Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής
http://st-taksh.blogspot.gr
Γλώσσα ΣΤ΄
Επανάληψη 15ης ενότητας:
΄΄ Κινηματογράφος - Θέατρο ΄΄
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Θεωρία - Γραμματική -
Φύλλα εργασιών σελ. 3 - 11
Παρουσιάσεις σελ 12 - 27
Επαναληπτικά σελ. 28 - 117
Κατσιούλας Ζήσης
Επίθετα σε -ής, -ές και -ης, -ες
Τα δικατάληκτα επίθετα αυτής της κατηγορίας μπορεί να είναι:
α) οξύτονα, διατηρώντας τον τόνο στη λήγουσα σε όλη την κλίση:
Ενικός αριθμός
Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο
Ονομ ο διεθνής η διεθνής το διεθνές
Γεν του διεθνούς της διεθνούς του διεθνούς
Αιτ το διεθνή τη διεθνή το διεθνές
Πληθυντικός αριθμός
Ονομ οι διεθνείς οι διεθνείς τα διεθνή
Γεν των διεθνών των διεθνών των διεθνών
Αιτ τους διεθνείς τις διεθνείς τα διεθνή
Όμοια κλίνονται:
αβαθής –ής –ές πολυετής –ής –ές
ακριβής –ής –ές ομοειδής –ής –ές
αξιοπρεπής –ής –ές ισοταχής –ής –ές
αφανής –ής –ές ευσεβής –ής –ές
διαρκής –ής –ές ευπαθής –ής –ές
διγενής –ής –ές ειλικρινής –ής –ές
επιμελής –ής –ές προσφιλής –ής –ές
υγιής –ής –ές αληθής –ής –ές
ευγενής –ής –ές επιβλαβής –ής –ές
β) παροξύτονα, αλλά µε μετακίνηση του τόνου στην προπαραλήγουσα
στην ονομαστική και αιτιατική ενικού του ουδετέρου:
Ενικός αριθμός
Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο
Ονομ ο επιμήκης η επιμήκης το επίμηκες
Γεν του επιμήκους της επιμήκους του επιμήκους
Αιτ τον επιμήκη την επιμήκη το επίμηκες
Πληθυντικός αριθμός
Ονομ οι επιμήκεις οι επιμήκεις τα διεθνή
Γεν των επιμήκεων των επιμήκεων των διεθνών
Αιτ τους επιμήκεις τις επιμήκεις τα διεθνή
Κατσιούλας Ζήσης
Όμοια κλίνονται:
ισομήκης –ης το ισόμηκες διαμήκης –ης το διάμηκες
ο, η αυθάδης, το αύθαδες ο, η αυτάρκης, το αύταρκες
ο, η καλοήθης, το καλόηθες ο, η συνήθης, το σύνηθες
Εξαίρεση το επίθετο πλήρης, που διατηρεί τον τόνο στην παραλήγουσα σε όλη την
κλίση:
ο, η πλήρης, το πλήρες, οι πλήρεις, τα πλήρη, των πλήρων
γ) παροξύτονα, αλλά µε μετακίνηση του τόνου στη λήγουσα στη γενική
πληθυντικού:
Ενικός αριθμός
Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο
Ονομ ο ευώδης η ευώδης το ευώδες
Γεν του ευώδους της ευώδους του ευώδους
Αιτ τον ευώδη την ευώδη το ευώδες
Πληθυντικός αριθμός
Ονομ οι ευώδεις οι ευώδεις τα ευώδη
Γεν των ευωδών των ευωδών των ευωδών
Αιτ τους ευώδεις τις ευώδεις τα ευώδη
Όμοια κλίνονται:
ο, η αµµώδης, το αµµώδες (των αµµωδών)
ο, η αφρώδης, το αφρώδες (των αφρωδών)
ο, η βραχώδης, το βραχώδες (των βραχωδών)
ο, η δηλητηριώδης, το δηλητηριώδες (των δηλητηριωδών)
ο, η θορυβώδης, το θορυβώδες (των θορυβωδών)
ο, η ελώδης , το ελώδες (των ελωδών)
ο, η πομπώδης , το πομπώδες (των πομπωδών)
ο, η χυμώδες , το χυμώδες (των χυμωδών)
ο, η αλματώδης , το αλματώδες (των αλματωδών)
ο, η αιματώδης , το αιματώδες (των αιματωδών)
ο, η δασώδης , το δασώδες (των δασωδών)
ο, η θαμνώδης , το θαμνώδες (των θαμνωδών)
ο, η θεμελιώδης , το θεμελιώδες (των θεμελιωδών)
ο, η θηριώδης , το θηριώδες (των θηριωδών)
ο, η ιδεώδης , το ιδεώδες (των ιδεωδών)
ο, η ενθουσιώδης , το ενθουσιώδες (των ενθουσιωδών)
Κατσιούλας Ζήσης
ΑΣΚΗΣΕΙΣ
1. Να συμπληρώσεις τις παρακάτω στήλες όπως στο παράδειγμα:
Ο ευτυχής οι ευτυχείς το ευτυχές τα ευτυχή
Ο δασώδης ……………. ……………. ……………..
Ο επιμήκης ……………. ……………. ……………..
Ο θαμνώδης ……………. ……………. ……………..
Ο θεμελιώδης ……………. ……………. ……………..
Ο αυτάρκης ……………. ……………. ……………..
Ο επιβλαβής ……………. ……………. ……………..
2. Να συμπληρώσεις τα παρακάτω κενά βάζοντας τα επίθετα στον
κατάλληλο τύπο:
Το ………………….. (ακριβής) αντίγραφο
Του …………………… (δασώδης) περιβάλλοντος
Των ………………….. (συνεχής) αντιπαραθέσεων.
Της …………………..(αφρώδης) σαμπάνιας
Τις …………………….( αμμώδης) παραλίες
Το ……………………(συνήθης) αποτέλεσμα
Του …………………..(ασταθής) καιρού
3. Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων με το
κατάλληλο επίθετο της παρένθεσης στο σωστό τύπο:
(δηλητηριώδης , συγγενής , καρδιοπαθής , διμερής , μανιώδης , προσεχής)
Τον ………………… μήνα θα υπάρχει πρόβλημα ρευστότητας
Η επιτυχία του ………………….. συμποσίου είχε τεράστια επιτυχία
Είμαστε μακρινοί …………………………..
Τα ………………………… μανιτάρια είναι θανατηφόρα.
Σύντομα θα επιλυθούν τα προβλήματα των ……………………. σχέσεων.
Ήταν κάποτε ………………….. καπνιστές. Τώρα είναι όμως …………………….
Μαυροειδή Ευσταθία
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΣΕ –ΗΣ/-ΗΣ/-ΕΣ(Ο/Η ΔΙΕΘΝΗΣ , ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ)
ΟΝΟΜΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:
1. Διορθώστε τα λάθη των υπογραμμισμένων εκφράσεων και γράψτε από κάτω το σωστό.
«… Ένα μυστηριώδης μήνυμα εμφανίστηκε στην οθόνη του υπολογιστή του αστυνόμου Βρισκόλα. Το
διάβασε πολλές φορές και ακόμα δεν μπορούσε να καταλάβει πως έπρεπε να δράσει. Το μήνυμα
αναφερόταν σε έναν δημοφιλές τραγουδιστή , τον Τόνυ Αηδόνη.
« Γιατί αφήσατε τον Τόνυ να τραγουδήσει στο διεθνή αεροδρόμιο της ελώδης περιοχής του
Λασποχωρίου; Τώρα θα τον κάνω να σωπάσει!»
Όταν έφτασε στο Λασποχώρι ο αστυνόμος Βρισκόλας ,ο Τόνυ Αηδόνης είχε ήδη εξαφανιστεί.
Μια αγωνιώδους αναζήτηση είχε αρχίσει ,αλλά ούτε ένα ίχνος του. Και στο αεροδρόμιο οι αγενής
υπάλληλοι δεν έδωσαν καμμιά σαφείς πληροφορία. Ο αστυνόμος Βρισκόλας είχε φτάσει σε αδιέξοδο.
Μια όμως ευτυχούς σύμπτωση οδήγησε τον αστυνόμο στη λύση της υπόθεσης.
Ένας ευσεβή ιερέας του Λασποχωρίου ,που είχε συνεχής ενοχλήσεις στα αυτιά του, επισκέφτηκε τον
γιατρό του . Εκεί στο διπλανό δωμάτιο είδε με τα μάτια του (!) τον Τόνυ Αηδόνη. Αμέσως ειδοποίησε τον
αστυνόμο. Και έτσι η υπόθεση λύθηκε.
Τι είχε συβμεί; Ο Τόνυ είχε πρόβλημα με τις φωνητικές του χορδές και ο γιατρός του ,ο ίδιος με τον γιατρό
του ιερέα, του είχε συστήσει αφωνία!Όμως οι διοργανωτές της συναυλίας στο αεροδρόμιο του
Λασποχωρίου πίεσαν τον Τόνυ να τραγουδήσει για να μην χάσουν χρήματα. Ο Τόνυ τραγούδησε και η
φωνή του «εξαφανίστηκε» . Φυσικά ,πήγε αμέσως στο γιατρό του και από τότε … «χάθηκαν» τα ίχνη του.
Και το περίεργο μήνυμα; Κατά λάθος ο γιατρός αντί να το στείλει στους συνεργάτες του Τόνυ Αηδόνη το
έστειλε στα γραφεία της αστυνομίας.
Η επιστροφή του Τόνυ Αηδόνη στο τραγούδι μετά από ένα χρόνο ξεκούρασης ήταν ένα ευτυχούς γεγονός
που γιορτάστηκε με μεγαλοπρεπής εκδηλώσεις στη πολυτελής βίλα του . Φυσικά ο ιερέας και ο
αστυνόμος Βρισκόλας ήταν εκεί!
ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΣΩΣΤΟ!!!
_______________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________
2. Χρησιμοποιώντας τις παρακάτω εκφράσεις στο τετράδιο γραπτής παραγωγής γράψε τη δική σου
ιστορία (χρησιμοποίησε τουλάχιστον τις μισές από τις εκφράσεις και σε οποία πτώση και αριθμό
θέλεις)
Πολυτελές κόσμημα, αγενής σερβιτόρος, μυστηριώδες γράμμα,
δημοφιλής ηθοποιός, ατυχές γεγονός, διεθνές συμβόλαιο
ntinakidou
16/4/2010 ΤΕΣΤ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΟΝΟΜΑ:
ΑΣΚΗΣΗ: ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΤΥΠΟ
ΤΟΥ ΕΠΙΘΕΤΟΥ ΠΟΛΥΣ Η΄ ΤΟΥ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΥ.
• Έριξε ................ βροχή χτες.
• Είμαι σε ........... καλή ψυχολογική κατάσταση αυτό τον καιρό.
• Σήμερα έχω ................ όρεξη για παγωτό φράουλα.
• ................. κόσμος αναρωτιέται τι θα γίνει με την οικονομία της χώρας μας.
• ....................... ήταν οι απόψεις, μία όμως επικράτησε στο τέλος.
• ................ και καλά είναι τα προϊόντα που παράγει η χώρα μας.
• τι να τους κάνω τόσους ................. καφέδες; Δε θα κοιμηθώ και ..................
εύκολα μετά!
• Η ταινία που είδαμε ήταν .................... συγκινητική.
• ................... ζέστη έχει αυτές τις μέρες.
• Αυτό το θεατρικό που παρακολουθήσατε ήταν το αποτέλεσμα της
................... δουλειάς, .................... ημερών, των μαθητών της Στ’ του
σχολείου μας.
Χατζηκυριακίδου Παγώνα
ΛΕΞΕΙΣ ΓΙΑ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ
Κιν..ματογράφος // καρδιοχτ..πια // ταχ..δρόμος // ακροπατ..ντας //
παντζούρ.. // μισάν...χτος // πρόν...α // εκατομμ..ρια // φύ...ο // μ...ράζω //
σκ..νοθεσία // σ..νάριο // φ..τογραφία // ήχ..ς // διεύθ..νση // παραγ..γός //
προσεδάφ..ση // ..πόσχεση // αποχ..ρίζομαι // προσσελήν..ση // εν..δρείο //
οδοντίατρος // απομον..μένος // αδιέξ..δο // ..ττοπαθής // εμψυχ..νω //
ενθαρρ..νω // εφευρ..της // αυθεντ..κότητα // δ..σπιστος // ιδιοφ..ής //
π..ροτέχνημα // φα...νή // ραπτομ..χανή // ..ποδηματοπ...ός // κομμ..τρια //
ατέλ...α // κ...τώνας // χιτ..νας.
ΕΞΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ
1. Συμπλήρωσε τις παρακάτω προτάσεις με τις λέξεις της παρένθεσης:
(αλεπού, πούπουλο, σίφουνας, αηδόνι, κατσίκι, πίσσα, λεμόνι,
παπαρούνα, δελφίνι, περιστέρι).
• Είναι ελαφρύς σαν
• Είναι αγνό σαν
• Σκαρφαλώνει σαν
• Έγινε κόκκινος σαν
• Είναι πονηρός σαν
• Κολυμπά σαν
• Κιτρίνισε σαν το
• Τρέχει σαν
• Είναι μαύρος σαν
• Τραγουδά γλυκά σαν
2. Γράφω Κ αν είναι κυριολεξία και Μ αν είναι μεταφορά.
• Πικρό μαντάτο
• Πικρό σιρόπι
• Έσπασε το βάζο
• Έπεσε με τα μούτρα στη δουλειά
• Κρέμονταν από τα χείλη του δασκάλου τους
• Έπεσε από ένα βράχο
• Δεν μπορούσε να συγκεντρώσει το μυαλό του
• Συγκέντρωσαν τα χρήματα για τη βοήθεια
Χατζηκυριακίδου Παγώνα
• Έχασα την υπομονή μου μαζί σου
• Έχασε το πορτοφόλι του
3. Από τις μεταφορές κάνω κυριολεξίες.
• Γλυκό όνειρο:
• Κοφτερό μυαλό:
• Σιδερένια θέληση:
• Τρυφερά λόγια:
4. Από τις κυριολεξίες κάνω μεταφορές.
• Το αεροπλάνο πέταξε:
• Ελαφριά βαλίτσα:
• Πικρός καφές:
• Ζεστή σούπα:
• Χρυσό δαχτυλίδι:
5. Να εντοπίσετε τους χρονικούς προσδιορισμούς στο παρακάτω κείμενο:
Το Θεσσαλικό Θέατρο, μετά τις επιτυχημένες παραστάσεις των
τραγωδιών <<Φιλοκτήτης>> και <<Προμηθέας Δεσμώτης>> τα δύο
προηγούμενα καλοκαίρια, προετοιμάζει για τη φετινή καλοκαιρινή
θεατρική περίοδο την παράσταση με την τραγωδία του Ευριπίδη
<<Ελένη>> σε σκηνοθεσία Γιάννη Μαργαρίτη, με τη Φιλαρέτη
Κομνηνού στον ομώνυμο ρόλο και τον Κωνσταντίνο Κωνσταντόπουλο
στο ρόλο του Μενέλαου. Η <<Ελένη>> ξεχωρίζει από τις άλλες
σωζόμενες τραγωδίες εξαιτίας του ύφους της. Ο Ευριπίδης
εκμεταλλεύεται μια άλλη εκδοχή του μύθου του Τρωικού πολέμου, κατά
την οποία η Ελένη δεν πήγε ποτέ στην Τροία. Εκεί μεταφέρθηκε το
είδωλό της, ενώ εκείνη έμεινε δέκα χρόνια στην Αίγυπτο. Ο ποιητής
τονίζει στην <<Ελένη>> τον παραλογισμό του πολέμου, ένα μήνυμα
ιδιαίτερα επίκαιρο την εποχή που διδάχτηκε η τραγωδία, μετά το τέλος
της σικελικής εκστρατείας, που έληξε ταπεινωτικά για τους Αθηναίους.
Το μήνυμα είναι επίκαιρο ακόμα και σήμερα, ίσως περισσότερο από
ποτέ.
Χατζηκυριακίδου Παγώνα
6. Στο παραπάνω κείμενο να εντοπίσετε τους επιθετικούς
προσδιορισμούς.
7. Να συμπληρώσεις το επίθετο πολύς σε όποιο γένος, αριθμό και πτώση
χρειάζεται.
• Έκανε ..................... θόρυβο για το τίποτα.
• Από την ..................... βιασύνη του κάνει λάθη.
• Το ................... κρύο τους είχε παραλύσει τα νεύρα.
• Σε χαιρετώ με ................... αγάπη.
• Ακούστηκαν φωνές ..................... παιδιών.
• Έχει .................. ζήλο και .................... όρεξη για γράμματα.
8. Να συμπληρώσεις τα κενά:
Ισχ...ρός άγρ...ος
φετ...νός άσχ...μος
βόρ..ος άς...μος
δαν...κός τέλ...ος
βορ...νός λογ...κός
οικ...ος πρόθ...μος
ετ...σιος ωρ...ος
γελ...ος βουν...σιος
σπουδ...ος αστ...ος
Ενότητα 15η:
Κινηματογράφος-θέατρο
Ο εκπαιδευτικός: Τουλιόπουλος Φώτης
Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
Στόχοι ενότητας
 Πώς παρουσιάζουμε και σχολιάζουμε ένα
καλλιτεχνικό θέαμα (ταινία) αναλυτικά και
περιληπτικά
Πώς φτιάχνουμε ενημερωτικά κείμενα για
μια εκδήλωση (ανακοίνωση, αφίσα,
προσκλήσεις, πρόγραμμα)
Πότε και πώς χρησιμοποιούμε την
παρομοίωση και τη μεταφορά
Ποιος ο ρόλος των χρονικών προσδιορισμών
Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
Γράμμα στον Τσάρλι Τσάπλιν
Ο Τσάρλι Τσάπλιν (1889-1977)
ήταν Άγγλος ηθοποιός και
σκηνοθέτης. Μεγαλούργησε στις
πρώτες δεκαετίες του Χόλυγουντ.
Είναι η πιο αναγνωρίσιμη φιγούρα
του κινηματογράφου, ειδικά μέσα
από τον Σαρλό, το χαρακτήρα που
ενσάρκωνε με τις πρώτες ταινίες
του. Έπαιξε σε πολλές ταινίες,
όπως: Ο μετανάστης , Το Χαμίνι,
Μια γυναίκα από το Παρίσι, Το
τσίρκο, Τα Φώτα της πόλης, κ.ά
Ο Νικηφόρος Βρεττάκος (1912-
1991) ήταν Έλληνας πεζογράφος
και ποιητής. Εργάστηκε ως
συντάκτης σε εφημερίδες και
περιοδικά. Πήρε μέρος στον
Ελληνοϊταλικό πόλεμο.
Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί
σε πολλές γλώσσες. Τιμήθηκε με
δύο κρατικά βραβεία. Το
κυριότερο έργο του είναι ποιητικό
και έχει εκδώσει πολλές ποιητικές
συλλογές.
Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
Ποια ταινία να διαλέξουμε;
Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
Πώς παρουσιάζουμε και σχολιάζουμε
ένα καλλιτεχνικό θέαμα (ταινία)
Για να παρουσιάσουμε μια ταινία θα πρέπει να
αναφέρουμε:
 Το είδος της ταινίας (αισθηματική, δράμα, περιπέτεια,
δράση, κλπ)
 Τον τίτλο, τους συντελεστές (σκηνοθέτη, ηθοποιούς), τη
διάρκεια της ταινίας, τη χώρα στην οποία φτιάχτηκε και
τη χρονιά που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά.
 Μια περίληψη της υπόθεσης της ταινίας, χωρίς να
αποκαλύψουμε το τέλος της.
 Την προσωπική μας άποψη για την ταινία.
Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
Το επίθετο πολύς, πολλή, πολύ
Το επίθετο πολύς, πολλή, πολύ συνοδεύει ουσιαστικά και κλίνεται και
στα τρία γένη:
Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο
Ενικός αριθμός
Ονομ. ο πολύς η πολλή το πολύ
Γεν. της πολλής
Αιτ. τον πολύ την πολλή το πολύ
Πληθυντικός αριθμός
Ονομ. οι πολλοί οι πολλές τα πολλά
Γεν. των πολλών των πολλών των πολλών
Αιτ. τους πολλούς τις πολλές τα πολλά
Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
Το καναρινί ποδήλατο
Ένας νέος και πρωτοδιοριζόμενος δάσκαλος, ο Άρης Σιούτης,
αναλαμβάνει την έκτη τάξη σε κάποιο δημοτικό σχολείο της
Αθήνας. Από την πρώτη κιόλας μέρα, την προσοχή του τραβάει ο
Λευτέρης, ένας εξαιρετικά αδύναμος μαθητής, σχεδόν
αγράμματος. Σιγά-σιγά, ο δάσκαλος ανακαλύπτει ότι ο Λευτέρης
είναι πολύ ευαίσθητο παιδί και διόλου καθυστερημένο, έχει
μάλιστα συναρμολογήσει μόνος το ποδήλατό του και αποφασίζει
να τον βοηθήσει. Μια μέρα που ο Άρης είναι άρρωστος, στην τάξη
μπαίνει ο παλιός δάσκαλος κι ο Λευτέρης ξαναγίνεται ο περίγελος
των συμμαθητών του. Απελπισμένος εγκαταλείπει το σπίτι του
και ξεκινάει για τον Πλαταμώνα, για να συναντήσει τον παππού
του. Στην παραλία τον βρίσκει ο Άρης που προσπαθεί να τον
κάνει να ανακτήσει τη χαμένη του αυτοπεποίθηση.
Είδος ταινίας: Αισθηματική
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Σταύρακας
Ηθοποιοί: Νίκος Γεωργάκης, Μάνος Βακούσης, Θάνος
Γραμμένος, Δημήτρης Αλεξανδρής, Αλεξάνδρα Παντελάκη
Έτος παραγωγής: 1999
Διάρκεια: 101 λεπτά
Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
Επίθετα σε –ης, -ης, -ες
Τα επίθετα αυτά έχουν τις ίδιες καταλήξεις στο αρσενικό
και θηλυκό γένος (δικατάληκτα).
Τα επίθετα σε –ης, -ης, -ες δεν έχουν κλητική!
Με τον ίδιο τρόπο κλίνονται τα ευτυχής, διαρκής, συνεχής, πολυτελής, ευγενής,
δημοφιλής, επιεικής, σαφής, συγγενής, κ.ά.
Ενικός αριθμός
Ονομ. ο συνεχής η συνεχής το συνεχές
Γεν. του συνεχούς της συνεχούς του συνεχούς
Αιτ. το συνεχή τη συνεχή το συνεχές
Πληθυντικός αριθμός
Ονομ. οι συνεχείς οι συνεχείς τα συνεχή
Γεν. των συνεχών των συνεχών των συνεχών
Αιτ. τους συνεχείς τις συνεχείς τα συνεχή
Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
Επιθετικοί προσδιορισμοί
Επιθετικός προσδιορισμός είναι το επίθετο ή μια άλλη λέξη σε
θέση επιθέτου που προσδιορίζει το ουσιαστικό δίνοντάς του μια
ιδιότητα.
Ο επιθετικός προσδιορισμός μπορεί να είναι:
 Επίθετο: π.χ. Ο καλός μαθητής
 Ουσιαστικό: π.χ. Είδα τον Ελβετό γιατρό.
 Εμπρόθετο ουσιαστικό (με πρόθεση: από, για, με, δίχως,
χωρίς) π.χ. Είναι ένας άνθρωπος με γούστο.
 Αντωνυμία: π.χ. Είδαμε κάποιο μαθητή να φεύγει.
 Μετοχή: π.χ. Μου αρέσει το βαμμένο δωμάτιο.
 Αριθμητικό: π.χ. Ήρθαν τρεις φίλοι να με δουν.
 Επίρρημα με άρθρο: π.χ. Πήγανε στο δεξιό πεζοδρόμιο.
Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
Κανόνες συλλαβισμού
Για να κόψω μια λέξη στο τέλος μιας γραμμής όταν δε χωράει
ολόκληρη ακολουθώ τους κανόνες συλλαβισμού:
 Ένα σύμφωνο ανάμεσα σε δύο φωνήεντα συλλαβίζεται με
το δεύτερο φωνήεν. π.χ. έ–λα
 Τα δίψηφα φωνήεντα, οι δίφθογγοι και οι συνδυασμοί αυ
και ευ δε χωρίζονται. π.χ. ου-ρα-νός, γάι-δα-ρος, ναύ-της
 Δύο σύμφωνα ανάμεσα σε δύο φωνήεντα συλλαβίζονται με
το δεύτερο φωνήεν μόνο όταν αρχίζει από αυτά ελληνική
λέξη.
π.χ. ά-κρη (κρ: κρόκος)
Διαφορετικά χωρίζονται: το πρώτο πάει με το φωνήεν που
προηγείται και το δεύτερο με το φωνήεν που ακολουθεί.
π.χ. άλ-μα (από λμ δεν αρχίζει ελληνική λέξη)
Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
 Τρία ή περισσότερα σύμφωνα ανάμεσα σε δύο φωνήεντα
συλλαβίζονται με το ακόλουθο φωνήεν μόνο όταν αρχίζει
ελληνική λέξη με τουλάχιστον τα δύο πρώτα από αυτά.
π.χ. ά-σπρος (σπ: σπίτι), ε-χθρός (χθ: χθεσινός)
Διαφορετικά χωρίζονται: το πρώτο πάει με το φωνήεν που
προηγείται και τα υπόλοιπα με το φωνήεν που ακολουθεί.
π.χ. αν-θρωπος (δεν αρχίζει ελληνική λέξη από νθ)
 Τα όμοια σύμφωνα χωρίζονται, δηλαδή το πρώτο πάει με το
φωνήεν που προηγείται και το δεύτερο με το φωνήεν που
ακολουθεί.
π.χ. θά-λασ-σα, άλ-λος, σύν-νε-φο
Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
Πάμε σινεμά;
Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
Κυριολεξία και μεταφορά
Κυριολεξία έχουμε όταν χρησιμοποιούμε τα
ουσιαστικά, τα επίθετα, τα ρήματα, τα επιρρήματα και
τις μετοχές με την πραγματική τους σημασία.
π.χ. Έχει ένα χρυσό δαχτυλίδι.
Μεταφορά έχουμε όταν χρησιμοποιούμε μια λέξη με
αλλαγμένη σημασία, η οποία όμως συνδέεται με την
πραγματική της σημασία.
π.χ. Έχει χρυσή καρδιά.
Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
Συνώνυμα και αντώνυμα
Συνώνυμα λέγονται οι διαφορετικές λέξεις που
έχουν την ίδια περίπου σημασία.
Π.χ. παπάς – ιερέας, λευκός – άσπρος,
μπαμπάς – πατέρας, αγοράζω – ψωνίζω, …
Αντώνυμα (αντίθετα) ονομάζονται οι λέξεις
που έχουν την αντίθετη σημασία.
Π.χ. ψηλός – κοντός, πλούσιος – φτωχός,
όμορφος – άσχημος, πάνω – κάτω, γεμίζω –
αδειάζω, νίκη – ήττα,…
Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
Πώς γράφω μια πρόσκληση
Για να φτιάξω μια πρόσκληση για μια εκδήλωση, παράδειγμα,
μια θεατρική παράσταση, αναφέρω:
 Την προσφώνηση προς αυτόν που απευθύνω την
πρόσκληση: π.χ. κύριε, κυρία, αγαπητοί γονείς, κλπ. Αν η
πρόσκληση απευθύνεται στους πάντες, δεν αναφέρουμε άτομα:
π.χ. Σας περιμένουμε στο …
 Το σκοπό της πρόσκλησης: π.χ. θεατρική παράσταση των
μαθητών της ΣΤ τάξης με τίτλο:…
 Το χρόνο της εκδήλωσης (ημερομηνία και ώρα)
 Το χώρο της εκδήλωσης (διεύθυνση, περιοχή, τηλέφωνο, …)
π.χ. στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του σχολείου μας,
διεύθυνση..
 Άλλα πληροφοριακά στοιχεία: π.χ. είσοδος ελεύθερη,
Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
Χρονικοί προσδιορισμοί
Προσδιορίζουμε το χρόνο με:
 Τους χρόνους του ρήματος: παρελθοντικοί,
παροντικοί και μελλοντικοί χρόνοι (βλ. ενότητα 1)
 Χρονικά επιρρήματα και επιρρηματικές φράσεις:
είναι οι λέξεις που φανερώνουν χρόνο και απαντούν
στην ερώτηση πότε; (βλ. ενότητα 1)
 Ουσιαστικά: π.χ. Θα έρθουμε τη Δευτέρα το πρωί.
(βλ. ενότητα 1)
 Χρονικές προτάσεις: (βλ. ενότητα 1)
 Χρονικές μετοχές: π.χ. Πηγαίνοντας στο σχολείο,
συνάντησα την Ειρήνη.
Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
Γιαννακοπούλου Βίκυ
ΟΝΟΜΑ:
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:
ΕΝΟΤΗΤΑ 15 ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ-ΘΕΑΤΡΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ
1. . Να συμπληρώσεις το επίθετο πολύς σε όποιο γένος, αριθμό και
πτώση χρειάζεται.
• Έκανε ..................... θόρυβο για το τίποτα.
• Από την ..................... βιασύνη του κάνει λάθη.
• Το ................... κρύο τους είχε παραλύσει τα νεύρα.
• Σε χαιρετώ με ................... αγάπη.
• Ακούστηκαν φωνές ..................... παιδιών.
2. Να συμπληρώσεις τα κενά του πίνακα:
ΕΝΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
Ον. η ακριβής ημερομηνία το διεθνές βραβείο
Γεν.
Αιτ.
Κλ.
ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
Ον.
Γεν.
Αιτ.
Κλ.
3. Να δημιουργήσεις επίθετα ή μετοχές που μοιάζουν με επίθετα από τις
λέξεις των παρενθέσεων για να συμπληρώσεις το παρακάτω κείμενο:
Κάθε χειμώνα, στην καρδιά της ανελέητα ________________ (παγώνω)
Ανταρκτικής, στο πιο αφιλόξενο σημείο του πλανήτη, ξεκινά ένα απίστευτο
ταξίδι, σταθερά εδώ και χιλιετίες. Χιλιάδες __________________
(αυτοκράτορας) πιγκουΐνοι εγκαταλείπουν την ασφάλεια του βαθυγάλανου
σπιτιού τους και σκαρφαλώνουν στην ολόλευκη επιφάνεια.
Το Ταξίδι του Αυτοκράτορα, ______________ (πλουτίζω) σε γενναιότητα
και χιούμορ, μυστήριο και _______________ (μαγεύω) θέαμα που κόβει την
ανάσα, είναι η πρώτη ταινία ________________ (μεγαλώνω) μήκους που
αποτυπώνει την ______________ (έπος) ιστορία του __________________
(ήρωας) αγώνα τους για επιβίωση. Ένα ____________________
(κινηματογράφος) κατόρθωμα που αποδεικνύει ότι η φύση πλάθει τις πιο
___________________
(ομορφαίνω) ιστορίες.
Γιαννακοπούλου Βίκυ
4. Να εντοπίσετε τους χρονικούς προσδιορισμούς στο παρακάτω
κείμενο και να τους υπογραμμίσετε:
Το Θεσσαλικό Θέατρο, μετά τις επιτυχημένες παραστάσεις των
τραγωδιών <<Φιλοκτήτης>> και <<Προμηθέας Δεσμώτης>> τα δύο
προηγούμενα καλοκαίρια, προετοιμάζει για τη φετινή καλοκαιρινή
θεατρική περίοδο την παράσταση με την τραγωδία του Ευριπίδη
<<Ελένη>> σε σκηνοθεσία Γιάννη Μαργαρίτη, με τη Φιλαρέτη
Κομνηνού στον ομώνυμο ρόλο και τον Κωνσταντίνο
Κωνσταντόπουλο στο ρόλο του Μενέλαου. Η <<Ελένη>> ξεχωρίζει
από τις άλλες σωζόμενες τραγωδίες εξαιτίας του ύφους της. Ο
Ευριπίδης εκμεταλλεύεται μια άλλη εκδοχή του μύθου του Τρωικού
πολέμου, κατά την οποία η Ελένη δεν πήγε ποτέ στην Τροία. Εκεί
μεταφέρθηκε το είδωλό της, ενώ εκείνη έμεινε δέκα χρόνια στην
Αίγυπτο. Ο ποιητής τονίζει στην <<Ελένη>> τον παραλογισμό του
πολέμου, ένα μήνυμα ιδιαίτερα επίκαιρο την εποχή που διδάχτηκε η
τραγωδία, μετά το τέλος της σικελικής εκστρατείας, που έληξε
ταπεινωτικά για τους Αθηναίους. Το μήνυμα είναι επίκαιρο ακόμα
και σήμερα, ίσως περισσότερο από ποτέ.
5. Συμπλήρωσε τις παρακάτω προτάσεις με τις λέξεις της
παρένθεσης: (αλεπού, πούπουλο, σίφουνας, αηδόνι, κατσίκι, πίσσα,
λεμόνι, παπαρούνα, δελφίνι, περιστέρι).
● Είναι ελαφρύς σαν
• Είναι αγνό σαν
• Σκαρφαλώνει σαν
• Έγινε κόκκινος σαν
• Είναι πονηρός σαν
• Κολυμπά σαν
• Κιτρίνισε σαν το
• Τρέχει σαν
• Είναι μαύρος σαν
• Τραγουδά γλυκά σαν
6. Γράφω Κ αν είναι κυριολεξία και Μ αν είναι μεταφορά.
● Πικρό μαντάτο
• Πικρό σιρόπι
• Έσπασε το βάζο
• Έπεσε με τα μούτρα στη δουλειά
• Κρέμονταν από τα χείλη του δασκάλου τους
Πηγή: http://e-didaskalia.blogspot.gr/
Επαναληπτικές ασκήσεις στη Γλώσσα για την 15η ενότητα ΣΤ'
Δημοτικού (Κινηματογράφος-Θέατρο).
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΑΞΗ ΣΤ΄
ΕΝΟΤΗΤΑ 15η ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ-ΘΕΑΤΡΟ
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:_______________________________________________________
ΛΕΞΕΙΣ ΓΙΑ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ
Κιν..ματογράφος // καρδιοχτ..πια // ταχ..δρόμος // ακροπατ..ντας // παντζούρ.. // μισάν...χτος //
πρόν...α // εκατομμ..ρια // φύ...ο // μ...ράζω // σκ..νοθεσία // σ..νάριο // φ..τογραφία // ήχ..ς //
διεύθ..νση // παραγ..γός // προσεδάφ..ση // ..πόσχεση // αποχ..ρίζομαι // προσσελήν..ση //
εν..δρείο // οδοντίατρος // απομον..μένος // αδιέξ..δο // ..ττοπαθής // εμψυχ..νω // ενθαρρ..νω //
εφευρ..της // αυθεντ..κότητα // δ..σπιστος // ιδιοφ..ής // π..ροτέχνημα // φα...νή // ραπτομ..χανή
// ..ποδηματοπ...ός // κομμ..τρια // ατέλ...α // κ...τώνας // χιτ..νας.
1. Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων με την κατάλληλη
παρομοίωση από την παρένθεση:
( σαν το κερί, όπως η χελώνα, σαν αστραπή, σαν πούπουλο, σαν το σκύλο με τη γάτα,
σαν να ήταν η μάνα μου, σαν παπαγάλος, σαν απολιθωμένοι )
α) Περπατά αργά ___________________________________________________________
β) Στο διάστημα ο άνθρωπος είναι ελαφρύς ______________________________________
γ) Ο Γιώργος και ο Τάκης τσακώνονται _________________________________________
δ) Από τη στενοχώρια της έχει λιώσει ___________________________________________
ε) Ο μαθητής έλεγε το μάθημα ________________________________________________
στ) Μείναμε και οι δύο ακίνητοι ________________________________________________
ζ) Όρμησε _____________________________ να το πιάσει.
η) Η κυρία Άννα με περιποιήθηκε ______________________________________________
2. Να αντιστοιχίσεις τα επίθετα της στήλης Α με τις σωστές παρομοιώσεις της
στήλης Β:
Α Β
Σκληρό σαν την καρδιά ενός μαρουλιού
Απαλό σαν μαχαίρι
Τρυφερό σαν χάδι
Ψηλό σαν την πέτρα
Γρήγορο σαν κυπαρίσσι
Κοφτερό σαν τον άνεμο
Πηγή: http://e-didaskalia.blogspot.gr/
3. Να γράψεις μία κυριολεκτική και μία μεταφορική φράση για καθένα από τα
παρακάτω ρήματα:
α) σπάζω
___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________
β) πληρώνω
___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________
γ) παίρνω
___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________
δ) μυρίζω
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
4. Να σημειώσεις το γράμμα Κ για τις κυριολεξίες και το Μ για τις μεταφορές:
Έκοψε το δάχτυλό του με το μαχαίρι. ___ Απ’ τον καημό της έχει λιώσει. ___
Κόψε δρόμο από το μονοπάτι. ___ Τα κεριά έλιωσαν από τη ζέστη. ___
Έχουν πάρει τα μυαλά του αέρα. ___ Ο καφές ξεχείλισε στο φλιτζάνι. ___
Πάρε το βιβλίο σου και κάθισε να διαβάσεις.
___ Η βιβλιοθήκη ξεχειλίζει από βιβλία. ___
5. Να συλλαβίσεις τις παρακάτω λέξεις:
αρνήθηκε _________________ αλληλοβοήθεια _________________
ηλιοβασίλεμα _________________ διαταράσσει _________________
αντίρρηση _________________ διεύθυνση _________________
παιδιάστικος _________________ στιγμιαίος _________________
δρασκελιά _________________ ηλικιωμένος _________________
βενζινάδικο _________________ τέσσερις _________________
ηλεκτρισμός _________________ κοσμοϊστορικός _________________
6. Να συμπληρώσεις τα παρακάτω κενά βάζοντας τα επίθετα των παρενθέσεων
στον κατάλληλο τύπο:
α) Το ________ (διεθνής) αεροδρόμιο. ε) Την ________ (επικερδής) επιχείρηση.
β) Τις ________ (καταρρακτώδης) βροχές. στ) Τα ________ (αειθαλής) δέντρα.
Πηγή: http://e-didaskalia.blogspot.gr/
γ) Τα ________ (οινοπνευματώδης) ποτά. ζ) Η ______ (συνεχής) τουριστική ανάπτυξη
δ) Των ________ (πολυτελής) διαμερισμάτων. η) Οι ________ (αγγλομαθής) φοιτητές.
7. Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων με το επίθετο πολύς,
πολλή, πολύ και το επίρρημα πολύ:
α) Πρόκειται για ένα ________ έξυπνο σχέδιο.
β) Στη Μακεδονία έριξε ________ βροχή και ________ χαλάζι.
γ) ________ άνθρωποι δεν αντέχουν στην ________ ζέστη και ιδρώνουν ________.
δ) ________ σχέδια συζητήθηκαν, αλλά κανένα δεν κρίθηκε ________ αποτελεσματικό.
ε) Έχω ________ φίλους και παίζουμε ________ ώρες μαζί.
στ)Οι γιαγιάδες είναι ________ αγαπητά πρόσωπα και τις θυμόμαστε πάντα με ________
αγάπη.
8. Να υπογραμμίσεις τους επιθετικούς προσδιορισμούς στο παρακάτω κείμενο:
Στις μέρες μας ένα μεγάλο μέρος της ομορφιάς του Παρθενώνα έχει χαθεί, καθώς
πολλά από τα γλυπτά του αφαιρέθηκαν από ασυνείδητους αρχαιοκάπηλους. Τα
καλύτερα και σημαντικότερα κομμάτια από τα ανάγλυφα της ζωοφόρου του Παρθενώνα
και πολλά άλλα έργα αφαιρέθηκαν κρυφά από τον Άγγλο λόρδο Έλγιν το 1803 και το
1812, με την ανοχή των τουρκικών αρχών. Σήμερα εκτίθεται στο Βρετανικό Μουσείο. Η
ελληνική πολιτεία έχει ξεκινήσει, εδώ και αρκετά χρόνια, αγώνα για την επιστροφή των
μαρμάρων του Παρθενώνα.
9. Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων με τις παθητικές μετοχές
των ρημάτων στις παρενθέσεις:
α) Οι __________ (καλώ) έτρωγαν, έπιναν και χόρευαν.
β) Οι δυτικές συνοικίες είναι από τις πιο __________ (υποβαθμίζω) περιοχές της Αττικής.
γ) Η Ρένα προτίμησε να μείνει στο σπίτι, γιατί ήταν πολύ __________ (κουράζομαι).
δ) Όσο μιλούσε ο εισαγγελέας, οι __________ (κατηγορώ) άκουγαν με __________ (σκύβω)
κεφάλι.
ε) Το βαριά __________ (πληγώνομαι) ζώο ίσα ίσα που σάλευε.
στ)Η παράσταση ήταν ολωσδιόλου __________ (αποτυχαίνω).
ζ) Μέσα στο μπαούλο βρήκαν έναν __________ ( κρύβω) θησαυρό.
10. Συμπλήρωσε τις παρακάτω προτάσεις με τις λέξεις της παρένθεσης: (αλεπού,
πούπουλο, σίφουνας, αηδόνι, κατσίκι, πίσσα, λεμόνι, παπαρούνα, δελφίνι, περιστέρι).
• Είναι ελαφρύς σαν
• Είναι αγνό σαν
Πηγή: http://e-didaskalia.blogspot.gr/
• Σκαρφαλώνει σαν
• Έγινε κόκκινος σαν
• Είναι πονηρός σαν
• Κολυμπά σαν
• Κιτρίνισε σαν το
• Τρέχει σαν
• Είναι μαύρος σαν
• Τραγουδά γλυκά σαν
11. Γράφω Κ αν είναι κυριολεξία και Μ αν είναι μεταφορά.
• Πικρό μαντάτο
• Πικρό σιρόπι
• Έσπασε το βάζο
• Έπεσε με τα μούτρα στη δουλειά
• Κρέμονταν από τα χείλη του δασκάλου τους
• Έπεσε από ένα βράχο
• Δεν μπορούσε να συγκεντρώσει το μυαλό του
• Συγκέντρωσαν τα χρήματα για τη βοήθεια
• Έχασα την υπομονή μου μαζί σου
• Έχασε το πορτοφόλι του
12. Από τις μεταφορές κάνω κυριολεξίες.
• Γλυκό όνειρο:
• Κοφτερό μυαλό:
• Σιδερένια θέληση:
• Τρυφερά λόγια:
13. Από τις κυριολεξίες κάνω μεταφορές.
• Το αεροπλάνο πέταξε:
• Ελαφριά βαλίτσα:
• Πικρός καφές:
• Ζεστή σούπα:
• Χρυσό δαχτυλίδι:
14. Να εντοπίσετε τους χρονικούς προσδιορισμούς στο παρακάτω κείμενο:
Το Θεσσαλικό Θέατρο, μετά τις επιτυχημένες παραστάσεις των τραγωδιών <<Φιλοκτήτης>> και
<<Προμηθέας Δεσμώτης>> τα δύο προηγούμενα καλοκαίρια, προετοιμάζει για τη φετινή
καλοκαιρινή θεατρική περίοδο την παράσταση με την τραγωδία του Ευριπίδη <<Ελένη>> σε
σκηνοθεσία Γιάννη Μαργαρίτη, με τη Φιλαρέτη Κομνηνού στον ομώνυμο ρόλο και τον
Κωνσταντίνο Κωνσταντόπουλο στο ρόλο του Μενέλαου. Η <<Ελένη>> ξεχωρίζει από τις άλλες
σωζόμενες τραγωδίες εξαιτίας του ύφους της. Ο Ευριπίδης εκμεταλλεύεται μια άλλη εκδοχή του
μύθου του Τρωικού πολέμου, κατά την οποία η Ελένη δεν πήγε ποτέ στην Τροία. Εκεί μεταφέρθηκε
το είδωλό της, ενώ εκείνη έμεινε δέκα χρόνια στην Αίγυπτο. Ο ποιητής τονίζει στην <<Ελένη>> τον
Πηγή: http://e-didaskalia.blogspot.gr/
παραλογισμό του πολέμου, ένα μήνυμα ιδιαίτερα επίκαιρο την εποχή που διδάχτηκε η τραγωδία,
μετά το τέλος της σικελικής εκστρατείας, που έληξε ταπεινωτικά για τους Αθηναίους. Το μήνυμα
είναι επίκαιρο ακόμα και σήμερα, ίσως περισσότερο από ποτέ.
15. Στο παραπάνω κείμενο να εντοπίσετε τους επιθετικούς προσδιορισμούς.
16. Να συμπληρώσεις το επίθετο πολύς σε όποιο γένος, αριθμό και πτώση χρειάζεται.
• Έκανε ..................... θόρυβο για το τίποτα.
• Από την ..................... βιασύνη του κάνει λάθη.
• Το ................... κρύο τους είχε παραλύσει τα νεύρα.
• Σε χαιρετώ με ................... αγάπη.
• Ακούστηκαν φωνές ..................... παιδιών.
• Έχει .................. ζήλο και .................... όρεξη για γράμματα.
17. Να συμπληρώσεις τα κενά:
Ισχ...ρός άγρ...ος
φετ...νός άσχ...μος
βόρ..ος άς...μος
δαν...κός τέλ...ος
βορ...νός λογ...κός
οικ...ος πρόθ...μος
ετ...σιος ωρ...ος
γελ...ος βουν...σιος
σπουδ...ος αστ...ος
Γκουτσίδης Αντώνιος (Δ.Σ. Ψυχικού Σερρών)
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΑΞΗ ΣΤ΄
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 15ο
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ-ΘΕΑΤΡΟ
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:_______________________________________________________
1. Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων με την κατάλληλη παρομοίωση
από την παρένθεση:
( σαν το κερί, όπως η χελώνα, σαν αστραπή, σαν πούπουλο, σαν το σκύλο με τη γάτα, σαν να
ήταν η μάνα μου, σαν παπαγάλος, σαν απολιθωμένοι )
α) Περπατά αργά ___________________________________________________________
β) Στο διάστημα ο άνθρωπος είναι ελαφρύς ______________________________________
γ) Ο Γιώργος και ο Τάκης τσακώνονται _________________________________________
δ) Από τη στενοχώρια της έχει λιώσει ___________________________________________
ε) Ο μαθητής έλεγε το μάθημα ________________________________________________
στ) Μείναμε και οι δύο ακίνητοι ________________________________________________
ζ) Όρμησε _____________________________ να το πιάσει.
η) Η κυρία Άννα με περιποιήθηκε ______________________________________________
2. Να αντιστοιχίσεις τα επίθετα της στήλης Α με τις σωστές παρομοιώσεις της στήλης
Β:
Α Β
Σκληρό σαν την καρδιά ενός μαρουλιού
Απαλό σαν μαχαίρι
Τρυφερό σαν χάδι
Ψηλό σαν την πέτρα
Γρήγορο σαν κυπαρίσσι
Κοφτερό σαν τον άνεμο
3. Να γράψεις μία κυριολεκτική και μία μεταφορική φράση για καθένα από τα παρακά-
τω ρήματα:
α) σπάζω
___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________
β) πληρώνω
___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________
γ) παίρνω
___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________
δ) μυρίζω
___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________
4. Να σημειώσεις το γράμμα Κ για τις κυριολεξίες και το Μ για τις μεταφορές:
Έκοψε το δάχτυλό του με το μαχαίρι. ___ Απ’ τον καημό της έχει λιώσει. ___
Κόψε δρόμο από το μονοπάτι. ___ Τα κεριά έλιωσαν από τη ζέστη. ___
Έχουν πάρει τα μυαλά του αέρα. ___ Ο καφές ξεχείλισε στο φλιτζάνι. ___
Πάρε το βιβλίο σου και κάθισε να διαβάσεις. ___ Η βιβλιοθήκη ξεχειλίζει από βιβλία. ___
Γκουτσίδης Αντώνιος (Δ.Σ. Ψυχικού Σερρών)
5. Να συλλαβίσεις τις παρακάτω λέξεις:
αρνήθηκε _________________ αλληλοβοήθεια _________________
ηλιοβασίλεμα _________________ διαταράσσει _________________
αντίρρηση _________________ διεύθυνση _________________
παιδιάστικος _________________ στιγμιαίος _________________
δρασκελιά _________________ ηλικιωμένος _________________
βενζινάδικο _________________ τέσσερις _________________
ηλεκτρισμός _________________ κοσμοϊστορικός _________________
6. Να συμπληρώσεις τα παρακάτω κενά βάζοντας τα επίθετα των παρενθέσεων στον κα-
τάλληλο τύπο:
α) Το ________ (διεθνής) αεροδρόμιο. ε) Την ________ (επικερδής) επιχείρηση.
β) Τις ________ (καταρρακτώδης) βροχές. στ) Τα ________ (αειθαλής) δέντρα.
γ) Τα ________ (οινοπνευματώδης) ποτά. ζ) Η ______ (συνεχής) τουριστική ανάπτυξη
δ) Των ________ (πολυτελής) διαμερισμάτων. η) Οι ________ (αγγλομαθής) φοιτητές.
7. Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων με το επίθετο πολύς, πολλή, πο-
λύ και το επίρρημα πολύ:
α) Πρόκειται για ένα ________ έξυπνο σχέδιο.
β) Στη Μακεδονία έριξε ________ βροχή και ________ χαλάζι.
γ) ________ άνθρωποι δεν αντέχουν στην ________ ζέστη και ιδρώνουν ________.
δ) ________ σχέδια συζητήθηκαν, αλλά κανένα δεν κρίθηκε ________ αποτελεσματικό.
ε) Έχω ________ φίλους και παίζουμε ________ ώρες μαζί.
στ)Οι γιαγιάδες είναι ________ αγαπητά πρόσωπα και τις θυμόμαστε πάντα με ________ α-
γάπη.
8. Να υπογραμμίσεις τους επιθετικούς προσδιορισμούς στο παρακάτω κείμενο:
Στις μέρες μας ένα μεγάλο μέρος της ομορφιάς του Παρθενώνα έχει χαθεί, καθώς
πολλά από τα γλυπτά του αφαιρέθηκαν από ασυνείδητους αρχαιοκάπηλους. Τα καλύτερα και
σημαντικότερα κομμάτια από τα ανάγλυφα της ζωοφόρου του Παρθενώνα και πολλά άλλα
έργα αφαιρέθηκαν κρυφά από τον Άγγλο λόρδο Έλγιν το 1803 και το 1812, με την ανοχή των
τουρκικών αρχών. Σήμερα εκτίθεται στο Βρετανικό Μουσείο. Η ελληνική πολιτεία έχει ξεκι-
νήσει, εδώ και αρκετά χρόνια, αγώνα για την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα.
9. Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων με τις παθητικές μετοχές των
ρημάτων στις παρενθέσεις:
α) Οι __________ (καλώ) έτρωγαν, έπιναν και χόρευαν.
β) Οι δυτικές συνοικίες είναι από τις πιο __________ (υποβαθμίζω) περιοχές της Αττικής.
γ) Η Ρένα προτίμησε να μείνει στο σπίτι, γιατί ήταν πολύ __________ (κουράζομαι).
δ) Όσο μιλούσε ο εισαγγελέας, οι __________ (κατηγορώ) άκουγαν με __________ (σκύβω)
κεφάλι.
ε) Το βαριά __________ (πληγώνομαι) ζώο ίσα ίσα που σάλευε.
στ)Η παράσταση ήταν ολωσδιόλου __________ (αποτυχαίνω).
ζ) Μέσα στο μπαούλο βρήκαν έναν __________ ( κρύβω) θησαυρό.
Τόνια
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ
ΟΝΟΜΑ:
1. Να γράψεις προτάσεις με τους χρονικούς προσδιορισμούς:
(Χθες) ______________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________
(από δω και μπρος) ___________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________
(ως αύριο) __________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________
(για πολλή ώρα) _____________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________
( όταν ξεκίνησε) _____________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________
2. Να εντοπίσεις τα ρήματα του κειμένου και να συμπληρώσεις τον πίνακα.
…..
Η ιστορία αρχίζει, όταν δύο δικηγόροι επισκέπτονται το δέκατο εγγονό του συγγραφέα, ο οποίος
είναι ηθοποιός, και τον ενημερώνουν ότι η πρώτη έκδοση του αριστουργήματος, που έχει γίνει πριν από
τετρακόσια χρόνια, είναι ακόμη χρεωμένη. Θα τον κλείσουν φυλακή, αλλά με τη βοήθεια του δέκατου
προπάππου και ήρωά του η εξέλιξη θα είναι απρόσμενη.
ΡΗΜΑ ΧΡΟΝΟΣ ΕΓΚΛΙΣΗ ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΡΟΣΩΠΟ
3. Να συμπληρώσεις τα κενά του πίνακα:
ΕΝΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
Ον. η ακριβής ημερομηνία το διεθνές βραβείο
Γεν.
Αιτ.
Κλ.
ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
Ον.
Γεν.
Αιτ.
Κλ.
Τόνια
4. α.) Μέσα στο κρυπτόλεξο έχουν βρει καταφύγιο δεκαπέντε επίθετα. Μπορείς να τα
βρεις;
Δ Η Λ Η Τ Η Ρ Ι Ω Δ Η Σ Θ Α
Α Σ Δ Φ Γ Η Ξ Κ Λ Ι Ε Α Ξ Λ
Π Ο Λ Υ Τ Ε Λ Η Σ Ε Ζ Υ Ξ Μ
Ρ Λ Ρ Δ Θ Π Σ Ε Τ Θ Χ Τ Μ Α
Ο Ι Φ Ι Ξ Ι Ε Μ Γ Ν Ψ Ο Κ Τ
Σ Γ Γ Α Κ Κ Δ Φ Η Η Ω Τ Ι Ω
Ε Ο Η Ρ Λ Ε Ψ Α Ξ Σ Β Ε Ο Δ
Χ Μ Υ Κ Ο Ρ Χ Ν Ν Ο Τ Λ Π Η
Η Ε Η Η Π Δ Σ Η Μ Λ Γ Η Λ Σ
Σ Λ Ξ Σ Ο Η Ζ Σ Α Φ Η Σ Ψ Μ
Α Η Ρ Γ Τ Σ Α Σ Τ Α Θ Η Σ Υ
Ζ Σ Υ Ν Ε Π Η Σ Η Ξ Φ Χ Ζ Ρ
Β Α Σ Σ Φ Α Π Λ Α Ν Η Σ Ι Θ
Ω Β Ν Ν Ξ Θ Υ Ε Λ Λ Ω Δ Η Σ
β.) Τώρα συμπλήρωσε τα κενά των προτάσεων με το σωστό τύπο των επιθέτων.
 Την _________________ εβδομάδα θα πάω στον κινηματογράφο με την αδερφή μου.
 Οι φίλοι μου είναι πολύ ______________ στα ραντεβού τους.
 Η σκηνοθεσία της παράσταση δεν ήταν τόσο καλή, με αποτέλεσμα το νόημά της να μην ήταν τόσο
____________________ για τους θεατές.
 Δε με πρόσεχε όταν μιλούσα και στο τέλος με κοιτούσε με βλέμμα ___________________.
 Το ντοκιμαντέρ αυτό προβλήθηκε στις αίθουσες έπειτα από _____________________ προσπάθειες.
 Τα καράβια δε θα φύγουν, εξαιτίας των ____________________ ανέμων.
 Η αίθουσα προβολών του δήμου μας έγινε εξαιρετικά _____________________ μετά την ανακαίνισή της.
 Στην ταινία, ο εχθρός του πρωταγωνιστή έριξε __________________ αέρια.
 Ο θίασος της παράστασης ήταν ___________________, αφού αποτελούνταν μόνο από πέντε ηθοποιούς.
 Η _______________________ ανάπτυξη της τεχνολογίας βελτίωσε πολύ την ποιότητα των κινηματογραφικών
ταινιών.
 Προβάλλονται ______________________ επεισόδια της τηλεοπτικής σειράς κάθε εβδομάδα.
 Η δουλειά του ηθοποιού δεν είναι τόσο _________________, καθώς μπορεί να υπάρξει μακροχρόνια περίοδο
ανεργίας.
 Ήταν ___________________ η προσπάθεια του σκηνοθέτη να ρίξει το βάρος στην προβολή του φυσικού
περιβάλλοντος.
 Οι εισπράξεις μιας θεατρικής παράστασης είναι __________________, αφού ο αριθμός των θεατών δεν είναι
σταθερός κάθε μέρα.
5. Να δημιουργήσεις επίθετα ή μετοχές που μοιάζουν με επίθετα από τις λέξεις των
παρενθέσεων για να συμπληρώσεις το παρακάτω κείμενο:
Κάθε χειμώνα, στην καρδιά της ανελέητα ________________ (παγώνω) Ανταρκτικής, στο πιο
αφιλόξενο σημείο του πλανήτη, ξεκινά ένα απίστευτο ταξίδι, σταθερά εδώ και χιλιετίες.
Χιλιάδες __________________ (αυτοκράτορας) πιγκουΐνοι εγκαταλείπουν την ασφάλεια του
βαθυγάλανου σπιτιού τους και σκαρφαλώνουν στην ολόλευκη επιφάνεια.
Το Ταξίδι του Αυτοκράτορα, ______________ (πλουτίζω) σε γενναιότητα και χιούμορ,
μυστήριο και _______________ (μαγεύω) θέαμα που κόβει την ανάσα, είναι η πρώτη ταινία
________________ (μεγαλώνω) μήκους που αποτυπώνει την ______________ (έπος) ιστορία του
__________________ (ήρωας) αγώνα τους για επιβίωση. Ένα ____________________
(κινηματογράφος) κατόρθωμα που αποδεικνύει ότι η φύση πλάθει τις πιο ___________________
(ομορφαίνω) ιστορίες.
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: _______________________________________ ΤΑΞΗ ΣΤ΄
Παλάνης Αθανάσιος
Κριτήριο αξιολόγησης 15ης
ενότητας
1. Συμπλήρωσε τις φράσεις με το επίθετο ο πολύς, η πολλή, το πολύ
ή με το επίρρημα πολύ:
• Η θεατρική παράσταση ήταν …………………… βαρετή, γι’ αυτό ……………….
θεατές έφυγαν πριν τελειώσει.
• Είναι ………………………. διάσημος ποδοσφαιριστής, έχει παίξει σε
……………………… διεθνείς αγώνες, και έχει ……………………… θαυμαστές.
• ……………………… ηλικιωμένοι πέθαναν εξαιτίας της ………………… ζέστης.
• Νύσταζε τόσο ……………………., ώστε κοιμήθηκε για ……………………… ώρες
στην πολυθρόνα.
• …………………….. γρήγορα κατάλαβε ότι είχε κάνει ……………………. λάθη
στην άσκηση.
2. Να γράψετε τα επίθετα των παρενθέσεων στο σωστό γένος,
αριθμό και πτώση.
• (αξιοπρεπής) άνθρωποι  …………………………………………………
• (διαπρεπής) επιστήμονα  …………………………………………………
• (προφανής) λόγους  …………………………………………………
• (πολυμελής) οικογένειας  …………………………………………………
• (ηφαιστειογενής) έδαφος  …………………………………………………
• (επιεικής) αποφάσεων  …………………………………………………
• (αφανής) ήρωες  …………………………………………………
• (δηλητηριώδης) αέρια  …………………………………………………
3. Συμπληρώστε τα ρήματα στο σωστό χρόνο.
Μετά τη δολοφονία του Φιλίππου Β΄…………………………….. (ανεβαίνω) στο θρόνο
της Μακεδονίας ο γιος του Αλέξανδρος, ο οποίος ………………………………………
(πραγματοποιώ) την εκστρατεία εναντίον των Περσών. Αρχικά ο Αλέξανδρος
………………………….. (αναλαμβάνω) την ηγεσία της εκστρατείας, αφού
…………………………. (ανακηρύσσομαι) ηγέτης όλων των Ελλήνων. Στη συνέχεια
……………………….. (τιμωρώ) με αυστηρότητα τους Θηβαίους που
…………………….….. (εξεγείρομαι) εναντίον του. Αφού ………………….……
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: _______________________________________ ΤΑΞΗ ΣΤ΄
Παλάνης Αθανάσιος
(σταθεροποιώ) την κυριαρχία του στον ελλαδικό χώρο, …………………. (αρχίζω)
τις προετοιμασίες για τη μεγάλη εκστρατεία. …………………………..(συγκεντρώνω)
στρατιωτική δύναμη από 30.000 πεζούς και 5.000 ιππείς που ……………… (έχω)
πολύ καλή οργάνωση και ικανούς στρατηγούς. Την άνοιξη του 334 π.Χ. ο
Αλέξανδρος …………………………. (περνώ) με το στρατό του τον Ελλήσποντο και
………………………… (νικώ) τους Πέρσες στο Γρανικό ποταμό. Οι περσικές δυνάμεις
……………………………… (διαλύομαι). Οι ελληνικές πόλεις της Μ. Ασίας τον
………………………………… (υποδέχομαι) ως ελευθερωτή.
4. Να συνδέσετε τις παρακάτω φράσεις με χρονικούς συνδέσμους,
όπως στο παράδειγμα.
 Ο κύριος Φονγκ ζήτησε να νοικιάσει ελέφαντα.
Ο Ινδός αρνήθηκε. (όταν)
 Όταν ο κύριος Φονγκ ζήτησε να νοικιάσει ελέφαντα, ο Ινδός αρνήθηκε.
 Ο δάσκαλός μας πήρε μετάθεση. Όλη η τάξη στεναχωρήθηκε. (όταν)
 ……………………………………………………………………………………………………..
 Οι ηθοποιοί βγήκαν στη σκηνή.
Οι θεατές άρχισαν να τους χειροκροτούν. (μόλις)
 ……………………………………………………………………………………………………..
 Παρακολουθούσαμε την ταινία. Έγινε διακοπή ρεύματος. (ενώ)
 ……………………………………………………………………………………………………..
 Θα πάρω το πτυχίο μου. Θα κάνω μεταπτυχιακές σπουδές. (αφού)
 ……………………………………………………………………………………………………..
 Έτρεχα στο πάρκο μαζί με το σκύλο μου.
 Σκόνταψα και έπεσα. (καθώς)
 ……………………………………………………………………………………………………..
5. Να βρείτε τα επίθετα που παράγονται από τις παρακάτω λέξεις.
 τέλος  …………………………..  ενοχλώ  ……………………………..
 φύση  …………………………..  δίπλα  ……………………………..
 μακριά  …………………………..  απαιτώ  ……………………………..
 βροχή  …………………………..  βλάβη  ……………………………..
 θάλασσα  …………………………..  μαγεία  ……………………………..
 καλοκαίρι  …………………………..  ασήμι  ……………………………..
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: _______________________________________ ΤΑΞΗ ΣΤ΄
Παλάνης Αθανάσιος
6. Να κάνετε προτάσεις με τις παρακάτω μεταφορικές φράσεις.
• πετώ στα σύννεφα
………………………………………………………………………………………………………………
• έπεσε το ηθικό του
………………………………………………………………………………………………………………
• πλήρωσε τη νύφη
………………………………………………………………………………………………………………
• πάτησε πόδι
………………………………………………………………………………………………………………
7. Αντικαταστήστε στο κείμενο τις λέξεις της παρένθεσης με κάποια
συνώνυμη ή αντώνυμή τους ανάλογα με το περιεχόμενο της
πρότασης.
Η αμμουδιά του Μούντι ήταν ……………………… (άδεια) κόσμο, ο ήλιος με τις
πύρινες αχτίδες του ………………………… (άσπριζε) τα ξαπλωμένα
………………………… (σώματα), νέα παιδιά έπαιζαν ρακέτες και κάθε τόσο
………………………… (περπατούσαν) εδώ κι εκεί πίσω απ’ τις …………………………
(λευκές) μπαλίτσες που τους ξέφευγαν, παιδάκια με τα φτυαράκια και τα
κουβαδάκια …………………………… (γκρέμιζαν) πύργους ………………… (κάτω) στην
άμμο. Κάτω από τις πολύχρωμες ομπρέλες οι κυρίες, ……………………… (όρθιες)
στις …………………………. (μεγάλες) πολυθρόνες, προσπαθούσαν να αποφύγουν
την …………………………. (λίγη) ζέστη. Η θάλασσα ήταν γεμάτη από κανό,
λαστιχένια στρώματα, φωνές και ……………………….. (κλάματα). Στη βεράντα του
…………………………….. (ρεστοράν), όσοι είχαν ………………………… (σηκωθεί) αργά,
έπαιρναν ακόμα το ……………………….. (βραδινό) τους. Σ’ ένα τραπέζι, οι τρεις
φίλες, η Βέρα, η Ζωή και η Άννα, έπιναν το δεύτερο καφεδάκι τους
………………………………… (κουβεντιάζοντας) για όλα και για τίποτα,
…………………………………. (δυσαρεστημένες) για την όμορφη …………………………
(συντροφιά) και για το αιγινήτικο ……………………………… (θέρος) τους.
Ενότητα 15
κινηματογράφος – θέατρο
σελ.
712
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ
Πότε και πώς χρησιμοποιούμε την παρομοίωση και τη μεταφορά
Θεωρία:
Κυριολεξία: είναι η χρήση των λέξεων με την πραγματική τους ση-
μασία.
π.χ. χρυσό δαχτυλίδι
Μεταφορά: είναι η χρήση μιας λέξης όχι με την πραγματική της σημασία αλλά με
άλλη. Η σημασία της λέξης «μεταφέρεται» σε μια άλλη.
π.χ. χρυσή καρδιά
Παρομοίωση: για να τονίσουμε μια ιδιότητα ενός προσώπου ή ενός πράγματος,
το συσχετίζουμε (συγκρίνουμε) με κάτι άλλο πολύ γνωστό, που έχει την ίδια ιδιότη-
τα αλλά σε μεγαλύτερο βαθμό. Χρησιμοποιούμε για τη σύγκριση τις λέξεις: σαν,
όπως, λες και, σάμπως, καθώς.
π.χ. Τρέχει γρήγορα σαν λαγός.
* Προσέχω: Δεν μπερδεύω το χρονικό «σαν» με το «σαν» που δηλώνει παρομοί-
ωση:
Παράδειγμα: Σαν ξημερώσει, θα φύγουμε. (σαν = όταν)
Είναι ψηλός σαν κυπαρίσσι. (σαν = όπως)
* Η μεταφορά και η παρομοίωση είναι σχήματα λόγου.
σελ.
713
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Ασκήσεις:
1. Να συμπληρώσετε τις παρομοιώσεις
Έλιωσε σαν ____________________________.
Είναι ____________________________ σαν μετάξι.
Σκαρφαλώνει στα δέντρα σαν____________________________.
Είναι ____________________________ όπως το μέλι.
Είναι κοφτερό σαν ____________________________.
Είναι ξινό σαν ____________________________.
Περπατάει ____________________________ λες και είναι χελώνα.
Είναι ____________________________ όπως η παπαρούνα.
2. Να συμπληρώσετε μέσα στο κουτάκι (Π) για την παρομοίωση, (Μ) για τη με-
ταφορά και (Κ) για την κυριολεξία.
Ο Αλέξανδρος πεινάει όπως ο λύκος.
Μας είπε πικρά λόγια.
Άνοιξε την πόρτα κι έφυγε.
Ο Μάριος είναι κλειστός άνθρωπος.
Στεκόταν ακίνητος λες και ήταν άγαλμα.
Κουράστηκε πολύ και δεν μπορεί να πάρει τα πόδια του.
σελ.
714
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Τα παιδιά πετούν την μπάλα.
Τσακώνονται σαν τον σκύλο με τη γάτα.
Πήρε το δρόμο του γυρισμού.
3. Να γράψετε ένα κείμενο στο οποίο θα περιγράφετε ένα όμορφο τοπίο, χρησι-
μοποιώντας παρομοιώσεις και μεταφορές. Υπογραμμίστε με πράσινο τις παρο-
μοιώσεις και με μπλε τις μεταφορές.
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
σελ.
715
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
4. Να γράψετε δίπλα από κάθε πρόταση (Π) αν το σαν δηλώνει παρομοίωση και
(Χ) αν είναι χρονικό.
Σαν τελειώσω τα μαθήματά μου, θα βγούμε να παίξουμε.
Θα με καταλάβεις, σαν έρθει η μέρα που θα φθάσεις στην ηλικία μου.
Έγινε κίτρινος, σαν το λεμόνι.
Κοιμήθηκε, σαν έπεσε η νύχτα.
Κοιμήθηκε σαν πουλάκι.
Σαν δελφίνι κολυμπάς!
σελ.
716
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
5. Να γράψετε δύο προτάσεις με κάθε λέξη: μία με τη μεταφορική και μία με
την κυριολεκτική της σημασία.
παίρνω, ανοιχτός, βαθύς, ακτινοβολία, κόβω, βάρος
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
σελ.
717
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Συνώνυμες Λέξεις
Θεωρία:
Συνώνυμες είναι οι λέξεις που έχουν την ίδια σημασία:
Άφθονος – μπόλικος
σελ.
718
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Ασκήσεις:
1. Να γράψετε ένα συνώνυμο για κάθε λέξη.
αναπληρώνω: __________________
συμβάλλω: __________________
φθείρω: __________________
λιτότητα: __________________
απέραντος: __________________
μέριμνα: __________________
υποχρεώνω: __________________
ξοδεύω: __________________
ωχρός: __________________
ακμή: __________________
πράττω: __________________
σπάνιος: __________________
απωθώ: __________________
2. Να σβήσετε τη λέξη που δεν ταιριάζει
ψεγάδι, ελάττωμα, ατέλεια, προσόν
φθίνω, τονώνομαι, ατονώ, εξασθενώ
κατσουφιασμένος, χαρούμενος, εύθυμος, κεφάτος
ορθώνω, υψώνω, γκρεμίζω, σηκώνω
δυσνόητος, σαφής, ξεκάθαρος, ολοφάνερος
πράος, ήμερος, φιλήσυχος, άγριος
ξεφεύγω, διαφεύγω, παγιδεύομαι, γλιτώνω
σελ.
719
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Επίθετο πολύς – πολλή – πολύ
Θεωρία:
Ενικός Αριθμός
ΑΡΣΕΝΙΚΟ ΘΗΛΥΚΟ ΟΥΔΕΤΕΡΟ
ο πολύς η πολλή το πολύ
(του πολύ) της πολλής (του πολύ)
τον πολύ την πολλή τον πολύ
- - -
Πληθυντικός Αριθμός
ΑΡΣΕΝΙΚΟ ΘΗΛΥΚΟ ΟΥΔΕΤΕΡΟ
οι πολλοί οι πολλές τα πολλά
των πολλών των πολλών των πολλών
τους πολλούς τις πολλές τα πολλά
- - -
* Προσέχω: Το επίθετο πολύς – πολλή – πολύ γράφεται με ένα –λ και –υ στον ενικό
του αρσενικού και του ουδετέρου, ενώ με δύο –λλ γράφεται στον πληθυντικό και
στο θηλυκό.
* Όταν το επίθετο πολύς – πολλή – πολύ παίρνει ένα –λ βάζω πάντα –υ!!
*ΔΕΝ μπερδεύω το επίθετο πολύς – πολλή – πολύ με το επίρρημα πολύ:
 Το επίρρημα πολύ γράφεται πάντα με ένα –λ και –υ.
σελ.
720
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
 Το επίρρημα πολύ συνοδεύει ρήματα, επιρρήματα, επίθετα ή μετοχές.
 Το επίθετο πολύς – πολλή – πολύ συνοδεύει ουσιαστικά.
ΠΡΟΣΟΧΗ!!
Πολλοί μικροί κήποι (= Οι κήποι είναι πολλοί και μικροί).
Η λέξη «πολλοί» συνοδεύει το ουσιαστικό «κήποι», άρα είναι επίθετο.
ΑΛΛΑ
Πολύ μικροί κήποι (= Οι κήποι είναι πολύ μικροί).
Η λέξη «πολύ» συνοδεύει το επίθετο «μικροί», άρα είναι επίρρημα.
Βίντεο: Επίθετο Πολύς-Πολλή-Πολύ
σελ.
721
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Ασκήσεις:
1. Να διορθώσετε τα λάθη, όπου υπάρχουν.
Έχω βάλει πολύ αλάτι στις πατάτες.
Αυτή η τούρτα είναι πολλή ωραία, αλλά έχει πολύ ζάχαρη.
Να είστε πολλοί προσεκτικοί!
Εχθές το βράδυ έβρεξε πολύ.
Εχθές το βράδυ έριξε πολύ βροχή.
Πολλοί άνθρωποι ήταν απελπισμένοι.
Οι άνθρωποι ήταν πολλοί απελπισμένοι.
Πρέπει να διαβάζεις με πολλή προσοχή.
Είναι πολλή μικρή ακόμη για να δει αυτή την ταινία.
Στην παράσταση μας τίμησαν πολλοί φίλοι μας.
2. Να υπογραμμίσετε με κόκκινο το επίρρημα πολύ και με πράσινο το επίθετο
πολύς –πολλή –πολύ.
Μη βάζετε πολύ χρώμα στις ζωγραφιές σας.
Θα ήθελα πολύ ένα παγωτό.
Μου αρέσει πολύ το καλοκαίρι.
Μαζεύτηκαν πολλοί άνθρωποι στον δρόμο.
Μου αρέσει να βρίσκομαι ανάμεσα σε πολύ κόσμο.
Έκανε πολύ θόρυβο και ξύπνησαν όλοι.
Κάνει πολύ κρύο.
Κρυώνω πολύ σήμερα.
σελ.
722
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Μη φωνάζεις τόσο πολύ.
Ο Γιώργος τρέχει πολύ γρήγορα.
Ο Γιώργος είναι πολύ γρήγορος.
σελ.
723
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ
Επιθετικοί Προσδιορισμοί
Θεωρία:
Επιθετικός Προσδιορισμός είναι μια λέξη σε θέση επιθέτου που
προσδιορίζει ένα ουσιαστικό, προσδίδει στο ουσιαστικό μια ιδιότητα.
Ως επιθετικός προσδιορισμός μπορεί να λειτουργήσει:
Ένα επίθετο – όμορφος κήπος
Ένα ουσιαστικό – Άγγλος τουρίστας
Ένα εμπρόθετο ουσιαστικό – τοίχος από τούβλα
Μία αντωνυμία – κάποιος άνθρωπος
Μία μετοχή – λυπημένο παιδί
Ένα αριθμητικό – δύο παιδιά
Ένα επίρρημα με άρθρο – το πάνω διαμέρισμα
σελ.
724
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Ασκήσεις:
1. Στο παρακάτω κείμενο να εντοπίσετε τους επιθετικούς προσδιορισμούς.
Κάποτε, στην άκρη ενός δάσους, ζούσε με τη μαμά του ένα όμορφο κοριτσάκι.
Την έλεγαν Κοκκινοσκουφίτσα, επειδή φορούσε συνέχεια ένα κόκκινο σκουφάκι.
Κάποια μέρα η μαμά της, της είπε «Κοκκινοσκουφίτσα μου, η γιαγιά είναι άρρω-
στη. Πήγαινε να τη δεις και πάρε να της δώσεις αυτό το καλαθάκι. Πρόσεχε όμως
γιατί στο δάσος ζει ο κακός λύκος και είναι πολύ επικίνδυνος».
Η Κοκκινοσκουφίτσα ξεκίνησε χαρούμενη για το μακρινό σπίτι της γιαγιάς.
Ξάφνου, ενώ μάζευε λουλούδια για τη γιαγιά της πετάγεται μπροστά της ο κακός
λύκος.
Η Κοκκινοσκουφίτσα, ξεχνώντας τη συμβουλή της μαμάς της, απάντησε στο λύ-
κο: «Πάω αυτό το καλαθάκι στην άρρωστη γιαγιά μου».
Ο λύκος κοίταξε την Κοκκινοσκουφίτσα και ξερογλείφτηκε. «Και που μένει η γι-
αγιά σου, κοριτσάκι μου;» Η Κοκκινοσκουφίτσα του έδειξε προς τα πού ήταν το
σπίτι της γιαγιάς και συνέχισε να μαζεύει λουλούδια, ενώ ο λύκος έφυγε τρέχοντας.
Σε λίγο, ο λύκος είχε φτάσει στο σπίτι της γιαγιάς και χτύπησε τη πόρτα. «Ποιος
είναι;».
Ρώτησε η γιαγιά.
Ο λύκος, άλλαξε τη φωνή του και είπε με γλυκό τρόπο:
«Είμαι η εγγονούλα σου και σου φέρνω ένα καλαθάκι».
«Αχ, Κοκκινοσκουφίτσα μου, εσύ είσαι; Έλα μέσα, η πόρτα δεν είναι κλειδωμέ-
νη».
σελ.
725
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Με μιας ο λύκος μπαίνει μέσα και κάνει τη γιαγιά μια χαψιά! Έπειτα φόρεσε τη
νυχτικιά της και χώθηκε κάτω από τις κουβέρτες για να περιμένει την Κοκκινο-
σκουφίτσα. Σε λίγο έφτασε στο σπίτι η Κοκκινοσκουφίτσα.
Χαιρέτησε τη γιαγιά της, άλλα της φάνηκε λίγο διαφορετική όταν πλησίασε στο
κρεβάτι.
-Γιαγιά γιατί έχεις τόσο μεγάλα αφτιά;
-Για να σ’ ακούω καλύτερα, παιδάκι μου, απάντησε ο λύκος με πιο λεπτή φωνή.
-Και γιατί έχεις τόσο μεγάλο στόμα;
-Για να σε φάω καλύτερα! Είπε και την έκανε μια χαψιά!
Ο σκασμένος απ’ το πολύ φαΐ λύκος ξάπλωσε στο κρεβάτι και αποκοιμήθηκε.
Για κακή του τύχη όμως εκείνη την ώρα περνούσε απ’ το σπίτι ένας κυνηγός.
Μπαίνει μέσα, βλέπει τη φουσκωμένη κοιλιά του λύκου και κατάλαβε αμέσως τι
είχε γίνει.
Παίρνει λοιπόν ένα κοφτερό μαχαίρι ανοίγει τη κοιλιά του λύκου και βγάζει από
μέσα την Κοκκινοσκουφίτσα και τη γιαγιά της.
Η γιαγιά και η Κοκκινοσκουφίτσα ευχαρίστησαν τον θαρραλέο κυνηγό και η
Κοκκινοσκουφίτσα υποσχέθηκε πως από δω και πέρα θα άκουγε πάντα τις συμβου-
λές της μαμάς της.
Τα παραμύθια των αδερφών Γκριμ
paramithia.net
σελ.
726
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Ποιος είναι ο ρόλος των χρονικών προσδιορισμών
Θεωρία:
Για να δείξουμε το χρόνο χρησιμοποιούμε επιρρήματα, ουσιαστικά
ή επίθετα με λειτουργία επιρρήματος και χρονικές προτάσεις.
Για να βρούμε τους προσδιορισμούς του χρόνου μέσα σε μια πρόταση ρωτά-
με «Πότε;»
 Τα χρονικά επιρρήματα είναι άκλιτες λέξεις που φανερώνουν χρόνο.
 Τα ουσιαστικά και τα επίθετα λειτουργούν ως επιρρήματα για να δείξουν το
χρόνο.
Ουσιαστικά: το πρωί, το απόγευμα, το μεσημέρι, το βράδυ, στο παρελθόν,
στο μέλλον, προς το παρόν, τη νύχτα, την (μια) μέρα, μια φορά κι έναν
καιρό………
Επίθετα: σύντομος, προηγούμενος, επόμενος, σημερινός, χθεσινός, αυρια-
νός, φετινός, περσινός, πολυετής………
σήμερα, χθες, αύριο, σε λίγο, τώρα, μετά, αργότερα, ύστερα, έπειτα, κατό-
πιν, πέρυσι, νωρίς, φέτος, απόψε, συνέχεια, συχνά, σπάνια, ξανά, γρήγορα,
αργά, πάντα, πάντοτε, ποτέ, κάποτε, ,άλλοτε, τακτικά, συνήθως, πότε πό-
τε………
σελ.
727
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
 Μια δευτερεύουσα/ εξαρτημένη χρονική πρόταση ξεκινά (εισάγεται) με χρο-
νικούς συνδέσμους και δείχνουν το χρόνο.
όταν, μόλις, ωσότου, αφού, αφότου, μόλις , καθώς, κάθε που, ενώ, όποτε,
όσο που, πριν, προτού, σαν, άμα , ώσπου, ………
σελ.
728
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Ασκήσεις:
1. Στο παρακάτω κείμενο να υπογραμμίσετε τους χρονικούς προσ-
διορισμούς.
Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε σ' ένα καταπράσινο αγρόκτημα μια πάπια. Είχε
φτιάξει ανάμεσα σε κάτι καλάμια μια μικρή φωλιά κι εκεί κλωσούσε τα αυγά της.
Κάθε μέρα καθόταν ώρες ολόκληρες πάνω στα αβγουλάκια, τα ζέσταινε και περίμε-
νε πως και πως να βγουν από μέσα τους τα μικρά παπάκια.
Ώσπου μια μέρα τα αυγά άρχισαν να ραγίζουν κι από μέσα ξεπρόβαλαν όμορφα,
κίτρινα παπάκια. Η πάπια καμάρωνε τα παιδάκια της, αλλά κοιτούσε με ανησυχία
ένα αυγό που δεν είχε ακόμα σπάσει…
Όταν έσπασε από μέσα δε βγήκε ένα παπάκι όπως τα προηγούμενα! Η πάπια κοί-
ταξε με περιέργεια αυτό το πλασματάκι που είχε γκρίζο τρίχωμα και ήταν πιο άσχη-
μο απ τα άλλα παπάκια.
-Λες το αυγό να ήταν από γαλοπούλα;
Σκεφτόταν η πάπια καθώς καμάρωνε τα παπάκια της.
-Θα δούμε… Αν είναι γαλόπουλο θα φοβάται να μπει στο νερό..
Έτσι όταν πέρασαν λίγες μέρες η πάπια πήρε τα παπάκια της και πήγαν στην λι-
μνούλα που ήταν εκεί κοντά. Όλα τα παπάκια ακόμα και το γκρίζο παπάκι βούτηξαν
χαρούμενα στο νερό και ακλούθησαν τη μανούλα τους. Η πάπια σαν είδε και το
γκρίζο παπί να μπαίνει στο νερό πείστηκε πως ήταν σίγουρα δικό της και αποφάσισε
να το αγαπάει όπως και τα άλλα της παιδιά.
Ο καιρός περνούσε κι ενώ τα αδέρφια του γινόταν όλο και πιο όμορφα αυτό φαι-
νόταν όλο και πιο άσχημο δίπλα τους. Τα ζώα του αγροκτήματος το κορόιδευαν, το
ίδιο και τα αδέρφια του.
σελ.
729
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Εκείνο στενοχωρημένο έτρεχε και κρυβόταν κάτω από τα πούπουλα της μαμάς-
πάπιας. Μην στενοχωριέσαι παιδάκι μου, του έλεγε εκείνη που το αγαπούσε. Δεν
είσαι άσχημο, είσαι απλά διαφορετικό.
Μια μέρα όμως μια από τις κότες στο αγρόκτημα το πήρε στο κυνήγι τσιμπώντας
το. Τα άλλα ζώα βρήκαν την ευκαιρία και άρχισαν να υποστηρίζουν την κότα.
Το παπάκι απογοητευμένο αποφάσισε να φύγει. Πήδηξε το φράχτη της αυλής και
ξεκίνησε να βρει ένα μέρος που δεν θα το κορόιδευαν πια. Με τα πολλά έφτασε σε
μια απομονωμένη λίμνη και κει κρύφτηκε σε μια σπηλιά.
Μια μέρα εκεί που βγήκε από τη σπηλιά μήπως έβρισκε τίποτα σκουληκάκια για
να φάει είδε στον ουρανό κάτι πανέμορφα πουλιά να πετούν.
Τα θαύμαζε πολλή ώρα μα μόλις πλησίασαν τη λίμνη τρομαγμένο μη το κοροϊ-
δέψουν για την ασχήμια του κρύφτηκε πάλι στη σπηλιά του. Πέρασε το καλοκαίρι,
το φθινόπωρο και ο χειμώνας και ήρθε ξανά η άνοιξη.
Είχε περάσει κιόλας ένας χρόνος από τότε που το παπάκι είχε φύγει από το σπίτι
του. Μόλις είχαν λιώσει λίγο τα χιόνια βγήκε από τη σπηλιά του για να κολυμπήσει
στη λίμνη.
Ξάφνου εκεί που κολυμπούσε είδε στα νερά της λίμνης το είδωλο του! Έμεινε
έκπληκτο να κοιτάει. Γιατί δεν ήταν πια το γκρίζο και άσχημο παπάκι αλλά ένας με-
γάλος και όμορφος κύκνος! Λίγο πιο κει είδε τα όμορφα πουλιά που είχε θαυμάσει
τότε, την ώρα που πετούσαν. Ένα από αυτά, το πλησίασε.
Για δες ένας κύκνος. Είσαι αδελφός μας, λοιπόν. Θες να έρθεις μαζί μας; Να μας
ακολουθείς στα μακρινά μας ταξίδια; Το παπάκι που είχε γίνει πια ένας πανέμορφος
κύκνος δέχτηκε με χαρά. Αποφάσισε να ακολούθησε τους κύκνους στα μακρινά τα-
ξίδια τους και έτσι γνώρισε όλο τον κόσμο.
Καμιά φορά περνούσε απ' το αγρόκτημα να δει τη μαμά του. Κι όλα τα ζώα το
θαύμαζαν και το ζήλευαν γιατί ήταν ένας όμορφος κύκνος. Κι η μαμά πάπια ήταν
περήφανη για το γιο της, το άσχημο παπί που έγινε ο ομορφότερος κύκνος.
σελ.
730
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ
Συλλαβισμός
Θεωρία:
Ποιοι είναι οι κανόνες συλλαβισμού:
1. Τα δίψηφα φωνήεντα, οι δίφθογγοι, οι καταχρηστικές δίφθογγοι
και οι συνδυασμοί αυ και ευ, δεν χωρίζονται (υπολογίζονται ως ένα φωνήεν).
αί-θου-σα, νε-ράι-δα, θειά-φι, ναυ-της, κά-ποιος
2. Δυο σύμφωνα δεν χωρίζονται, όταν από αυτά αρχίζει ελληνική λέξη.
πα-τρί-δα, α-κρί-δα, ε-θνι-κός
ΑΛΛΑ
αρ-κού-δα, παρ-τί-δα, άν-θος
3. Τρία ή περισσότερα σύμφωνα δεν χωρίζονται αν από το σύμπλεγμα των τριών ή
των δύο πρώτων συμφώνων αρχίζει ελληνική λέξη
ε-χθρός, ά-στρο
ΑΛΛΑ
άν-θρω-πος, εκ-στρα-τεί-α
4. Τα δίψηφα σύμφωνα μπ, ντ, γκ δεν χωρίζονται.
α-μπε-λώ-νας, έ-ντι-μος
5. Τα όμοια σύμφωνα χωρίζονται πάντα.
γράμ-μα, άμ-μος
6. Οι λέξεις «μία» και «δύο» θεωρούνται μία συλλαβή όταν δεν τονίζονται:
μία (μί-α) αλλά μια
δύο (δύ-ο) αλλά δυο.
σελ.
731
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
* Προσέχω το συχνό λάθος: Οι σύνθετες λέξεις ακολουθούν τους κανόνες συλ-
λαβισμού!
προ-σέ-χω έ-ξο-δος
(και ΟΧΙ προσ-έ-χω, έξ-ο-δος)
σελ.
732
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Ασκήσεις:
1. Να συλλαβίσετε τις παρακάτω λέξεις.
εκκλησία: ________________
εισβολή: ________________
θαλπωρή: ________________
Ιωάννινα: ________________
διαβασμένος: ________________
μαγνήτης: ________________
αρνούμαι: ________________
οινόπνευμα: ________________
ωοθήκη: ________________
τέτοιος: ________________
ποιος: ________________
δραχμή: ________________
έχτισα: ________________
αηδόνι: ________________
ηλιακός: ________________
κελαηδώ: ________________
παύση: ________________
άσπρος: ________________
μπανιέρα: ________________
κόκκινος: ________________
ευχαριστώ: ________________
βρεγμένος: ________________
αστραπή: ________________
σελ.
733
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
2. Να διορθώσετε τα λάθη στον συλλαβισμό.
επι-κρο-τώ: ________________
χα-λι-ά: ________________
ασ-τυ-νό-μος: ________________
εν-το-νος: ________________
κά-ποι-ος: ________________
ακ-ρά-τη-τος: ________________
κα-ρτέ-λα: ________________
άτ-ρω-τος: ________________
αγ-νός: ________________
φά-ρμα: ________________
ξεχ-νώ: ________________
άσ-τρω-τος: ________________
αντι-γρα-φή: ________________
τη-λεό-ρα-ση: ________________
γει-τό-νι-σσα: ________________
ε-κδρο-μή: ________________
ά-δει-ο: ________________
γι-α-γι-ά: ________________
να-ύτης: ________________
σελ.
734
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΟΓΟΥ
Πώς παρουσιάζουμε και σχολιάζουμε ένα καλλιτεχνικό θέαμα
(ταινία) αναλυτικά και περιληπτικά
Θεωρία:
Για να παρουσιάσουμε και να σχολιάσουμε ένα καλλιτεχνικό θέα-
μα:
1. Αναφέρουμε:
 Τον τίτλο του έργου / της ταινίας
 Το είδος του έργου / της ταινίας (κωμωδία, δράμα, αστυνομικό)
 Τους συντελεστές (τον συγγραφέα, τον σκηνοθέτη, τους ηθοποιούς,
τον συνθέτη)
 Τη διάρκεια του έργου / της ταινίας
 Τη χώρα προέλευσης του έργου / της ταινίας
 Τη χρονιά που παρουσιάστηκε.
2. Παρουσιάζουμε την υπόθεση του έργου χωρίς λεπτομέρειες και χωρίς να α-
ποκαλύψουμε το τέλος.
3. Γράφουμε στο τέλος το σχόλιό μας, που περιλαμβάνει τη γενική μας εντύ-
πωση, τη γνώμη μας και τα συναισθήματα που μας προκάλεσε.
σελ.
735
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Ασκήσεις:
1. Να παρουσιάσετε μια ταινία που είδατε πρόσφατα και σας άρεσε
πολύ. Το κείμενό σας θα αναρτηθεί στη μαθητική εφημερίδα του σχολείου σας.
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
σελ.
736
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Πώς φτιάχνουμε ενημερωτικά κείμενα για μια εκδήλωση (ανα-
κοίνωση, αφίσα, προσκλήσεις, πρόγραμμα)
Θεωρία:
Για να φτιάξουμε ενημερωτικά κείμενα για μια εκδήλωση, αναφέ-
ρουμε:
1. Ποιος είναι ο τίτλος του έργου.
2. Ποιο είναι το θέμα του έργου.
3. Ποιος διοργανώνει την παράσταση.
4. Πού και πότε γίνεται η παράσταση.
5. Ποιοι είναι οι συντελεστές (σκηνοθέτης, ηθοποιοί, υπεύθυνοι μουσικής, σκη-
νικών, κουστουμιών)
Αν θέλουμε γράφουμε μία πρόσκληση, αναφέρουμε επίσης:
1. Την προσφώνηση (κύριε, αγαπητέ) – Αν θέλουμε να προσκαλέσουμε όλο τον
κόσμο, γράφουμε: Σας περιμένουμε…
2. Τον σκοπό της πρόσκλησης (θεατρική παράσταση του συλλόγου, συναυλία
του σχολείου κλπ).
3. Διάφορες άλλες πληροφορίες (τιμή εισιτηρίου κλπ).
σελ.
737
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Ασκήσεις:
1. Η τάξη σας οργανώνει μια θεατρική παράσταση για το τέλος της σχολικής
χρονιάς. Το έργο που θα παρουσιάσετε είναι «Ο νευρικός κύριος» του Δημήτρη
Ψαθά. Να φτιάξετε ένα ενημερωτικό φυλλάδιο για να ενημερώσετε και να προ-
σκαλέσετε τον κόσμο στην εκδήλωση που διοργανώνετε.
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
σελ.
738
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 15ης
ΕΝΟΤΗΤΑΣ
1. Να υπογραμμίσετε με γαλάζιο τις μεταφορές και με κόκκινο τις παρομοιώ-
σεις του παρακάτω ποιήματος.
Θαλασσινά τραγούδια – Γεώργιος Δροσίνης
Γλυκά φυσά ο μπάτης*, * μπάτης = ελαφρό θαλασσινό αεράκι
η θάλασσα δροσίζεται,
στα γαλανά νερά της
ο ήλιος καθρεφτίζεται·
και λες πως παίζουν μ’ έρωτα
πετώντας δίχως έννοια
ψαράκια χρυσοφτέρωτα
σε κύματ’ ασημένια.
Στου καραβιού το πλάι
ένα τρελό δελφίνι
γοργόφτερο πετάει
και πίσω μάς αφήνει·
και σαν να καμαρώνεται
της θάλασσας το άτι* * άτι = άλογο
με τους αφρούς του ζώνεται* * ζώνεται = τυλίγεται
και μας γυρνά την πλάτη.
Χιονοπλασμένοι γλάροι,
που ’χουν φτερούγια ατίμητα* * ατίμητα = ανεκτίμητα
και για κανένα ψάρι
τα μάτια τους ακοίμητα,
σελ.
739
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
στα ξάρτια* τριγυρίζοντας * ξάρτια = τα σκοινιά των πλοίων που στηρίζουν τα πανιά
ακούραστοι πετούνε
ή με χαρά σφυρίζοντας
στο πέλαγος βουτούνε.
Και γύρω καραβάκια
στη θάλασσ’ αρμενίζουν
σαν άσπρα προβατάκια
που βόσκοντας γυρίζουν
με χαρωπά πηδήματα
στους κάμπους όλη μέρα,
κι έχουν βοσκή τα κύματα,
βοσκό τους τον αέρα.
Λ. Πολίτη, Ποιητική Ανθολογία, τόμ. 6, Δωδώνη
2. Να σβήσετε τη λέξη που δεν ταιριάζει
λακωνικός, λιτός, περιληπτικός, φλύαρος
καθοδηγώ, κατευθύνω, παραπλανώ, προσανατολίζω
άγονος, άκαρπος, ατελέσφορος, καρποφόρος
ήπιος, πράος, σφοδρός, ήσυχος
αφανής, ξακουστός, θρυλικός, πασίγνωστος
αρχίζω, καταλήγω, τελειώνω, τερματίζω
συνηθισμένος, παράξενος, περίεργος, αλλόκοτος
σελ.
740
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
3. Να συμπληρώσετε τις προτάσεις με τον κατάλληλο τύπο του επιθέτου πολύς -
πολλή – πολύ και το επίρρημα πολύ.
Έχω έρθει να σε δω __________ φορές.
Μου αρέσει __________ το παγωτό βανίλια.
Στην πλατεία συγκεντρώθηκαν __________ άνθρωποι.
Τα αυτοκίνητα κάνουν __________ θόρυβο.
Μη μου βάλεις __________ ζάχαρη στο τσάι.
Παρακολουθώ __________ ώρες τηλεόραση.
Διαβάζει πάρα __________.
Διαβάζει πάρα __________ ώρες.
Επικράτησε η γνώμη των __________ ανθρώπων.
Δουλεύει με __________ κέφι και με __________ όρεξη.
Πρέπει να δουλεύεις με __________ προσοχή.
Ο Άρης είναι __________ καλός μαθητής.
Μου έδωσες μία __________ έξυπνη ιδέα.
4. Στις παραπάνω προτάσεις να υπογραμμίσετε με πράσινο το επίρρημα πολύ.
5. Να γράψετε προτάσεις χρησιμοποιώντας ως επιθετικούς προσδιορισμούς:
Ένα επίθετο: _______________________________________________________
Ένα ουσιαστικό:____________________________________________________
Ένα εμπρόθετο ουσιαστικό:___________________________________________
Μία αντωνυμία:____________________________________________________
Μία μετοχή:_______________________________________________________
Ένα αριθμητικό:____________________________________________________
Ένα επίρρημα με άρθρο:______________________________________________
σελ.
741
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
6. Να γράψετε τρεις προτάσεις που να περιλαμβάνουν χρονικούς προσδιορι-
σμούς.
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
7. Να συλλαβίσετε τις παρακάτω λέξεις.
κόλπο: __________________
πλοίαρχος: __________________
πέτρα: __________________
κομπολόι: __________________
κάγκελο: __________________
άλσος: __________________
συρματόπλεγμα: __________________
καΐκι: __________________
ρολόι: __________________
αποστολή: __________________
βαμβάκι: __________________
γυαλί: __________________
ευχή: __________________
έρχομαι: __________________
θάρρος: __________________
ανεύθυνος: __________________
ερπετό: __________________
σελ.
742
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 15ης
ΕΝΟΤΗΤΑΣ
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ
Πότε και πώς χρησιμοποιούμε την παρομοίωση και τη μεταφορά
1. Να συμπληρώσετε τις παρομοιώσεις
Απάντηση:
Έλιωσε σαν το κερί
Είναι απαλό σαν μετάξι.
Σκαρφαλώνει στα δέντρα σαν μαϊμού
Είναι γλυκό όπως το μέλι.
Είναι κοφτερό σαν μαχαίρι.
Είναι ξινό σαν λεμόνι.
Περπατάει αργά λες και είναι χελώνα.
Είναι κόκκινο όπως η παπαρούνα.
2. Να συμπληρώσετε μέσα στο κουτάκι (Π) για την παρομοίωση, (Μ) για τη με-
ταφορά και (Κ) για την κυριολεξία.
Απάντηση:
Ο Αλέξανδρος πεινάει όπως ο λύκος. Π
Μας είπε πικρά λόγια. Μ
σελ.
743
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Άνοιξε την πόρτα κι έφυγε. Κ
Ο Μάριος είναι κλειστός άνθρωπος. Μ
Στεκόταν ακίνητος λες και ήταν άγαλμα. Π
Κουράστηκε πολύ και δεν μπορεί να πάρει τα πόδια του. Μ
Τα παιδιά πετούν την μπάλα. Κ
Τσακώνονται σαν τον σκύλο με τη γάτα. Π
Πήρε το δρόμο του γυρισμού. Μ
3. Να γράψετε ένα κείμενο στο οποίο θα περιγράφετε ένα όμορφο τοπίο, χρησι-
μοποιώντας παρομοιώσεις και μεταφορές. Υπογραμμίστε με πράσινο τις παρο-
μοιώσεις και με μπλε τις μεταφορές.
Απάντηση:
Τέσσερις μέρες αργότερα στεκόμουν στον Υμηττό κοιτώντας κάτω το τεράστιο
σύμπλεγμα Αθήνας και Πειραιά, πόλεις και προάστια, σπίτια πεταμένα σαν εκατομ-
μύρια ζάρια πάνω στην αττική πεδιάδα. Στο νότο, απλωνόταν το καθαρό γαλανό της
θάλασσας στο τέλος του καλοκαιριού, χλωμά νησιά στο χρώμα της ελαφρόπετρας,
και πέρα από αυτά, τα γαλήνια βουνά της Πελοποννήσου πάνω από τον ορίζοντα σε
μια υπέροχη ακινητοποιημένη συνέχεια γης και νερού. Γαλήνια, υπέροχη, μεγα-
λειώδης, δοκίμασα επίθετα λιγότερο χρησιμοποιημένα, όμως καθετί άλλο έμοιαζε
σελ.
744
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
λιγότερο βαρυσήμαντο. Μπορούσα να δω ογδόντα μίλια μακριά και όλα ήταν αγνά,
όλα ευγενικά, φωτεινά, απέραντα, όλα όπως ήταν πάντα.
Ήταν σαν ένα ταξίδι στο διάστημα. Στεκόμουν πάνω στον Άρη, βουτηγμένος ως
τα γόνατα στο θυμάρι.
Όταν το απόλυτο μεσογειακό φως έπεσε πάνω στον γύρω μου κόσμο, μπόρεσα
να δω πως ήταν υπέροχα όμορφο. Ήταν σαν να βρισκόμουν στην αρχή μιας ανάκρι-
σης κάτω από προβολείς.
Αργότερα εκείνη την ημέρα στεκόμουν στο παράθυρο του ξενοδοχείου. Σκύβο-
ντας έξω και κοιτώντας ανατολικά μπορούσα να δω τον Υμηττό, όπου είχα σταθεί
σήμερα το πρωί, με την πλαγιά του που έβλεπε τη δύση του ήλιου να έχει ένα έντονο
ανοικτό ροζ-βιολετί, σαν κυκλάμινο.
(απόσπασμα) Τζ. Φώουλς, O Μάγος
μτφρ. Φαίδων Ταμβακάκης,
Βιβλιοπωλείον της Εστίας
4. Να γράψετε δίπλα από κάθε πρόταση (Π) αν το σαν δηλώνει παρομοίωση και
(Χ) αν είναι χρονικό.
Απάντηση:
Σαν τελειώσω τα μαθήματά μου, θα βγούμε να παίξουμε. Χ
Θα με καταλάβεις, σαν έρθει η μέρα που θα φθάσεις στην ηλικία μου. Χ
Έγινε κίτρινος, σαν το λεμόνι. Π
Κοιμήθηκε, σαν έπεσε η νύχτα. Χ
Κοιμήθηκε σαν πουλάκι. Π
Σαν δελφίνι κολυμπάς! Π
σελ.
745
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
5. Να γράψετε δύο προτάσεις με κάθε λέξη: μία με τη μεταφορική και μία με
την κυριολεκτική της σημασία.
παίρνω, ανοιχτός, βαθύς, ακτινοβολία, κόβω, βάρος
Απάντηση:
Κ: Πέρασε από το σπίτι για να πάρει την τσάντα του.
Μ: Ετοίμασε τα πράγματά του και πήρε το δρόμο του γυρισμού.
Κ: Το παράθυρο είναι ανοιχτό από το πρωί.
Μ: Ο Τάκης είναι ανοιχτός άνθρωπος.
Κ: Το ποτάμι είναι βαθύ.
Μ: Έπεσε σε έναν βαθύ ύπνο.
Κ: Τα κινητά εκπέμπουν ακτινοβολία.
Μ: Μετά από τόσα χρόνια, ο πολιτικός αυτός έχει χάσει την ακτινοβολία του.
Κ: Με το ψαλίδι έκοψε το χαρτί σε τριγωνικό σχήμα.
Μ: Κόψαμε δρόμο για να φθάσουμε πιο γρήγορα.
Κ: Κάνει δίαιτα για να χάσει βάρος.
Μ: Όλο το βάρος της συζήτησης έπεσε στη λύση που πρέπει να δοθεί στο πρό-
βλημα.
σελ.
746
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Συνώνυμες Λέξεις
1. Να γράψετε ένα συνώνυμο για κάθε λέξη.
Απάντηση:
αναπληρώνω: αντικαθιστώ
συμβάλλω: συνεισφέρω
φθείρω: καταστρέφω
λιτότητα: απλότητα
απέραντος: ατέλειωτος
μέριμνα: φροντίδα
υποχρεώνω: αναγκάζω
ξοδεύω: σπαταλώ
ωχρός: χλωμός
ακμή: ανάπτυξη
πράττω: κάνω
σπάνιος: δυσεύρετος
απωθώ: διώχνω
2. Να σβήσετε τη λέξη που δεν ταιριάζει
Απάντηση:
ψεγάδι, ελάττωμα, ατέλεια, προσόν
φθίνω, τονώνομαι, ατονώ, εξασθενώ
κατσουφιασμένος, χαρούμενος, εύθυμος, κεφάτος
ορθώνω, υψώνω, γκρεμίζω, σηκώνω
δυσνόητος, σαφής, ξεκάθαρος, ολοφάνερος
σελ.
747
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
πράος, ήμερος, φιλήσυχος, άγριος
ξεφεύγω, διαφεύγω, παγιδεύομαι, γλιτώνω
Επίθετο πολύς – πολλή – πολύ
1. Να διορθώσετε τα λάθη, όπου υπάρχουν.
Απάντηση:
Έχω βάλει πολύ αλάτι στις πατάτες.
Αυτή η τούρτα είναι πολύ ωραία, αλλά έχει πολλή ζάχαρη.
Να είστε πολύ προσεκτικοί!
Εχθές το βράδυ έβρεξε πολύ.
Εχθές το βράδυ έριξε πολλή βροχή.
Πολλοί άνθρωποι ήταν απελπισμένοι.
Οι άνθρωποι ήταν πολύ απελπισμένοι.
Πρέπει να διαβάζεις με πολλή προσοχή.
Είναι πολύ μικρή ακόμη για να δει αυτή την ταινία.
Στην παράσταση μας τίμησαν πολλοί φίλοι μας.
2. Να υπογραμμίσετε με κόκκινο το επίρρημα πολύ και με πράσινο το επίθετο
πολύς –πολλή –πολύ.
Απάντηση:
Μη βάζετε πολύ χρώμα στις ζωγραφιές σας.
Θα ήθελα πολύ ένα παγωτό.
Μου αρέσει πολύ το καλοκαίρι.
Μαζεύτηκαν πολλοί άνθρωποι στον δρόμο.
Μου αρέσει να βρίσκομαι ανάμεσα σε πολύ κόσμο.
Έκανε πολύ θόρυβο και ξύπνησαν όλοι.
σελ.
748
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Κάνει πολύ κρύο.
Κρυώνω πολύ σήμερα.
Μη φωνάζεις τόσο πολύ.
Ο Γιώργος τρέχει πολύ γρήγορα.
Ο Γιώργος είναι πολύ γρήγορος.
σελ.
749
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ
Επιθετικοί Προσδιορισμοί
1. Στο παρακάτω κείμενο να εντοπίσετε τους επιθετικούς προσδιορισμούς.
Απάντηση:
Κάποτε, στην άκρη ενός δάσους, ζούσε με τη μαμά του ένα όμορφο κοριτσάκι.
Την έλεγαν Κοκκινοσκουφίτσα, επειδή φορούσε συνέχεια ένα κόκκινο σκουφάκι.
Κάποια μέρα η μαμά της, της είπε «Κοκκινοσκουφίτσα μου, η γιαγιά είναι άρρω-
στη. Πήγαινε να τη δεις και πάρε να της δώσεις αυτό το καλαθάκι. Πρόσεχε όμως
γιατί στο δάσος ζει ο κακός λύκος και είναι πολύ επικίνδυνος».
Η Κοκκινοσκουφίτσα ξεκίνησε χαρούμενη για το μακρινό σπίτι της γιαγιάς.
Ξάφνου, ενώ μάζευε λουλούδια για τη γιαγιά της πετάγεται μπροστά της ο κακός
λύκος.
Η Κοκκινοσκουφίτσα, ξεχνώντας τη συμβουλή της μαμάς της, απάντησε στο λύ-
κο: «Πάω αυτό το καλαθάκι στην άρρωστη γιαγιά μου».
Ο λύκος κοίταξε την Κοκκινοσκουφίτσα και ξερογλείφτηκε. «Και πού μένει η γι-
αγιά σου, κοριτσάκι μου;» Η Κοκκινοσκουφίτσα του έδειξε προς τα πού ήταν το
σπίτι της γιαγιάς και συνέχισε να μαζεύει λουλούδια, ενώ ο λύκος έφυγε τρέχοντας.
Σε λίγο, ο λύκος είχε φτάσει στο σπίτι της γιαγιάς και χτύπησε τη πόρτα. «Ποιος
είναι;».
Ρώτησε η γιαγιά.
Ο λύκος άλλαξε τη φωνή του και είπε με γλυκό τρόπο:
«Είμαι η εγγονούλα σου και σου φέρνω ένα καλαθάκι».
σελ.
750
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
«Αχ, Κοκκινοσκουφίτσα μου, εσύ είσαι; Έλα μέσα, η πόρτα δεν είναι κλειδωμέ-
νη».
Με μιας ο λύκος μπαίνει μέσα και κάνει τη γιαγιά μια χαψιά! Έπειτα φόρεσε τη
νυχτικιά της και χώθηκε κάτω από τις κουβέρτες για να περιμένει την Κοκκινο-
σκουφίτσα. Σε λίγο έφτασε στο σπίτι η Κοκκινοσκουφίτσα.
Χαιρέτησε τη γιαγιά της, άλλα της φάνηκε λίγο διαφορετική όταν πλησίασε στο
κρεβάτι.
-Γιαγιά γιατί έχεις τόσο μεγάλα αφτιά;
-Για να σ’ ακούω καλύτερα, παιδάκι μου, απάντησε ο λύκος με πιο λεπτή φωνή.
-Και γιατί έχεις τόσο μεγάλο στόμα;
-Για να σε φάω καλύτερα! Είπε και την έκανε μια χαψιά!
Ο σκασμένος απ’ το πολύ φαΐ λύκος ξάπλωσε στο κρεβάτι και αποκοιμήθηκε.
Για κακή του τύχη όμως εκείνη την ώρα περνούσε απ’ το σπίτι ένας κυνηγός.
Μπαίνει μέσα, βλέπει τη φουσκωμένη κοιλιά του λύκου και κατάλαβε αμέσως τι
είχε γίνει.
Παίρνει λοιπόν ένα κοφτερό μαχαίρι ανοίγει τη κοιλιά του λύκου και βγάζει από
μέσα την Κοκκινοσκουφίτσα και τη γιαγιά της.
Η γιαγιά και η Κοκκινοσκουφίτσα ευχαρίστησαν τον θαρραλέο κυνηγό και η
Κοκκινοσκουφίτσα υποσχέθηκε πως από δω και πέρα θα άκουγε πάντα τις συμβου-
λές της μαμάς της.
Τα παραμύθια των αδερφών Γκριμ
paramithia.net
σελ.
751
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Ποιος είναι ο ρόλος των χρονικών προσδιορισμών
1. Στο παρακάτω κείμενο να υπογραμμίσετε τους χρονικούς προσδιορισμούς.
Απάντηση:
Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε σ' ένα καταπράσινο αγρόκτημα μια πάπια. Είχε
φτιάξει ανάμεσα σε κάτι καλάμια μια μικρή φωλιά κι εκεί κλωσούσε τα αυγά της.
Κάθε μέρα καθόταν ώρες ολόκληρες πάνω στα αβγουλάκια, τα ζέσταινε και περίμε-
νε πώς και πώς να βγουν από μέσα τους τα μικρά παπάκια.
Ώσπου μια μέρα τα αυγά άρχισαν να ραγίζουν κι από μέσα ξεπρόβαλαν όμορφα,
κίτρινα παπάκια. Η πάπια καμάρωνε τα παιδάκια της, αλλά κοιτούσε με ανησυχία
ένα αυγό που δεν είχε ακόμα σπάσει…
Όταν έσπασε από μέσα δε βγήκε ένα παπάκι όπως τα προηγούμενα! Η πάπια κοί-
ταξε με περιέργεια αυτό το πλασματάκι που είχε γκρίζο τρίχωμα και ήταν πιο άσχη-
μο απ’ τα άλλα παπάκια.
-Λες το αυγό να ήταν από γαλοπούλα;
Σκεφτόταν η πάπια καθώς καμάρωνε τα παπάκια της.
-Θα δούμε… Αν είναι γαλόπουλο θα φοβάται να μπει στο νερό..
Έτσι όταν πέρασαν λίγες μέρες η πάπια πήρε τα παπάκια της και πήγαν στην λι-
μνούλα που ήταν εκεί κοντά. Όλα τα παπάκια ακόμα και το γκρίζο παπάκι βούτηξαν
χαρούμενα στο νερό και ακολούθησαν τη μανούλα τους. Η πάπια σαν είδε και το
γκρίζο παπί να μπαίνει στο νερό πείστηκε πως ήταν σίγουρα δικό της και αποφάσισε
να το αγαπάει όπως και τα άλλα της παιδιά.
Ο καιρός περνούσε κι ενώ τα αδέρφια του γινόταν όλο και πιο όμορφα αυτό φαι-
νόταν όλο και πιο άσχημο δίπλα τους. Τα ζώα του αγροκτήματος το κορόιδευαν, το
ίδιο και τα αδέρφια του.
σελ.
752
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Εκείνο στενοχωρημένο έτρεχε και κρυβόταν κάτω από τα πούπουλα της μαμάς-
πάπιας. Μην στενοχωριέσαι παιδάκι μου, του έλεγε εκείνη που το αγαπούσε. Δεν
είσαι άσχημο, είσαι απλά διαφορετικό.
Μια μέρα όμως μια από τις κότες στο αγρόκτημα το πήρε στο κυνήγι τσιμπώντας
το. Τα άλλα ζώα βρήκαν την ευκαιρία και άρχισαν να υποστηρίζουν την κότα.
Το παπάκι απογοητευμένο αποφάσισε να φύγει. Πήδηξε το φράχτη της αυλής και
ξεκίνησε να βρει ένα μέρος που δεν θα το κορόιδευαν πια. Με τα πολλά έφτασε σε
μια απομονωμένη λίμνη και κει κρύφτηκε σε μια σπηλιά.
Μια μέρα εκεί που βγήκε από τη σπηλιά μήπως έβρισκε τίποτα σκουληκάκια για
να φάει είδε στον ουρανό κάτι πανέμορφα πουλιά να πετούν.
Τα θαύμαζε πολλή ώρα μα μόλις πλησίασαν τη λίμνη τρομαγμένο μην το κοροϊ-
δέψουν για την ασχήμια του κρύφτηκε πάλι στη σπηλιά του. Πέρασε το καλοκαίρι,
το φθινόπωρο και ο χειμώνας και ήρθε ξανά η άνοιξη.
Είχε περάσει κιόλας ένας χρόνος από τότε που το παπάκι είχε φύγει από το σπίτι
του. Μόλις είχαν λιώσει λίγο τα χιόνια βγήκε από τη σπηλιά του για να κολυμπήσει
στη λίμνη.
Ξάφνου εκεί που κολυμπούσε είδε στα νερά της λίμνης το είδωλο του! Έμεινε
έκπληκτο να κοιτάει. Γιατί δεν ήταν πια το γκρίζο και άσχημο παπάκι αλλά ένας με-
γάλος και όμορφος κύκνος! Λίγο πιο κει είδε τα όμορφα πουλιά που είχε θαυμάσει
τότε, την ώρα που πετούσαν. Ένα από αυτά, το πλησίασε.
Για δες ένας κύκνος. Είσαι αδελφός μας, λοιπόν. Θες να έρθεις μαζί μας; Να μας
ακολουθείς στα μακρινά μας ταξίδια; Το παπάκι που είχε γίνει πια ένας πανέμορφος
κύκνος δέχτηκε με χαρά. Αποφάσισε να ακολουθήσει τους κύκνους στα μακρινά
ταξίδια τους και έτσι γνώρισε όλο τον κόσμο.
Καμιά φορά περνούσε απ' το αγρόκτημα να δει τη μαμά του. Κι όλα τα ζώα το
θαύμαζαν και το ζήλευαν γιατί ήταν ένας όμορφος κύκνος. Κι η μαμά πάπια ήταν
περήφανη για το γιο της, το άσχημο παπί που έγινε ο ομορφότερος κύκνος.
σελ.
753
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ
Συλλαβισμός
1. Να συλλαβίσετε τις παρακάτω λέξεις.
Απάντηση:
εκκλησία: εκ-κλη-σί-α
εισβολή: ει-σβο-λή
θαλπωρή: θαλ-πω-ρή
Ιωάννινα: Ι-ω-άν-νι-να
διαβασμένος: δια-βα-σμέ-νος
μαγνήτης: μα-γνή-της
αρνούμαι: αρ-νού-μαι
οινόπνευμα: οι-νό-πνευ-μα
ωοθήκη: ω-ο-θή-κη
τέτοιος: τέ-τοιος
ποιος: ποιος (αποτελεί μία συλλαβή)
δραχμή: δραχ-μή
έχτισα: έ-χτι-σα
αηδόνι: άη-δο-νι
ηλιακός: η-λι-α-κός
κελαηδώ: κε-λαη-δώ
παύση: παύ-ση
άσπρος: ά-σπρος
μπανιέρα: μπα-νιέ-ρα
σελ.
754
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
κόκκινος: κόκ-κι-νος
ευχαριστώ: ευ-χα-ρι-στώ
βρεγμένος: βρεγ-μέ-νος
αστραπή: α-στρα-πή
2. Να διορθώσετε τα λάθη στον συλλαβισμό.
Απάντηση:
ε-πι-κρο-τώ
χα-λιά
α-στυ-νό-μος
ε-ντο-νος
κά-ποιος
α-κρά-τη-τος
καρ-τέ-λα
ά-τρω-τος
α-γνός
φάρ-μα
ξε-χνώ
ά-στρω-τος
α-ντι-γρα-φή
τη-λε-ό-ρα-ση
γει-τό-νισ-σα
εκ-δρο-μή
ά-δειο
για-γιά
ναύ-της
σελ.
755
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΟΓΟΥ
Πώς παρουσιάζουμε και σχολιάζουμε ένα καλλιτεχνικό θέαμα
(ταινία) αναλυτικά και περιληπτικά
1. Να παρουσιάσετε μια ταινία που είδατε πρόσφατα και σας άρεσε πολύ. Το
κείμενό σας θα αναρτηθεί στη μαθητική εφημερίδα του σχολείου σας.
Απάντηση:
Η ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΠΑΓΕΤΩΝΩΝ 4:
Ο ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ ΗΠΕΙΡΩΝ
Είδος: κωμωδία, κινούμενα σχέδια, 3D
Σκηνοθεσία: Στιβ Μαρτίνο, Μάικλ Θερμάγιερ
Σενάριο: Μάικλ Τζ. Γουίλσον, Μάικλ Μπεργκ
Μουσική: Τζον Πάουελ
Τις φωνές στα ελληνικά δάνεισαν: Γιάννης Μπέζος, Πέτρος Φιλιππίδης, Λεωνί-
δας Κακούρης, Μαρίνα Τσιγωνάκη, Γρηγόρης Πατρικαρέας, Αντέλα Μέρμηγκα,
Δημήτρης Μαρίζας, Βασίλης Μήλιος, Πηνελώπη Σκαλκώτου, Δημήτρης Παπαδάτος
και Άγγελος Μπούρας.
Διάρκεια: 94'
Παραγωγή: Αμερικανική
Έτος: 2012
Η ταινία εκτυλίσσεται την Εποχή των Παγετώνων. Ήρωες είναι παλαιολιθικά
ζώα που μπλέκουν σε διάφορες περιπέτειες.
σελ.
756
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Ο Σκαρτ, ο προϊστορικός σκίουρος, προσπαθώντας να θάψει το βελανίδι του,
προκαλεί μια μεγάλη καταστροφή. Το φυσικό περιβάλλον ξαφνικά αλλάζει, ένα
κομμάτι πάγου αποκόβεται και ο Μάνι, το μαμούθ, ο Σιντ, ο βραδύποδας και ο
Ντιέγκο, ο τίγρης αποχωρίζονται βίαια τους υπόλοιπους φίλους τους και βρίσκονται
κάπου στη θάλασσα. Με διάφορους τρόπους προσπαθούν να επιστρέψουν στον τόπο
τους. Το ταξίδι αυτό είναι μια ηρωική περιπέτεια. Οι τρεις φίλοι έρχονται αντιμέτω-
ποι με εξωτικά θαλάσσια πλάσματα και οι δοκιμασίες τους δεν έχουν τέλος.
Η ταινία είναι απολαυστική και κρατά τους θεατές σε συνεχή αγωνία μέσα από
τις ξεκαρδιστικές περιπέτειες των ηρώων.
σελ.
757
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Πώς φτιάχνουμε ενημερωτικά κείμενα για μια εκδήλωση (ανα-
κοίνωση, αφίσα, προσκλήσεις, πρόγραμμα)
1. Η τάξη σας οργανώνει μια θεατρική παράσταση για το τέλος της σχολικής
χρονιάς. Το έργο που θα παρουσιάσετε είναι «Ο νευρικός κύριος» του Δημήτρη
Ψαθά. Να φτιάξετε ένα ενημερωτικό φυλλάδιο για να ενημερώσετε και να προ-
σκαλέσετε τον κόσμο στην εκδήλωση που διοργανώνετε.
Απάντηση:
Σας περιμένουμε στην εκδήλωση που διοργανώνει η Στ’ τάξη του 4ου
Δημοτικού
Σχολείου Πατρών, που θα γίνει το Σάββατο 2 Μαΐου 2015, στις 7 μ. μ. στο αμφιθέα-
τρο του σχολείου μας.
Θα παρουσιαστεί η θεατρική παράσταση «Ο νευρικός κύριος» του Δημήτρη Ψα-
θά από τους μαθητές της Στ’ τάξης.
Η είσοδος είναι δωρεάν.
σελ.
758
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 15ης
ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ
1. Να υπογραμμίσετε με γαλάζιο τις μεταφορές και με κόκκινο τις παρομοιώ-
σεις του παρακάτω ποιήματος.
Απάντηση:
Θαλασσινά τραγούδια – Γεώργιος Δροσίνης
Γλυκά φυσά ο μπάτης*, * μπάτης = ελαφρό θαλασσινό αεράκι
η θάλασσα δροσίζεται,
στα γαλανά νερά της
ο ήλιος καθρεφτίζεται·
και λες πως παίζουν μ’ έρωτα
πετώντας δίχως έννοια
ψαράκια χρυσοφτέρωτα
σε κύματ’ ασημένια.
Στου καραβιού το πλάι
ένα τρελό δελφίνι
γοργόφτερο πετάει
και πίσω μάς αφήνει·
και σαν να καμαρώνεται
της θάλασσας το άτι* * άτι = άλογο
με τους αφρούς του ζώνεται* * ζώνεται = τυλίγεται
και μας γυρνά την πλάτη.
Χιονοπλασμένοι γλάροι,
που ’χουν φτερούγια ατίμητα* * ατίμητα = ανεκτίμητα
και για κανένα ψάρι
σελ.
759
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
τα μάτια τους ακοίμητα,
στα ξάρτια* τριγυρίζοντας * ξάρτια = τα σκοινιά των πλοίων που στηρίζουν τα πανιά
ακούραστοι πετούνε
ή με χαρά σφυρίζοντας
στο πέλαγος βουτούνε.
Και γύρω καραβάκια
στη θάλασσ’ αρμενίζουν
σαν άσπρα προβατάκια
που βόσκοντας γυρίζουν
με χαρωπά πηδήματα
στους κάμπους όλη μέρα,
κι έχουν βοσκή τα κύματα,
βοσκό τους τον αέρα.
Λ. Πολίτη, Ποιητική Ανθολογία, τόμ. 6, Δωδώνη
2. Να σβήσετε τη λέξη που δεν ταιριάζει
Απάντηση:
λακωνικός, λιτός, περιληπτικός, φλύαρος
καθοδηγώ, κατευθύνω, παραπλανώ, προσανατολίζω
άγονος, άκαρπος, ατελέσφορος, καρποφόρος
ήπιος, πράος, σφοδρός, ήσυχος
αφανής, ξακουστός, θρυλικός, πασίγνωστος
αρχίζω, καταλήγω, τελειώνω, τερματίζω
συνηθισμένος, παράξενος, περίεργος, αλλόκοτος
σελ.
760
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
3. Να συμπληρώσετε τις προτάσεις με τον κατάλληλο τύπο του επιθέτου πολύς -
πολλή – πολύ και το επίρρημα πολύ.
Απάντηση:
Έχω έρθει να σε δω πολλές φορές.
Μου αρέσει πολύ το παγωτό βανίλια.
Στην πλατεία συγκεντρώθηκαν πολλοί άνθρωποι.
Τα αυτοκίνητα κάνουν πολύ θόρυβο.
Μη μου βάλεις πολλή ζάχαρη στο τσάι.
Παρακολουθώ πολλές ώρες τηλεόραση.
Διαβάζει πάρα πολύ.
Διαβάζει πάρα πολλές ώρες.
Επικράτησε η γνώμη των πολλών ανθρώπων.
Δουλεύει με πολύ κέφι και με πολλή όρεξη.
Πρέπει να δουλεύεις με πολλή προσοχή.
Ο Άρης είναι πολύ καλός μαθητής.
Μου έδωσες μία πολύ έξυπνη ιδέα.
4. Στις παραπάνω προτάσεις να υπογραμμίσετε με πράσινο το επίρρημα πολύ.
Απάντηση:
Μου έδωσες μία πολύ έξυπνη ιδέα. (συνοδεύει το επίθετο «έξυπνη»)
Διαβάζει πάρα πολύ. (συνοδεύει το ρήμα «διαβάζει»)
Ο Άρης είναι πολύ καλός μαθητής. (συνοδεύει το επίθετο «καλός»)
Μου αρέσει πολύ το παγωτό βανίλια. (συνοδεύει το ρήμα «αρέσει»
σελ.
761
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
5. Να γράψετε προτάσεις χρησιμοποιώντας ως επιθετικούς προσδιορισμούς:
Απάντηση:
Ένα επίθετο
Το παιδιά παίζουν στην παιδική χαρά.
Ένα ουσιαστικό
Στο εστιατόρια αυτό δουλεύει ένας Ιταλός μάγειρας.
Ένα εμπρόθετο ουσιαστικό
Έχτισε μια μάντρα από πέτρα.
Μία αντωνυμία:
Κάποια μέρα θα πάμε εκδρομή.
Μία μετοχή
Το λυπημένο παιδί καθόταν στο παγκάκι για ώρα.
Ένα αριθμητικό
Αγόρασα πέντε κουλούρια.
Ένα επίρρημα με άρθρο
Ο φούρνος βρίσκεται στο απέναντι πεζοδρόμιο.
6. Να γράψετε τρεις προτάσεις που να περιλαμβάνουν χρονικούς προσδιορι-
σμούς.
Απάντηση:
σελ.
762
Βοήθημα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
1. Αύριο θα γράψουμε διαγώνισμα.
2. Γυρίζει νωρίς στο σπίτι συνήθως.
3. Ενώ κοιμόμουν, χτύπησε το κουδούνι.
7. Να συλλαβίσετε τις παρακάτω λέξεις.
Απάντηση:
κόλπο: κόλ-πο
πλοίαρχος: πλοί-αρ-χος
πέτρα: πέ-τρα
κομπολόι: κο-μπο-λό-ι
κάγκελο: κά-γκε-λο
άλσος: άλ-σος
συρματόπλεγμα: συρ-μα-τό-πλεγ-μα
καΐκι: κα-ΐ-κι
ρολόι: ρο-λό-ι
αποστολή: α-πο-στο-λή
βαμβάκι: βαμ-βά-κι
γυαλί: γυα-λί
ευχή: ευ-χή
έρχομαι: έρ-χο-μαι
θάρρος: θάρ-ρος
ανεύθυνος: α-νεύ-θυ-νος
ερπετό: ερ-πε-τό
Ενότητα 15
κινηματογράφος – θέατρο
σελ.
318
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ
Πότε και πώς χρησιμοποιούμε την παρομοίωση και τη μεταφορά
Ασκήσεις:
1. Να συμπληρώσετε τις παρομοιώσεις
Έλιωσε σαν ____________________________.
Είναι ____________________________ σαν μετάξι.
Σκαρφαλώνει στα δέντρα σαν____________________________.
Είναι ____________________________ όπως το μέλι.
Είναι κοφτερό σαν ____________________________.
Είναι ξινό σαν ____________________________.
Περπατάει ____________________________ λες και είναι χελώνα.
Είναι ____________________________ όπως η παπαρούνα.
2. Να συμπληρώσετε μέσα στο κουτάκι (Π) για την παρομοίωση, (Μ) για τη με-
ταφορά και (Κ) για την κυριολεξία.
Ο Αλέξανδρος πεινάει όπως ο λύκος.
Μας είπε πικρά λόγια.
Άνοιξε την πόρτα κι έφυγε.
Ο Μάριος είναι κλειστός άνθρωπος.
σελ.
319
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Στεκόταν ακίνητος λες και ήταν άγαλμα.
Κουράστηκε πολύ και δεν μπορεί να πάρει τα πόδια του.
Τα παιδιά πετούν την μπάλα.
Τσακώνονται σαν τον σκύλο με τη γάτα.
Πήρε το δρόμο του γυρισμού.
3. Να γράψετε ένα κείμενο στο οποίο θα περιγράφετε ένα όμορφο τοπίο, χρησι-
μοποιώντας παρομοιώσεις και μεταφορές. Υπογραμμίστε με πράσινο τις παρο-
μοιώσεις και με μπλε τις μεταφορές.
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
σελ.
320
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
4. Να γράψετε δίπλα από κάθε πρόταση (Π) αν το σαν δηλώνει παρομοίωση και
(Χ) αν είναι χρονικό.
Σαν τελειώσω τα μαθήματά μου, θα βγούμε να παίξουμε.
Θα με καταλάβεις, σαν έρθει η μέρα που θα φθάσεις στην ηλικία μου.
Έγινε κίτρινος, σαν το λεμόνι.
Κοιμήθηκε, σαν έπεσε η νύχτα.
Κοιμήθηκε σαν πουλάκι.
Σαν δελφίνι κολυμπάς!
σελ.
321
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
5. Να γράψετε δύο προτάσεις με κάθε λέξη: μία με τη μεταφορική και μία με
την κυριολεκτική της σημασία.
παίρνω, ανοιχτός, βαθύς, ακτινοβολία, κόβω, βάρος
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
______________________________________________________
σελ.
322
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Συνώνυμες Λέξεις
Ασκήσεις:
1. Να γράψετε ένα συνώνυμο για κάθε λέξη.
αναπληρώνω: __________________
συμβάλλω: __________________
φθείρω: __________________
λιτότητα: __________________
απέραντος: __________________
μέριμνα: __________________
υποχρεώνω: __________________
ξοδεύω: __________________
ωχρός: __________________
ακμή: __________________
πράττω: __________________
σπάνιος: __________________
απωθώ: __________________
2. Να σβήσετε τη λέξη που δεν ταιριάζει
ψεγάδι, ελάττωμα, ατέλεια, προσόν
φθίνω, τονώνομαι, ατονώ, εξασθενώ
κατσουφιασμένος, χαρούμενος, εύθυμος, κεφάτος
ορθώνω, υψώνω, γκρεμίζω, σηκώνω
δυσνόητος, σαφής, ξεκάθαρος, ολοφάνερος
πράος, ήμερος, φιλήσυχος, άγριος
ξεφεύγω, διαφεύγω, παγιδεύομαι, γλιτώνω
σελ.
323
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Επίθετο πολύς – πολλή – πολύ
Ασκήσεις:
1. Να διορθώσετε τα λάθη, όπου υπάρχουν.
Έχω βάλει πολύ αλάτι στις πατάτες.
Αυτή η τούρτα είναι πολλή ωραία, αλλά έχει πολύ ζάχαρη.
Να είστε πολλοί προσεκτικοί!
Εχθές το βράδυ έβρεξε πολύ.
Εχθές το βράδυ έριξε πολύ βροχή.
Πολλοί άνθρωποι ήταν απελπισμένοι.
Οι άνθρωποι ήταν πολλοί απελπισμένοι.
Πρέπει να διαβάζεις με πολλή προσοχή.
Είναι πολλή μικρή ακόμη για να δει αυτή την ταινία.
Στην παράσταση μας τίμησαν πολλοί φίλοι μας.
2. Να υπογραμμίσετε με κόκκινο το επίρρημα πολύ και με πράσινο το επίθετο
πολύς –πολλή –πολύ.
Μη βάζετε πολύ χρώμα στις ζωγραφιές σας.
Θα ήθελα πολύ ένα παγωτό.
Μου αρέσει πολύ το καλοκαίρι.
Μαζεύτηκαν πολλοί άνθρωποι στον δρόμο.
Μου αρέσει να βρίσκομαι ανάμεσα σε πολύ κόσμο.
Έκανε πολύ θόρυβο και ξύπνησαν όλοι.
Κάνει πολύ κρύο.
σελ.
324
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Κρυώνω πολύ σήμερα.
Μη φωνάζεις τόσο πολύ.
Ο Γιώργος τρέχει πολύ γρήγορα.
Ο Γιώργος είναι πολύ γρήγορος.
σελ.
325
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ
Επιθετικοί Προσδιορισμοί
Ασκήσεις:
1. Στο παρακάτω κείμενο να εντοπίσετε τους επιθετικούς προσδιορισμούς.
Κάποτε, στην άκρη ενός δάσους, ζούσε με τη μαμά του ένα όμορφο κοριτσάκι.
Την έλεγαν Κοκκινοσκουφίτσα, επειδή φορούσε συνέχεια ένα κόκκινο σκουφάκι.
Κάποια μέρα η μαμά της, της είπε «Κοκκινοσκουφίτσα μου, η γιαγιά είναι άρρω-
στη. Πήγαινε να τη δεις και πάρε να της δώσεις αυτό το καλαθάκι. Πρόσεχε όμως
γιατί στο δάσος ζει ο κακός λύκος και είναι πολύ επικίνδυνος».
Η Κοκκινοσκουφίτσα ξεκίνησε χαρούμενη για το μακρινό σπίτι της γιαγιάς.
Ξάφνου, ενώ μάζευε λουλούδια για τη γιαγιά της πετάγεται μπροστά της ο κακός
λύκος.
Η Κοκκινοσκουφίτσα, ξεχνώντας τη συμβουλή της μαμάς της, απάντησε στο λύ-
κο: «Πάω αυτό το καλαθάκι στην άρρωστη γιαγιά μου».
Ο λύκος κοίταξε την Κοκκινοσκουφίτσα και ξερογλείφτηκε. «Και που μένει η γι-
αγιά σου, κοριτσάκι μου;» Η Κοκκινοσκουφίτσα του έδειξε προς τα πού ήταν το
σπίτι της γιαγιάς και συνέχισε να μαζεύει λουλούδια, ενώ ο λύκος έφυγε τρέχοντας.
Σε λίγο, ο λύκος είχε φτάσει στο σπίτι της γιαγιάς και χτύπησε τη πόρτα. «Ποιος
είναι;».
Ρώτησε η γιαγιά.
Ο λύκος, άλλαξε τη φωνή του και είπε με γλυκό τρόπο:
«Είμαι η εγγονούλα σου και σου φέρνω ένα καλαθάκι».
σελ.
326
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
«Αχ, Κοκκινοσκουφίτσα μου, εσύ είσαι; Έλα μέσα, η πόρτα δεν είναι κλειδωμέ-
νη».
Με μιας ο λύκος μπαίνει μέσα και κάνει τη γιαγιά μια χαψιά! Έπειτα φόρεσε τη
νυχτικιά της και χώθηκε κάτω από τις κουβέρτες για να περιμένει την Κοκκινο-
σκουφίτσα. Σε λίγο έφτασε στο σπίτι η Κοκκινοσκουφίτσα.
Χαιρέτησε τη γιαγιά της, άλλα της φάνηκε λίγο διαφορετική όταν πλησίασε στο
κρεβάτι.
-Γιαγιά γιατί έχεις τόσο μεγάλα αφτιά;
-Για να σ’ ακούω καλύτερα, παιδάκι μου, απάντησε ο λύκος με πιο λεπτή φωνή.
-Και γιατί έχεις τόσο μεγάλο στόμα;
-Για να σε φάω καλύτερα! Είπε και την έκανε μια χαψιά!
Ο σκασμένος απ’ το πολύ φαΐ λύκος ξάπλωσε στο κρεβάτι και αποκοιμήθηκε.
Για κακή του τύχη όμως εκείνη την ώρα περνούσε απ’ το σπίτι ένας κυνηγός.
Μπαίνει μέσα, βλέπει τη φουσκωμένη κοιλιά του λύκου και κατάλαβε αμέσως τι
είχε γίνει.
Παίρνει λοιπόν ένα κοφτερό μαχαίρι ανοίγει τη κοιλιά του λύκου και βγάζει από
μέσα την Κοκκινοσκουφίτσα και τη γιαγιά της.
Η γιαγιά και η Κοκκινοσκουφίτσα ευχαρίστησαν τον θαρραλέο κυνηγό και η
Κοκκινοσκουφίτσα υποσχέθηκε πως από δω και πέρα θα άκουγε πάντα τις συμβου-
λές της μαμάς της.
Τα παραμύθια των αδερφών Γκριμ
paramithia.net
σελ.
327
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Ποιος είναι ο ρόλος των χρονικών προσδιορισμών
Ασκήσεις:
1. Στο παρακάτω κείμενο να υπογραμμίσετε τους χρονικούς προσδιορισμούς.
Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε σ' ένα καταπράσινο αγρόκτημα μια πάπια. Είχε
φτιάξει ανάμεσα σε κάτι καλάμια μια μικρή φωλιά κι εκεί κλωσούσε τα αυγά της.
Κάθε μέρα καθόταν ώρες ολόκληρες πάνω στα αβγουλάκια, τα ζέσταινε και περίμε-
νε πως και πως να βγουν από μέσα τους τα μικρά παπάκια.
Ώσπου μια μέρα τα αυγά άρχισαν να ραγίζουν κι από μέσα ξεπρόβαλαν όμορφα,
κίτρινα παπάκια. Η πάπια καμάρωνε τα παιδάκια της, αλλά κοιτούσε με ανησυχία
ένα αυγό που δεν είχε ακόμα σπάσει…
Όταν έσπασε από μέσα δε βγήκε ένα παπάκι όπως τα προηγούμενα! Η πάπια κοί-
ταξε με περιέργεια αυτό το πλασματάκι που είχε γκρίζο τρίχωμα και ήταν πιο άσχη-
μο απ τα άλλα παπάκια.
-Λες το αυγό να ήταν από γαλοπούλα;
Σκεφτόταν η πάπια καθώς καμάρωνε τα παπάκια της.
-Θα δούμε… Αν είναι γαλόπουλο θα φοβάται να μπει στο νερό..
Έτσι όταν πέρασαν λίγες μέρες η πάπια πήρε τα παπάκια της και πήγαν στην λι-
μνούλα που ήταν εκεί κοντά. Όλα τα παπάκια ακόμα και το γκρίζο παπάκι βούτηξαν
χαρούμενα στο νερό και ακλούθησαν τη μανούλα τους. Η πάπια σαν είδε και το
γκρίζο παπί να μπαίνει στο νερό πείστηκε πως ήταν σίγουρα δικό της και αποφάσισε
να το αγαπάει όπως και τα άλλα της παιδιά.
Ο καιρός περνούσε κι ενώ τα αδέρφια του γινόταν όλο και πιο όμορφα αυτό φαι-
νόταν όλο και πιο άσχημο δίπλα τους. Τα ζώα του αγροκτήματος το κορόιδευαν, το
ίδιο και τα αδέρφια του.
σελ.
328
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Εκείνο στενοχωρημένο έτρεχε και κρυβόταν κάτω από τα πούπουλα της μαμάς-
πάπιας. Μην στενοχωριέσαι παιδάκι μου, του έλεγε εκείνη που το αγαπούσε. Δεν
είσαι άσχημο, είσαι απλά διαφορετικό.
Μια μέρα όμως μια από τις κότες στο αγρόκτημα το πήρε στο κυνήγι τσιμπώντας
το. Τα άλλα ζώα βρήκαν την ευκαιρία και άρχισαν να υποστηρίζουν την κότα.
Το παπάκι απογοητευμένο αποφάσισε να φύγει. Πήδηξε το φράχτη της αυλής και
ξεκίνησε να βρει ένα μέρος που δεν θα το κορόιδευαν πια. Με τα πολλά έφτασε σε
μια απομονωμένη λίμνη και κει κρύφτηκε σε μια σπηλιά.
Μια μέρα εκεί που βγήκε από τη σπηλιά μήπως έβρισκε τίποτα σκουληκάκια για
να φάει είδε στον ουρανό κάτι πανέμορφα πουλιά να πετούν.
Τα θαύμαζε πολλή ώρα μα μόλις πλησίασαν τη λίμνη τρομαγμένο μη το κοροϊ-
δέψουν για την ασχήμια του κρύφτηκε πάλι στη σπηλιά του. Πέρασε το καλοκαίρι,
το φθινόπωρο και ο χειμώνας και ήρθε ξανά η άνοιξη.
Είχε περάσει κιόλας ένας χρόνος από τότε που το παπάκι είχε φύγει από το σπίτι
του. Μόλις είχαν λιώσει λίγο τα χιόνια βγήκε από τη σπηλιά του για να κολυμπήσει
στη λίμνη.
Ξάφνου εκεί που κολυμπούσε είδε στα νερά της λίμνης το είδωλο του! Έμεινε
έκπληκτο να κοιτάει. Γιατί δεν ήταν πια το γκρίζο και άσχημο παπάκι αλλά ένας με-
γάλος και όμορφος κύκνος! Λίγο πιο κει είδε τα όμορφα πουλιά που είχε θαυμάσει
τότε, την ώρα που πετούσαν. Ένα από αυτά, το πλησίασε.
Για δες ένας κύκνος. Είσαι αδελφός μας, λοιπόν. Θες να έρθεις μαζί μας; Να μας
ακολουθείς στα μακρινά μας ταξίδια; Το παπάκι που είχε γίνει πια ένας πανέμορφος
κύκνος δέχτηκε με χαρά. Αποφάσισε να ακολούθησε τους κύκνους στα μακρινά τα-
ξίδια τους και έτσι γνώρισε όλο τον κόσμο.
Καμιά φορά περνούσε απ' το αγρόκτημα να δει τη μαμά του. Κι όλα τα ζώα το
θαύμαζαν και το ζήλευαν γιατί ήταν ένας όμορφος κύκνος. Κι η μαμά πάπια ήταν
περήφανη για το γιο της, το άσχημο παπί που έγινε ο ομορφότερος κύκνος.
σελ.
329
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ
Συλλαβισμός
Ασκήσεις:
1. Να συλλαβίσετε τις παρακάτω λέξεις.
εκκλησία: ________________
εισβολή: ________________
θαλπωρή: ________________
Ιωάννινα: ________________
διαβασμένος: ________________
μαγνήτης: ________________
αρνούμαι: ________________
οινόπνευμα: ________________
ωοθήκη: ________________
τέτοιος: ________________
ποιος: ________________
δραχμή: ________________
έχτισα: ________________
αηδόνι: ________________
ηλιακός: ________________
κελαηδώ: ________________
παύση: ________________
άσπρος: ________________
μπανιέρα: ________________
σελ.
330
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
κόκκινος: ________________
ευχαριστώ: ________________
βρεγμένος: ________________
αστραπή: ________________
2. Να διορθώσετε τα λάθη στον συλλαβισμό.
επι-κρο-τώ: ________________
χα-λι-ά: ________________
ασ-τυ-νό-μος: ________________
εν-το-νος: ________________
κά-ποι-ος: ________________
ακ-ρά-τη-τος: ________________
κα-ρτέ-λα: ________________
άτ-ρω-τος: ________________
αγ-νός: ________________
φά-ρμα: ________________
ξεχ-νώ: ________________
άσ-τρω-τος: ________________
αντι-γρα-φή: ________________
τη-λεό-ρα-ση: ________________
γει-τό-νι-σσα: ________________
ε-κδρο-μή: ________________
ά-δει-ο: ________________
γι-α-γι-ά: ________________
να-ύτης: ________________
σελ.
331
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΟΓΟΥ
Πώς παρουσιάζουμε και σχολιάζουμε ένα καλλιτεχνικό θέαμα
(ταινία) αναλυτικά και περιληπτικά
Ασκήσεις:
1. Να παρουσιάσετε μια ταινία που είδατε πρόσφατα και σας άρεσε πολύ. Το
κείμενό σας θα αναρτηθεί στη μαθητική εφημερίδα του σχολείου σας.
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
σελ.
332
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
σελ.
333
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
Πώς φτιάχνουμε ενημερωτικά κείμενα για μια εκδήλωση (ανα-
κοίνωση, αφίσα, προσκλήσεις, πρόγραμμα)
Ασκήσεις:
1. Η τάξη σας οργανώνει μια θεατρική παράσταση για το τέλος της σχολικής
χρονιάς. Το έργο που θα παρουσιάσετε είναι «Ο νευρικός κύριος» του Δημήτρη
Ψαθά. Να φτιάξετε ένα ενημερωτικό φυλλάδιο για να ενημερώσετε και να προ-
σκαλέσετε τον κόσμο στην εκδήλωση που διοργανώνετε.
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
σελ.
334
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 15ης
ΕΝΟΤΗΤΑΣ
1. Να υπογραμμίσετε με γαλάζιο τις μεταφορές και με κόκκινο τις παρομοιώ-
σεις του παρακάτω ποιήματος.
Θαλασσινά τραγούδια – Γεώργιος Δροσίνης
Γλυκά φυσά ο μπάτης*, * μπάτης = ελαφρό θαλασσινό αεράκι
η θάλασσα δροσίζεται,
στα γαλανά νερά της
ο ήλιος καθρεφτίζεται·
και λες πως παίζουν μ’ έρωτα
πετώντας δίχως έννοια
ψαράκια χρυσοφτέρωτα
σε κύματ’ ασημένια.
Στου καραβιού το πλάι
ένα τρελό δελφίνι
γοργόφτερο πετάει
και πίσω μάς αφήνει·
και σαν να καμαρώνεται
της θάλασσας το άτι* * άτι = άλογο
με τους αφρούς του ζώνεται* * ζώνεται = τυλίγεται
και μας γυρνά την πλάτη.
Χιονοπλασμένοι γλάροι,
που ’χουν φτερούγια ατίμητα* * ατίμητα = ανεκτίμητα
και για κανένα ψάρι
τα μάτια τους ακοίμητα,
σελ.
335
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
στα ξάρτια* τριγυρίζοντας * ξάρτια = τα σκοινιά των πλοίων που στηρίζουν τα πανιά
ακούραστοι πετούνε
ή με χαρά σφυρίζοντας
στο πέλαγος βουτούνε.
Και γύρω καραβάκια
στη θάλασσ’ αρμενίζουν
σαν άσπρα προβατάκια
που βόσκοντας γυρίζουν
με χαρωπά πηδήματα
στους κάμπους όλη μέρα,
κι έχουν βοσκή τα κύματα,
βοσκό τους τον αέρα.
Λ. Πολίτη, Ποιητική Ανθολογία, τόμ. 6, Δωδώνη
2. Να σβήσετε τη λέξη που δεν ταιριάζει
λακωνικός, λιτός, περιληπτικός, φλύαρος
καθοδηγώ, κατευθύνω, παραπλανώ, προσανατολίζω
άγονος, άκαρπος, ατελέσφορος, καρποφόρος
ήπιος, πράος, σφοδρός, ήσυχος
αφανής, ξακουστός, θρυλικός, πασίγνωστος
αρχίζω, καταλήγω, τελειώνω, τερματίζω
συνηθισμένος, παράξενος, περίεργος, αλλόκοτος
σελ.
336
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
3. Να συμπληρώσετε τις προτάσεις με τον κατάλληλο τύπο του επιθέτου πολύς -
πολλή – πολύ και το επίρρημα πολύ.
Έχω έρθει να σε δω __________ φορές.
Μου αρέσει __________ το παγωτό βανίλια.
Στην πλατεία συγκεντρώθηκαν __________ άνθρωποι.
Τα αυτοκίνητα κάνουν __________ θόρυβο.
Μη μου βάλεις __________ ζάχαρη στο τσάι.
Παρακολουθώ __________ ώρες τηλεόραση.
Διαβάζει πάρα __________.
Διαβάζει πάρα __________ ώρες.
Επικράτησε η γνώμη των __________ ανθρώπων.
Δουλεύει με __________ κέφι και με __________ όρεξη.
Πρέπει να δουλεύεις με __________ προσοχή.
Ο Άρης είναι __________ καλός μαθητής.
Μου έδωσες μία __________ έξυπνη ιδέα.
4. Στις παραπάνω προτάσεις να υπογραμμίσετε με πράσινο το επίρρημα πολύ.
5. Να γράψετε προτάσεις χρησιμοποιώντας ως επιθετικούς προσδιορισμούς:
Ένα επίθετο: _______________________________________________________
Ένα ουσιαστικό:____________________________________________________
Ένα εμπρόθετο ουσιαστικό:___________________________________________
Μία αντωνυμία:____________________________________________________
Μία μετοχή:_______________________________________________________
Ένα αριθμητικό:____________________________________________________
Ένα επίρρημα με άρθρο:______________________________________________
σελ.
337
Ασκήσεις & Διαγωνίσματα Γλώσσας Στ΄ Δημοτικού
Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο]
Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική
6. Να γράψετε τρεις προτάσεις που να περιλαμβάνουν χρονικούς προσδιορι-
σμούς.
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
7. Να συλλαβίσετε τις παρακάτω λέξεις.
κόλπο: __________________
πλοίαρχος: __________________
πέτρα: __________________
κομπολόι: __________________
κάγκελο: __________________
άλσος: __________________
συρματόπλεγμα: __________________
καΐκι: __________________
ρολόι: __________________
αποστολή: __________________
βαμβάκι: __________________
γυαλί: __________________
ευχή: __________________
έρχομαι: __________________
θάρρος: __________________
ανεύθυνος: __________________
ερπετό: __________________
Έντεκα μηνών
Ημερομηνία:
Βάρος: [Βάρος[ Ύψος: [Ύψος]
Σημειώσεις:
[Τοποθετήστε φωτογραφίες εδώ]
Γ΄τάξη: http://gtaksh.blogspot.gr/
Δ΄τάξη: http://xristx.blogspot.gr/
Ε΄τάξη: http://e-taksh.blogspot.gr/
ΣΤ΄τάξη: http://st-taksh.blogspot.gr/
Κριτήρια: http://kritiria.blogspot.gr/
Άρθρα: http://xristosxarmpis.blogspot.gr/

Γλώσσα ΣΤ΄. Επανάληψη 15ης ενότητας: ΄΄ Κινηματογράφος - Θέατρο ΄΄

  • 1.
    Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://st-taksh.blogspot.gr ΓλώσσαΣΤ΄ Επανάληψη 15ης ενότητας: ΄΄ Κινηματογράφος - Θέατρο ΄΄
  • 2.
    ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Θεωρία - Γραμματική- Φύλλα εργασιών σελ. 3 - 11 Παρουσιάσεις σελ 12 - 27 Επαναληπτικά σελ. 28 - 117
  • 3.
    Κατσιούλας Ζήσης Επίθετα σε-ής, -ές και -ης, -ες Τα δικατάληκτα επίθετα αυτής της κατηγορίας μπορεί να είναι: α) οξύτονα, διατηρώντας τον τόνο στη λήγουσα σε όλη την κλίση: Ενικός αριθμός Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Ονομ ο διεθνής η διεθνής το διεθνές Γεν του διεθνούς της διεθνούς του διεθνούς Αιτ το διεθνή τη διεθνή το διεθνές Πληθυντικός αριθμός Ονομ οι διεθνείς οι διεθνείς τα διεθνή Γεν των διεθνών των διεθνών των διεθνών Αιτ τους διεθνείς τις διεθνείς τα διεθνή Όμοια κλίνονται: αβαθής –ής –ές πολυετής –ής –ές ακριβής –ής –ές ομοειδής –ής –ές αξιοπρεπής –ής –ές ισοταχής –ής –ές αφανής –ής –ές ευσεβής –ής –ές διαρκής –ής –ές ευπαθής –ής –ές διγενής –ής –ές ειλικρινής –ής –ές επιμελής –ής –ές προσφιλής –ής –ές υγιής –ής –ές αληθής –ής –ές ευγενής –ής –ές επιβλαβής –ής –ές β) παροξύτονα, αλλά µε μετακίνηση του τόνου στην προπαραλήγουσα στην ονομαστική και αιτιατική ενικού του ουδετέρου: Ενικός αριθμός Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Ονομ ο επιμήκης η επιμήκης το επίμηκες Γεν του επιμήκους της επιμήκους του επιμήκους Αιτ τον επιμήκη την επιμήκη το επίμηκες Πληθυντικός αριθμός Ονομ οι επιμήκεις οι επιμήκεις τα διεθνή Γεν των επιμήκεων των επιμήκεων των διεθνών Αιτ τους επιμήκεις τις επιμήκεις τα διεθνή
  • 4.
    Κατσιούλας Ζήσης Όμοια κλίνονται: ισομήκης–ης το ισόμηκες διαμήκης –ης το διάμηκες ο, η αυθάδης, το αύθαδες ο, η αυτάρκης, το αύταρκες ο, η καλοήθης, το καλόηθες ο, η συνήθης, το σύνηθες Εξαίρεση το επίθετο πλήρης, που διατηρεί τον τόνο στην παραλήγουσα σε όλη την κλίση: ο, η πλήρης, το πλήρες, οι πλήρεις, τα πλήρη, των πλήρων γ) παροξύτονα, αλλά µε μετακίνηση του τόνου στη λήγουσα στη γενική πληθυντικού: Ενικός αριθμός Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Ονομ ο ευώδης η ευώδης το ευώδες Γεν του ευώδους της ευώδους του ευώδους Αιτ τον ευώδη την ευώδη το ευώδες Πληθυντικός αριθμός Ονομ οι ευώδεις οι ευώδεις τα ευώδη Γεν των ευωδών των ευωδών των ευωδών Αιτ τους ευώδεις τις ευώδεις τα ευώδη Όμοια κλίνονται: ο, η αµµώδης, το αµµώδες (των αµµωδών) ο, η αφρώδης, το αφρώδες (των αφρωδών) ο, η βραχώδης, το βραχώδες (των βραχωδών) ο, η δηλητηριώδης, το δηλητηριώδες (των δηλητηριωδών) ο, η θορυβώδης, το θορυβώδες (των θορυβωδών) ο, η ελώδης , το ελώδες (των ελωδών) ο, η πομπώδης , το πομπώδες (των πομπωδών) ο, η χυμώδες , το χυμώδες (των χυμωδών) ο, η αλματώδης , το αλματώδες (των αλματωδών) ο, η αιματώδης , το αιματώδες (των αιματωδών) ο, η δασώδης , το δασώδες (των δασωδών) ο, η θαμνώδης , το θαμνώδες (των θαμνωδών) ο, η θεμελιώδης , το θεμελιώδες (των θεμελιωδών) ο, η θηριώδης , το θηριώδες (των θηριωδών) ο, η ιδεώδης , το ιδεώδες (των ιδεωδών) ο, η ενθουσιώδης , το ενθουσιώδες (των ενθουσιωδών)
  • 5.
    Κατσιούλας Ζήσης ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Νασυμπληρώσεις τις παρακάτω στήλες όπως στο παράδειγμα: Ο ευτυχής οι ευτυχείς το ευτυχές τα ευτυχή Ο δασώδης ……………. ……………. …………….. Ο επιμήκης ……………. ……………. …………….. Ο θαμνώδης ……………. ……………. …………….. Ο θεμελιώδης ……………. ……………. …………….. Ο αυτάρκης ……………. ……………. …………….. Ο επιβλαβής ……………. ……………. …………….. 2. Να συμπληρώσεις τα παρακάτω κενά βάζοντας τα επίθετα στον κατάλληλο τύπο: Το ………………….. (ακριβής) αντίγραφο Του …………………… (δασώδης) περιβάλλοντος Των ………………….. (συνεχής) αντιπαραθέσεων. Της …………………..(αφρώδης) σαμπάνιας Τις …………………….( αμμώδης) παραλίες Το ……………………(συνήθης) αποτέλεσμα Του …………………..(ασταθής) καιρού 3. Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων με το κατάλληλο επίθετο της παρένθεσης στο σωστό τύπο: (δηλητηριώδης , συγγενής , καρδιοπαθής , διμερής , μανιώδης , προσεχής) Τον ………………… μήνα θα υπάρχει πρόβλημα ρευστότητας Η επιτυχία του ………………….. συμποσίου είχε τεράστια επιτυχία Είμαστε μακρινοί ………………………….. Τα ………………………… μανιτάρια είναι θανατηφόρα. Σύντομα θα επιλυθούν τα προβλήματα των ……………………. σχέσεων. Ήταν κάποτε ………………….. καπνιστές. Τώρα είναι όμως …………………….
  • 6.
    Μαυροειδή Ευσταθία ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑΕΠΙΘΕΤΑ ΣΕ –ΗΣ/-ΗΣ/-ΕΣ(Ο/Η ΔΙΕΘΝΗΣ , ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ) ΟΝΟΜΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 1. Διορθώστε τα λάθη των υπογραμμισμένων εκφράσεων και γράψτε από κάτω το σωστό. «… Ένα μυστηριώδης μήνυμα εμφανίστηκε στην οθόνη του υπολογιστή του αστυνόμου Βρισκόλα. Το διάβασε πολλές φορές και ακόμα δεν μπορούσε να καταλάβει πως έπρεπε να δράσει. Το μήνυμα αναφερόταν σε έναν δημοφιλές τραγουδιστή , τον Τόνυ Αηδόνη. « Γιατί αφήσατε τον Τόνυ να τραγουδήσει στο διεθνή αεροδρόμιο της ελώδης περιοχής του Λασποχωρίου; Τώρα θα τον κάνω να σωπάσει!» Όταν έφτασε στο Λασποχώρι ο αστυνόμος Βρισκόλας ,ο Τόνυ Αηδόνης είχε ήδη εξαφανιστεί. Μια αγωνιώδους αναζήτηση είχε αρχίσει ,αλλά ούτε ένα ίχνος του. Και στο αεροδρόμιο οι αγενής υπάλληλοι δεν έδωσαν καμμιά σαφείς πληροφορία. Ο αστυνόμος Βρισκόλας είχε φτάσει σε αδιέξοδο. Μια όμως ευτυχούς σύμπτωση οδήγησε τον αστυνόμο στη λύση της υπόθεσης. Ένας ευσεβή ιερέας του Λασποχωρίου ,που είχε συνεχής ενοχλήσεις στα αυτιά του, επισκέφτηκε τον γιατρό του . Εκεί στο διπλανό δωμάτιο είδε με τα μάτια του (!) τον Τόνυ Αηδόνη. Αμέσως ειδοποίησε τον αστυνόμο. Και έτσι η υπόθεση λύθηκε. Τι είχε συβμεί; Ο Τόνυ είχε πρόβλημα με τις φωνητικές του χορδές και ο γιατρός του ,ο ίδιος με τον γιατρό του ιερέα, του είχε συστήσει αφωνία!Όμως οι διοργανωτές της συναυλίας στο αεροδρόμιο του Λασποχωρίου πίεσαν τον Τόνυ να τραγουδήσει για να μην χάσουν χρήματα. Ο Τόνυ τραγούδησε και η φωνή του «εξαφανίστηκε» . Φυσικά ,πήγε αμέσως στο γιατρό του και από τότε … «χάθηκαν» τα ίχνη του. Και το περίεργο μήνυμα; Κατά λάθος ο γιατρός αντί να το στείλει στους συνεργάτες του Τόνυ Αηδόνη το έστειλε στα γραφεία της αστυνομίας. Η επιστροφή του Τόνυ Αηδόνη στο τραγούδι μετά από ένα χρόνο ξεκούρασης ήταν ένα ευτυχούς γεγονός που γιορτάστηκε με μεγαλοπρεπής εκδηλώσεις στη πολυτελής βίλα του . Φυσικά ο ιερέας και ο αστυνόμος Βρισκόλας ήταν εκεί! ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΣΩΣΤΟ!!! _______________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ 2. Χρησιμοποιώντας τις παρακάτω εκφράσεις στο τετράδιο γραπτής παραγωγής γράψε τη δική σου ιστορία (χρησιμοποίησε τουλάχιστον τις μισές από τις εκφράσεις και σε οποία πτώση και αριθμό θέλεις) Πολυτελές κόσμημα, αγενής σερβιτόρος, μυστηριώδες γράμμα, δημοφιλής ηθοποιός, ατυχές γεγονός, διεθνές συμβόλαιο
  • 7.
    ntinakidou 16/4/2010 ΤΕΣΤ ΣΤΗΓΛΩΣΣΑ ΟΝΟΜΑ: ΑΣΚΗΣΗ: ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΤΥΠΟ ΤΟΥ ΕΠΙΘΕΤΟΥ ΠΟΛΥΣ Η΄ ΤΟΥ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΥ. • Έριξε ................ βροχή χτες. • Είμαι σε ........... καλή ψυχολογική κατάσταση αυτό τον καιρό. • Σήμερα έχω ................ όρεξη για παγωτό φράουλα. • ................. κόσμος αναρωτιέται τι θα γίνει με την οικονομία της χώρας μας. • ....................... ήταν οι απόψεις, μία όμως επικράτησε στο τέλος. • ................ και καλά είναι τα προϊόντα που παράγει η χώρα μας. • τι να τους κάνω τόσους ................. καφέδες; Δε θα κοιμηθώ και .................. εύκολα μετά! • Η ταινία που είδαμε ήταν .................... συγκινητική. • ................... ζέστη έχει αυτές τις μέρες. • Αυτό το θεατρικό που παρακολουθήσατε ήταν το αποτέλεσμα της ................... δουλειάς, .................... ημερών, των μαθητών της Στ’ του σχολείου μας.
  • 8.
    Χατζηκυριακίδου Παγώνα ΛΕΞΕΙΣ ΓΙΑΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Κιν..ματογράφος // καρδιοχτ..πια // ταχ..δρόμος // ακροπατ..ντας // παντζούρ.. // μισάν...χτος // πρόν...α // εκατομμ..ρια // φύ...ο // μ...ράζω // σκ..νοθεσία // σ..νάριο // φ..τογραφία // ήχ..ς // διεύθ..νση // παραγ..γός // προσεδάφ..ση // ..πόσχεση // αποχ..ρίζομαι // προσσελήν..ση // εν..δρείο // οδοντίατρος // απομον..μένος // αδιέξ..δο // ..ττοπαθής // εμψυχ..νω // ενθαρρ..νω // εφευρ..της // αυθεντ..κότητα // δ..σπιστος // ιδιοφ..ής // π..ροτέχνημα // φα...νή // ραπτομ..χανή // ..ποδηματοπ...ός // κομμ..τρια // ατέλ...α // κ...τώνας // χιτ..νας. ΕΞΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ 1. Συμπλήρωσε τις παρακάτω προτάσεις με τις λέξεις της παρένθεσης: (αλεπού, πούπουλο, σίφουνας, αηδόνι, κατσίκι, πίσσα, λεμόνι, παπαρούνα, δελφίνι, περιστέρι). • Είναι ελαφρύς σαν • Είναι αγνό σαν • Σκαρφαλώνει σαν • Έγινε κόκκινος σαν • Είναι πονηρός σαν • Κολυμπά σαν • Κιτρίνισε σαν το • Τρέχει σαν • Είναι μαύρος σαν • Τραγουδά γλυκά σαν 2. Γράφω Κ αν είναι κυριολεξία και Μ αν είναι μεταφορά. • Πικρό μαντάτο • Πικρό σιρόπι • Έσπασε το βάζο • Έπεσε με τα μούτρα στη δουλειά • Κρέμονταν από τα χείλη του δασκάλου τους • Έπεσε από ένα βράχο • Δεν μπορούσε να συγκεντρώσει το μυαλό του • Συγκέντρωσαν τα χρήματα για τη βοήθεια
  • 9.
    Χατζηκυριακίδου Παγώνα • Έχασατην υπομονή μου μαζί σου • Έχασε το πορτοφόλι του 3. Από τις μεταφορές κάνω κυριολεξίες. • Γλυκό όνειρο: • Κοφτερό μυαλό: • Σιδερένια θέληση: • Τρυφερά λόγια: 4. Από τις κυριολεξίες κάνω μεταφορές. • Το αεροπλάνο πέταξε: • Ελαφριά βαλίτσα: • Πικρός καφές: • Ζεστή σούπα: • Χρυσό δαχτυλίδι: 5. Να εντοπίσετε τους χρονικούς προσδιορισμούς στο παρακάτω κείμενο: Το Θεσσαλικό Θέατρο, μετά τις επιτυχημένες παραστάσεις των τραγωδιών <<Φιλοκτήτης>> και <<Προμηθέας Δεσμώτης>> τα δύο προηγούμενα καλοκαίρια, προετοιμάζει για τη φετινή καλοκαιρινή θεατρική περίοδο την παράσταση με την τραγωδία του Ευριπίδη <<Ελένη>> σε σκηνοθεσία Γιάννη Μαργαρίτη, με τη Φιλαρέτη Κομνηνού στον ομώνυμο ρόλο και τον Κωνσταντίνο Κωνσταντόπουλο στο ρόλο του Μενέλαου. Η <<Ελένη>> ξεχωρίζει από τις άλλες σωζόμενες τραγωδίες εξαιτίας του ύφους της. Ο Ευριπίδης εκμεταλλεύεται μια άλλη εκδοχή του μύθου του Τρωικού πολέμου, κατά την οποία η Ελένη δεν πήγε ποτέ στην Τροία. Εκεί μεταφέρθηκε το είδωλό της, ενώ εκείνη έμεινε δέκα χρόνια στην Αίγυπτο. Ο ποιητής τονίζει στην <<Ελένη>> τον παραλογισμό του πολέμου, ένα μήνυμα ιδιαίτερα επίκαιρο την εποχή που διδάχτηκε η τραγωδία, μετά το τέλος της σικελικής εκστρατείας, που έληξε ταπεινωτικά για τους Αθηναίους. Το μήνυμα είναι επίκαιρο ακόμα και σήμερα, ίσως περισσότερο από ποτέ.
  • 10.
    Χατζηκυριακίδου Παγώνα 6. Στοπαραπάνω κείμενο να εντοπίσετε τους επιθετικούς προσδιορισμούς. 7. Να συμπληρώσεις το επίθετο πολύς σε όποιο γένος, αριθμό και πτώση χρειάζεται. • Έκανε ..................... θόρυβο για το τίποτα. • Από την ..................... βιασύνη του κάνει λάθη. • Το ................... κρύο τους είχε παραλύσει τα νεύρα. • Σε χαιρετώ με ................... αγάπη. • Ακούστηκαν φωνές ..................... παιδιών. • Έχει .................. ζήλο και .................... όρεξη για γράμματα. 8. Να συμπληρώσεις τα κενά: Ισχ...ρός άγρ...ος φετ...νός άσχ...μος βόρ..ος άς...μος δαν...κός τέλ...ος βορ...νός λογ...κός οικ...ος πρόθ...μος ετ...σιος ωρ...ος γελ...ος βουν...σιος σπουδ...ος αστ...ος
  • 12.
    Ενότητα 15η: Κινηματογράφος-θέατρο Ο εκπαιδευτικός:Τουλιόπουλος Φώτης Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
  • 13.
    Στόχοι ενότητας  Πώςπαρουσιάζουμε και σχολιάζουμε ένα καλλιτεχνικό θέαμα (ταινία) αναλυτικά και περιληπτικά Πώς φτιάχνουμε ενημερωτικά κείμενα για μια εκδήλωση (ανακοίνωση, αφίσα, προσκλήσεις, πρόγραμμα) Πότε και πώς χρησιμοποιούμε την παρομοίωση και τη μεταφορά Ποιος ο ρόλος των χρονικών προσδιορισμών Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
  • 14.
    Γράμμα στον ΤσάρλιΤσάπλιν Ο Τσάρλι Τσάπλιν (1889-1977) ήταν Άγγλος ηθοποιός και σκηνοθέτης. Μεγαλούργησε στις πρώτες δεκαετίες του Χόλυγουντ. Είναι η πιο αναγνωρίσιμη φιγούρα του κινηματογράφου, ειδικά μέσα από τον Σαρλό, το χαρακτήρα που ενσάρκωνε με τις πρώτες ταινίες του. Έπαιξε σε πολλές ταινίες, όπως: Ο μετανάστης , Το Χαμίνι, Μια γυναίκα από το Παρίσι, Το τσίρκο, Τα Φώτα της πόλης, κ.ά Ο Νικηφόρος Βρεττάκος (1912- 1991) ήταν Έλληνας πεζογράφος και ποιητής. Εργάστηκε ως συντάκτης σε εφημερίδες και περιοδικά. Πήρε μέρος στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Τιμήθηκε με δύο κρατικά βραβεία. Το κυριότερο έργο του είναι ποιητικό και έχει εκδώσει πολλές ποιητικές συλλογές. Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
  • 15.
    Ποια ταινία ναδιαλέξουμε; Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
  • 16.
    Πώς παρουσιάζουμε καισχολιάζουμε ένα καλλιτεχνικό θέαμα (ταινία) Για να παρουσιάσουμε μια ταινία θα πρέπει να αναφέρουμε:  Το είδος της ταινίας (αισθηματική, δράμα, περιπέτεια, δράση, κλπ)  Τον τίτλο, τους συντελεστές (σκηνοθέτη, ηθοποιούς), τη διάρκεια της ταινίας, τη χώρα στην οποία φτιάχτηκε και τη χρονιά που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά.  Μια περίληψη της υπόθεσης της ταινίας, χωρίς να αποκαλύψουμε το τέλος της.  Την προσωπική μας άποψη για την ταινία. Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
  • 17.
    Το επίθετο πολύς,πολλή, πολύ Το επίθετο πολύς, πολλή, πολύ συνοδεύει ουσιαστικά και κλίνεται και στα τρία γένη: Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Ενικός αριθμός Ονομ. ο πολύς η πολλή το πολύ Γεν. της πολλής Αιτ. τον πολύ την πολλή το πολύ Πληθυντικός αριθμός Ονομ. οι πολλοί οι πολλές τα πολλά Γεν. των πολλών των πολλών των πολλών Αιτ. τους πολλούς τις πολλές τα πολλά Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
  • 18.
    Το καναρινί ποδήλατο Έναςνέος και πρωτοδιοριζόμενος δάσκαλος, ο Άρης Σιούτης, αναλαμβάνει την έκτη τάξη σε κάποιο δημοτικό σχολείο της Αθήνας. Από την πρώτη κιόλας μέρα, την προσοχή του τραβάει ο Λευτέρης, ένας εξαιρετικά αδύναμος μαθητής, σχεδόν αγράμματος. Σιγά-σιγά, ο δάσκαλος ανακαλύπτει ότι ο Λευτέρης είναι πολύ ευαίσθητο παιδί και διόλου καθυστερημένο, έχει μάλιστα συναρμολογήσει μόνος το ποδήλατό του και αποφασίζει να τον βοηθήσει. Μια μέρα που ο Άρης είναι άρρωστος, στην τάξη μπαίνει ο παλιός δάσκαλος κι ο Λευτέρης ξαναγίνεται ο περίγελος των συμμαθητών του. Απελπισμένος εγκαταλείπει το σπίτι του και ξεκινάει για τον Πλαταμώνα, για να συναντήσει τον παππού του. Στην παραλία τον βρίσκει ο Άρης που προσπαθεί να τον κάνει να ανακτήσει τη χαμένη του αυτοπεποίθηση. Είδος ταινίας: Αισθηματική Σκηνοθεσία: Δημήτρης Σταύρακας Ηθοποιοί: Νίκος Γεωργάκης, Μάνος Βακούσης, Θάνος Γραμμένος, Δημήτρης Αλεξανδρής, Αλεξάνδρα Παντελάκη Έτος παραγωγής: 1999 Διάρκεια: 101 λεπτά Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
  • 19.
    Επίθετα σε –ης,-ης, -ες Τα επίθετα αυτά έχουν τις ίδιες καταλήξεις στο αρσενικό και θηλυκό γένος (δικατάληκτα). Τα επίθετα σε –ης, -ης, -ες δεν έχουν κλητική! Με τον ίδιο τρόπο κλίνονται τα ευτυχής, διαρκής, συνεχής, πολυτελής, ευγενής, δημοφιλής, επιεικής, σαφής, συγγενής, κ.ά. Ενικός αριθμός Ονομ. ο συνεχής η συνεχής το συνεχές Γεν. του συνεχούς της συνεχούς του συνεχούς Αιτ. το συνεχή τη συνεχή το συνεχές Πληθυντικός αριθμός Ονομ. οι συνεχείς οι συνεχείς τα συνεχή Γεν. των συνεχών των συνεχών των συνεχών Αιτ. τους συνεχείς τις συνεχείς τα συνεχή Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
  • 20.
    Επιθετικοί προσδιορισμοί Επιθετικός προσδιορισμόςείναι το επίθετο ή μια άλλη λέξη σε θέση επιθέτου που προσδιορίζει το ουσιαστικό δίνοντάς του μια ιδιότητα. Ο επιθετικός προσδιορισμός μπορεί να είναι:  Επίθετο: π.χ. Ο καλός μαθητής  Ουσιαστικό: π.χ. Είδα τον Ελβετό γιατρό.  Εμπρόθετο ουσιαστικό (με πρόθεση: από, για, με, δίχως, χωρίς) π.χ. Είναι ένας άνθρωπος με γούστο.  Αντωνυμία: π.χ. Είδαμε κάποιο μαθητή να φεύγει.  Μετοχή: π.χ. Μου αρέσει το βαμμένο δωμάτιο.  Αριθμητικό: π.χ. Ήρθαν τρεις φίλοι να με δουν.  Επίρρημα με άρθρο: π.χ. Πήγανε στο δεξιό πεζοδρόμιο. Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
  • 21.
    Κανόνες συλλαβισμού Για νακόψω μια λέξη στο τέλος μιας γραμμής όταν δε χωράει ολόκληρη ακολουθώ τους κανόνες συλλαβισμού:  Ένα σύμφωνο ανάμεσα σε δύο φωνήεντα συλλαβίζεται με το δεύτερο φωνήεν. π.χ. έ–λα  Τα δίψηφα φωνήεντα, οι δίφθογγοι και οι συνδυασμοί αυ και ευ δε χωρίζονται. π.χ. ου-ρα-νός, γάι-δα-ρος, ναύ-της  Δύο σύμφωνα ανάμεσα σε δύο φωνήεντα συλλαβίζονται με το δεύτερο φωνήεν μόνο όταν αρχίζει από αυτά ελληνική λέξη. π.χ. ά-κρη (κρ: κρόκος) Διαφορετικά χωρίζονται: το πρώτο πάει με το φωνήεν που προηγείται και το δεύτερο με το φωνήεν που ακολουθεί. π.χ. άλ-μα (από λμ δεν αρχίζει ελληνική λέξη) Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
  • 22.
     Τρία ήπερισσότερα σύμφωνα ανάμεσα σε δύο φωνήεντα συλλαβίζονται με το ακόλουθο φωνήεν μόνο όταν αρχίζει ελληνική λέξη με τουλάχιστον τα δύο πρώτα από αυτά. π.χ. ά-σπρος (σπ: σπίτι), ε-χθρός (χθ: χθεσινός) Διαφορετικά χωρίζονται: το πρώτο πάει με το φωνήεν που προηγείται και τα υπόλοιπα με το φωνήεν που ακολουθεί. π.χ. αν-θρωπος (δεν αρχίζει ελληνική λέξη από νθ)  Τα όμοια σύμφωνα χωρίζονται, δηλαδή το πρώτο πάει με το φωνήεν που προηγείται και το δεύτερο με το φωνήεν που ακολουθεί. π.χ. θά-λασ-σα, άλ-λος, σύν-νε-φο Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
  • 23.
    Πάμε σινεμά; Δημιουργός: ΦώτηςΤουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
  • 24.
    Κυριολεξία και μεταφορά Κυριολεξίαέχουμε όταν χρησιμοποιούμε τα ουσιαστικά, τα επίθετα, τα ρήματα, τα επιρρήματα και τις μετοχές με την πραγματική τους σημασία. π.χ. Έχει ένα χρυσό δαχτυλίδι. Μεταφορά έχουμε όταν χρησιμοποιούμε μια λέξη με αλλαγμένη σημασία, η οποία όμως συνδέεται με την πραγματική της σημασία. π.χ. Έχει χρυσή καρδιά. Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
  • 25.
    Συνώνυμα και αντώνυμα Συνώνυμαλέγονται οι διαφορετικές λέξεις που έχουν την ίδια περίπου σημασία. Π.χ. παπάς – ιερέας, λευκός – άσπρος, μπαμπάς – πατέρας, αγοράζω – ψωνίζω, … Αντώνυμα (αντίθετα) ονομάζονται οι λέξεις που έχουν την αντίθετη σημασία. Π.χ. ψηλός – κοντός, πλούσιος – φτωχός, όμορφος – άσχημος, πάνω – κάτω, γεμίζω – αδειάζω, νίκη – ήττα,… Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
  • 26.
    Πώς γράφω μιαπρόσκληση Για να φτιάξω μια πρόσκληση για μια εκδήλωση, παράδειγμα, μια θεατρική παράσταση, αναφέρω:  Την προσφώνηση προς αυτόν που απευθύνω την πρόσκληση: π.χ. κύριε, κυρία, αγαπητοί γονείς, κλπ. Αν η πρόσκληση απευθύνεται στους πάντες, δεν αναφέρουμε άτομα: π.χ. Σας περιμένουμε στο …  Το σκοπό της πρόσκλησης: π.χ. θεατρική παράσταση των μαθητών της ΣΤ τάξης με τίτλο:…  Το χρόνο της εκδήλωσης (ημερομηνία και ώρα)  Το χώρο της εκδήλωσης (διεύθυνση, περιοχή, τηλέφωνο, …) π.χ. στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του σχολείου μας, διεύθυνση..  Άλλα πληροφοριακά στοιχεία: π.χ. είσοδος ελεύθερη, Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
  • 27.
    Χρονικοί προσδιορισμοί Προσδιορίζουμε τοχρόνο με:  Τους χρόνους του ρήματος: παρελθοντικοί, παροντικοί και μελλοντικοί χρόνοι (βλ. ενότητα 1)  Χρονικά επιρρήματα και επιρρηματικές φράσεις: είναι οι λέξεις που φανερώνουν χρόνο και απαντούν στην ερώτηση πότε; (βλ. ενότητα 1)  Ουσιαστικά: π.χ. Θα έρθουμε τη Δευτέρα το πρωί. (βλ. ενότητα 1)  Χρονικές προτάσεις: (βλ. ενότητα 1)  Χρονικές μετοχές: π.χ. Πηγαίνοντας στο σχολείο, συνάντησα την Ειρήνη. Δημιουργός: Φώτης Τουλιόπουλος http://esxoleio.weebly.com/
  • 28.
    Γιαννακοπούλου Βίκυ ΟΝΟΜΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΝΟΤΗΤΑ 15ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ-ΘΕΑΤΡΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1. . Να συμπληρώσεις το επίθετο πολύς σε όποιο γένος, αριθμό και πτώση χρειάζεται. • Έκανε ..................... θόρυβο για το τίποτα. • Από την ..................... βιασύνη του κάνει λάθη. • Το ................... κρύο τους είχε παραλύσει τα νεύρα. • Σε χαιρετώ με ................... αγάπη. • Ακούστηκαν φωνές ..................... παιδιών. 2. Να συμπληρώσεις τα κενά του πίνακα: ΕΝΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ Ον. η ακριβής ημερομηνία το διεθνές βραβείο Γεν. Αιτ. Κλ. ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ Ον. Γεν. Αιτ. Κλ. 3. Να δημιουργήσεις επίθετα ή μετοχές που μοιάζουν με επίθετα από τις λέξεις των παρενθέσεων για να συμπληρώσεις το παρακάτω κείμενο: Κάθε χειμώνα, στην καρδιά της ανελέητα ________________ (παγώνω) Ανταρκτικής, στο πιο αφιλόξενο σημείο του πλανήτη, ξεκινά ένα απίστευτο ταξίδι, σταθερά εδώ και χιλιετίες. Χιλιάδες __________________ (αυτοκράτορας) πιγκουΐνοι εγκαταλείπουν την ασφάλεια του βαθυγάλανου σπιτιού τους και σκαρφαλώνουν στην ολόλευκη επιφάνεια. Το Ταξίδι του Αυτοκράτορα, ______________ (πλουτίζω) σε γενναιότητα και χιούμορ, μυστήριο και _______________ (μαγεύω) θέαμα που κόβει την ανάσα, είναι η πρώτη ταινία ________________ (μεγαλώνω) μήκους που αποτυπώνει την ______________ (έπος) ιστορία του __________________ (ήρωας) αγώνα τους για επιβίωση. Ένα ____________________ (κινηματογράφος) κατόρθωμα που αποδεικνύει ότι η φύση πλάθει τις πιο ___________________ (ομορφαίνω) ιστορίες.
  • 29.
    Γιαννακοπούλου Βίκυ 4. Ναεντοπίσετε τους χρονικούς προσδιορισμούς στο παρακάτω κείμενο και να τους υπογραμμίσετε: Το Θεσσαλικό Θέατρο, μετά τις επιτυχημένες παραστάσεις των τραγωδιών <<Φιλοκτήτης>> και <<Προμηθέας Δεσμώτης>> τα δύο προηγούμενα καλοκαίρια, προετοιμάζει για τη φετινή καλοκαιρινή θεατρική περίοδο την παράσταση με την τραγωδία του Ευριπίδη <<Ελένη>> σε σκηνοθεσία Γιάννη Μαργαρίτη, με τη Φιλαρέτη Κομνηνού στον ομώνυμο ρόλο και τον Κωνσταντίνο Κωνσταντόπουλο στο ρόλο του Μενέλαου. Η <<Ελένη>> ξεχωρίζει από τις άλλες σωζόμενες τραγωδίες εξαιτίας του ύφους της. Ο Ευριπίδης εκμεταλλεύεται μια άλλη εκδοχή του μύθου του Τρωικού πολέμου, κατά την οποία η Ελένη δεν πήγε ποτέ στην Τροία. Εκεί μεταφέρθηκε το είδωλό της, ενώ εκείνη έμεινε δέκα χρόνια στην Αίγυπτο. Ο ποιητής τονίζει στην <<Ελένη>> τον παραλογισμό του πολέμου, ένα μήνυμα ιδιαίτερα επίκαιρο την εποχή που διδάχτηκε η τραγωδία, μετά το τέλος της σικελικής εκστρατείας, που έληξε ταπεινωτικά για τους Αθηναίους. Το μήνυμα είναι επίκαιρο ακόμα και σήμερα, ίσως περισσότερο από ποτέ. 5. Συμπλήρωσε τις παρακάτω προτάσεις με τις λέξεις της παρένθεσης: (αλεπού, πούπουλο, σίφουνας, αηδόνι, κατσίκι, πίσσα, λεμόνι, παπαρούνα, δελφίνι, περιστέρι). ● Είναι ελαφρύς σαν • Είναι αγνό σαν • Σκαρφαλώνει σαν • Έγινε κόκκινος σαν • Είναι πονηρός σαν • Κολυμπά σαν • Κιτρίνισε σαν το • Τρέχει σαν • Είναι μαύρος σαν • Τραγουδά γλυκά σαν 6. Γράφω Κ αν είναι κυριολεξία και Μ αν είναι μεταφορά. ● Πικρό μαντάτο • Πικρό σιρόπι • Έσπασε το βάζο • Έπεσε με τα μούτρα στη δουλειά • Κρέμονταν από τα χείλη του δασκάλου τους
  • 30.
    Πηγή: http://e-didaskalia.blogspot.gr/ Επαναληπτικές ασκήσειςστη Γλώσσα για την 15η ενότητα ΣΤ' Δημοτικού (Κινηματογράφος-Θέατρο). ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΑΞΗ ΣΤ΄ ΕΝΟΤΗΤΑ 15η ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ-ΘΕΑΤΡΟ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:_______________________________________________________ ΛΕΞΕΙΣ ΓΙΑ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Κιν..ματογράφος // καρδιοχτ..πια // ταχ..δρόμος // ακροπατ..ντας // παντζούρ.. // μισάν...χτος // πρόν...α // εκατομμ..ρια // φύ...ο // μ...ράζω // σκ..νοθεσία // σ..νάριο // φ..τογραφία // ήχ..ς // διεύθ..νση // παραγ..γός // προσεδάφ..ση // ..πόσχεση // αποχ..ρίζομαι // προσσελήν..ση // εν..δρείο // οδοντίατρος // απομον..μένος // αδιέξ..δο // ..ττοπαθής // εμψυχ..νω // ενθαρρ..νω // εφευρ..της // αυθεντ..κότητα // δ..σπιστος // ιδιοφ..ής // π..ροτέχνημα // φα...νή // ραπτομ..χανή // ..ποδηματοπ...ός // κομμ..τρια // ατέλ...α // κ...τώνας // χιτ..νας. 1. Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων με την κατάλληλη παρομοίωση από την παρένθεση: ( σαν το κερί, όπως η χελώνα, σαν αστραπή, σαν πούπουλο, σαν το σκύλο με τη γάτα, σαν να ήταν η μάνα μου, σαν παπαγάλος, σαν απολιθωμένοι ) α) Περπατά αργά ___________________________________________________________ β) Στο διάστημα ο άνθρωπος είναι ελαφρύς ______________________________________ γ) Ο Γιώργος και ο Τάκης τσακώνονται _________________________________________ δ) Από τη στενοχώρια της έχει λιώσει ___________________________________________ ε) Ο μαθητής έλεγε το μάθημα ________________________________________________ στ) Μείναμε και οι δύο ακίνητοι ________________________________________________ ζ) Όρμησε _____________________________ να το πιάσει. η) Η κυρία Άννα με περιποιήθηκε ______________________________________________ 2. Να αντιστοιχίσεις τα επίθετα της στήλης Α με τις σωστές παρομοιώσεις της στήλης Β: Α Β Σκληρό σαν την καρδιά ενός μαρουλιού Απαλό σαν μαχαίρι Τρυφερό σαν χάδι Ψηλό σαν την πέτρα Γρήγορο σαν κυπαρίσσι Κοφτερό σαν τον άνεμο
  • 31.
    Πηγή: http://e-didaskalia.blogspot.gr/ 3. Ναγράψεις μία κυριολεκτική και μία μεταφορική φράση για καθένα από τα παρακάτω ρήματα: α) σπάζω ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ β) πληρώνω ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ γ) παίρνω ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ δ) μυρίζω __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ 4. Να σημειώσεις το γράμμα Κ για τις κυριολεξίες και το Μ για τις μεταφορές: Έκοψε το δάχτυλό του με το μαχαίρι. ___ Απ’ τον καημό της έχει λιώσει. ___ Κόψε δρόμο από το μονοπάτι. ___ Τα κεριά έλιωσαν από τη ζέστη. ___ Έχουν πάρει τα μυαλά του αέρα. ___ Ο καφές ξεχείλισε στο φλιτζάνι. ___ Πάρε το βιβλίο σου και κάθισε να διαβάσεις. ___ Η βιβλιοθήκη ξεχειλίζει από βιβλία. ___ 5. Να συλλαβίσεις τις παρακάτω λέξεις: αρνήθηκε _________________ αλληλοβοήθεια _________________ ηλιοβασίλεμα _________________ διαταράσσει _________________ αντίρρηση _________________ διεύθυνση _________________ παιδιάστικος _________________ στιγμιαίος _________________ δρασκελιά _________________ ηλικιωμένος _________________ βενζινάδικο _________________ τέσσερις _________________ ηλεκτρισμός _________________ κοσμοϊστορικός _________________ 6. Να συμπληρώσεις τα παρακάτω κενά βάζοντας τα επίθετα των παρενθέσεων στον κατάλληλο τύπο: α) Το ________ (διεθνής) αεροδρόμιο. ε) Την ________ (επικερδής) επιχείρηση. β) Τις ________ (καταρρακτώδης) βροχές. στ) Τα ________ (αειθαλής) δέντρα.
  • 32.
    Πηγή: http://e-didaskalia.blogspot.gr/ γ) Τα________ (οινοπνευματώδης) ποτά. ζ) Η ______ (συνεχής) τουριστική ανάπτυξη δ) Των ________ (πολυτελής) διαμερισμάτων. η) Οι ________ (αγγλομαθής) φοιτητές. 7. Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων με το επίθετο πολύς, πολλή, πολύ και το επίρρημα πολύ: α) Πρόκειται για ένα ________ έξυπνο σχέδιο. β) Στη Μακεδονία έριξε ________ βροχή και ________ χαλάζι. γ) ________ άνθρωποι δεν αντέχουν στην ________ ζέστη και ιδρώνουν ________. δ) ________ σχέδια συζητήθηκαν, αλλά κανένα δεν κρίθηκε ________ αποτελεσματικό. ε) Έχω ________ φίλους και παίζουμε ________ ώρες μαζί. στ)Οι γιαγιάδες είναι ________ αγαπητά πρόσωπα και τις θυμόμαστε πάντα με ________ αγάπη. 8. Να υπογραμμίσεις τους επιθετικούς προσδιορισμούς στο παρακάτω κείμενο: Στις μέρες μας ένα μεγάλο μέρος της ομορφιάς του Παρθενώνα έχει χαθεί, καθώς πολλά από τα γλυπτά του αφαιρέθηκαν από ασυνείδητους αρχαιοκάπηλους. Τα καλύτερα και σημαντικότερα κομμάτια από τα ανάγλυφα της ζωοφόρου του Παρθενώνα και πολλά άλλα έργα αφαιρέθηκαν κρυφά από τον Άγγλο λόρδο Έλγιν το 1803 και το 1812, με την ανοχή των τουρκικών αρχών. Σήμερα εκτίθεται στο Βρετανικό Μουσείο. Η ελληνική πολιτεία έχει ξεκινήσει, εδώ και αρκετά χρόνια, αγώνα για την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα. 9. Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων με τις παθητικές μετοχές των ρημάτων στις παρενθέσεις: α) Οι __________ (καλώ) έτρωγαν, έπιναν και χόρευαν. β) Οι δυτικές συνοικίες είναι από τις πιο __________ (υποβαθμίζω) περιοχές της Αττικής. γ) Η Ρένα προτίμησε να μείνει στο σπίτι, γιατί ήταν πολύ __________ (κουράζομαι). δ) Όσο μιλούσε ο εισαγγελέας, οι __________ (κατηγορώ) άκουγαν με __________ (σκύβω) κεφάλι. ε) Το βαριά __________ (πληγώνομαι) ζώο ίσα ίσα που σάλευε. στ)Η παράσταση ήταν ολωσδιόλου __________ (αποτυχαίνω). ζ) Μέσα στο μπαούλο βρήκαν έναν __________ ( κρύβω) θησαυρό. 10. Συμπλήρωσε τις παρακάτω προτάσεις με τις λέξεις της παρένθεσης: (αλεπού, πούπουλο, σίφουνας, αηδόνι, κατσίκι, πίσσα, λεμόνι, παπαρούνα, δελφίνι, περιστέρι). • Είναι ελαφρύς σαν • Είναι αγνό σαν
  • 33.
    Πηγή: http://e-didaskalia.blogspot.gr/ • Σκαρφαλώνεισαν • Έγινε κόκκινος σαν • Είναι πονηρός σαν • Κολυμπά σαν • Κιτρίνισε σαν το • Τρέχει σαν • Είναι μαύρος σαν • Τραγουδά γλυκά σαν 11. Γράφω Κ αν είναι κυριολεξία και Μ αν είναι μεταφορά. • Πικρό μαντάτο • Πικρό σιρόπι • Έσπασε το βάζο • Έπεσε με τα μούτρα στη δουλειά • Κρέμονταν από τα χείλη του δασκάλου τους • Έπεσε από ένα βράχο • Δεν μπορούσε να συγκεντρώσει το μυαλό του • Συγκέντρωσαν τα χρήματα για τη βοήθεια • Έχασα την υπομονή μου μαζί σου • Έχασε το πορτοφόλι του 12. Από τις μεταφορές κάνω κυριολεξίες. • Γλυκό όνειρο: • Κοφτερό μυαλό: • Σιδερένια θέληση: • Τρυφερά λόγια: 13. Από τις κυριολεξίες κάνω μεταφορές. • Το αεροπλάνο πέταξε: • Ελαφριά βαλίτσα: • Πικρός καφές: • Ζεστή σούπα: • Χρυσό δαχτυλίδι: 14. Να εντοπίσετε τους χρονικούς προσδιορισμούς στο παρακάτω κείμενο: Το Θεσσαλικό Θέατρο, μετά τις επιτυχημένες παραστάσεις των τραγωδιών <<Φιλοκτήτης>> και <<Προμηθέας Δεσμώτης>> τα δύο προηγούμενα καλοκαίρια, προετοιμάζει για τη φετινή καλοκαιρινή θεατρική περίοδο την παράσταση με την τραγωδία του Ευριπίδη <<Ελένη>> σε σκηνοθεσία Γιάννη Μαργαρίτη, με τη Φιλαρέτη Κομνηνού στον ομώνυμο ρόλο και τον Κωνσταντίνο Κωνσταντόπουλο στο ρόλο του Μενέλαου. Η <<Ελένη>> ξεχωρίζει από τις άλλες σωζόμενες τραγωδίες εξαιτίας του ύφους της. Ο Ευριπίδης εκμεταλλεύεται μια άλλη εκδοχή του μύθου του Τρωικού πολέμου, κατά την οποία η Ελένη δεν πήγε ποτέ στην Τροία. Εκεί μεταφέρθηκε το είδωλό της, ενώ εκείνη έμεινε δέκα χρόνια στην Αίγυπτο. Ο ποιητής τονίζει στην <<Ελένη>> τον
  • 34.
    Πηγή: http://e-didaskalia.blogspot.gr/ παραλογισμό τουπολέμου, ένα μήνυμα ιδιαίτερα επίκαιρο την εποχή που διδάχτηκε η τραγωδία, μετά το τέλος της σικελικής εκστρατείας, που έληξε ταπεινωτικά για τους Αθηναίους. Το μήνυμα είναι επίκαιρο ακόμα και σήμερα, ίσως περισσότερο από ποτέ. 15. Στο παραπάνω κείμενο να εντοπίσετε τους επιθετικούς προσδιορισμούς. 16. Να συμπληρώσεις το επίθετο πολύς σε όποιο γένος, αριθμό και πτώση χρειάζεται. • Έκανε ..................... θόρυβο για το τίποτα. • Από την ..................... βιασύνη του κάνει λάθη. • Το ................... κρύο τους είχε παραλύσει τα νεύρα. • Σε χαιρετώ με ................... αγάπη. • Ακούστηκαν φωνές ..................... παιδιών. • Έχει .................. ζήλο και .................... όρεξη για γράμματα. 17. Να συμπληρώσεις τα κενά: Ισχ...ρός άγρ...ος φετ...νός άσχ...μος βόρ..ος άς...μος δαν...κός τέλ...ος βορ...νός λογ...κός οικ...ος πρόθ...μος ετ...σιος ωρ...ος γελ...ος βουν...σιος σπουδ...ος αστ...ος
  • 35.
    Γκουτσίδης Αντώνιος (Δ.Σ.Ψυχικού Σερρών) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΑΞΗ ΣΤ΄ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 15ο ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ-ΘΕΑΤΡΟ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:_______________________________________________________ 1. Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων με την κατάλληλη παρομοίωση από την παρένθεση: ( σαν το κερί, όπως η χελώνα, σαν αστραπή, σαν πούπουλο, σαν το σκύλο με τη γάτα, σαν να ήταν η μάνα μου, σαν παπαγάλος, σαν απολιθωμένοι ) α) Περπατά αργά ___________________________________________________________ β) Στο διάστημα ο άνθρωπος είναι ελαφρύς ______________________________________ γ) Ο Γιώργος και ο Τάκης τσακώνονται _________________________________________ δ) Από τη στενοχώρια της έχει λιώσει ___________________________________________ ε) Ο μαθητής έλεγε το μάθημα ________________________________________________ στ) Μείναμε και οι δύο ακίνητοι ________________________________________________ ζ) Όρμησε _____________________________ να το πιάσει. η) Η κυρία Άννα με περιποιήθηκε ______________________________________________ 2. Να αντιστοιχίσεις τα επίθετα της στήλης Α με τις σωστές παρομοιώσεις της στήλης Β: Α Β Σκληρό σαν την καρδιά ενός μαρουλιού Απαλό σαν μαχαίρι Τρυφερό σαν χάδι Ψηλό σαν την πέτρα Γρήγορο σαν κυπαρίσσι Κοφτερό σαν τον άνεμο 3. Να γράψεις μία κυριολεκτική και μία μεταφορική φράση για καθένα από τα παρακά- τω ρήματα: α) σπάζω ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ β) πληρώνω ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ γ) παίρνω ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ δ) μυρίζω ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ 4. Να σημειώσεις το γράμμα Κ για τις κυριολεξίες και το Μ για τις μεταφορές: Έκοψε το δάχτυλό του με το μαχαίρι. ___ Απ’ τον καημό της έχει λιώσει. ___ Κόψε δρόμο από το μονοπάτι. ___ Τα κεριά έλιωσαν από τη ζέστη. ___ Έχουν πάρει τα μυαλά του αέρα. ___ Ο καφές ξεχείλισε στο φλιτζάνι. ___ Πάρε το βιβλίο σου και κάθισε να διαβάσεις. ___ Η βιβλιοθήκη ξεχειλίζει από βιβλία. ___
  • 36.
    Γκουτσίδης Αντώνιος (Δ.Σ.Ψυχικού Σερρών) 5. Να συλλαβίσεις τις παρακάτω λέξεις: αρνήθηκε _________________ αλληλοβοήθεια _________________ ηλιοβασίλεμα _________________ διαταράσσει _________________ αντίρρηση _________________ διεύθυνση _________________ παιδιάστικος _________________ στιγμιαίος _________________ δρασκελιά _________________ ηλικιωμένος _________________ βενζινάδικο _________________ τέσσερις _________________ ηλεκτρισμός _________________ κοσμοϊστορικός _________________ 6. Να συμπληρώσεις τα παρακάτω κενά βάζοντας τα επίθετα των παρενθέσεων στον κα- τάλληλο τύπο: α) Το ________ (διεθνής) αεροδρόμιο. ε) Την ________ (επικερδής) επιχείρηση. β) Τις ________ (καταρρακτώδης) βροχές. στ) Τα ________ (αειθαλής) δέντρα. γ) Τα ________ (οινοπνευματώδης) ποτά. ζ) Η ______ (συνεχής) τουριστική ανάπτυξη δ) Των ________ (πολυτελής) διαμερισμάτων. η) Οι ________ (αγγλομαθής) φοιτητές. 7. Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων με το επίθετο πολύς, πολλή, πο- λύ και το επίρρημα πολύ: α) Πρόκειται για ένα ________ έξυπνο σχέδιο. β) Στη Μακεδονία έριξε ________ βροχή και ________ χαλάζι. γ) ________ άνθρωποι δεν αντέχουν στην ________ ζέστη και ιδρώνουν ________. δ) ________ σχέδια συζητήθηκαν, αλλά κανένα δεν κρίθηκε ________ αποτελεσματικό. ε) Έχω ________ φίλους και παίζουμε ________ ώρες μαζί. στ)Οι γιαγιάδες είναι ________ αγαπητά πρόσωπα και τις θυμόμαστε πάντα με ________ α- γάπη. 8. Να υπογραμμίσεις τους επιθετικούς προσδιορισμούς στο παρακάτω κείμενο: Στις μέρες μας ένα μεγάλο μέρος της ομορφιάς του Παρθενώνα έχει χαθεί, καθώς πολλά από τα γλυπτά του αφαιρέθηκαν από ασυνείδητους αρχαιοκάπηλους. Τα καλύτερα και σημαντικότερα κομμάτια από τα ανάγλυφα της ζωοφόρου του Παρθενώνα και πολλά άλλα έργα αφαιρέθηκαν κρυφά από τον Άγγλο λόρδο Έλγιν το 1803 και το 1812, με την ανοχή των τουρκικών αρχών. Σήμερα εκτίθεται στο Βρετανικό Μουσείο. Η ελληνική πολιτεία έχει ξεκι- νήσει, εδώ και αρκετά χρόνια, αγώνα για την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα. 9. Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων με τις παθητικές μετοχές των ρημάτων στις παρενθέσεις: α) Οι __________ (καλώ) έτρωγαν, έπιναν και χόρευαν. β) Οι δυτικές συνοικίες είναι από τις πιο __________ (υποβαθμίζω) περιοχές της Αττικής. γ) Η Ρένα προτίμησε να μείνει στο σπίτι, γιατί ήταν πολύ __________ (κουράζομαι). δ) Όσο μιλούσε ο εισαγγελέας, οι __________ (κατηγορώ) άκουγαν με __________ (σκύβω) κεφάλι. ε) Το βαριά __________ (πληγώνομαι) ζώο ίσα ίσα που σάλευε. στ)Η παράσταση ήταν ολωσδιόλου __________ (αποτυχαίνω). ζ) Μέσα στο μπαούλο βρήκαν έναν __________ ( κρύβω) θησαυρό.
  • 37.
    Τόνια ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΟΝΟΜΑ: 1. Ναγράψεις προτάσεις με τους χρονικούς προσδιορισμούς: (Χθες) ______________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________ (από δω και μπρος) ___________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________ (ως αύριο) __________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________ (για πολλή ώρα) _____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________ ( όταν ξεκίνησε) _____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________ 2. Να εντοπίσεις τα ρήματα του κειμένου και να συμπληρώσεις τον πίνακα. ….. Η ιστορία αρχίζει, όταν δύο δικηγόροι επισκέπτονται το δέκατο εγγονό του συγγραφέα, ο οποίος είναι ηθοποιός, και τον ενημερώνουν ότι η πρώτη έκδοση του αριστουργήματος, που έχει γίνει πριν από τετρακόσια χρόνια, είναι ακόμη χρεωμένη. Θα τον κλείσουν φυλακή, αλλά με τη βοήθεια του δέκατου προπάππου και ήρωά του η εξέλιξη θα είναι απρόσμενη. ΡΗΜΑ ΧΡΟΝΟΣ ΕΓΚΛΙΣΗ ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΡΟΣΩΠΟ 3. Να συμπληρώσεις τα κενά του πίνακα: ΕΝΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ Ον. η ακριβής ημερομηνία το διεθνές βραβείο Γεν. Αιτ. Κλ. ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ Ον. Γεν. Αιτ. Κλ.
  • 38.
    Τόνια 4. α.) Μέσαστο κρυπτόλεξο έχουν βρει καταφύγιο δεκαπέντε επίθετα. Μπορείς να τα βρεις; Δ Η Λ Η Τ Η Ρ Ι Ω Δ Η Σ Θ Α Α Σ Δ Φ Γ Η Ξ Κ Λ Ι Ε Α Ξ Λ Π Ο Λ Υ Τ Ε Λ Η Σ Ε Ζ Υ Ξ Μ Ρ Λ Ρ Δ Θ Π Σ Ε Τ Θ Χ Τ Μ Α Ο Ι Φ Ι Ξ Ι Ε Μ Γ Ν Ψ Ο Κ Τ Σ Γ Γ Α Κ Κ Δ Φ Η Η Ω Τ Ι Ω Ε Ο Η Ρ Λ Ε Ψ Α Ξ Σ Β Ε Ο Δ Χ Μ Υ Κ Ο Ρ Χ Ν Ν Ο Τ Λ Π Η Η Ε Η Η Π Δ Σ Η Μ Λ Γ Η Λ Σ Σ Λ Ξ Σ Ο Η Ζ Σ Α Φ Η Σ Ψ Μ Α Η Ρ Γ Τ Σ Α Σ Τ Α Θ Η Σ Υ Ζ Σ Υ Ν Ε Π Η Σ Η Ξ Φ Χ Ζ Ρ Β Α Σ Σ Φ Α Π Λ Α Ν Η Σ Ι Θ Ω Β Ν Ν Ξ Θ Υ Ε Λ Λ Ω Δ Η Σ β.) Τώρα συμπλήρωσε τα κενά των προτάσεων με το σωστό τύπο των επιθέτων.  Την _________________ εβδομάδα θα πάω στον κινηματογράφο με την αδερφή μου.  Οι φίλοι μου είναι πολύ ______________ στα ραντεβού τους.  Η σκηνοθεσία της παράσταση δεν ήταν τόσο καλή, με αποτέλεσμα το νόημά της να μην ήταν τόσο ____________________ για τους θεατές.  Δε με πρόσεχε όταν μιλούσα και στο τέλος με κοιτούσε με βλέμμα ___________________.  Το ντοκιμαντέρ αυτό προβλήθηκε στις αίθουσες έπειτα από _____________________ προσπάθειες.  Τα καράβια δε θα φύγουν, εξαιτίας των ____________________ ανέμων.  Η αίθουσα προβολών του δήμου μας έγινε εξαιρετικά _____________________ μετά την ανακαίνισή της.  Στην ταινία, ο εχθρός του πρωταγωνιστή έριξε __________________ αέρια.  Ο θίασος της παράστασης ήταν ___________________, αφού αποτελούνταν μόνο από πέντε ηθοποιούς.  Η _______________________ ανάπτυξη της τεχνολογίας βελτίωσε πολύ την ποιότητα των κινηματογραφικών ταινιών.  Προβάλλονται ______________________ επεισόδια της τηλεοπτικής σειράς κάθε εβδομάδα.  Η δουλειά του ηθοποιού δεν είναι τόσο _________________, καθώς μπορεί να υπάρξει μακροχρόνια περίοδο ανεργίας.  Ήταν ___________________ η προσπάθεια του σκηνοθέτη να ρίξει το βάρος στην προβολή του φυσικού περιβάλλοντος.  Οι εισπράξεις μιας θεατρικής παράστασης είναι __________________, αφού ο αριθμός των θεατών δεν είναι σταθερός κάθε μέρα. 5. Να δημιουργήσεις επίθετα ή μετοχές που μοιάζουν με επίθετα από τις λέξεις των παρενθέσεων για να συμπληρώσεις το παρακάτω κείμενο: Κάθε χειμώνα, στην καρδιά της ανελέητα ________________ (παγώνω) Ανταρκτικής, στο πιο αφιλόξενο σημείο του πλανήτη, ξεκινά ένα απίστευτο ταξίδι, σταθερά εδώ και χιλιετίες. Χιλιάδες __________________ (αυτοκράτορας) πιγκουΐνοι εγκαταλείπουν την ασφάλεια του βαθυγάλανου σπιτιού τους και σκαρφαλώνουν στην ολόλευκη επιφάνεια. Το Ταξίδι του Αυτοκράτορα, ______________ (πλουτίζω) σε γενναιότητα και χιούμορ, μυστήριο και _______________ (μαγεύω) θέαμα που κόβει την ανάσα, είναι η πρώτη ταινία ________________ (μεγαλώνω) μήκους που αποτυπώνει την ______________ (έπος) ιστορία του __________________ (ήρωας) αγώνα τους για επιβίωση. Ένα ____________________ (κινηματογράφος) κατόρθωμα που αποδεικνύει ότι η φύση πλάθει τις πιο ___________________ (ομορφαίνω) ιστορίες.
  • 39.
    ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: _______________________________________ ΤΑΞΗΣΤ΄ Παλάνης Αθανάσιος Κριτήριο αξιολόγησης 15ης ενότητας 1. Συμπλήρωσε τις φράσεις με το επίθετο ο πολύς, η πολλή, το πολύ ή με το επίρρημα πολύ: • Η θεατρική παράσταση ήταν …………………… βαρετή, γι’ αυτό ………………. θεατές έφυγαν πριν τελειώσει. • Είναι ………………………. διάσημος ποδοσφαιριστής, έχει παίξει σε ……………………… διεθνείς αγώνες, και έχει ……………………… θαυμαστές. • ……………………… ηλικιωμένοι πέθαναν εξαιτίας της ………………… ζέστης. • Νύσταζε τόσο ……………………., ώστε κοιμήθηκε για ……………………… ώρες στην πολυθρόνα. • …………………….. γρήγορα κατάλαβε ότι είχε κάνει ……………………. λάθη στην άσκηση. 2. Να γράψετε τα επίθετα των παρενθέσεων στο σωστό γένος, αριθμό και πτώση. • (αξιοπρεπής) άνθρωποι  ………………………………………………… • (διαπρεπής) επιστήμονα  ………………………………………………… • (προφανής) λόγους  ………………………………………………… • (πολυμελής) οικογένειας  ………………………………………………… • (ηφαιστειογενής) έδαφος  ………………………………………………… • (επιεικής) αποφάσεων  ………………………………………………… • (αφανής) ήρωες  ………………………………………………… • (δηλητηριώδης) αέρια  ………………………………………………… 3. Συμπληρώστε τα ρήματα στο σωστό χρόνο. Μετά τη δολοφονία του Φιλίππου Β΄…………………………….. (ανεβαίνω) στο θρόνο της Μακεδονίας ο γιος του Αλέξανδρος, ο οποίος ……………………………………… (πραγματοποιώ) την εκστρατεία εναντίον των Περσών. Αρχικά ο Αλέξανδρος ………………………….. (αναλαμβάνω) την ηγεσία της εκστρατείας, αφού …………………………. (ανακηρύσσομαι) ηγέτης όλων των Ελλήνων. Στη συνέχεια ……………………….. (τιμωρώ) με αυστηρότητα τους Θηβαίους που …………………….….. (εξεγείρομαι) εναντίον του. Αφού ………………….……
  • 40.
    ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: _______________________________________ ΤΑΞΗΣΤ΄ Παλάνης Αθανάσιος (σταθεροποιώ) την κυριαρχία του στον ελλαδικό χώρο, …………………. (αρχίζω) τις προετοιμασίες για τη μεγάλη εκστρατεία. …………………………..(συγκεντρώνω) στρατιωτική δύναμη από 30.000 πεζούς και 5.000 ιππείς που ……………… (έχω) πολύ καλή οργάνωση και ικανούς στρατηγούς. Την άνοιξη του 334 π.Χ. ο Αλέξανδρος …………………………. (περνώ) με το στρατό του τον Ελλήσποντο και ………………………… (νικώ) τους Πέρσες στο Γρανικό ποταμό. Οι περσικές δυνάμεις ……………………………… (διαλύομαι). Οι ελληνικές πόλεις της Μ. Ασίας τον ………………………………… (υποδέχομαι) ως ελευθερωτή. 4. Να συνδέσετε τις παρακάτω φράσεις με χρονικούς συνδέσμους, όπως στο παράδειγμα.  Ο κύριος Φονγκ ζήτησε να νοικιάσει ελέφαντα. Ο Ινδός αρνήθηκε. (όταν)  Όταν ο κύριος Φονγκ ζήτησε να νοικιάσει ελέφαντα, ο Ινδός αρνήθηκε.  Ο δάσκαλός μας πήρε μετάθεση. Όλη η τάξη στεναχωρήθηκε. (όταν)  ……………………………………………………………………………………………………..  Οι ηθοποιοί βγήκαν στη σκηνή. Οι θεατές άρχισαν να τους χειροκροτούν. (μόλις)  ……………………………………………………………………………………………………..  Παρακολουθούσαμε την ταινία. Έγινε διακοπή ρεύματος. (ενώ)  ……………………………………………………………………………………………………..  Θα πάρω το πτυχίο μου. Θα κάνω μεταπτυχιακές σπουδές. (αφού)  ……………………………………………………………………………………………………..  Έτρεχα στο πάρκο μαζί με το σκύλο μου.  Σκόνταψα και έπεσα. (καθώς)  …………………………………………………………………………………………………….. 5. Να βρείτε τα επίθετα που παράγονται από τις παρακάτω λέξεις.  τέλος  …………………………..  ενοχλώ  ……………………………..  φύση  …………………………..  δίπλα  ……………………………..  μακριά  …………………………..  απαιτώ  ……………………………..  βροχή  …………………………..  βλάβη  ……………………………..  θάλασσα  …………………………..  μαγεία  ……………………………..  καλοκαίρι  …………………………..  ασήμι  ……………………………..
  • 41.
    ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: _______________________________________ ΤΑΞΗΣΤ΄ Παλάνης Αθανάσιος 6. Να κάνετε προτάσεις με τις παρακάτω μεταφορικές φράσεις. • πετώ στα σύννεφα ……………………………………………………………………………………………………………… • έπεσε το ηθικό του ……………………………………………………………………………………………………………… • πλήρωσε τη νύφη ……………………………………………………………………………………………………………… • πάτησε πόδι ……………………………………………………………………………………………………………… 7. Αντικαταστήστε στο κείμενο τις λέξεις της παρένθεσης με κάποια συνώνυμη ή αντώνυμή τους ανάλογα με το περιεχόμενο της πρότασης. Η αμμουδιά του Μούντι ήταν ……………………… (άδεια) κόσμο, ο ήλιος με τις πύρινες αχτίδες του ………………………… (άσπριζε) τα ξαπλωμένα ………………………… (σώματα), νέα παιδιά έπαιζαν ρακέτες και κάθε τόσο ………………………… (περπατούσαν) εδώ κι εκεί πίσω απ’ τις ………………………… (λευκές) μπαλίτσες που τους ξέφευγαν, παιδάκια με τα φτυαράκια και τα κουβαδάκια …………………………… (γκρέμιζαν) πύργους ………………… (κάτω) στην άμμο. Κάτω από τις πολύχρωμες ομπρέλες οι κυρίες, ……………………… (όρθιες) στις …………………………. (μεγάλες) πολυθρόνες, προσπαθούσαν να αποφύγουν την …………………………. (λίγη) ζέστη. Η θάλασσα ήταν γεμάτη από κανό, λαστιχένια στρώματα, φωνές και ……………………….. (κλάματα). Στη βεράντα του …………………………….. (ρεστοράν), όσοι είχαν ………………………… (σηκωθεί) αργά, έπαιρναν ακόμα το ……………………….. (βραδινό) τους. Σ’ ένα τραπέζι, οι τρεις φίλες, η Βέρα, η Ζωή και η Άννα, έπιναν το δεύτερο καφεδάκι τους ………………………………… (κουβεντιάζοντας) για όλα και για τίποτα, …………………………………. (δυσαρεστημένες) για την όμορφη ………………………… (συντροφιά) και για το αιγινήτικο ……………………………… (θέρος) τους.
  • 43.
  • 44.
    σελ. 712 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ Πότε και πώς χρησιμοποιούμε την παρομοίωση και τη μεταφορά Θεωρία: Κυριολεξία: είναι η χρήση των λέξεων με την πραγματική τους ση- μασία. π.χ. χρυσό δαχτυλίδι Μεταφορά: είναι η χρήση μιας λέξης όχι με την πραγματική της σημασία αλλά με άλλη. Η σημασία της λέξης «μεταφέρεται» σε μια άλλη. π.χ. χρυσή καρδιά Παρομοίωση: για να τονίσουμε μια ιδιότητα ενός προσώπου ή ενός πράγματος, το συσχετίζουμε (συγκρίνουμε) με κάτι άλλο πολύ γνωστό, που έχει την ίδια ιδιότη- τα αλλά σε μεγαλύτερο βαθμό. Χρησιμοποιούμε για τη σύγκριση τις λέξεις: σαν, όπως, λες και, σάμπως, καθώς. π.χ. Τρέχει γρήγορα σαν λαγός. * Προσέχω: Δεν μπερδεύω το χρονικό «σαν» με το «σαν» που δηλώνει παρομοί- ωση: Παράδειγμα: Σαν ξημερώσει, θα φύγουμε. (σαν = όταν) Είναι ψηλός σαν κυπαρίσσι. (σαν = όπως) * Η μεταφορά και η παρομοίωση είναι σχήματα λόγου.
  • 45.
    σελ. 713 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Ασκήσεις: 1. Να συμπληρώσετε τις παρομοιώσεις Έλιωσε σαν ____________________________. Είναι ____________________________ σαν μετάξι. Σκαρφαλώνει στα δέντρα σαν____________________________. Είναι ____________________________ όπως το μέλι. Είναι κοφτερό σαν ____________________________. Είναι ξινό σαν ____________________________. Περπατάει ____________________________ λες και είναι χελώνα. Είναι ____________________________ όπως η παπαρούνα. 2. Να συμπληρώσετε μέσα στο κουτάκι (Π) για την παρομοίωση, (Μ) για τη με- ταφορά και (Κ) για την κυριολεξία. Ο Αλέξανδρος πεινάει όπως ο λύκος. Μας είπε πικρά λόγια. Άνοιξε την πόρτα κι έφυγε. Ο Μάριος είναι κλειστός άνθρωπος. Στεκόταν ακίνητος λες και ήταν άγαλμα. Κουράστηκε πολύ και δεν μπορεί να πάρει τα πόδια του.
  • 46.
    σελ. 714 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Τα παιδιά πετούν την μπάλα. Τσακώνονται σαν τον σκύλο με τη γάτα. Πήρε το δρόμο του γυρισμού. 3. Να γράψετε ένα κείμενο στο οποίο θα περιγράφετε ένα όμορφο τοπίο, χρησι- μοποιώντας παρομοιώσεις και μεταφορές. Υπογραμμίστε με πράσινο τις παρο- μοιώσεις και με μπλε τις μεταφορές. ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________
  • 47.
    σελ. 715 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ 4. Να γράψετε δίπλα από κάθε πρόταση (Π) αν το σαν δηλώνει παρομοίωση και (Χ) αν είναι χρονικό. Σαν τελειώσω τα μαθήματά μου, θα βγούμε να παίξουμε. Θα με καταλάβεις, σαν έρθει η μέρα που θα φθάσεις στην ηλικία μου. Έγινε κίτρινος, σαν το λεμόνι. Κοιμήθηκε, σαν έπεσε η νύχτα. Κοιμήθηκε σαν πουλάκι. Σαν δελφίνι κολυμπάς!
  • 48.
    σελ. 716 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική 5. Να γράψετε δύο προτάσεις με κάθε λέξη: μία με τη μεταφορική και μία με την κυριολεκτική της σημασία. παίρνω, ανοιχτός, βαθύς, ακτινοβολία, κόβω, βάρος ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________
  • 49.
    σελ. 717 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Συνώνυμες Λέξεις Θεωρία: Συνώνυμες είναι οι λέξεις που έχουν την ίδια σημασία: Άφθονος – μπόλικος
  • 50.
    σελ. 718 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Ασκήσεις: 1. Να γράψετε ένα συνώνυμο για κάθε λέξη. αναπληρώνω: __________________ συμβάλλω: __________________ φθείρω: __________________ λιτότητα: __________________ απέραντος: __________________ μέριμνα: __________________ υποχρεώνω: __________________ ξοδεύω: __________________ ωχρός: __________________ ακμή: __________________ πράττω: __________________ σπάνιος: __________________ απωθώ: __________________ 2. Να σβήσετε τη λέξη που δεν ταιριάζει ψεγάδι, ελάττωμα, ατέλεια, προσόν φθίνω, τονώνομαι, ατονώ, εξασθενώ κατσουφιασμένος, χαρούμενος, εύθυμος, κεφάτος ορθώνω, υψώνω, γκρεμίζω, σηκώνω δυσνόητος, σαφής, ξεκάθαρος, ολοφάνερος πράος, ήμερος, φιλήσυχος, άγριος ξεφεύγω, διαφεύγω, παγιδεύομαι, γλιτώνω
  • 51.
    σελ. 719 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Επίθετο πολύς – πολλή – πολύ Θεωρία: Ενικός Αριθμός ΑΡΣΕΝΙΚΟ ΘΗΛΥΚΟ ΟΥΔΕΤΕΡΟ ο πολύς η πολλή το πολύ (του πολύ) της πολλής (του πολύ) τον πολύ την πολλή τον πολύ - - - Πληθυντικός Αριθμός ΑΡΣΕΝΙΚΟ ΘΗΛΥΚΟ ΟΥΔΕΤΕΡΟ οι πολλοί οι πολλές τα πολλά των πολλών των πολλών των πολλών τους πολλούς τις πολλές τα πολλά - - - * Προσέχω: Το επίθετο πολύς – πολλή – πολύ γράφεται με ένα –λ και –υ στον ενικό του αρσενικού και του ουδετέρου, ενώ με δύο –λλ γράφεται στον πληθυντικό και στο θηλυκό. * Όταν το επίθετο πολύς – πολλή – πολύ παίρνει ένα –λ βάζω πάντα –υ!! *ΔΕΝ μπερδεύω το επίθετο πολύς – πολλή – πολύ με το επίρρημα πολύ:  Το επίρρημα πολύ γράφεται πάντα με ένα –λ και –υ.
  • 52.
    σελ. 720 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική  Το επίρρημα πολύ συνοδεύει ρήματα, επιρρήματα, επίθετα ή μετοχές.  Το επίθετο πολύς – πολλή – πολύ συνοδεύει ουσιαστικά. ΠΡΟΣΟΧΗ!! Πολλοί μικροί κήποι (= Οι κήποι είναι πολλοί και μικροί). Η λέξη «πολλοί» συνοδεύει το ουσιαστικό «κήποι», άρα είναι επίθετο. ΑΛΛΑ Πολύ μικροί κήποι (= Οι κήποι είναι πολύ μικροί). Η λέξη «πολύ» συνοδεύει το επίθετο «μικροί», άρα είναι επίρρημα. Βίντεο: Επίθετο Πολύς-Πολλή-Πολύ
  • 53.
    σελ. 721 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Ασκήσεις: 1. Να διορθώσετε τα λάθη, όπου υπάρχουν. Έχω βάλει πολύ αλάτι στις πατάτες. Αυτή η τούρτα είναι πολλή ωραία, αλλά έχει πολύ ζάχαρη. Να είστε πολλοί προσεκτικοί! Εχθές το βράδυ έβρεξε πολύ. Εχθές το βράδυ έριξε πολύ βροχή. Πολλοί άνθρωποι ήταν απελπισμένοι. Οι άνθρωποι ήταν πολλοί απελπισμένοι. Πρέπει να διαβάζεις με πολλή προσοχή. Είναι πολλή μικρή ακόμη για να δει αυτή την ταινία. Στην παράσταση μας τίμησαν πολλοί φίλοι μας. 2. Να υπογραμμίσετε με κόκκινο το επίρρημα πολύ και με πράσινο το επίθετο πολύς –πολλή –πολύ. Μη βάζετε πολύ χρώμα στις ζωγραφιές σας. Θα ήθελα πολύ ένα παγωτό. Μου αρέσει πολύ το καλοκαίρι. Μαζεύτηκαν πολλοί άνθρωποι στον δρόμο. Μου αρέσει να βρίσκομαι ανάμεσα σε πολύ κόσμο. Έκανε πολύ θόρυβο και ξύπνησαν όλοι. Κάνει πολύ κρύο. Κρυώνω πολύ σήμερα.
  • 54.
    σελ. 722 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Μη φωνάζεις τόσο πολύ. Ο Γιώργος τρέχει πολύ γρήγορα. Ο Γιώργος είναι πολύ γρήγορος.
  • 55.
    σελ. 723 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Επιθετικοί Προσδιορισμοί Θεωρία: Επιθετικός Προσδιορισμός είναι μια λέξη σε θέση επιθέτου που προσδιορίζει ένα ουσιαστικό, προσδίδει στο ουσιαστικό μια ιδιότητα. Ως επιθετικός προσδιορισμός μπορεί να λειτουργήσει: Ένα επίθετο – όμορφος κήπος Ένα ουσιαστικό – Άγγλος τουρίστας Ένα εμπρόθετο ουσιαστικό – τοίχος από τούβλα Μία αντωνυμία – κάποιος άνθρωπος Μία μετοχή – λυπημένο παιδί Ένα αριθμητικό – δύο παιδιά Ένα επίρρημα με άρθρο – το πάνω διαμέρισμα
  • 56.
    σελ. 724 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Ασκήσεις: 1. Στο παρακάτω κείμενο να εντοπίσετε τους επιθετικούς προσδιορισμούς. Κάποτε, στην άκρη ενός δάσους, ζούσε με τη μαμά του ένα όμορφο κοριτσάκι. Την έλεγαν Κοκκινοσκουφίτσα, επειδή φορούσε συνέχεια ένα κόκκινο σκουφάκι. Κάποια μέρα η μαμά της, της είπε «Κοκκινοσκουφίτσα μου, η γιαγιά είναι άρρω- στη. Πήγαινε να τη δεις και πάρε να της δώσεις αυτό το καλαθάκι. Πρόσεχε όμως γιατί στο δάσος ζει ο κακός λύκος και είναι πολύ επικίνδυνος». Η Κοκκινοσκουφίτσα ξεκίνησε χαρούμενη για το μακρινό σπίτι της γιαγιάς. Ξάφνου, ενώ μάζευε λουλούδια για τη γιαγιά της πετάγεται μπροστά της ο κακός λύκος. Η Κοκκινοσκουφίτσα, ξεχνώντας τη συμβουλή της μαμάς της, απάντησε στο λύ- κο: «Πάω αυτό το καλαθάκι στην άρρωστη γιαγιά μου». Ο λύκος κοίταξε την Κοκκινοσκουφίτσα και ξερογλείφτηκε. «Και που μένει η γι- αγιά σου, κοριτσάκι μου;» Η Κοκκινοσκουφίτσα του έδειξε προς τα πού ήταν το σπίτι της γιαγιάς και συνέχισε να μαζεύει λουλούδια, ενώ ο λύκος έφυγε τρέχοντας. Σε λίγο, ο λύκος είχε φτάσει στο σπίτι της γιαγιάς και χτύπησε τη πόρτα. «Ποιος είναι;». Ρώτησε η γιαγιά. Ο λύκος, άλλαξε τη φωνή του και είπε με γλυκό τρόπο: «Είμαι η εγγονούλα σου και σου φέρνω ένα καλαθάκι». «Αχ, Κοκκινοσκουφίτσα μου, εσύ είσαι; Έλα μέσα, η πόρτα δεν είναι κλειδωμέ- νη».
  • 57.
    σελ. 725 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Με μιας ο λύκος μπαίνει μέσα και κάνει τη γιαγιά μια χαψιά! Έπειτα φόρεσε τη νυχτικιά της και χώθηκε κάτω από τις κουβέρτες για να περιμένει την Κοκκινο- σκουφίτσα. Σε λίγο έφτασε στο σπίτι η Κοκκινοσκουφίτσα. Χαιρέτησε τη γιαγιά της, άλλα της φάνηκε λίγο διαφορετική όταν πλησίασε στο κρεβάτι. -Γιαγιά γιατί έχεις τόσο μεγάλα αφτιά; -Για να σ’ ακούω καλύτερα, παιδάκι μου, απάντησε ο λύκος με πιο λεπτή φωνή. -Και γιατί έχεις τόσο μεγάλο στόμα; -Για να σε φάω καλύτερα! Είπε και την έκανε μια χαψιά! Ο σκασμένος απ’ το πολύ φαΐ λύκος ξάπλωσε στο κρεβάτι και αποκοιμήθηκε. Για κακή του τύχη όμως εκείνη την ώρα περνούσε απ’ το σπίτι ένας κυνηγός. Μπαίνει μέσα, βλέπει τη φουσκωμένη κοιλιά του λύκου και κατάλαβε αμέσως τι είχε γίνει. Παίρνει λοιπόν ένα κοφτερό μαχαίρι ανοίγει τη κοιλιά του λύκου και βγάζει από μέσα την Κοκκινοσκουφίτσα και τη γιαγιά της. Η γιαγιά και η Κοκκινοσκουφίτσα ευχαρίστησαν τον θαρραλέο κυνηγό και η Κοκκινοσκουφίτσα υποσχέθηκε πως από δω και πέρα θα άκουγε πάντα τις συμβου- λές της μαμάς της. Τα παραμύθια των αδερφών Γκριμ paramithia.net
  • 58.
    σελ. 726 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Ποιος είναι ο ρόλος των χρονικών προσδιορισμών Θεωρία: Για να δείξουμε το χρόνο χρησιμοποιούμε επιρρήματα, ουσιαστικά ή επίθετα με λειτουργία επιρρήματος και χρονικές προτάσεις. Για να βρούμε τους προσδιορισμούς του χρόνου μέσα σε μια πρόταση ρωτά- με «Πότε;»  Τα χρονικά επιρρήματα είναι άκλιτες λέξεις που φανερώνουν χρόνο.  Τα ουσιαστικά και τα επίθετα λειτουργούν ως επιρρήματα για να δείξουν το χρόνο. Ουσιαστικά: το πρωί, το απόγευμα, το μεσημέρι, το βράδυ, στο παρελθόν, στο μέλλον, προς το παρόν, τη νύχτα, την (μια) μέρα, μια φορά κι έναν καιρό……… Επίθετα: σύντομος, προηγούμενος, επόμενος, σημερινός, χθεσινός, αυρια- νός, φετινός, περσινός, πολυετής……… σήμερα, χθες, αύριο, σε λίγο, τώρα, μετά, αργότερα, ύστερα, έπειτα, κατό- πιν, πέρυσι, νωρίς, φέτος, απόψε, συνέχεια, συχνά, σπάνια, ξανά, γρήγορα, αργά, πάντα, πάντοτε, ποτέ, κάποτε, ,άλλοτε, τακτικά, συνήθως, πότε πό- τε………
  • 59.
    σελ. 727 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική  Μια δευτερεύουσα/ εξαρτημένη χρονική πρόταση ξεκινά (εισάγεται) με χρο- νικούς συνδέσμους και δείχνουν το χρόνο. όταν, μόλις, ωσότου, αφού, αφότου, μόλις , καθώς, κάθε που, ενώ, όποτε, όσο που, πριν, προτού, σαν, άμα , ώσπου, ………
  • 60.
    σελ. 728 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Ασκήσεις: 1. Στο παρακάτω κείμενο να υπογραμμίσετε τους χρονικούς προσ- διορισμούς. Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε σ' ένα καταπράσινο αγρόκτημα μια πάπια. Είχε φτιάξει ανάμεσα σε κάτι καλάμια μια μικρή φωλιά κι εκεί κλωσούσε τα αυγά της. Κάθε μέρα καθόταν ώρες ολόκληρες πάνω στα αβγουλάκια, τα ζέσταινε και περίμε- νε πως και πως να βγουν από μέσα τους τα μικρά παπάκια. Ώσπου μια μέρα τα αυγά άρχισαν να ραγίζουν κι από μέσα ξεπρόβαλαν όμορφα, κίτρινα παπάκια. Η πάπια καμάρωνε τα παιδάκια της, αλλά κοιτούσε με ανησυχία ένα αυγό που δεν είχε ακόμα σπάσει… Όταν έσπασε από μέσα δε βγήκε ένα παπάκι όπως τα προηγούμενα! Η πάπια κοί- ταξε με περιέργεια αυτό το πλασματάκι που είχε γκρίζο τρίχωμα και ήταν πιο άσχη- μο απ τα άλλα παπάκια. -Λες το αυγό να ήταν από γαλοπούλα; Σκεφτόταν η πάπια καθώς καμάρωνε τα παπάκια της. -Θα δούμε… Αν είναι γαλόπουλο θα φοβάται να μπει στο νερό.. Έτσι όταν πέρασαν λίγες μέρες η πάπια πήρε τα παπάκια της και πήγαν στην λι- μνούλα που ήταν εκεί κοντά. Όλα τα παπάκια ακόμα και το γκρίζο παπάκι βούτηξαν χαρούμενα στο νερό και ακλούθησαν τη μανούλα τους. Η πάπια σαν είδε και το γκρίζο παπί να μπαίνει στο νερό πείστηκε πως ήταν σίγουρα δικό της και αποφάσισε να το αγαπάει όπως και τα άλλα της παιδιά. Ο καιρός περνούσε κι ενώ τα αδέρφια του γινόταν όλο και πιο όμορφα αυτό φαι- νόταν όλο και πιο άσχημο δίπλα τους. Τα ζώα του αγροκτήματος το κορόιδευαν, το ίδιο και τα αδέρφια του.
  • 61.
    σελ. 729 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Εκείνο στενοχωρημένο έτρεχε και κρυβόταν κάτω από τα πούπουλα της μαμάς- πάπιας. Μην στενοχωριέσαι παιδάκι μου, του έλεγε εκείνη που το αγαπούσε. Δεν είσαι άσχημο, είσαι απλά διαφορετικό. Μια μέρα όμως μια από τις κότες στο αγρόκτημα το πήρε στο κυνήγι τσιμπώντας το. Τα άλλα ζώα βρήκαν την ευκαιρία και άρχισαν να υποστηρίζουν την κότα. Το παπάκι απογοητευμένο αποφάσισε να φύγει. Πήδηξε το φράχτη της αυλής και ξεκίνησε να βρει ένα μέρος που δεν θα το κορόιδευαν πια. Με τα πολλά έφτασε σε μια απομονωμένη λίμνη και κει κρύφτηκε σε μια σπηλιά. Μια μέρα εκεί που βγήκε από τη σπηλιά μήπως έβρισκε τίποτα σκουληκάκια για να φάει είδε στον ουρανό κάτι πανέμορφα πουλιά να πετούν. Τα θαύμαζε πολλή ώρα μα μόλις πλησίασαν τη λίμνη τρομαγμένο μη το κοροϊ- δέψουν για την ασχήμια του κρύφτηκε πάλι στη σπηλιά του. Πέρασε το καλοκαίρι, το φθινόπωρο και ο χειμώνας και ήρθε ξανά η άνοιξη. Είχε περάσει κιόλας ένας χρόνος από τότε που το παπάκι είχε φύγει από το σπίτι του. Μόλις είχαν λιώσει λίγο τα χιόνια βγήκε από τη σπηλιά του για να κολυμπήσει στη λίμνη. Ξάφνου εκεί που κολυμπούσε είδε στα νερά της λίμνης το είδωλο του! Έμεινε έκπληκτο να κοιτάει. Γιατί δεν ήταν πια το γκρίζο και άσχημο παπάκι αλλά ένας με- γάλος και όμορφος κύκνος! Λίγο πιο κει είδε τα όμορφα πουλιά που είχε θαυμάσει τότε, την ώρα που πετούσαν. Ένα από αυτά, το πλησίασε. Για δες ένας κύκνος. Είσαι αδελφός μας, λοιπόν. Θες να έρθεις μαζί μας; Να μας ακολουθείς στα μακρινά μας ταξίδια; Το παπάκι που είχε γίνει πια ένας πανέμορφος κύκνος δέχτηκε με χαρά. Αποφάσισε να ακολούθησε τους κύκνους στα μακρινά τα- ξίδια τους και έτσι γνώρισε όλο τον κόσμο. Καμιά φορά περνούσε απ' το αγρόκτημα να δει τη μαμά του. Κι όλα τα ζώα το θαύμαζαν και το ζήλευαν γιατί ήταν ένας όμορφος κύκνος. Κι η μαμά πάπια ήταν περήφανη για το γιο της, το άσχημο παπί που έγινε ο ομορφότερος κύκνος.
  • 62.
    σελ. 730 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Συλλαβισμός Θεωρία: Ποιοι είναι οι κανόνες συλλαβισμού: 1. Τα δίψηφα φωνήεντα, οι δίφθογγοι, οι καταχρηστικές δίφθογγοι και οι συνδυασμοί αυ και ευ, δεν χωρίζονται (υπολογίζονται ως ένα φωνήεν). αί-θου-σα, νε-ράι-δα, θειά-φι, ναυ-της, κά-ποιος 2. Δυο σύμφωνα δεν χωρίζονται, όταν από αυτά αρχίζει ελληνική λέξη. πα-τρί-δα, α-κρί-δα, ε-θνι-κός ΑΛΛΑ αρ-κού-δα, παρ-τί-δα, άν-θος 3. Τρία ή περισσότερα σύμφωνα δεν χωρίζονται αν από το σύμπλεγμα των τριών ή των δύο πρώτων συμφώνων αρχίζει ελληνική λέξη ε-χθρός, ά-στρο ΑΛΛΑ άν-θρω-πος, εκ-στρα-τεί-α 4. Τα δίψηφα σύμφωνα μπ, ντ, γκ δεν χωρίζονται. α-μπε-λώ-νας, έ-ντι-μος 5. Τα όμοια σύμφωνα χωρίζονται πάντα. γράμ-μα, άμ-μος 6. Οι λέξεις «μία» και «δύο» θεωρούνται μία συλλαβή όταν δεν τονίζονται: μία (μί-α) αλλά μια δύο (δύ-ο) αλλά δυο.
  • 63.
    σελ. 731 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική * Προσέχω το συχνό λάθος: Οι σύνθετες λέξεις ακολουθούν τους κανόνες συλ- λαβισμού! προ-σέ-χω έ-ξο-δος (και ΟΧΙ προσ-έ-χω, έξ-ο-δος)
  • 64.
    σελ. 732 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Ασκήσεις: 1. Να συλλαβίσετε τις παρακάτω λέξεις. εκκλησία: ________________ εισβολή: ________________ θαλπωρή: ________________ Ιωάννινα: ________________ διαβασμένος: ________________ μαγνήτης: ________________ αρνούμαι: ________________ οινόπνευμα: ________________ ωοθήκη: ________________ τέτοιος: ________________ ποιος: ________________ δραχμή: ________________ έχτισα: ________________ αηδόνι: ________________ ηλιακός: ________________ κελαηδώ: ________________ παύση: ________________ άσπρος: ________________ μπανιέρα: ________________ κόκκινος: ________________ ευχαριστώ: ________________ βρεγμένος: ________________ αστραπή: ________________
  • 65.
    σελ. 733 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική 2. Να διορθώσετε τα λάθη στον συλλαβισμό. επι-κρο-τώ: ________________ χα-λι-ά: ________________ ασ-τυ-νό-μος: ________________ εν-το-νος: ________________ κά-ποι-ος: ________________ ακ-ρά-τη-τος: ________________ κα-ρτέ-λα: ________________ άτ-ρω-τος: ________________ αγ-νός: ________________ φά-ρμα: ________________ ξεχ-νώ: ________________ άσ-τρω-τος: ________________ αντι-γρα-φή: ________________ τη-λεό-ρα-ση: ________________ γει-τό-νι-σσα: ________________ ε-κδρο-μή: ________________ ά-δει-ο: ________________ γι-α-γι-ά: ________________ να-ύτης: ________________
  • 66.
    σελ. 734 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΟΓΟΥ Πώς παρουσιάζουμε και σχολιάζουμε ένα καλλιτεχνικό θέαμα (ταινία) αναλυτικά και περιληπτικά Θεωρία: Για να παρουσιάσουμε και να σχολιάσουμε ένα καλλιτεχνικό θέα- μα: 1. Αναφέρουμε:  Τον τίτλο του έργου / της ταινίας  Το είδος του έργου / της ταινίας (κωμωδία, δράμα, αστυνομικό)  Τους συντελεστές (τον συγγραφέα, τον σκηνοθέτη, τους ηθοποιούς, τον συνθέτη)  Τη διάρκεια του έργου / της ταινίας  Τη χώρα προέλευσης του έργου / της ταινίας  Τη χρονιά που παρουσιάστηκε. 2. Παρουσιάζουμε την υπόθεση του έργου χωρίς λεπτομέρειες και χωρίς να α- ποκαλύψουμε το τέλος. 3. Γράφουμε στο τέλος το σχόλιό μας, που περιλαμβάνει τη γενική μας εντύ- πωση, τη γνώμη μας και τα συναισθήματα που μας προκάλεσε.
  • 67.
    σελ. 735 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Ασκήσεις: 1. Να παρουσιάσετε μια ταινία που είδατε πρόσφατα και σας άρεσε πολύ. Το κείμενό σας θα αναρτηθεί στη μαθητική εφημερίδα του σχολείου σας. ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________
  • 68.
    σελ. 736 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Πώς φτιάχνουμε ενημερωτικά κείμενα για μια εκδήλωση (ανα- κοίνωση, αφίσα, προσκλήσεις, πρόγραμμα) Θεωρία: Για να φτιάξουμε ενημερωτικά κείμενα για μια εκδήλωση, αναφέ- ρουμε: 1. Ποιος είναι ο τίτλος του έργου. 2. Ποιο είναι το θέμα του έργου. 3. Ποιος διοργανώνει την παράσταση. 4. Πού και πότε γίνεται η παράσταση. 5. Ποιοι είναι οι συντελεστές (σκηνοθέτης, ηθοποιοί, υπεύθυνοι μουσικής, σκη- νικών, κουστουμιών) Αν θέλουμε γράφουμε μία πρόσκληση, αναφέρουμε επίσης: 1. Την προσφώνηση (κύριε, αγαπητέ) – Αν θέλουμε να προσκαλέσουμε όλο τον κόσμο, γράφουμε: Σας περιμένουμε… 2. Τον σκοπό της πρόσκλησης (θεατρική παράσταση του συλλόγου, συναυλία του σχολείου κλπ). 3. Διάφορες άλλες πληροφορίες (τιμή εισιτηρίου κλπ).
  • 69.
    σελ. 737 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Ασκήσεις: 1. Η τάξη σας οργανώνει μια θεατρική παράσταση για το τέλος της σχολικής χρονιάς. Το έργο που θα παρουσιάσετε είναι «Ο νευρικός κύριος» του Δημήτρη Ψαθά. Να φτιάξετε ένα ενημερωτικό φυλλάδιο για να ενημερώσετε και να προ- σκαλέσετε τον κόσμο στην εκδήλωση που διοργανώνετε. ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________
  • 70.
    σελ. 738 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 15ης ΕΝΟΤΗΤΑΣ 1. Να υπογραμμίσετε με γαλάζιο τις μεταφορές και με κόκκινο τις παρομοιώ- σεις του παρακάτω ποιήματος. Θαλασσινά τραγούδια – Γεώργιος Δροσίνης Γλυκά φυσά ο μπάτης*, * μπάτης = ελαφρό θαλασσινό αεράκι η θάλασσα δροσίζεται, στα γαλανά νερά της ο ήλιος καθρεφτίζεται· και λες πως παίζουν μ’ έρωτα πετώντας δίχως έννοια ψαράκια χρυσοφτέρωτα σε κύματ’ ασημένια. Στου καραβιού το πλάι ένα τρελό δελφίνι γοργόφτερο πετάει και πίσω μάς αφήνει· και σαν να καμαρώνεται της θάλασσας το άτι* * άτι = άλογο με τους αφρούς του ζώνεται* * ζώνεται = τυλίγεται και μας γυρνά την πλάτη. Χιονοπλασμένοι γλάροι, που ’χουν φτερούγια ατίμητα* * ατίμητα = ανεκτίμητα και για κανένα ψάρι τα μάτια τους ακοίμητα,
  • 71.
    σελ. 739 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική στα ξάρτια* τριγυρίζοντας * ξάρτια = τα σκοινιά των πλοίων που στηρίζουν τα πανιά ακούραστοι πετούνε ή με χαρά σφυρίζοντας στο πέλαγος βουτούνε. Και γύρω καραβάκια στη θάλασσ’ αρμενίζουν σαν άσπρα προβατάκια που βόσκοντας γυρίζουν με χαρωπά πηδήματα στους κάμπους όλη μέρα, κι έχουν βοσκή τα κύματα, βοσκό τους τον αέρα. Λ. Πολίτη, Ποιητική Ανθολογία, τόμ. 6, Δωδώνη 2. Να σβήσετε τη λέξη που δεν ταιριάζει λακωνικός, λιτός, περιληπτικός, φλύαρος καθοδηγώ, κατευθύνω, παραπλανώ, προσανατολίζω άγονος, άκαρπος, ατελέσφορος, καρποφόρος ήπιος, πράος, σφοδρός, ήσυχος αφανής, ξακουστός, θρυλικός, πασίγνωστος αρχίζω, καταλήγω, τελειώνω, τερματίζω συνηθισμένος, παράξενος, περίεργος, αλλόκοτος
  • 72.
    σελ. 740 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική 3. Να συμπληρώσετε τις προτάσεις με τον κατάλληλο τύπο του επιθέτου πολύς - πολλή – πολύ και το επίρρημα πολύ. Έχω έρθει να σε δω __________ φορές. Μου αρέσει __________ το παγωτό βανίλια. Στην πλατεία συγκεντρώθηκαν __________ άνθρωποι. Τα αυτοκίνητα κάνουν __________ θόρυβο. Μη μου βάλεις __________ ζάχαρη στο τσάι. Παρακολουθώ __________ ώρες τηλεόραση. Διαβάζει πάρα __________. Διαβάζει πάρα __________ ώρες. Επικράτησε η γνώμη των __________ ανθρώπων. Δουλεύει με __________ κέφι και με __________ όρεξη. Πρέπει να δουλεύεις με __________ προσοχή. Ο Άρης είναι __________ καλός μαθητής. Μου έδωσες μία __________ έξυπνη ιδέα. 4. Στις παραπάνω προτάσεις να υπογραμμίσετε με πράσινο το επίρρημα πολύ. 5. Να γράψετε προτάσεις χρησιμοποιώντας ως επιθετικούς προσδιορισμούς: Ένα επίθετο: _______________________________________________________ Ένα ουσιαστικό:____________________________________________________ Ένα εμπρόθετο ουσιαστικό:___________________________________________ Μία αντωνυμία:____________________________________________________ Μία μετοχή:_______________________________________________________ Ένα αριθμητικό:____________________________________________________ Ένα επίρρημα με άρθρο:______________________________________________
  • 73.
    σελ. 741 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική 6. Να γράψετε τρεις προτάσεις που να περιλαμβάνουν χρονικούς προσδιορι- σμούς. ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ 7. Να συλλαβίσετε τις παρακάτω λέξεις. κόλπο: __________________ πλοίαρχος: __________________ πέτρα: __________________ κομπολόι: __________________ κάγκελο: __________________ άλσος: __________________ συρματόπλεγμα: __________________ καΐκι: __________________ ρολόι: __________________ αποστολή: __________________ βαμβάκι: __________________ γυαλί: __________________ ευχή: __________________ έρχομαι: __________________ θάρρος: __________________ ανεύθυνος: __________________ ερπετό: __________________
  • 74.
    σελ. 742 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 15ης ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ Πότε και πώς χρησιμοποιούμε την παρομοίωση και τη μεταφορά 1. Να συμπληρώσετε τις παρομοιώσεις Απάντηση: Έλιωσε σαν το κερί Είναι απαλό σαν μετάξι. Σκαρφαλώνει στα δέντρα σαν μαϊμού Είναι γλυκό όπως το μέλι. Είναι κοφτερό σαν μαχαίρι. Είναι ξινό σαν λεμόνι. Περπατάει αργά λες και είναι χελώνα. Είναι κόκκινο όπως η παπαρούνα. 2. Να συμπληρώσετε μέσα στο κουτάκι (Π) για την παρομοίωση, (Μ) για τη με- ταφορά και (Κ) για την κυριολεξία. Απάντηση: Ο Αλέξανδρος πεινάει όπως ο λύκος. Π Μας είπε πικρά λόγια. Μ
  • 75.
    σελ. 743 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Άνοιξε την πόρτα κι έφυγε. Κ Ο Μάριος είναι κλειστός άνθρωπος. Μ Στεκόταν ακίνητος λες και ήταν άγαλμα. Π Κουράστηκε πολύ και δεν μπορεί να πάρει τα πόδια του. Μ Τα παιδιά πετούν την μπάλα. Κ Τσακώνονται σαν τον σκύλο με τη γάτα. Π Πήρε το δρόμο του γυρισμού. Μ 3. Να γράψετε ένα κείμενο στο οποίο θα περιγράφετε ένα όμορφο τοπίο, χρησι- μοποιώντας παρομοιώσεις και μεταφορές. Υπογραμμίστε με πράσινο τις παρο- μοιώσεις και με μπλε τις μεταφορές. Απάντηση: Τέσσερις μέρες αργότερα στεκόμουν στον Υμηττό κοιτώντας κάτω το τεράστιο σύμπλεγμα Αθήνας και Πειραιά, πόλεις και προάστια, σπίτια πεταμένα σαν εκατομ- μύρια ζάρια πάνω στην αττική πεδιάδα. Στο νότο, απλωνόταν το καθαρό γαλανό της θάλασσας στο τέλος του καλοκαιριού, χλωμά νησιά στο χρώμα της ελαφρόπετρας, και πέρα από αυτά, τα γαλήνια βουνά της Πελοποννήσου πάνω από τον ορίζοντα σε μια υπέροχη ακινητοποιημένη συνέχεια γης και νερού. Γαλήνια, υπέροχη, μεγα- λειώδης, δοκίμασα επίθετα λιγότερο χρησιμοποιημένα, όμως καθετί άλλο έμοιαζε
  • 76.
    σελ. 744 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική λιγότερο βαρυσήμαντο. Μπορούσα να δω ογδόντα μίλια μακριά και όλα ήταν αγνά, όλα ευγενικά, φωτεινά, απέραντα, όλα όπως ήταν πάντα. Ήταν σαν ένα ταξίδι στο διάστημα. Στεκόμουν πάνω στον Άρη, βουτηγμένος ως τα γόνατα στο θυμάρι. Όταν το απόλυτο μεσογειακό φως έπεσε πάνω στον γύρω μου κόσμο, μπόρεσα να δω πως ήταν υπέροχα όμορφο. Ήταν σαν να βρισκόμουν στην αρχή μιας ανάκρι- σης κάτω από προβολείς. Αργότερα εκείνη την ημέρα στεκόμουν στο παράθυρο του ξενοδοχείου. Σκύβο- ντας έξω και κοιτώντας ανατολικά μπορούσα να δω τον Υμηττό, όπου είχα σταθεί σήμερα το πρωί, με την πλαγιά του που έβλεπε τη δύση του ήλιου να έχει ένα έντονο ανοικτό ροζ-βιολετί, σαν κυκλάμινο. (απόσπασμα) Τζ. Φώουλς, O Μάγος μτφρ. Φαίδων Ταμβακάκης, Βιβλιοπωλείον της Εστίας 4. Να γράψετε δίπλα από κάθε πρόταση (Π) αν το σαν δηλώνει παρομοίωση και (Χ) αν είναι χρονικό. Απάντηση: Σαν τελειώσω τα μαθήματά μου, θα βγούμε να παίξουμε. Χ Θα με καταλάβεις, σαν έρθει η μέρα που θα φθάσεις στην ηλικία μου. Χ Έγινε κίτρινος, σαν το λεμόνι. Π Κοιμήθηκε, σαν έπεσε η νύχτα. Χ Κοιμήθηκε σαν πουλάκι. Π Σαν δελφίνι κολυμπάς! Π
  • 77.
    σελ. 745 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική 5. Να γράψετε δύο προτάσεις με κάθε λέξη: μία με τη μεταφορική και μία με την κυριολεκτική της σημασία. παίρνω, ανοιχτός, βαθύς, ακτινοβολία, κόβω, βάρος Απάντηση: Κ: Πέρασε από το σπίτι για να πάρει την τσάντα του. Μ: Ετοίμασε τα πράγματά του και πήρε το δρόμο του γυρισμού. Κ: Το παράθυρο είναι ανοιχτό από το πρωί. Μ: Ο Τάκης είναι ανοιχτός άνθρωπος. Κ: Το ποτάμι είναι βαθύ. Μ: Έπεσε σε έναν βαθύ ύπνο. Κ: Τα κινητά εκπέμπουν ακτινοβολία. Μ: Μετά από τόσα χρόνια, ο πολιτικός αυτός έχει χάσει την ακτινοβολία του. Κ: Με το ψαλίδι έκοψε το χαρτί σε τριγωνικό σχήμα. Μ: Κόψαμε δρόμο για να φθάσουμε πιο γρήγορα. Κ: Κάνει δίαιτα για να χάσει βάρος. Μ: Όλο το βάρος της συζήτησης έπεσε στη λύση που πρέπει να δοθεί στο πρό- βλημα.
  • 78.
    σελ. 746 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Συνώνυμες Λέξεις 1. Να γράψετε ένα συνώνυμο για κάθε λέξη. Απάντηση: αναπληρώνω: αντικαθιστώ συμβάλλω: συνεισφέρω φθείρω: καταστρέφω λιτότητα: απλότητα απέραντος: ατέλειωτος μέριμνα: φροντίδα υποχρεώνω: αναγκάζω ξοδεύω: σπαταλώ ωχρός: χλωμός ακμή: ανάπτυξη πράττω: κάνω σπάνιος: δυσεύρετος απωθώ: διώχνω 2. Να σβήσετε τη λέξη που δεν ταιριάζει Απάντηση: ψεγάδι, ελάττωμα, ατέλεια, προσόν φθίνω, τονώνομαι, ατονώ, εξασθενώ κατσουφιασμένος, χαρούμενος, εύθυμος, κεφάτος ορθώνω, υψώνω, γκρεμίζω, σηκώνω δυσνόητος, σαφής, ξεκάθαρος, ολοφάνερος
  • 79.
    σελ. 747 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική πράος, ήμερος, φιλήσυχος, άγριος ξεφεύγω, διαφεύγω, παγιδεύομαι, γλιτώνω Επίθετο πολύς – πολλή – πολύ 1. Να διορθώσετε τα λάθη, όπου υπάρχουν. Απάντηση: Έχω βάλει πολύ αλάτι στις πατάτες. Αυτή η τούρτα είναι πολύ ωραία, αλλά έχει πολλή ζάχαρη. Να είστε πολύ προσεκτικοί! Εχθές το βράδυ έβρεξε πολύ. Εχθές το βράδυ έριξε πολλή βροχή. Πολλοί άνθρωποι ήταν απελπισμένοι. Οι άνθρωποι ήταν πολύ απελπισμένοι. Πρέπει να διαβάζεις με πολλή προσοχή. Είναι πολύ μικρή ακόμη για να δει αυτή την ταινία. Στην παράσταση μας τίμησαν πολλοί φίλοι μας. 2. Να υπογραμμίσετε με κόκκινο το επίρρημα πολύ και με πράσινο το επίθετο πολύς –πολλή –πολύ. Απάντηση: Μη βάζετε πολύ χρώμα στις ζωγραφιές σας. Θα ήθελα πολύ ένα παγωτό. Μου αρέσει πολύ το καλοκαίρι. Μαζεύτηκαν πολλοί άνθρωποι στον δρόμο. Μου αρέσει να βρίσκομαι ανάμεσα σε πολύ κόσμο. Έκανε πολύ θόρυβο και ξύπνησαν όλοι.
  • 80.
    σελ. 748 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Κάνει πολύ κρύο. Κρυώνω πολύ σήμερα. Μη φωνάζεις τόσο πολύ. Ο Γιώργος τρέχει πολύ γρήγορα. Ο Γιώργος είναι πολύ γρήγορος.
  • 81.
    σελ. 749 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Επιθετικοί Προσδιορισμοί 1. Στο παρακάτω κείμενο να εντοπίσετε τους επιθετικούς προσδιορισμούς. Απάντηση: Κάποτε, στην άκρη ενός δάσους, ζούσε με τη μαμά του ένα όμορφο κοριτσάκι. Την έλεγαν Κοκκινοσκουφίτσα, επειδή φορούσε συνέχεια ένα κόκκινο σκουφάκι. Κάποια μέρα η μαμά της, της είπε «Κοκκινοσκουφίτσα μου, η γιαγιά είναι άρρω- στη. Πήγαινε να τη δεις και πάρε να της δώσεις αυτό το καλαθάκι. Πρόσεχε όμως γιατί στο δάσος ζει ο κακός λύκος και είναι πολύ επικίνδυνος». Η Κοκκινοσκουφίτσα ξεκίνησε χαρούμενη για το μακρινό σπίτι της γιαγιάς. Ξάφνου, ενώ μάζευε λουλούδια για τη γιαγιά της πετάγεται μπροστά της ο κακός λύκος. Η Κοκκινοσκουφίτσα, ξεχνώντας τη συμβουλή της μαμάς της, απάντησε στο λύ- κο: «Πάω αυτό το καλαθάκι στην άρρωστη γιαγιά μου». Ο λύκος κοίταξε την Κοκκινοσκουφίτσα και ξερογλείφτηκε. «Και πού μένει η γι- αγιά σου, κοριτσάκι μου;» Η Κοκκινοσκουφίτσα του έδειξε προς τα πού ήταν το σπίτι της γιαγιάς και συνέχισε να μαζεύει λουλούδια, ενώ ο λύκος έφυγε τρέχοντας. Σε λίγο, ο λύκος είχε φτάσει στο σπίτι της γιαγιάς και χτύπησε τη πόρτα. «Ποιος είναι;». Ρώτησε η γιαγιά. Ο λύκος άλλαξε τη φωνή του και είπε με γλυκό τρόπο: «Είμαι η εγγονούλα σου και σου φέρνω ένα καλαθάκι».
  • 82.
    σελ. 750 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική «Αχ, Κοκκινοσκουφίτσα μου, εσύ είσαι; Έλα μέσα, η πόρτα δεν είναι κλειδωμέ- νη». Με μιας ο λύκος μπαίνει μέσα και κάνει τη γιαγιά μια χαψιά! Έπειτα φόρεσε τη νυχτικιά της και χώθηκε κάτω από τις κουβέρτες για να περιμένει την Κοκκινο- σκουφίτσα. Σε λίγο έφτασε στο σπίτι η Κοκκινοσκουφίτσα. Χαιρέτησε τη γιαγιά της, άλλα της φάνηκε λίγο διαφορετική όταν πλησίασε στο κρεβάτι. -Γιαγιά γιατί έχεις τόσο μεγάλα αφτιά; -Για να σ’ ακούω καλύτερα, παιδάκι μου, απάντησε ο λύκος με πιο λεπτή φωνή. -Και γιατί έχεις τόσο μεγάλο στόμα; -Για να σε φάω καλύτερα! Είπε και την έκανε μια χαψιά! Ο σκασμένος απ’ το πολύ φαΐ λύκος ξάπλωσε στο κρεβάτι και αποκοιμήθηκε. Για κακή του τύχη όμως εκείνη την ώρα περνούσε απ’ το σπίτι ένας κυνηγός. Μπαίνει μέσα, βλέπει τη φουσκωμένη κοιλιά του λύκου και κατάλαβε αμέσως τι είχε γίνει. Παίρνει λοιπόν ένα κοφτερό μαχαίρι ανοίγει τη κοιλιά του λύκου και βγάζει από μέσα την Κοκκινοσκουφίτσα και τη γιαγιά της. Η γιαγιά και η Κοκκινοσκουφίτσα ευχαρίστησαν τον θαρραλέο κυνηγό και η Κοκκινοσκουφίτσα υποσχέθηκε πως από δω και πέρα θα άκουγε πάντα τις συμβου- λές της μαμάς της. Τα παραμύθια των αδερφών Γκριμ paramithia.net
  • 83.
    σελ. 751 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Ποιος είναι ο ρόλος των χρονικών προσδιορισμών 1. Στο παρακάτω κείμενο να υπογραμμίσετε τους χρονικούς προσδιορισμούς. Απάντηση: Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε σ' ένα καταπράσινο αγρόκτημα μια πάπια. Είχε φτιάξει ανάμεσα σε κάτι καλάμια μια μικρή φωλιά κι εκεί κλωσούσε τα αυγά της. Κάθε μέρα καθόταν ώρες ολόκληρες πάνω στα αβγουλάκια, τα ζέσταινε και περίμε- νε πώς και πώς να βγουν από μέσα τους τα μικρά παπάκια. Ώσπου μια μέρα τα αυγά άρχισαν να ραγίζουν κι από μέσα ξεπρόβαλαν όμορφα, κίτρινα παπάκια. Η πάπια καμάρωνε τα παιδάκια της, αλλά κοιτούσε με ανησυχία ένα αυγό που δεν είχε ακόμα σπάσει… Όταν έσπασε από μέσα δε βγήκε ένα παπάκι όπως τα προηγούμενα! Η πάπια κοί- ταξε με περιέργεια αυτό το πλασματάκι που είχε γκρίζο τρίχωμα και ήταν πιο άσχη- μο απ’ τα άλλα παπάκια. -Λες το αυγό να ήταν από γαλοπούλα; Σκεφτόταν η πάπια καθώς καμάρωνε τα παπάκια της. -Θα δούμε… Αν είναι γαλόπουλο θα φοβάται να μπει στο νερό.. Έτσι όταν πέρασαν λίγες μέρες η πάπια πήρε τα παπάκια της και πήγαν στην λι- μνούλα που ήταν εκεί κοντά. Όλα τα παπάκια ακόμα και το γκρίζο παπάκι βούτηξαν χαρούμενα στο νερό και ακολούθησαν τη μανούλα τους. Η πάπια σαν είδε και το γκρίζο παπί να μπαίνει στο νερό πείστηκε πως ήταν σίγουρα δικό της και αποφάσισε να το αγαπάει όπως και τα άλλα της παιδιά. Ο καιρός περνούσε κι ενώ τα αδέρφια του γινόταν όλο και πιο όμορφα αυτό φαι- νόταν όλο και πιο άσχημο δίπλα τους. Τα ζώα του αγροκτήματος το κορόιδευαν, το ίδιο και τα αδέρφια του.
  • 84.
    σελ. 752 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Εκείνο στενοχωρημένο έτρεχε και κρυβόταν κάτω από τα πούπουλα της μαμάς- πάπιας. Μην στενοχωριέσαι παιδάκι μου, του έλεγε εκείνη που το αγαπούσε. Δεν είσαι άσχημο, είσαι απλά διαφορετικό. Μια μέρα όμως μια από τις κότες στο αγρόκτημα το πήρε στο κυνήγι τσιμπώντας το. Τα άλλα ζώα βρήκαν την ευκαιρία και άρχισαν να υποστηρίζουν την κότα. Το παπάκι απογοητευμένο αποφάσισε να φύγει. Πήδηξε το φράχτη της αυλής και ξεκίνησε να βρει ένα μέρος που δεν θα το κορόιδευαν πια. Με τα πολλά έφτασε σε μια απομονωμένη λίμνη και κει κρύφτηκε σε μια σπηλιά. Μια μέρα εκεί που βγήκε από τη σπηλιά μήπως έβρισκε τίποτα σκουληκάκια για να φάει είδε στον ουρανό κάτι πανέμορφα πουλιά να πετούν. Τα θαύμαζε πολλή ώρα μα μόλις πλησίασαν τη λίμνη τρομαγμένο μην το κοροϊ- δέψουν για την ασχήμια του κρύφτηκε πάλι στη σπηλιά του. Πέρασε το καλοκαίρι, το φθινόπωρο και ο χειμώνας και ήρθε ξανά η άνοιξη. Είχε περάσει κιόλας ένας χρόνος από τότε που το παπάκι είχε φύγει από το σπίτι του. Μόλις είχαν λιώσει λίγο τα χιόνια βγήκε από τη σπηλιά του για να κολυμπήσει στη λίμνη. Ξάφνου εκεί που κολυμπούσε είδε στα νερά της λίμνης το είδωλο του! Έμεινε έκπληκτο να κοιτάει. Γιατί δεν ήταν πια το γκρίζο και άσχημο παπάκι αλλά ένας με- γάλος και όμορφος κύκνος! Λίγο πιο κει είδε τα όμορφα πουλιά που είχε θαυμάσει τότε, την ώρα που πετούσαν. Ένα από αυτά, το πλησίασε. Για δες ένας κύκνος. Είσαι αδελφός μας, λοιπόν. Θες να έρθεις μαζί μας; Να μας ακολουθείς στα μακρινά μας ταξίδια; Το παπάκι που είχε γίνει πια ένας πανέμορφος κύκνος δέχτηκε με χαρά. Αποφάσισε να ακολουθήσει τους κύκνους στα μακρινά ταξίδια τους και έτσι γνώρισε όλο τον κόσμο. Καμιά φορά περνούσε απ' το αγρόκτημα να δει τη μαμά του. Κι όλα τα ζώα το θαύμαζαν και το ζήλευαν γιατί ήταν ένας όμορφος κύκνος. Κι η μαμά πάπια ήταν περήφανη για το γιο της, το άσχημο παπί που έγινε ο ομορφότερος κύκνος.
  • 85.
    σελ. 753 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Συλλαβισμός 1. Να συλλαβίσετε τις παρακάτω λέξεις. Απάντηση: εκκλησία: εκ-κλη-σί-α εισβολή: ει-σβο-λή θαλπωρή: θαλ-πω-ρή Ιωάννινα: Ι-ω-άν-νι-να διαβασμένος: δια-βα-σμέ-νος μαγνήτης: μα-γνή-της αρνούμαι: αρ-νού-μαι οινόπνευμα: οι-νό-πνευ-μα ωοθήκη: ω-ο-θή-κη τέτοιος: τέ-τοιος ποιος: ποιος (αποτελεί μία συλλαβή) δραχμή: δραχ-μή έχτισα: έ-χτι-σα αηδόνι: άη-δο-νι ηλιακός: η-λι-α-κός κελαηδώ: κε-λαη-δώ παύση: παύ-ση άσπρος: ά-σπρος μπανιέρα: μπα-νιέ-ρα
  • 86.
    σελ. 754 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική κόκκινος: κόκ-κι-νος ευχαριστώ: ευ-χα-ρι-στώ βρεγμένος: βρεγ-μέ-νος αστραπή: α-στρα-πή 2. Να διορθώσετε τα λάθη στον συλλαβισμό. Απάντηση: ε-πι-κρο-τώ χα-λιά α-στυ-νό-μος ε-ντο-νος κά-ποιος α-κρά-τη-τος καρ-τέ-λα ά-τρω-τος α-γνός φάρ-μα ξε-χνώ ά-στρω-τος α-ντι-γρα-φή τη-λε-ό-ρα-ση γει-τό-νισ-σα εκ-δρο-μή ά-δειο για-γιά ναύ-της
  • 87.
    σελ. 755 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΟΓΟΥ Πώς παρουσιάζουμε και σχολιάζουμε ένα καλλιτεχνικό θέαμα (ταινία) αναλυτικά και περιληπτικά 1. Να παρουσιάσετε μια ταινία που είδατε πρόσφατα και σας άρεσε πολύ. Το κείμενό σας θα αναρτηθεί στη μαθητική εφημερίδα του σχολείου σας. Απάντηση: Η ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΠΑΓΕΤΩΝΩΝ 4: Ο ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ ΗΠΕΙΡΩΝ Είδος: κωμωδία, κινούμενα σχέδια, 3D Σκηνοθεσία: Στιβ Μαρτίνο, Μάικλ Θερμάγιερ Σενάριο: Μάικλ Τζ. Γουίλσον, Μάικλ Μπεργκ Μουσική: Τζον Πάουελ Τις φωνές στα ελληνικά δάνεισαν: Γιάννης Μπέζος, Πέτρος Φιλιππίδης, Λεωνί- δας Κακούρης, Μαρίνα Τσιγωνάκη, Γρηγόρης Πατρικαρέας, Αντέλα Μέρμηγκα, Δημήτρης Μαρίζας, Βασίλης Μήλιος, Πηνελώπη Σκαλκώτου, Δημήτρης Παπαδάτος και Άγγελος Μπούρας. Διάρκεια: 94' Παραγωγή: Αμερικανική Έτος: 2012 Η ταινία εκτυλίσσεται την Εποχή των Παγετώνων. Ήρωες είναι παλαιολιθικά ζώα που μπλέκουν σε διάφορες περιπέτειες.
  • 88.
    σελ. 756 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Ο Σκαρτ, ο προϊστορικός σκίουρος, προσπαθώντας να θάψει το βελανίδι του, προκαλεί μια μεγάλη καταστροφή. Το φυσικό περιβάλλον ξαφνικά αλλάζει, ένα κομμάτι πάγου αποκόβεται και ο Μάνι, το μαμούθ, ο Σιντ, ο βραδύποδας και ο Ντιέγκο, ο τίγρης αποχωρίζονται βίαια τους υπόλοιπους φίλους τους και βρίσκονται κάπου στη θάλασσα. Με διάφορους τρόπους προσπαθούν να επιστρέψουν στον τόπο τους. Το ταξίδι αυτό είναι μια ηρωική περιπέτεια. Οι τρεις φίλοι έρχονται αντιμέτω- ποι με εξωτικά θαλάσσια πλάσματα και οι δοκιμασίες τους δεν έχουν τέλος. Η ταινία είναι απολαυστική και κρατά τους θεατές σε συνεχή αγωνία μέσα από τις ξεκαρδιστικές περιπέτειες των ηρώων.
  • 89.
    σελ. 757 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Πώς φτιάχνουμε ενημερωτικά κείμενα για μια εκδήλωση (ανα- κοίνωση, αφίσα, προσκλήσεις, πρόγραμμα) 1. Η τάξη σας οργανώνει μια θεατρική παράσταση για το τέλος της σχολικής χρονιάς. Το έργο που θα παρουσιάσετε είναι «Ο νευρικός κύριος» του Δημήτρη Ψαθά. Να φτιάξετε ένα ενημερωτικό φυλλάδιο για να ενημερώσετε και να προ- σκαλέσετε τον κόσμο στην εκδήλωση που διοργανώνετε. Απάντηση: Σας περιμένουμε στην εκδήλωση που διοργανώνει η Στ’ τάξη του 4ου Δημοτικού Σχολείου Πατρών, που θα γίνει το Σάββατο 2 Μαΐου 2015, στις 7 μ. μ. στο αμφιθέα- τρο του σχολείου μας. Θα παρουσιαστεί η θεατρική παράσταση «Ο νευρικός κύριος» του Δημήτρη Ψα- θά από τους μαθητές της Στ’ τάξης. Η είσοδος είναι δωρεάν.
  • 90.
    σελ. 758 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 15ης ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 1. Να υπογραμμίσετε με γαλάζιο τις μεταφορές και με κόκκινο τις παρομοιώ- σεις του παρακάτω ποιήματος. Απάντηση: Θαλασσινά τραγούδια – Γεώργιος Δροσίνης Γλυκά φυσά ο μπάτης*, * μπάτης = ελαφρό θαλασσινό αεράκι η θάλασσα δροσίζεται, στα γαλανά νερά της ο ήλιος καθρεφτίζεται· και λες πως παίζουν μ’ έρωτα πετώντας δίχως έννοια ψαράκια χρυσοφτέρωτα σε κύματ’ ασημένια. Στου καραβιού το πλάι ένα τρελό δελφίνι γοργόφτερο πετάει και πίσω μάς αφήνει· και σαν να καμαρώνεται της θάλασσας το άτι* * άτι = άλογο με τους αφρούς του ζώνεται* * ζώνεται = τυλίγεται και μας γυρνά την πλάτη. Χιονοπλασμένοι γλάροι, που ’χουν φτερούγια ατίμητα* * ατίμητα = ανεκτίμητα και για κανένα ψάρι
  • 91.
    σελ. 759 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική τα μάτια τους ακοίμητα, στα ξάρτια* τριγυρίζοντας * ξάρτια = τα σκοινιά των πλοίων που στηρίζουν τα πανιά ακούραστοι πετούνε ή με χαρά σφυρίζοντας στο πέλαγος βουτούνε. Και γύρω καραβάκια στη θάλασσ’ αρμενίζουν σαν άσπρα προβατάκια που βόσκοντας γυρίζουν με χαρωπά πηδήματα στους κάμπους όλη μέρα, κι έχουν βοσκή τα κύματα, βοσκό τους τον αέρα. Λ. Πολίτη, Ποιητική Ανθολογία, τόμ. 6, Δωδώνη 2. Να σβήσετε τη λέξη που δεν ταιριάζει Απάντηση: λακωνικός, λιτός, περιληπτικός, φλύαρος καθοδηγώ, κατευθύνω, παραπλανώ, προσανατολίζω άγονος, άκαρπος, ατελέσφορος, καρποφόρος ήπιος, πράος, σφοδρός, ήσυχος αφανής, ξακουστός, θρυλικός, πασίγνωστος αρχίζω, καταλήγω, τελειώνω, τερματίζω συνηθισμένος, παράξενος, περίεργος, αλλόκοτος
  • 92.
    σελ. 760 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική 3. Να συμπληρώσετε τις προτάσεις με τον κατάλληλο τύπο του επιθέτου πολύς - πολλή – πολύ και το επίρρημα πολύ. Απάντηση: Έχω έρθει να σε δω πολλές φορές. Μου αρέσει πολύ το παγωτό βανίλια. Στην πλατεία συγκεντρώθηκαν πολλοί άνθρωποι. Τα αυτοκίνητα κάνουν πολύ θόρυβο. Μη μου βάλεις πολλή ζάχαρη στο τσάι. Παρακολουθώ πολλές ώρες τηλεόραση. Διαβάζει πάρα πολύ. Διαβάζει πάρα πολλές ώρες. Επικράτησε η γνώμη των πολλών ανθρώπων. Δουλεύει με πολύ κέφι και με πολλή όρεξη. Πρέπει να δουλεύεις με πολλή προσοχή. Ο Άρης είναι πολύ καλός μαθητής. Μου έδωσες μία πολύ έξυπνη ιδέα. 4. Στις παραπάνω προτάσεις να υπογραμμίσετε με πράσινο το επίρρημα πολύ. Απάντηση: Μου έδωσες μία πολύ έξυπνη ιδέα. (συνοδεύει το επίθετο «έξυπνη») Διαβάζει πάρα πολύ. (συνοδεύει το ρήμα «διαβάζει») Ο Άρης είναι πολύ καλός μαθητής. (συνοδεύει το επίθετο «καλός») Μου αρέσει πολύ το παγωτό βανίλια. (συνοδεύει το ρήμα «αρέσει»
  • 93.
    σελ. 761 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική 5. Να γράψετε προτάσεις χρησιμοποιώντας ως επιθετικούς προσδιορισμούς: Απάντηση: Ένα επίθετο Το παιδιά παίζουν στην παιδική χαρά. Ένα ουσιαστικό Στο εστιατόρια αυτό δουλεύει ένας Ιταλός μάγειρας. Ένα εμπρόθετο ουσιαστικό Έχτισε μια μάντρα από πέτρα. Μία αντωνυμία: Κάποια μέρα θα πάμε εκδρομή. Μία μετοχή Το λυπημένο παιδί καθόταν στο παγκάκι για ώρα. Ένα αριθμητικό Αγόρασα πέντε κουλούρια. Ένα επίρρημα με άρθρο Ο φούρνος βρίσκεται στο απέναντι πεζοδρόμιο. 6. Να γράψετε τρεις προτάσεις που να περιλαμβάνουν χρονικούς προσδιορι- σμούς. Απάντηση:
  • 94.
    σελ. 762 Βοήθημα Γλώσσας Στ΄Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική 1. Αύριο θα γράψουμε διαγώνισμα. 2. Γυρίζει νωρίς στο σπίτι συνήθως. 3. Ενώ κοιμόμουν, χτύπησε το κουδούνι. 7. Να συλλαβίσετε τις παρακάτω λέξεις. Απάντηση: κόλπο: κόλ-πο πλοίαρχος: πλοί-αρ-χος πέτρα: πέ-τρα κομπολόι: κο-μπο-λό-ι κάγκελο: κά-γκε-λο άλσος: άλ-σος συρματόπλεγμα: συρ-μα-τό-πλεγ-μα καΐκι: κα-ΐ-κι ρολόι: ρο-λό-ι αποστολή: α-πο-στο-λή βαμβάκι: βαμ-βά-κι γυαλί: γυα-λί ευχή: ευ-χή έρχομαι: έρ-χο-μαι θάρρος: θάρ-ρος ανεύθυνος: α-νεύ-θυ-νος ερπετό: ερ-πε-τό
  • 96.
  • 97.
    σελ. 318 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ Πότε και πώς χρησιμοποιούμε την παρομοίωση και τη μεταφορά Ασκήσεις: 1. Να συμπληρώσετε τις παρομοιώσεις Έλιωσε σαν ____________________________. Είναι ____________________________ σαν μετάξι. Σκαρφαλώνει στα δέντρα σαν____________________________. Είναι ____________________________ όπως το μέλι. Είναι κοφτερό σαν ____________________________. Είναι ξινό σαν ____________________________. Περπατάει ____________________________ λες και είναι χελώνα. Είναι ____________________________ όπως η παπαρούνα. 2. Να συμπληρώσετε μέσα στο κουτάκι (Π) για την παρομοίωση, (Μ) για τη με- ταφορά και (Κ) για την κυριολεξία. Ο Αλέξανδρος πεινάει όπως ο λύκος. Μας είπε πικρά λόγια. Άνοιξε την πόρτα κι έφυγε. Ο Μάριος είναι κλειστός άνθρωπος.
  • 98.
    σελ. 319 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Στεκόταν ακίνητος λες και ήταν άγαλμα. Κουράστηκε πολύ και δεν μπορεί να πάρει τα πόδια του. Τα παιδιά πετούν την μπάλα. Τσακώνονται σαν τον σκύλο με τη γάτα. Πήρε το δρόμο του γυρισμού. 3. Να γράψετε ένα κείμενο στο οποίο θα περιγράφετε ένα όμορφο τοπίο, χρησι- μοποιώντας παρομοιώσεις και μεταφορές. Υπογραμμίστε με πράσινο τις παρο- μοιώσεις και με μπλε τις μεταφορές. ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________
  • 99.
    σελ. 320 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ 4. Να γράψετε δίπλα από κάθε πρόταση (Π) αν το σαν δηλώνει παρομοίωση και (Χ) αν είναι χρονικό. Σαν τελειώσω τα μαθήματά μου, θα βγούμε να παίξουμε. Θα με καταλάβεις, σαν έρθει η μέρα που θα φθάσεις στην ηλικία μου. Έγινε κίτρινος, σαν το λεμόνι. Κοιμήθηκε, σαν έπεσε η νύχτα. Κοιμήθηκε σαν πουλάκι. Σαν δελφίνι κολυμπάς!
  • 100.
    σελ. 321 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική 5. Να γράψετε δύο προτάσεις με κάθε λέξη: μία με τη μεταφορική και μία με την κυριολεκτική της σημασία. παίρνω, ανοιχτός, βαθύς, ακτινοβολία, κόβω, βάρος ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________
  • 101.
    σελ. 322 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Συνώνυμες Λέξεις Ασκήσεις: 1. Να γράψετε ένα συνώνυμο για κάθε λέξη. αναπληρώνω: __________________ συμβάλλω: __________________ φθείρω: __________________ λιτότητα: __________________ απέραντος: __________________ μέριμνα: __________________ υποχρεώνω: __________________ ξοδεύω: __________________ ωχρός: __________________ ακμή: __________________ πράττω: __________________ σπάνιος: __________________ απωθώ: __________________ 2. Να σβήσετε τη λέξη που δεν ταιριάζει ψεγάδι, ελάττωμα, ατέλεια, προσόν φθίνω, τονώνομαι, ατονώ, εξασθενώ κατσουφιασμένος, χαρούμενος, εύθυμος, κεφάτος ορθώνω, υψώνω, γκρεμίζω, σηκώνω δυσνόητος, σαφής, ξεκάθαρος, ολοφάνερος πράος, ήμερος, φιλήσυχος, άγριος ξεφεύγω, διαφεύγω, παγιδεύομαι, γλιτώνω
  • 102.
    σελ. 323 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Επίθετο πολύς – πολλή – πολύ Ασκήσεις: 1. Να διορθώσετε τα λάθη, όπου υπάρχουν. Έχω βάλει πολύ αλάτι στις πατάτες. Αυτή η τούρτα είναι πολλή ωραία, αλλά έχει πολύ ζάχαρη. Να είστε πολλοί προσεκτικοί! Εχθές το βράδυ έβρεξε πολύ. Εχθές το βράδυ έριξε πολύ βροχή. Πολλοί άνθρωποι ήταν απελπισμένοι. Οι άνθρωποι ήταν πολλοί απελπισμένοι. Πρέπει να διαβάζεις με πολλή προσοχή. Είναι πολλή μικρή ακόμη για να δει αυτή την ταινία. Στην παράσταση μας τίμησαν πολλοί φίλοι μας. 2. Να υπογραμμίσετε με κόκκινο το επίρρημα πολύ και με πράσινο το επίθετο πολύς –πολλή –πολύ. Μη βάζετε πολύ χρώμα στις ζωγραφιές σας. Θα ήθελα πολύ ένα παγωτό. Μου αρέσει πολύ το καλοκαίρι. Μαζεύτηκαν πολλοί άνθρωποι στον δρόμο. Μου αρέσει να βρίσκομαι ανάμεσα σε πολύ κόσμο. Έκανε πολύ θόρυβο και ξύπνησαν όλοι. Κάνει πολύ κρύο.
  • 103.
    σελ. 324 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Κρυώνω πολύ σήμερα. Μη φωνάζεις τόσο πολύ. Ο Γιώργος τρέχει πολύ γρήγορα. Ο Γιώργος είναι πολύ γρήγορος.
  • 104.
    σελ. 325 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Επιθετικοί Προσδιορισμοί Ασκήσεις: 1. Στο παρακάτω κείμενο να εντοπίσετε τους επιθετικούς προσδιορισμούς. Κάποτε, στην άκρη ενός δάσους, ζούσε με τη μαμά του ένα όμορφο κοριτσάκι. Την έλεγαν Κοκκινοσκουφίτσα, επειδή φορούσε συνέχεια ένα κόκκινο σκουφάκι. Κάποια μέρα η μαμά της, της είπε «Κοκκινοσκουφίτσα μου, η γιαγιά είναι άρρω- στη. Πήγαινε να τη δεις και πάρε να της δώσεις αυτό το καλαθάκι. Πρόσεχε όμως γιατί στο δάσος ζει ο κακός λύκος και είναι πολύ επικίνδυνος». Η Κοκκινοσκουφίτσα ξεκίνησε χαρούμενη για το μακρινό σπίτι της γιαγιάς. Ξάφνου, ενώ μάζευε λουλούδια για τη γιαγιά της πετάγεται μπροστά της ο κακός λύκος. Η Κοκκινοσκουφίτσα, ξεχνώντας τη συμβουλή της μαμάς της, απάντησε στο λύ- κο: «Πάω αυτό το καλαθάκι στην άρρωστη γιαγιά μου». Ο λύκος κοίταξε την Κοκκινοσκουφίτσα και ξερογλείφτηκε. «Και που μένει η γι- αγιά σου, κοριτσάκι μου;» Η Κοκκινοσκουφίτσα του έδειξε προς τα πού ήταν το σπίτι της γιαγιάς και συνέχισε να μαζεύει λουλούδια, ενώ ο λύκος έφυγε τρέχοντας. Σε λίγο, ο λύκος είχε φτάσει στο σπίτι της γιαγιάς και χτύπησε τη πόρτα. «Ποιος είναι;». Ρώτησε η γιαγιά. Ο λύκος, άλλαξε τη φωνή του και είπε με γλυκό τρόπο: «Είμαι η εγγονούλα σου και σου φέρνω ένα καλαθάκι».
  • 105.
    σελ. 326 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική «Αχ, Κοκκινοσκουφίτσα μου, εσύ είσαι; Έλα μέσα, η πόρτα δεν είναι κλειδωμέ- νη». Με μιας ο λύκος μπαίνει μέσα και κάνει τη γιαγιά μια χαψιά! Έπειτα φόρεσε τη νυχτικιά της και χώθηκε κάτω από τις κουβέρτες για να περιμένει την Κοκκινο- σκουφίτσα. Σε λίγο έφτασε στο σπίτι η Κοκκινοσκουφίτσα. Χαιρέτησε τη γιαγιά της, άλλα της φάνηκε λίγο διαφορετική όταν πλησίασε στο κρεβάτι. -Γιαγιά γιατί έχεις τόσο μεγάλα αφτιά; -Για να σ’ ακούω καλύτερα, παιδάκι μου, απάντησε ο λύκος με πιο λεπτή φωνή. -Και γιατί έχεις τόσο μεγάλο στόμα; -Για να σε φάω καλύτερα! Είπε και την έκανε μια χαψιά! Ο σκασμένος απ’ το πολύ φαΐ λύκος ξάπλωσε στο κρεβάτι και αποκοιμήθηκε. Για κακή του τύχη όμως εκείνη την ώρα περνούσε απ’ το σπίτι ένας κυνηγός. Μπαίνει μέσα, βλέπει τη φουσκωμένη κοιλιά του λύκου και κατάλαβε αμέσως τι είχε γίνει. Παίρνει λοιπόν ένα κοφτερό μαχαίρι ανοίγει τη κοιλιά του λύκου και βγάζει από μέσα την Κοκκινοσκουφίτσα και τη γιαγιά της. Η γιαγιά και η Κοκκινοσκουφίτσα ευχαρίστησαν τον θαρραλέο κυνηγό και η Κοκκινοσκουφίτσα υποσχέθηκε πως από δω και πέρα θα άκουγε πάντα τις συμβου- λές της μαμάς της. Τα παραμύθια των αδερφών Γκριμ paramithia.net
  • 106.
    σελ. 327 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Ποιος είναι ο ρόλος των χρονικών προσδιορισμών Ασκήσεις: 1. Στο παρακάτω κείμενο να υπογραμμίσετε τους χρονικούς προσδιορισμούς. Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε σ' ένα καταπράσινο αγρόκτημα μια πάπια. Είχε φτιάξει ανάμεσα σε κάτι καλάμια μια μικρή φωλιά κι εκεί κλωσούσε τα αυγά της. Κάθε μέρα καθόταν ώρες ολόκληρες πάνω στα αβγουλάκια, τα ζέσταινε και περίμε- νε πως και πως να βγουν από μέσα τους τα μικρά παπάκια. Ώσπου μια μέρα τα αυγά άρχισαν να ραγίζουν κι από μέσα ξεπρόβαλαν όμορφα, κίτρινα παπάκια. Η πάπια καμάρωνε τα παιδάκια της, αλλά κοιτούσε με ανησυχία ένα αυγό που δεν είχε ακόμα σπάσει… Όταν έσπασε από μέσα δε βγήκε ένα παπάκι όπως τα προηγούμενα! Η πάπια κοί- ταξε με περιέργεια αυτό το πλασματάκι που είχε γκρίζο τρίχωμα και ήταν πιο άσχη- μο απ τα άλλα παπάκια. -Λες το αυγό να ήταν από γαλοπούλα; Σκεφτόταν η πάπια καθώς καμάρωνε τα παπάκια της. -Θα δούμε… Αν είναι γαλόπουλο θα φοβάται να μπει στο νερό.. Έτσι όταν πέρασαν λίγες μέρες η πάπια πήρε τα παπάκια της και πήγαν στην λι- μνούλα που ήταν εκεί κοντά. Όλα τα παπάκια ακόμα και το γκρίζο παπάκι βούτηξαν χαρούμενα στο νερό και ακλούθησαν τη μανούλα τους. Η πάπια σαν είδε και το γκρίζο παπί να μπαίνει στο νερό πείστηκε πως ήταν σίγουρα δικό της και αποφάσισε να το αγαπάει όπως και τα άλλα της παιδιά. Ο καιρός περνούσε κι ενώ τα αδέρφια του γινόταν όλο και πιο όμορφα αυτό φαι- νόταν όλο και πιο άσχημο δίπλα τους. Τα ζώα του αγροκτήματος το κορόιδευαν, το ίδιο και τα αδέρφια του.
  • 107.
    σελ. 328 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Εκείνο στενοχωρημένο έτρεχε και κρυβόταν κάτω από τα πούπουλα της μαμάς- πάπιας. Μην στενοχωριέσαι παιδάκι μου, του έλεγε εκείνη που το αγαπούσε. Δεν είσαι άσχημο, είσαι απλά διαφορετικό. Μια μέρα όμως μια από τις κότες στο αγρόκτημα το πήρε στο κυνήγι τσιμπώντας το. Τα άλλα ζώα βρήκαν την ευκαιρία και άρχισαν να υποστηρίζουν την κότα. Το παπάκι απογοητευμένο αποφάσισε να φύγει. Πήδηξε το φράχτη της αυλής και ξεκίνησε να βρει ένα μέρος που δεν θα το κορόιδευαν πια. Με τα πολλά έφτασε σε μια απομονωμένη λίμνη και κει κρύφτηκε σε μια σπηλιά. Μια μέρα εκεί που βγήκε από τη σπηλιά μήπως έβρισκε τίποτα σκουληκάκια για να φάει είδε στον ουρανό κάτι πανέμορφα πουλιά να πετούν. Τα θαύμαζε πολλή ώρα μα μόλις πλησίασαν τη λίμνη τρομαγμένο μη το κοροϊ- δέψουν για την ασχήμια του κρύφτηκε πάλι στη σπηλιά του. Πέρασε το καλοκαίρι, το φθινόπωρο και ο χειμώνας και ήρθε ξανά η άνοιξη. Είχε περάσει κιόλας ένας χρόνος από τότε που το παπάκι είχε φύγει από το σπίτι του. Μόλις είχαν λιώσει λίγο τα χιόνια βγήκε από τη σπηλιά του για να κολυμπήσει στη λίμνη. Ξάφνου εκεί που κολυμπούσε είδε στα νερά της λίμνης το είδωλο του! Έμεινε έκπληκτο να κοιτάει. Γιατί δεν ήταν πια το γκρίζο και άσχημο παπάκι αλλά ένας με- γάλος και όμορφος κύκνος! Λίγο πιο κει είδε τα όμορφα πουλιά που είχε θαυμάσει τότε, την ώρα που πετούσαν. Ένα από αυτά, το πλησίασε. Για δες ένας κύκνος. Είσαι αδελφός μας, λοιπόν. Θες να έρθεις μαζί μας; Να μας ακολουθείς στα μακρινά μας ταξίδια; Το παπάκι που είχε γίνει πια ένας πανέμορφος κύκνος δέχτηκε με χαρά. Αποφάσισε να ακολούθησε τους κύκνους στα μακρινά τα- ξίδια τους και έτσι γνώρισε όλο τον κόσμο. Καμιά φορά περνούσε απ' το αγρόκτημα να δει τη μαμά του. Κι όλα τα ζώα το θαύμαζαν και το ζήλευαν γιατί ήταν ένας όμορφος κύκνος. Κι η μαμά πάπια ήταν περήφανη για το γιο της, το άσχημο παπί που έγινε ο ομορφότερος κύκνος.
  • 108.
    σελ. 329 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Συλλαβισμός Ασκήσεις: 1. Να συλλαβίσετε τις παρακάτω λέξεις. εκκλησία: ________________ εισβολή: ________________ θαλπωρή: ________________ Ιωάννινα: ________________ διαβασμένος: ________________ μαγνήτης: ________________ αρνούμαι: ________________ οινόπνευμα: ________________ ωοθήκη: ________________ τέτοιος: ________________ ποιος: ________________ δραχμή: ________________ έχτισα: ________________ αηδόνι: ________________ ηλιακός: ________________ κελαηδώ: ________________ παύση: ________________ άσπρος: ________________ μπανιέρα: ________________
  • 109.
    σελ. 330 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική κόκκινος: ________________ ευχαριστώ: ________________ βρεγμένος: ________________ αστραπή: ________________ 2. Να διορθώσετε τα λάθη στον συλλαβισμό. επι-κρο-τώ: ________________ χα-λι-ά: ________________ ασ-τυ-νό-μος: ________________ εν-το-νος: ________________ κά-ποι-ος: ________________ ακ-ρά-τη-τος: ________________ κα-ρτέ-λα: ________________ άτ-ρω-τος: ________________ αγ-νός: ________________ φά-ρμα: ________________ ξεχ-νώ: ________________ άσ-τρω-τος: ________________ αντι-γρα-φή: ________________ τη-λεό-ρα-ση: ________________ γει-τό-νι-σσα: ________________ ε-κδρο-μή: ________________ ά-δει-ο: ________________ γι-α-γι-ά: ________________ να-ύτης: ________________
  • 110.
    σελ. 331 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΟΓΟΥ Πώς παρουσιάζουμε και σχολιάζουμε ένα καλλιτεχνικό θέαμα (ταινία) αναλυτικά και περιληπτικά Ασκήσεις: 1. Να παρουσιάσετε μια ταινία που είδατε πρόσφατα και σας άρεσε πολύ. Το κείμενό σας θα αναρτηθεί στη μαθητική εφημερίδα του σχολείου σας. ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________
  • 111.
    σελ. 332 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________
  • 112.
    σελ. 333 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική Πώς φτιάχνουμε ενημερωτικά κείμενα για μια εκδήλωση (ανα- κοίνωση, αφίσα, προσκλήσεις, πρόγραμμα) Ασκήσεις: 1. Η τάξη σας οργανώνει μια θεατρική παράσταση για το τέλος της σχολικής χρονιάς. Το έργο που θα παρουσιάσετε είναι «Ο νευρικός κύριος» του Δημήτρη Ψαθά. Να φτιάξετε ένα ενημερωτικό φυλλάδιο για να ενημερώσετε και να προ- σκαλέσετε τον κόσμο στην εκδήλωση που διοργανώνετε. ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________
  • 113.
    σελ. 334 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 15ης ΕΝΟΤΗΤΑΣ 1. Να υπογραμμίσετε με γαλάζιο τις μεταφορές και με κόκκινο τις παρομοιώ- σεις του παρακάτω ποιήματος. Θαλασσινά τραγούδια – Γεώργιος Δροσίνης Γλυκά φυσά ο μπάτης*, * μπάτης = ελαφρό θαλασσινό αεράκι η θάλασσα δροσίζεται, στα γαλανά νερά της ο ήλιος καθρεφτίζεται· και λες πως παίζουν μ’ έρωτα πετώντας δίχως έννοια ψαράκια χρυσοφτέρωτα σε κύματ’ ασημένια. Στου καραβιού το πλάι ένα τρελό δελφίνι γοργόφτερο πετάει και πίσω μάς αφήνει· και σαν να καμαρώνεται της θάλασσας το άτι* * άτι = άλογο με τους αφρούς του ζώνεται* * ζώνεται = τυλίγεται και μας γυρνά την πλάτη. Χιονοπλασμένοι γλάροι, που ’χουν φτερούγια ατίμητα* * ατίμητα = ανεκτίμητα και για κανένα ψάρι τα μάτια τους ακοίμητα,
  • 114.
    σελ. 335 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική στα ξάρτια* τριγυρίζοντας * ξάρτια = τα σκοινιά των πλοίων που στηρίζουν τα πανιά ακούραστοι πετούνε ή με χαρά σφυρίζοντας στο πέλαγος βουτούνε. Και γύρω καραβάκια στη θάλασσ’ αρμενίζουν σαν άσπρα προβατάκια που βόσκοντας γυρίζουν με χαρωπά πηδήματα στους κάμπους όλη μέρα, κι έχουν βοσκή τα κύματα, βοσκό τους τον αέρα. Λ. Πολίτη, Ποιητική Ανθολογία, τόμ. 6, Δωδώνη 2. Να σβήσετε τη λέξη που δεν ταιριάζει λακωνικός, λιτός, περιληπτικός, φλύαρος καθοδηγώ, κατευθύνω, παραπλανώ, προσανατολίζω άγονος, άκαρπος, ατελέσφορος, καρποφόρος ήπιος, πράος, σφοδρός, ήσυχος αφανής, ξακουστός, θρυλικός, πασίγνωστος αρχίζω, καταλήγω, τελειώνω, τερματίζω συνηθισμένος, παράξενος, περίεργος, αλλόκοτος
  • 115.
    σελ. 336 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική 3. Να συμπληρώσετε τις προτάσεις με τον κατάλληλο τύπο του επιθέτου πολύς - πολλή – πολύ και το επίρρημα πολύ. Έχω έρθει να σε δω __________ φορές. Μου αρέσει __________ το παγωτό βανίλια. Στην πλατεία συγκεντρώθηκαν __________ άνθρωποι. Τα αυτοκίνητα κάνουν __________ θόρυβο. Μη μου βάλεις __________ ζάχαρη στο τσάι. Παρακολουθώ __________ ώρες τηλεόραση. Διαβάζει πάρα __________. Διαβάζει πάρα __________ ώρες. Επικράτησε η γνώμη των __________ ανθρώπων. Δουλεύει με __________ κέφι και με __________ όρεξη. Πρέπει να δουλεύεις με __________ προσοχή. Ο Άρης είναι __________ καλός μαθητής. Μου έδωσες μία __________ έξυπνη ιδέα. 4. Στις παραπάνω προτάσεις να υπογραμμίσετε με πράσινο το επίρρημα πολύ. 5. Να γράψετε προτάσεις χρησιμοποιώντας ως επιθετικούς προσδιορισμούς: Ένα επίθετο: _______________________________________________________ Ένα ουσιαστικό:____________________________________________________ Ένα εμπρόθετο ουσιαστικό:___________________________________________ Μία αντωνυμία:____________________________________________________ Μία μετοχή:_______________________________________________________ Ένα αριθμητικό:____________________________________________________ Ένα επίρρημα με άρθρο:______________________________________________
  • 116.
    σελ. 337 Ασκήσεις & ΔιαγωνίσματαΓλώσσας Στ΄ Δημοτικού Ενότητα 15 [Κινηματογράφος – Θέατρο] Έκδοση taexeiola Λυμπεροπούλου Βασιλική 6. Να γράψετε τρεις προτάσεις που να περιλαμβάνουν χρονικούς προσδιορι- σμούς. ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ 7. Να συλλαβίσετε τις παρακάτω λέξεις. κόλπο: __________________ πλοίαρχος: __________________ πέτρα: __________________ κομπολόι: __________________ κάγκελο: __________________ άλσος: __________________ συρματόπλεγμα: __________________ καΐκι: __________________ ρολόι: __________________ αποστολή: __________________ βαμβάκι: __________________ γυαλί: __________________ ευχή: __________________ έρχομαι: __________________ θάρρος: __________________ ανεύθυνος: __________________ ερπετό: __________________
  • 117.
    Έντεκα μηνών Ημερομηνία: Βάρος: [Βάρος[Ύψος: [Ύψος] Σημειώσεις: [Τοποθετήστε φωτογραφίες εδώ] Γ΄τάξη: http://gtaksh.blogspot.gr/ Δ΄τάξη: http://xristx.blogspot.gr/ Ε΄τάξη: http://e-taksh.blogspot.gr/ ΣΤ΄τάξη: http://st-taksh.blogspot.gr/ Κριτήρια: http://kritiria.blogspot.gr/ Άρθρα: http://xristosxarmpis.blogspot.gr/