obligacionet 3
4.
Shitja e obligacioneveme premi
Shembull 4:
Korporata me 01/01/2000 ka emituar obligacione të vlerës nominale 10,000€ me
maturim 4 vite. Norma nominale e kamatës 8% dhe paguhet një herë në vit. Norma e
tregut e kamatës për obligacione të ngjashme është 6%
PVA 800 x 3,465 = 2,772
PVSA 10,000 x 0,792 = 7,920
10,692
Keshi................................................10,692
Obligacionet e pagueshme...............10,000
Premia ..................................................692
Shembull 5:
Me 10/02/2003 korporata N ka emituar obligacione të vlerës nominale 8.000€ me
normë nominale të kamatës 9 %, maturimi 5 vite. Norma efektive e kamatës së
obligacioneve të ngjashme në ditën e shitjes ka qenë 7 %
720 x 4,100 = 2.952
8.000 x 0,713 = 5.704
8.656
Keshi................................................................8,656
Obligacionet e pagueshme...........................8,000
Premia ............................................................656
Shembull 6:
Korporata A me 1/1/2000 ka shitur obligacione të vlerës nominale 30.000 me normë
nominale të kamatës 8% të cilat paguajnë kamatë një herë në vit. Maturimi 4 vite dhe
norma efektive e kamatës në datën e shitjes ka qenë 6%.
PVSA 30.000 x 0.792 = 23.760
PVA 2400 x 3.465 = 8.316
32.076
Keshi................................................................32,076
Obligacionet e pagueshme...........................30,000
Premia ............................................................2,076
Obligacionet 4
5.
Shitja e obligacionevemes datave
Obligacionet që shiten mes datave shiten sipas vlerës së tregut plus interesi i akumuluar
që nga data e fundit të pagimit të interesit.
Shembull 7:
Korporata S me datë 1 prill 2005 ka emituar obligacione të vlerës nominale 70,000 €,
me normë nominale të kamatës 7 %, me afat të maturimit 3 vite. Obligacionet paguajnë
kamatë dy herë në vit, me 30 qershor dhe 31 dhjetor. Në datën e emetimit norma e
kamatës efektive (të tregut) ka qenë 6%.
VN: 70.000
NNK: 7 % (4900: 2 = 2450)
NEK: 6 %
Maturim: 3 vite, (6 anuitete, periudha)
PVSA 70.000 x (6 periudha x 3 %) = 70.000 x 0.837 = 58.590
PVA 4.900 x (6 periudha x 3 %) = 2,450 x 5.417 = 13.271,65
Vlera e shitjes 71.861,65
Kamata e akumuluar = vlera nominale e obligacioneve x norma nominale e kamatës x
3/12
70.000 x 7% x 3/12 = 4.900 x 3/12 = 4.900 x 0,25 =1.225
Regjistrimi me 1 prill:
Keshi............................................73.086,65
Obligacionet e pagueshme............................................70.000
Premia .............................................................................1.861,65
Kamata e pagueshme ......................................................1.125
Në datën e pagimit të kamatës me 31/06/2005 pason regjistrimi
Kamata e pagueshme..................................1.125
Shpenzimet e kamatës ..................................815
Premia............................................................310
Keshi......................................................2.450
Data Kamata Shpenzimet e kamatës Premia Amortizimi i i
premise
- - - - 71.861.65
31/12/05 2450 2515 65 71796
31/12/06 2450 2512 62 71734
31/12/07 2450 2510 60 71674
31/12/08 2450
31/12/09 2450
31/12/10 2450
Obligacionet 5
6.
Shembull 8:
Kompania Ska shitur obligacione të vlerës nominale 70,000€ me normë nominale të
kamatës 6%. Maturimi 3 vite dhe paguajnë kamatë 2 herë në vit me 30/06 dhe 31/12.
Norma efektive e kamatës 8%.
PVSA 70.000 x (6 perioda x 4%) 0,790 = 55.300
PVA 2.100 x (6 perioda x 4%) 5,242 = 11.008
66.308
Keshi.........................................................66.308
Diskonti......................................................3.692
Obligacionet e pagueshme........................70.000
Obligacionet 6
7.
Metodat e amortizimittë diskonit dhe premisë
Përdoren dy metoda:
1) metoda e kamatës efektive
2) metoda proporcionale
Shembull 9:
Kompania A me 1/1/2000 ka shitur obligacione të vlerës nominale 80.000€ me normë
nominale të kamatës 8%. Maturimi 5 vite të cilat paguajnë kamatë një herë në vit.
Norma e kamatës efektive 10%. Llogaritni çmimin e shitjes dhe amortizimin me
metodën e kamatës efektive.
PVSA 80.000 x 0,621 = 49.680
PVA 6.400 x 3,791 = 24.262,4
73.942,4
Keshi.........................................................73.942,4
Diskonti......................................................6.057,6
Obligacionet e pagueshme........................80.000
Data Kamata kesh Shpenzimet e kamatës Diskonti Amortizimi i
diskonit
- - - - 73.942,4
31/12/00 6400 7394,2 994,2 74936,6
31/12/01 6400 7493,7 1093,7 76030,3
31/12/02 6400 7603 1203 77233,0
31/12/03 6400 7723,3 1323,3 78556,3
31/12/04 6400 7855,6 1455,6 80011,9
Kompania ka bërë pagesën e kamatës me 31/12/00.
Shpenzimet e kamatës ....................7394,2
Keshi..............................................6400
Diskonti..........................................994,2
Metoda proporcionale e amortizimit të diskontit d.m.th. ndarja e diskontit në shuma të
barabarta
6.057,6 : 5= 1.211,4
Regjistrimet për secilin vit janë të njëjta:
Shpenzimet e kamatës......................... 7.611,4
Keshi....................................................6.400
Diskonti................................................1.211,4
Obligacionet 7