Op 18 februari 2016 heb ik in het kader van de post-HBO opleiding e-learning van Fontys weer een gastcollege verzorgd over de implementatie van e-learning. Daarbij hebben deelnemers onder meer gewerkt aan de casus van wat ten onrechte een mislukt ‘iPad’-project wordt genoemd.

1. E-learning implementeren

2. Programma
• Uitgangspunten
• Implementatiemodel
• Ervaringen en geleerde lessen

3. Uitgangspunten
• ICT moet bijdragen aan verbetering van het leren
• Gezamenlijke verantwoordelijkheid
• Technologische problemen zijn vaak
organisatorische problemen

4. Meerdere niveaus

5. Meerdere niveausInderdaad een
geneste structuur

6. Curriculum
Doelen en resultaten
Infrastructuur
en systemen
Leiderschap
en strategie
Processen
en
organisatie
Mensen en
cultuur
Machtsverhouding
en en belangen
Context

7. Curriculum
Doelen en resultaten
Infrastructuur
en systemen
Leiderschap
en strategie
Processen
en
organisatie
Mensen en
cultuur
Machtsverhouding
en en belangen
Context
Geen volgorde
Het maakt niet uit welke activiteit
je waar onderbrengt, als je deze
maar ergens onderbrengt

8. Zet kleine,
overzichtelijke,
stappen met
concreet en
werkend resultaat

9. Jullie vragen
• Tijd en geld?
• Awareness?
• Restricties van buiten af?
• Curriculum komt uit de lucht vallen
• Waarborg privacy gegevens
• Risico-analyse implementatie
• Factoren alleen van belang bij implementatie, of ook al eerder rekening mee houden (bij ontwerp)?
• Is het karakter van de eLearning die geïmplementeerd wordt niet ook van invloed is op de verschillende factoren? Kenmerken van de
innovatie?
• Model gaat vooral uit van het implementeren binnen een organisatie. Hoe kun je dit model toepassen als je als externe opleider (indiividuele
cursisten, accountantskantoren)
• Bestaat de kans dat wanneer er geen duidelijke visie van de leiding en de leiding zelf niet deelneemt aan het LMS de implementatie ervan
kan mislukken?

10. Jullie andere vragen?

11. Mis je nog bepaalde factoren?
Is het model volledig?

12. Casus
• In 2014 werd een zeer ambitieus en grootschalig ’iPad’-
project in Californië voortijdig stopgezet. Inmiddels heeft
Apple 4,2 miljoen dollar terugbetaald aan het
schooldistrict.
• Lees twee artikelen over dit mislukte implementatie iPad-
project
• Wat is hier mis gegaan?
• Factoren implementatiemodel zie je terug in dit project.
• Beschrijf wat mis is gegaan aan de hand van de zes
factoren

13. Curriculum
Infrastructuur
en systemen
Leiderschap
en strategie
Processen en
organisatie
Mensen en
cultuur
Machtsverhoudingen
en belangen
Duo’s (10 minuten)
Ronde tafelgesprek

14. Curriculum
Infrastructuur
en systemen
Leiderschap
en strategie
Processen en
organisatie
Mensen en
cultuur
Machtsverhoudingen
en belangen
Duo’s (10 minuten)
Ronde tafelgesprek
Mijn beschrijving

15. Ervaringen en
geleerde lessen

16. Curriculum
Doelen en resultaten
Infrastructuur
en systemen
Leiderschap
en strategie
Processen
en
organisatie
Mensen en
cultuur
Machtsverhouding
en en belangen
Context

17. Jullie voorbeelden?

18. Hoe kijken medewerkers aan tegen ICT en leren?

19. Foto: Megan Choo
1 Gaat nooit werken
2
Wachten tot alle issues
zijn opgelost
3
Rustig aan,
problemen voorkomen
4
Logisch en
planmatig opereren
5 Opschieten!
6 Leidt volledig op met ICT
Hoe kijken medewerkers aan tegen ICT en leren?

20. Focus je bij de implementatie niet op
de Iejoors en laat de Teigetjes niet
een te dominante rol spelen!

21. Ontwikkel strategie hanteerbaar
maken weerstanden
Foto: ethomsen

22. Soorten weerstanden
• De verandering is niet in het belang van de medewerkers (status, positie, plezier in
het werk, autonomie, kwaliteit werk, werkdruk, teacher bandwith problem (D. Wiley),
enzovoorts)
• Onduidelijkheid (gevolgen voor de functie, verkeerde of andere verwachtingen,
doelen)
• Medewerkers weten het beter (ICT roept meer problemen op, lost niks op,
enzovoorts)
• Angst niet aan de nieuwe eisen te kunnen voldoen (vertrouwen in eigen kunnen, ICT-
vaardigheden, ruimte om zich voor te bereiden)
Naar: H. Nathans, 1994

23. Soorten weerstanden (2)
• Opleiders/docenten voelen zich niet serieus genomen (zij zijn immers specialist
op het gebied van leren)
• ICT-ers voelen zich niet serieus genomen (zij hebben verstand van security etc)
• Medewerkers zien de zin er niet van in (geen betekenis, het gaat toch goed….)

24. Type weerstand binnen uw
organisatie?
Foto: ethomsen
• Niet in belang
• Onduidelijkheid
• Medewerkers weten het beter
• Angst nieuwe eisen
• Niet serieus genomen voelen
(docenten, ICT)
• Geen zin van in zien
• ....

25. Anders denken, anders doen
• Onderzoek opvattingen van collega’s. Sluit innovaties
daarop aan.
• Versterk geloof in eigen kunnen
• Investeer in sociaal kapitaal
• Maak het abstracte concreet
• Actie, actie, actie (prikkel gedrag)
• Evalueer en leer continu
Bron: Jeroen Bottema, http://www.leervlak.nl/index.php/leren-innoveren/ben-tichelaar-over-veranderprocessen.html

26. Foto: http://www.flickr.com/photos/bluedharma/86218554/
Leren komt van Venus, ICT van Mars
Innoveren vs beheersen
Diverse wensen vs
beperkte capaciteit
Experimenten vs
beveiliging

27. Foto: http://www.flickr.com/photos/
21499556@N04/2701802631/
Organiseer dialoog ICT-beheer en opleiden
Communiceer,
communiceer,
communiceer

28. Foto: Stockphoto © Piotr Łatacha #5871000
Foto: Stockfoto © Luciano De polo #20205593
Foto: Stockfoto © Yuri Arcurs #3244593
Lerenden
Bewustwording
Faire use policy
Professionalisering
Gebruik maken van expertise

29. Curriculum
Doelen en resultaten
Infrastructuur
en systemen
Leiderschap
en strategie
Processen
en
organisatie
Mensen en
cultuur
Machtsverhouding
en en belangen
Context

30. Jullie voorbeelden?

31. Foto: Marcopako
Geen woorden maar daden

32. Mensen doen niet wat je zegt.
Ze doen wat je doet.
Wim Schreuders, 2013

33. Foto: Foto: Lumaxart, Flickr
Professionalisering
management in
verandermanagement?

34. Curriculum
Doelen en resultaten
Infrastructuur
en systemen
Leiderschap
en strategie
Processen
en
organisatie
Mensen en
cultuur
Machtsverhouding
en en belangen
Context

35. Jullie voorbeelden?

36. Waarom is een HR-afdeling dikwijls maar
moeizaam in staat om ICT binnen
organisatie ingebed te krijgen?
A.HR-medewerkers hebben vaak onvoldoende affiniteit met technologie
B.De HR-afdeling heeft dikwijls een weinig invloedrijke positie binnen
organisaties
C.De HR-afdeling houdt zich nauwelijks bezig met leren en ontwikkelen
D.De HR-afdeling heeft dikwijls conservatieve opvattingen over leren en
ontwikkelen
E.De HR-afdeling heeft dikwijls weinig expertise op het gebied van
projectmanagement

37. Foto: © Depositphotos.com/@leszekglasner
Wat als een
‘balletje’ wordt
vervangen?

38. Curriculum
Doelen en resultaten
Infrastructuur
en systemen
Leiderschap
en strategie
Processen
en
organisatie
Mensen en
cultuur
Machtsverhouding
en en belangen
Context

39. Jullie voorbeelden?

41. © firefox (wu kailiang)
Cuban, 2001: betrouwbaarheid
van technologie en de complexiteit
van de technologie in belangrijke
mate van invloed op de acceptatie
ICT in onderwijs

42. Stabiele, betrouwbare,
gebruikersvriendelijke
technologie nog steeds een
issue!

43. You never get a second chance to
make a first impression

44. You never get a second chance to
make a first impression
Geldt ook voor
technologie

45. Wat is de “zone
of possibility” van
onze
technologieën?
In relatie tot inhoud en
didactiek
Source: Entrepremusings
Punya Mishra in: TPACK explores effective ed-tech integration
Toegevoegde
waarde
ten opzichte
aanwezige
gereedschappen?

46. Wat is de “zone
of possibility” van
onze
technologieën?
In relatie tot inhoud en
didactiek
Source: Entrepremusings
Punya Mishra in: TPACK explores effective ed-tech integration
Toegevoegde
waarde
ten opzichte
aanwezige
gereedschappen?
Let op de
eigenschappen

47. Rode vs blauwe
zone
Foto: http://www.flickr.com/photos/
gevaarlijkechemicus/1173534400/

48. Curriculum
Doelen en resultaten
Infrastructuur
en systemen
Leiderschap
en strategie
Processen
en
organisatie
Mensen en
cultuur
Machtsverhouding
en en belangen
Context

49. Jullie voorbeelden?

50. Van den Akker (2006): meerderheid
curriculuminnovaties mislukken
• inconsistenties tussen het bedoelde,
geïmplementeerde en bereikte curriculum
• overambitieuze plannen, onrealistische deadlines
en te weinig investeringen in docenten.

51. Van den Akker (2006): meerderheid
curriculuminnovaties mislukken
• inconsistenties tussen het bedoelde,
geïmplementeerde en bereikte curriculum
• overambitieuze plannen, onrealistische deadlines
en te weinig investeringen in docenten. En bij e-learning komt
technologische
vernieuwing nog eens
daarbovenop

52. Voorkom vrijblijvendheid

53. Curriculum
Doelen en resultaten
Infrastructuur
en systemen
Leiderschap
en strategie
Processen
en
organisatie
Mensen en
cultuur
Machtsverhouding
en en belangen
Context

54. Jullie voorbeelden?

55. Foto: © Depositphotos.com/[@jntvisual
Single sign on
Bronsystemen
Cursus aanvragen
Relatie leidinggevende - medewerker

57. Tenslotte…

58. "Backer Judgment (detail)" by Jacob de Backer (circa 1540/1545–1591/1600) - Own work (BurgererSF).
Licensed under Public Domain via Commons - https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Backer_Judgment_(detail).JPG#/media/File:Backer_Judgment_(detail).JPG

59. Houd rekening met de context
• Wat in geval X heeft gewerkt, hoeft nog niet te
werken in geval Y
• Veel is bekend, toch gaat steeds veel fout
• Dynamiek, afhankelijkheden

60. Dank!
wilfred@wilfredrubens.com
@wrubens