Οι σημειώσεις της παρουσίασης του 13ου κεφαλαίου της Γεωγραφίας της Ε' τάξης Περισσότερες πληροφορίες για την παρουσίαση και την ανάπτυξη του κεφαλαίου στην ιστοσελίδα της "Σχολικής Αποθήκης" στο link: http://educationalstorageegeo.weebly.com/13-taualpha-betaomicronupsilonnu940-tauetasigmaf-epsilonlambdalambda940deltaalphasigmaf.html

2. ●
●
●
Δημιουργία Πέτρος Μιχαηλίδης - Δάσκαλος
Το video να προβληθεί δυο φορές, την πρώτη χωρίς υπότιτλους και την δεύτερη με
υπότιτλους, ανάμεσα στις προβολές μπορούν να γίνουν ερωτήσεις όπως:
● Τι θα κάνουμε και βρισκόμαστε μέσα στο αεροπλάνο; (Θα πετάξουμε πάνω
από την Ελλάδα)
● Γιατί θα πετάξουμε πάνω από την Ελλάδα; (Για να μελετήσουμε τα στοιχεία
του κατακόρυφου διαμελισμού)
● Τι είναι κατακόρυφος διαμελισμός; (βουνά, πεδιάδες, φαράγγια)
● Ποιος θυμάται τι είναι οριζόντιος διαμελισμός (πορθμοί, ισθμοί, κόλποι,
χερσόνησοι κλπ)
Όσες ερωτήσεις δεν απαντηθούν επαναλαμβάνονται μετά την δεύτερη προβολή
Στη συνέχεια παρουσιάζονται τα κεφάλαια του κύκλου

3. ●
Δημιουργία Πέτρος Μιχαηλίδης - Δάσκαλος
Το video να προβληθεί δυο φορές, την πρώτη χωρίς υπότιτλους και την δεύτερη με
υπότιτλους, ανάμεσα στις προβολές μπορούν να γίνουν ερωτήσεις όπως:
● Πάνω από τι πετάμε; (οροσειρά)
● Τι είναι οροσειρά; (μια σειρά βουνών)
● Ξέρετε καμιά οροσειρά της χώρας μας;
● Στο τέλος του video πάνω από τι πετάμε; Τι είναι αυτό που φαίνεται από το
παράθυρο; (φαράγγι)
● Ποιό είναι το θέμα αυτού του κεφαλαίου; (τα βουνά της Ελλάδας)
● Μήπως ξέρετε ποιο είναι το ψηλότερο βουνό της χώρας μας; (Όλυμπος)
● Τι πίστευαν οι αρχαίοι Έλληνες γι’ αυτό (ήταν η κατοικία των θεών)
Όσες ερωτήσεις δεν απαντηθούν επαναλαμβάνονται μετά την δεύτερη προβολή
Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι στόχοι του κεφαλαίου
Πρώτος σύνδεσμος οδηγεί σε εφαρμογή του Φωτόδεντρου για εκτύπωση χαρτών
Ο δεύτερος σύνδεσμος οδηγεί σε εφαρμογή πολύχάρτη του Φωτόδεντρου

4. Εικόνα 13.1α: Βόρας (Καϊμακτσαλάν)
Εικόνα 13.1β: Ταΰγετος
Ο Όλυμπος κι ο Κίσαβος, τα δυο βουνά μαλώνουν
το ποιο θα ρίξει τη βροχή, το ποιο θα ρίξει χιόνι.
Κι ο Κίσαβος ρίχνει βροχή κι ο Όλυμπος το χιόνι…
Δημοτικό τραγούδι
Ας ψάξουμε στους μύθους και στις ιστορίες του λαού μας, για να
δούμε πόσο τα βουνά έχουν επηρεάσει τη διαμόρφωση των
παραδόσεων, των ηθών και εθίμων της χώρας μας
Όλυμπος Κίσσαβος (Όσσα)
Η φράση δημοτικό τραγούδι είναι link προς το YouTube για το σχετικό τραγούδι (
οι στίχοι του βιβλίου δεν ακούγονται, είτε στο τραγούδι του YouTube λείπουν οι στίχοι
είτε είναι άλλο, πάντως μπορεί να παιχτεί το τραγούδι και να χορέψουν τα παιδιά, σαν
δραστηριότητα μέσα στη τάξη)
Δραστηριότητα Μύθοι και Ιστορίες
Μυθολογία
Όλυμπος: Η κατοικία των θεών
Πήλιο: Το βουνό των Κενταύρων
Ψηλορείτης (Ίδη): Το Ιδαίο Άντρο, σπηλιά στην οποία μεγάλωσε ο Δίας
Ιστορία
Στα βουνά έδρασαν οι κλέφτες και οι αρματολοί στα χρόνια της Τουρκοκρατίας καθώς
και οι Μανιάτες και Σουλιώτες επίσης, οι αντιστασιακοί στα χρόνια της κατοχής της
χώρας από τους Γερμανούς
Το link της δραστηριότητας οδηγεί σε video του Φωτόδεντρου σχετικού με την ζωή
των αρκούδων της Πίδνου

5. Το μεγαλύτερο μέρος της χώρας μας είναι ορεινό.
Βουνά μικρά και μεγάλα καλύπτουν το 80% του εδάφους
της. Αν παρατηρήσουμε το γεωμορφολογικό χάρτη της
χώρας μας (εικόνα 13.2), θα δούμε ότι τα βουνά της
σχηματίζουν το γράμμα Γ, όπου η οριζόντια γραμμή
χαράζεται από την οροσειρά της Ροδόπης και η
κατακόρυφη από την οροσειρά της Πίνδου
Η οροσειρά της Πίνδου έχει ψηλότερη κορυφή τον
Σμόλικα (2.637 μ.) και αφού διασχίσει την Ήπειρο και τη
Στερεά Ελλάδα, στη συνέχειά της σχηματίζει το
Παναχαϊκό όρος, τον Ερύμανθο, το Μαίναλο, τον
Παρνασσό, τον Tαυγετο στην Πελοπόννησο, καθώς
επίσης τα Λευκά Όρη και την Ίδη στην Κρήτη
Οι επιστήμονες ισχυρίζονται ότι η οροσειρά της
Πίνδου είναι συνέχεια των Διναρικών Άλπεων, που
βρίσκονται στην Κροατία.
Εικόνα 13.2: Γεωμορφολογικός χάρτης της Eλλάδας
Το πρώτο link της δραστηριότητας οδηγεί σε video του Φωτόδεντρου με τίτλο: “ Η
χώρα μου από ψηλά: Βουνά”
Το δεύτερο link οδηγεί σε τριασδιάστατη εικόνα της Πίνδου, στο Φωτόδεντρο

6. Στο γεωμορφολογικό χάρτη της χώρας μας,
βρες τα μεγαλύτερα βουνά που περιλαμβάνονται
στον παρακάτω πίνακα.
Εικόνα 13.2: Γεωμορφολογικός χάρτης της Eλλάδας
Το πρώτο link της δραστηριότητας οδηγεί σε εφαρμογή πολυχάρτη του Φωτόδεντρου
Το δεύτερο link οδηγεί σε αρχείο kmz το οποίο θα πρέπει να “κατέβει” στον
υπολογιστή και να “ανοίξει” με το Google Earth
Το πρώτο link κάτω από την λίστα οδηγεί στο Φωτόδεντρο και σε πίνακα με όλα τα
ελληνικά βουνά ταξινομημένα κατά ύψος
Το δεύτερο link κάτω από την λίστα οδηγεί σε διαδραστική εφαρμογή του
Φωτόδεντρου σχετική με τα ψηλότερα των 1000 μ., βουνών της Ελλάδας
Το τρίτο link κάτω από την λίστα οδηγεί σε τρισδιάστατη εικόνα των Τεμπών όπου
φαίνονται ο Όλυμπος και ο Κίσσαβος

7. Και τώρα ένα φανταστικό ταξίδι! Πετώντας με
αεροπλάνο κατά μήκος του 22ου μεσημβρινού (ας
τον βρούμε μαζί στο χάρτη) πάνω από ποια
ελληνικά βουνά θα περάσουμε;
Όλα τα βουνά μαζί, μικρά και μεγάλα, αποτελούν
ένα μεγάλο μέρος του κατακόρυφου διαμελισμού της
χώρας μας. Αρκετά από αυτά έχουν άγριες κι απότομες
πλαγιές, βαθιά φαράγγια και κοιλάδες που
σχηματίζονται ανάμεσά τους και είναι τοπία, στα οποία
πολύ δύσκολα πλησιάζει ο άνθρωπος. Τα περισσότερα
βουνά έχουν κατεύθυνση από τα βορειοδυτικά προς τα
νοτιοανατολικά
Παρατηρώντας στο χάρτη την οροσειρά της Πίνδου
βρείτε την κατεύθυνσή της. Ποια άλλα βουνά
σχηματίζονται γύρω της;
Πολλές φορές οι οροσειρές αποτελούν φυσικό
σύνορο περιοχών ή κρατών. Η οροσειρά της Ροδόπης
αποτελεί το βόρειο φυσικό σύνορο της χώρας μας με τη
Βουλγαρία. Απλώνεται στις βόρειες περιοχές της
Θράκης και οι πιο γνωστές κορυφές της είναι το βουνό
Φαλακρό (2.111 μ.) και ο Όρβηλος (2.272 μ.).
Εικόνα 13.2: Γεωμορφολογικός χάρτης της Eλλάδας
Κατεύθυνση Πίνδου
Παρατηρώντας στο γεωμορφολογικό χάρτη της Ελλάδας βλέπουμε ότι η οροσειρά της
Πίνδου αποτελείται από διαδοχικά βουνά τα οποία έχουν κατεύθυνση από τα
βορειοδυτικά και τα σύνορα με την Αλβανία προς τα νοτιοανατολικά και τη Στερεά
Ελλάδα,. Βλέπουμε επίσης γύρω της να σχηματιζόνται διάφορα άλλα βουνά όπως, το
όρος Γράμμος (2.520 μ.), το όρος Τόμαρος (1.974 μ.), τα Βαρδούσια όρη (2.437 μ.),
το όρος Γκιώνα (2.510 μ.) ο Παρνασσός (2.457 μ.) το όρος Όθρυς (1.726 μ.), το όρος
Κίσαβος (1.978 μ.), το όρος Όλυμπος (1.917 μ.) και το όρος Βούρινος (1.866 μ.)
Το πρώτο link οδηγεί σε σχετική με του γεωγραφικούς όρους διαδραστική εφαρμογή
του Φωτόδεντρου (χρήσιμη)
Το δεύτερο link οδηγεί σε video του Φωτόδεντρου με τίτλο: “Η ομορφιά των
βουνών”
Βουνά 22ου μεσημβρινού
Αν δούμε το χάρτη της τάξης μας, θα δούμε κάποιες γραμμές που ενώνουν το Βόρειο
Πόλο με το Νότιο Πόλο της Γης. Οι γραμμές αυτές έχουν αρίθμηση από το 0 έως το
180 ανατολικά και το ίδιο δυτικά.
Παρατηρώντας λοιπόν τον γεωμορφολογικό χάρτη της Ελλάδας και αν πετούσαμε
κατά μήκος του 22ου μεσημβρινού με κατεύθυνση από Βορρά προς Νότο, θα
συναντούσαμε τα βουνά Βέρμιο, Τίταρο, Καμβούνια, Αντιχάσια, Τυμφρηστό,
Βαρδούσια, Μαίναλο και Λυκαίο.
Το τρίτο link οδηγεί στο Φωτόδεντρο και σε διαδραστική εφαρμογή μέτρησης

8. αποστάσεων και ύψους από την επιφάνεια της θάλασσας
Οι δραστηριότητες να γίνουν στον πίνακα

9. Γεωγραφικό γλωσσάριο
Κατακόρυφος διαμελισμός: οι οροσειρές, τα
βουνά, οι πεδιάδες, οι κοιλάδες, τα φαράγγια κ.λπ.
μιας περιοχής
Οροσειρά: σύνολο διαδοχικών βουνών
Φαράγγι: βαθιά και απόκρημνη χαράδρα
Oμαδική δραστηριότητα (προαιρετική)
Χωριζόμαστε σε τέσσερις ομάδες και επιλέγουμε
την Κρήτη, την Πελοπόννησο, τη Θεσσαλία και τη
Θράκη. Κάθε ομάδα θα χρησιμοποιήσει δικό της
τρόπο, για να παρουσιάσει το ανάγλυφο της
περιοχής που επέλεξε. Για παράδειγμα, μία ομάδα
μπορεί να χρησιμοποιήσει πλαστελίνη, άλλη να
φτιάξει κολάζ φωτογραφιών, άλλη να το ζωγραφίσει
κ.λπ.
Aν θέλεις, διάβασε κι αυτό...
Ο Όλυμπος κατοικία των θεών
…Ο Όλυμπος είναι το ψηλότερο ελληνικό βουνό και
ένα από τα ψηλότερα της βαλκανικής χερσονήσου.
Τη μεγάλη του, όμως, φήμη δεν τη χρωστά σ' αυτό,
αλλά στο γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες είχαν
τοποθετήσει εκεί την κατοικία των θεών τους και
είχαν απόλυτο δίκιο, γιατί κανένα άλλο βουνό δεν
έχει τόσο μεγαλοπρεπείς κορφές…
«Τα βουνά της Ελλάδας» Γ. Σφήκα
Οι νέες λέξεις - έννοιες που συναντήσαμε σήμερα είναι ο Κατακόρυφος διαμελισμός, η
οροσειρά και το φαράγγι.
Το πρώτο link οδηγεί σε παιχνίδι του Φωτόδεντρου σχετικού με τους γεωγραφικούς
όρους. (χρειάζεται κάποιο πρόσθετο αλλιώς δεν παίζει)
Το δεύτερο link οδηγεί σε σχετική με του γεωγραφικούς όρους διαδραστική εφαρμογή
του Φωτόδεντρου (χρήσιμη)
Το τρίτο link οδηγεί σε video του Φωτόδεντρου με τίτλο: “Η κοιλάδα της Βάλια
Κάλντα”
Το τέταρτο link οδηγεί σε video του Φωτόδεντρου με τίτλο: “Το κρυσφύγετο της
αρκούδας στη Βάλια Κάλντα”
Η ομαδική δραστηριότητα με το ανάγλυφο θα γίνει σαν συνέχεια της μακέτας που
ξεκίνησε στον 2ο κύκλο (είτε με πλαστελίνη είτε ψηφιακά)
Το link κάτω από την ομαδική δραστηριότητα οδηγεί σε παιχνίδι σχετικό με τα βουνά
της Ελλάδας. (χρειάζεται κάποιο πρόσθετο αλλιώς δεν παίζει)
Το link στο “Αν θέλεις διάβασε κι αυτό…” οδηγεί σε αρχείο kmz το οποίο θα πρέπει να
“κατέβει” στον υπολογιστή και να “ανοίξει” με το Google Earth

10. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες;
Γράψε «Σ» για τη σωστή και «Λ» για τη λανθασμένη στο
α) Ο κατακόρυφος διαμελισμός αποτελείται
από βουνά, φαράγγια, πεδιάδες
β) Οι ορεινές περιοχές καλύπτουν περίπου 20%
του ελληνικού εδάφους
γ) Τα Λευκά Όρη βρίσκονται στην Πελοπόννησο
δ) Ο οριζόντιος και ο κατακόρυφος διαμελισμός
διαμορφώνουν το ανάγλυφο της γης
ε) Ο Σμόλικας είναι το δεύτερο ψηλότερο βουνό
της Ελλάδας μετά τον Όλυμπο
Σ
Σ
Σ
Λ
Λ

11. Βρες τις λέξεις που λείπουν από το παρακάτω κείμενο:
Η οροσειρά της _____________________________________ αποτελεί το βόρειο φυσικό σύνορο της χώρας
μας με τη Βουλγαρία. Απλώνεται στις βόρειες περιοχές της ________________________________________
και οι πιο γνωστές κορυφές της είναι τα βουνά __________________________________________ και
___________________________________ . Η οροσειρά της__________________ διασχίζει την Ήπειρο και
τη Στερεά Ελλάδα. Συνέχειά της είναι ο Ταΰγετος στην _____________________________________ , τα
_________________________________ και η ______________________________________ στην Κρήτη.
Οι ορεινές περιοχές στην Ελλάδα καλύπτουν το________________ % του εδάφους. Τα περισσότερα
ελληνικά βουνά έχουν κατεύθυνση από τα ______________________________ προς τα
___________________________. Τα βουνά της χώρας μας αποτελούν ένα μεγάλο μέρος του
______________________________________ διαμελισμού.
Ροδόπης
Θράκης
Φαλακρό
Όρβηλος Πίνδου
Πελοπόννησο
Λευκά Όρη Ίδη
80
βορειοδυτικά
νοτιοανατολικά
κατακόρυφου

12. ...............................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................
Ένας ωραίος σχηματισμός ανάμεσα σε βουνά είναι τα φαράγγια. Φέρε πληροφορίες για τα δύο
γνωστά φαράγγια της χώρας μας: το φαράγγι του Βίκου και της Σαμαριάς.
Το φαράγγι του Βίκου
είναι ένα από τα πιο ξακουστά στην Ελλάδα.
Βρίσκεται 30 χιλιόμετρα βορειοδυτικά των
Ιωαννίνων και είναι το βαθύτερο φαράγγι
παγκοσμίως, σύμφωνα με το Βιβλίο Guinness[1]
.
Αποτελεί τον πυρήνα του Εθνικού Δρυμού Βίκου-
Αώου, στην περιοχή του οποίου βρίσκει καταφύγιο
μεγάλη ποικιλία σπάνιων ειδών χλωρίδας και
πανίδας. (περισσότερα)
Το φαράγγι της Σαμαριάς
Χωρίζει τον κύριο όγκο της οροσειράς των Λευκών
Ορέων, από το βουνό τους στα δυτικά με κορυφή
τον Βολακιά. Έχει δύο φυσικές εισόδους, με τη
βόρεια (42 χιλιόμετρα από Χανιά) στο οροπέδιο
Ομαλός και σε υψόμετρο 1.227 μέτρα, να οφείλει το
όνομα Ξυλόσκαλο στην κατασκευή από κορμούς
που παλαιότερα χρησιμοποιούταν για την αρχική
απότομη κάθοδο. (περισσότερα)
Τα στοιχεία για το φαράγγι του Βίκου είναι από την Βικιπαίδεια Το link οδηγεί σε
video από το ψηφιακό αρχείο της ΕΡΤ με τον τίτλο Ταξιδεύοντας στην Ελλάδα: Βίκος
Τα στοιχεία για το φαράγγι της Σαμαριάς είναι από την Βικιπαίδεια Τα link οδηγούν σε
video από το ψηφιακό αρχείο της ΕΡΤ με τον τίτλο Θησαυροί της ελληνικής φύσης • Τα
αγρίμια και ο εθνικός δρυμός της Σαμαριάς και Το αγρίμι της Κρήτης αντίστοιχα.

13. Ώρα για διάβασμα.
Καλή
συνέχεια!!!
Δημιουργία Πέτρος Μιχαηλίδης - Δάσκαλος