Ιστορία Γ΄. Επανάληψη 10ης ενότητας:΄΄Η εποχή του χαλκού στην Ελλάδα Γ. Ο Μυκηναϊκός πολιτισμός ΄΄

Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής
http://kritiria.blogspot.gr/
Ιστορία Γ΄- Επανάληψη 10ης
Ενότητας:
Επιμέλεια επανάληψης: Χρήστος Χαρμπής http://kritiria.blogspot.gr σελ.1

Περιεχόμενα
Θεωρία - Ερωτήσεις σελ. 3 - 33
Φύλλα εργασιών σελ. 34 - 54
Επαναληπτικά σελ. 55 - 84
Παρουσιάσεις σελ. 85 - 199

Θεωρία

Ο Μυκηναϊκός Πολιτισμός
Οι Αχαιοί ήταν οι πρώτοι Έλληνες που έμειναν στην κεντρική και νότια
Ελλάδα. Οι Αχαιοί δημιούργησαν τον Μυκηναϊκό πολιτισμό. Οι
Μυκήνες ήταν μια πόλη στην Πελοπόννησο. Άλλες σημαντικές
μυκηναϊκές πόλεις ήταν η Θήβα, ο Ορχομενός, η Αθήνα, η Ιωλκός, η
Πύλος, η Σπάρτη και η Τίρυνθα.
Ο Γερμανός ερευνητής Ερρίκος Σλήμαν έσκαψε στο χώμα και βρήκε τις
Μυκήνες.
Οι Μυκηναίοι έγιναν έμποροι και ταξίδεψαν με τα πλοία τους στη
Μεσόγειο θάλασσα.
eva-edu

Οι Αχαιοί πήγαν και στην Κύπρο
Οι Μυκηναίοι έμποροι ταξίδεψαν και στην Κύπρο γιατί από εκεί
έπαιρναν χαλκό.
Οι Μυκηναίοι έχτισαν πόλεις στην Κύπρο με ψηλά τείχη. Δύο
σημαντικές πόλεις ήταν η Έγκωμη και το Κίτιο.
eva-edu

Η ακρόπολη των Μυκηνών
Στις Μυκήνες πάνω σε ένα λόφο χτίστηκε η ακρόπολη των Μυκηνών
που γύρω γύρω είχε γερά και ψηλά τείχη. Στην πύλη δηλαδή στην πόρτα
του είχε δύο πέτρινα λιοντάρια και λεγόταν πύλη των λεόντων. Μέσα
στην ακρόπολη ήταν το ανάκτορο που ζούσε ο βασιλιάς.
Στο ισόγειο είχε μια μεγάλη αίθουσα, το μέγαρο και στο κέντρο είχε μια
στρογγυλή εστία που έκαιγε η φωτιά.
Γύρω από την ακρόπολη ήταν η πόλη των Μυκήνων όπου ζούσε ο λαός.
eva-edu

Η καθημερινή ζωή των Μυκηναίων
Οι Μυκηναίοι έμποροι όταν γύρισαν στις Μυκήνες από τα ταξίδια τους
έφερναν χρυσό, ασήμι και χαλκό. Για αυτό ο Όμηρος ονόμασε τις
Μυκήνες πολύχρυσες.
Οι Μυκηναίοι ήταν και πολεμιστές. Έκαναν γυμναστική για να είναι
έτοιμοι για πόλεμο. Είχαν και πανοπλίες, ασπίδες και κράνη.
Οι Μυκηναίοι έκαναν πολλές γιορτές όπου έτρωγαν, έπιναν και άκουγαν
μουσική. Ο αοιδός έπαιζε λύρα και τραγουδούσε τραγούδια.
Ο βασιλιάς όταν ήθελε να πεί κάτι στο λαό τους φώναζε να πάνε στην
αγορά. Όλοι έκαναν αυτό που έλεγε ο βασιλιάς.
eva-edu

Η θρησκεία και η γραφή των Μυκηναίων
Οι Μυκηναίοι λάτερευαν τη Μεγάλη Θεά και πολλούς θεούς του
Ολύμπου.
Λάτρευαν τους θεούς σε ιερά και δάση και έδιναν για αυτούς φρούτα,
σπόρους, γάλα, μέλι ή σκότωναν ζώα.
Όσους ανθρώπους πέθαιναν τους έβαζαν σε θολωτούς τάφους μέσα στο
χώμα. Στον τάφο έβαζαν κοσμήματα, αγγεία και όπλα που λέγονταν
κτερίσματα.
Το πρόσωπο των νεκρών ανθρώπων το σκέπαζαν με χρυσές
προσωπίδες.
Οι Μυκηναίοι έγραφαν με ξυλάκια πάνω σε πηλό μια γραφή που λέγεται
Γραμμική ΄Β.
eva-edu

ΕΝΟΣΗΣΑ 10
Γ. Ο ΜΤΚΗΝΑΪΚΟ΢ ΠΟΛΙΣΙ΢ΜΟ΢
1. Αχαιοί, οι πρώτοι Έλληνες
Θήβα Οξρνκελόο Αζήλα Ισιθόο Πύινο ΢πάξηε Σίξπλζα
1. Αχαιοί, οι πρώτοι Έλληνες
Δγθαζίζηαληαη ζηελ θεληξηθή θαη λόηηα
Διιάδα.
Γλσξίδνπλ ην Μηλσηθό πνιηηηζκό.
Γεκηνπξγνύλ ην Μ π θ ε λ α τ θ ό πνιηηηζκό.
Μπθήλεο: Σν κεγαιύηεξν θέληξν ηνπ Μπθελατθνύ πνιηηηζκνύ.
Έγηλαλ έκπνξνη. Καηέιαβαλ ηελ Κξήηε όηαλ
είρε ράζεη ηε δύλακή ηεο.
Έθαλαλ εθζηξαηεία
ελαληίνλ ηεο Σξνίαο.
΢εκαληηθή ζέζε γηα
ην εκπόξην.
Σελ θαηέθηεζαλ. Άξρηζαλ λα ράλνπλ
ηε δύλακή ηνπο.
Οη πξώηνη Έιιελεο, νη Αραηνί…
Άιια κπθελατθά θέληξα:
Οη Μπθελαίνη ή Αραηνί…
Δξξίθνο ΢ιήκαλ
Αλαθάιπςε ηηο Μπθήλεο.
Κατερίνα Καραλή, Κανέλλος-Μάριος Κανελλόπουλος

2. Οι Αχαιοί πήγαν και στην Κύπρο
Οη Μπθελαίνη ηαμίδεςαλ ζηελ Κύπξν…
Έπαηξλαλ ραιθό. Δγθαηαζηάζεθαλ
κόληκα.
Έθηηαμαλ πόιεηο. Έκαζαλ ζηνπο
Κύπξηνπο ηελ ειιεληθή
γιώζζα.
Έγθσκε Κίηην

3. Η ακρόπολη των Μυκηνών
Ζ αθξόπνιε ησλ Μπθελώλ…
Ήηαλ ρηηζκέλε
πάλσ ζε ιόθν.
Πεξηηξηγπξηζκέλε
από ηείρε.
Πύιε ηείρνπο. Μέζα βξηζθόηαλ ην
Αλάθηνξν.
Απνζήθεο
Σεξάζηηεο πέηξεο.
ΠΤΛΖ ΛΔΟΝΣΧΝ
Καηνηθία ηνπ
βαζηιηά θαη ηεο
νηθνγέλεηάο ηνπ.
Δξγαζηήξηα
ΚΤΚΛΧΠΔΙΑ ΣΔΙΥΖ Μέγαξν
(ζξόλνο ηνπ βαζηιηά)
Θεζαπξνθπιάθηα
Δζηία
΢πίηηα θξνπξώλ,
αμησκαηνύρσλ,
ηερληηώλ.
Τπόγεηεο δεμακελέο
Ιεξό ζεώλ
Ενύζε έμσ θαη γύξσ από ηελ αθξόπνιε. Όηαλ πιεζίαδαλ ερζξνί έκπαηλαλ κέζα
ζηελ αθξόπνιε.
Ο ιαόο…

4. Η καθημερινή ζωή των Μυκηναίων
Οη Μπθελαίνη…
Αζρνιήζεθαλ κε ην
εκπόξην.
Ήηαλ ζπνπδαίνη
πνιεκηζηέο θαη ηππείο.
Έθαλαλ πνιιέο
γηνξηέο.
Αγαπνύζαλ ηε κνπζηθή.
ΑΟΙΓΟ΢
Έπαηδε ιύξα θαη
ηξαγνπδνύζε εξσηθά
ηξαγνύδηα.
ΠΟΤΛΟΤ΢ΑΝ ΑΓΟΡΑΕΑΝ
αγγεία ρξπζό
ιάδη αζήκη
θξαζί ραιθό
όπια ειεθαληόδνλην
θνζκήκαηα
πνιύηηκεο
πέηξεο
Δίρε κεγάιε εμνπζία. Καινύζε ην ιαό ζηελ αγνξά. Όινη ηνλ ππάθνπαλ.
Φνξνύζαλ ρηηώλεο.
Κνύξεπαλ ηα καιιηά
ηνπο.
Άθελαλ γέληα, κνπζηάθη.
Φνξνύζαλ πνιύρξσκα
ξνύρα.
Βάθνληαλ.
΢ηνιίδνληαλ.
Υηελίδνληαλ όκνξθα.
ΟΙ ΑΝΓΡΔ΢ ΟΙ ΓΤΝΑΙΚΔ΢
Φξόληηδαλ πνιύ ην ζώκα ηνπο.
Κάζε πόιε είρε ην δηθό ηεο βαζηιηά ν νπνίνο…

5. Η θρησκεία και η γραφή των Μυκηναίων
Σε κεγάιε Θεά
(Θεά ηεο βιάζηεζεο, ηεο άγξηαο θύζεο
θαη ησλ αγξίσλ δώσλ)
Πνιινύο από ηνπο ζενύο ηνπ Οιύκπνπ.
Πξόζθεξαλ θξνύηα,
ζπόξνπο, γάια, κέιη.
Θπζίαδαλ δώα.
ΘΡΗΣΚΕΙΑ
Λάηξεπαλ…
Υώξνη ιαηξείαο
Μηθξά ηεξά θαη ηεξά άιζε
Πίζηεπα πσο νη λεθξνί δνπλ κεηά ην ζάλαην.
Έθηηαρλαλ ζνισηνύο ηάθνπο (γηα ηνπο βαζηιηθνύο λεθξνύο).
Έβαδαλ καδί κε ην λεθξό ηα πξνζσπηθά ηνπ αληηθείκελα.
ΚΣΔΡΙ΢ΜΑΣΑ
ΓΡΑΦΗ
ΓΡΑΜΜΙΚΖ Β’
Έρεη δηαβαζηεί.
Ζ ΠΡΧΣΖ ΔΛΛΖΝΙΚΖ ΓΡΑΦΖ

6. Η τέχνη των Μυκηναίων
ΣΟΙΥΟΓΡΑΦΙΔ΢
Πνιεκηθέο ζθελέο,
ζθελέο από θπλήγη θαη
ηεξέο ηειεηέο.
ΑΓΓΔΙΑ
Εσγξαθηζκέλα,
θάπνηα θηηαγκέλα θη
από θξύζηαιιν.
ΜΔΣΑΛΛΟΣΔΥΝΙΑ
Υάιθηλα αγγεία, παλνπιίεο,
μίθε, ρξπζέο πξνζσπίδεο,
θύπειια, θνζκήκαηα.
ΑΓΑΛΜΑΣΑ
Από πειό,
ειεθαληόδνλην,
πέηξα
Οη Μπθελαίνη ή Αραηνί
κεηά ηνλ Σξσηθό πόιεκν
ράλνπλ ηε δύλακή ηνπο.
Επιμέλεια φλης:
• Κατερίνα Καραλή
• Κανέλλος Κανελλόπουλος
Καινθαίξη 2011
Αθνινπζνύλ νη ΑΘΛΟΙ ΣΟΤ ΘΖ΢ΔΑ, ρξεζηηθνί
ράξηεο θαη πίλαθεο.

1.
Στο πρώτο μάθημα, του δέκατου κεφαλαίου, του βιβλίου της ιστορίας
της Γ' Δημοτικού, με τίτλο "Αχαιοί, οι πρώτοι Έλληνες", θα μάθουμε για
τους Αχαιούς και πως, αφού εγκαταστάθηκαν στην
κεντρική Ελλάδα και την Πελοπόννησο, άρχισαν να δημιουργούν τον
τρίτο και τελευταίο, σπουδαίο ελληνικό πολιτισμό, κατά την εποχή του
χαλκού.
Όταν ο Κυκλαδικός και ο Μινωικός πολιτισμός βρίσκονταν στην ακμή
τους, ένας νέος λαός, οι Αχαιοί, ήρθαν από τον Βορρά κι
εγκαταστάθηκαν στην κεντρική και τη νότια Ελλάδα. Αυτοί είναι οι
πρώτοι Έλληνες.
Οι Αχαιοί γνώρισαν τον Κυκλαδικό και τον Μινωικό πολιτισμό και
εντυπωσιάστηκαν.
Έμαθαν πολλά πράγματα από τους Κυκλαδίτες και τους Μινωίτες και
δημιούργησαν τον δικό τους πολιτισμό που ονομάζεται Μυκηναϊκός.
Πήρε το όνομά του από τις Μυκήνες, που βρίσκονται στην Πελοπόννησο
και ήταν το μεγαλύτερο κέντρο του πολιτισμού αυτού.
Άλλα μυκηναϊκά κέντρα ήταν η Θήβα, ο Ορχομενός, η Αθήνα, η Ιωλκός,
η Πύλος, η Σπάρτη, η Τίρυνθα.
Οι Μυκηναίοι ή Αχαιοί, έχοντας σαν παράδειγμα τους Μινωίτες, έγιναν
κι αυτοί έμποροι. Με τα πλοία τους ταξίδευαν σε όλη τη Μεσόγειο κι
έφταναν μέχρι την Αίγυπτο, την Παλαιστίνη και την Κύπρο. Κατέλαβαν
και την Κρήτη που, μετά από την έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας και
την καταστροφή των πόλεών της, είχε χάσει τη μεγάλη της δύναμη.
Αργότερα, οι Αχαιοί έκαμαν εκστρατεία εναντίον της Τροίας. Η θέση
που βρισκόταν η Τροία ήταν πολύ σημαντική για το εμπόριο. Γι’ αυτό οι
Αχαιοί ήθελαν να την κατακτήσουν και να δημιουργήσουν εκεί δικό τους
Ψηφιακός δάσκαλος

εμπορικό σταθμό. Ο Τρωικός πόλεμος, όπως έχουμε μάθει, κράτησε
δέκα χρόνια. Οι Αχαιοί κατέκτησαν την Τροία, μετά όμως άρχισαν να
χάνουν σιγά σιγά τη δύναμή τους.
Ο Γερμανός ερευνητής Ερρίκος Σλήμαν ήταν ο πρώτος που έκανε
ανασκαφές και ανακάλυψε τις Μυκήνες.
Στο κάτω μέρος της σελίδας υπάρχει βίντεο με την αφήγηση του
μαθήματος.
Στο μάθημα αυτό υπάρχουν τρεις ερωτήσεις που πρέπει να
απαντήσουμε:
1. Από πού πήρε το όνομά του ο Μυκηναϊκός πολιτισμός;
Ο Μυκηναϊκός πολιτισμός πήρε το όνομά του από την πόλη των
Μυκηνών, τις Μυκήνες δηλαδή.
2. Ποια ήταν η αιτία του Τρωικού πολέμου; Θυμάσαι ποιος ήταν
αρχιστράτηγος;
Όπως μάθαμε στη μυθολογία, στην Ιλιάδα του Ομήρου, αιτία του
Τρωικού πολέμου ήταν η αρπαγή της ωραίας Ελένης. Η πραγματική
αιτία όμως, ήταν η θέση που ήταν χτισμένη η Τροία, το λιμάνι της και ότι
αποτελούσε ένα πολύ καλό εμπορικό σταθμό. Ο αρχιστράτηγος στην
εκστρατεία κατά της Τροίας ήταν ο Αγαμέμνονας, ο βασιλιάς των
Μυκηνών.
2. Ποιος ερευνητής ανακάλυψε τις Μυκήνες;
Ο ερευνητής που ανακάλυψε τις Μυκήνες, ήταν ο γερμανός
Ερρίκος Σλήμαν.

Στο δεύτερο μάθημα, του δέκατου κεφαλαίου, του βιβλίου της ιστορίας
της Γ' Δημοτικού, με τίτλο "Οι Αχαιοί πήγαν και στην Κύπρο", θα
μάθουμε για τις σχέσεις των Αχαιών με τους
Κύπριους, για το εμπόριο που ανάπτυξαν, καθώς και γ' αυτούς που
εγκαταστάθηκαν εκεί.
Για πολλά χρόνια οι Μυκηναίοι έμποροι ταξίδευαν στην Κύπρο κι
έπαιρναν από εκεί χαλκό. Το πολύτιμο αυτό μέταλλο υπήρχε άφθονο στο
νησί.
Αργότερα πολλοί από αυτούς εγκαταστάθηκαν μόνιμα εκεί. Ίδρυσαν
αρκετές πόλεις και γύρω τους έχτισαν ψηλά τείχη. Οι πιο σπουδαίες
πόλεις ήταν η Έγκωμη και το Κίτιο.
Πολλοί Μυκηναίοι τεχνίτες, αγγειοπλάστες και χαλκουργοί, πήγαν στην
Κύπρο, έφτιαξαν εργαστήρια και εργάζονταν εκεί. Μαζί με τις
οικογένειές τους έφεραν στην Κύπρο και τη θρησκεία τους και τις
συνήθειες της ζωής τους. Από αυτούς έμαθαν οι Κύπριοι και την
ελληνική γλώσσα που τη μιλούν μέχρι σήμερα.
Οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν στην Κύπρο τα ερείπια πολλών μυκηναϊκών
πόλεων και πολλούς θολωτούς τάφους με χρυσά κτερίσματα, σαν αυτούς
που βρήκαν και στις Μυκήνες.
μαθήματος.
Στο μάθημα αυτό υπάρχουν τρεις ερωτήσεις που πρέπει να
1. Ποιες ήταν οι σχέσεις των Μυκηναίων με την Κύπρο;
Οι σχέσεις των Μυκηναίων με την Κύπρο ήταν καλές, πολλοί μάλιστα
από τους Αχαιούς είχαν εγκατασταθεί εκεί, κι είχαν καλές εμπορικές
σχέσεις, αφού αντάλλασαν χαλκό και αρωματικά έλαια.

2. Στην εικόνα 4 υπάρχει ένα μυκηναϊκό αγγείο που βρέθηκε στην
Κύπρο. Μπορείς να εξηγήσεις πώς βρέθηκε εκεί;
Το πιο πιθανό, είναι να το έφτιαξε κάποιος Μυκηναίος τεχνίτης που
εγκαταστάθηκε στην κύπρο, ή να πουλήθηκε εκεί, αφού υπήρχε εμπόριο
μεταξύ τους.
3. Διαβάζω το κείμενο 2 και βρίσκω δυο σημαντικές πόλεις της Κύπρου.
Οι δυο πιο σημαντικές πόλεις της Κύπρου, ήταν η Πάφος, που την
ίδρυσε ο Αγαπήνορας και η Σαλαμίνα, που την έκτισε ο Τεύκρος, ο
αδερφός του Αίαντα και γιος του Τελαμώνα.

Στο τρίτο μάθημα, του δέκατου κεφαλαίου, του βιβλίου της ιστορίας
της Γ' Δημοτικού, με τίτλο "Η ακρόπολη των Μυκηνών", θα μάθουμε
πως ήταν δομημένη η πιο σπουδαία πόλη, που ήταν το
κέντρο του Μυκηναϊκού πολιτισμού, οι Μυκήνες δηλαδή.
Στην Πελοπόννησο, στη βόρεια πλευρά του κάμπου του Άργους,
βρίσκονται οι Μυκήνες. Σήμερα εκεί υπάρχουν μόνο ερείπια. Όμως,
πριν από πολλά χρόνια, υπήρχε εκεί μια σπουδαία πόλη, που ήταν το
μεγαλύτερο κέντρο του Μυκηναϊκού πολιτισμού.
Η ακρόπολη των Μυκηνών χτίστηκε πάνω σε έναν λόφο και ήταν
περιτριγυρισμένη από γερά τείχη. Ήταν τόσο μεγάλες οι πέτρες
αυτών των τειχών, που οι άνθρωποι πίστευαν ότι θα τα έφτιαξαν
κύκλωπες. Γι’ αυτό τα λένε μέχρι σήμερα κυκλώπεια τείχη. Τη μεγάλη
πύλη του τείχους στόλιζαν δυο πέτρινα λιοντάρια, που παραμένουν
στη θέση τους μέχρι σήμερα. Αυτή είναι η περίφημη πύλη των
λεόντων.
Μέσα στην ακρόπολη βρισκόταν το ανάκτορο, όπου κατοικούσε ο
βασιλιάς με την οικογένειά του. Στο ισόγειο του ανακτόρου υπήρχε
μια μεγάλη αίθουσα, το μέγαρο. Εκεί ήταν ο θρόνος του βασιλιά. Στο

κέντρο της βρισκόταν μια στρογγυλή εστία, όπου έκαιγε η φωτιά.
Εκεί ο βασιλιάς έκανε συμπόσια και διασκέδαζε με τους φίλους του.
Δίπλα από το μέγαρο υπήρχαν πολλά δωμάτια και λουτρά για τη
βασιλική οικογένεια. Οι τοίχοι του ανακτόρου ήταν στολισμένοι με
όμορφες τοιχογραφίες που παρίσταναν πολεμικές σκηνές και σκηνές
κυνηγιού.
Μέσα στην ακρόπολη υπήρχαν και αποθήκες, εργαστήρια,
θησαυροφυλάκια, σπίτια για τους φρουρούς, τους αξιωματούχους,
τους τεχνίτες και τους δούλους, υπόγειες δεξαμενές νερού, καθώς και
το ιερό των θεών.
Η πόλη των Μυκηνών, όπου ζούσε ο λαός, ήταν χτισμένη γύρω από
την ακρόπολη. Οι κάτοικοι όμως, όταν πλησίαζαν εχθροί, έμπαιναν
όλοι μέσα στην ακρόπολη για προστασία.
μαθήματος.
Στο μάθημα αυτό υπάρχουν δυο ερωτήσεις που πρέπει να
1. Σε ποια θέση χτίστηκε η ακρόπολη των Μυκηνών; Γιατί οι
Μυκηναίοι διάλεξαν αυτή τη θέση;
Η ακρόπολη των Μυκηνών, χτίστηκε πάνω στο λόφο, στη βόρεια
πλευρά της κοιλάδας του Άργους. Την έχτισαν εκεί, για να είναι ψηλά
και να μπορούν να ελέγχουν την γύρω περιοχή, μέχρι την θάλασσα,
μήπως τους απειλούσαν κάποιοι εχθροί.
2. Παρατηρώ την εικόνα 6 και την περιγράφω.

Σε αυτήν την εικόνα βλέπουμε μια αναπαράσταση του μεγάρου της Πύλου.
Αυτό που φαίνεται μπροστά, είναι τέσσερις κολώνες, γύρω από μια εστία που
καίει φωτιά και από πάνω της υπάρχει ένα αίθριο, μάλλον για να φεύγει ο
καπνός. Το δάπεδο είναι μαρμάρινο και γύρω - γύρω υπάρχουν ωραίες
τοιχογραφίες και γεωμετρικά σχήματα. Στο βάθος δεξιά, υπάρχει μια πόρτα,
ενώ δεξιά της και αριστερά της στην άκρη, υπάρχουν άνθρωποι που στέκονται
και κουβεντιάζουν.

Στο τέταρτο μάθημα, του δέκατου κεφαλαίου, του βιβλίου της ιστορίας
της Γ' Δημοτικού, με τίτλο "Η καθημερινή ζωή των Μυκηναίων", θα
μάθουμε για τα προϊόντα που εμπορεύονταν οι
Μυκηναίοι στη Μεσόγειο, πως προστάτευαν τις πόλεις τους, πως
ντύνονταν οι γυναίκες κι οι άντρες, καθώς και λίγα πράγματα για το
βασιλιά τους.
Οι Μυκηναίοι ασχολήθηκαν πολύ με το εμπόριο. Τα μυκηναϊκά καράβια
ταξίδευαν σε όλη τη Μεσόγειο. Μετέφεραν σε άλλες χώρες αγγεία, λάδι,
κρασί, όπλα και κοσμήματα κι έφερναν στις Μυκήνες χρυσό, ασήμι,
χαλκό, ελεφαντόδοντο και πολύτιμες πέτρες.
Ήταν τόσο το χρυσάφι που απέκτησαν οι Μυκηναίοι, ώστε δίκαια ο
Όμηρος ονόμασε τις Μυκήνες πολύχρυσες.
Εκτός από καλοί έμποροι, ήταν και σπουδαίοι πολεμιστές. Είχαν
πολλούς εχθρούς, γι’ αυτό έχτιζαν τείχη γύρω από τις ακροπόλεις τους
και γυμνάζονταν, για να είναι πάντα έτοιμοι για πόλεμο. Είχαν χάλκινες
πανοπλίες, με θώρακα, περικνημίδες, ασπίδα και κράνη από χαλκό ή
από δόντια αγριόχοιρου. Ήταν σπουδαίοι ιππείς και πολεμούσαν πάνω
σε άρματα που τα έσερναν άλογα. Έκαναν και πολλές γιορτές.
Διασκέδαζαν τρώγοντας, πίνοντας και κάνοντας αγώνες. Αγαπούσαν
πολύ τη μουσική και από τις γιορτές τους δεν έλειπε ποτέ ο αοιδός, που
έπαιζε τη λύρα και τραγουδούσε ηρωικά τραγούδια.
Οι Μυκηναίες φορούσαν μακριές πολύχρωμες φούστες και μπλούζες με
μακριά μανίκια. Χτενίζονταν όμορφα, έφτιαχναν πολλές μπούκλες,
βάφονταν και στολίζονταν με πολλά κοσμήματα. Οι άντρες φορούσαν
χιτώνες, κούρευαν τα μαλλιά τους κι άφηναν γενειάδα και μουστάκι.
Άντρες και γυναίκες φρόντιζαν πολύ το σώμα τους. Έκαναν λουτρά
και αλείφονταν με αρωματικά λάδια.
Κάθε πόλη είχε τον βασιλιά της, που έμενε στο ανάκτορο και είχε
μεγάλη εξουσία. Όταν ήθελε να ανακοινώσει κάτι, καλούσε τον λαό στην
αγορά. Κανείς, όμως, δεν τολμούσε να μην υπακούσει στις αποφάσεις
του.

μαθήματος.
Στο μάθημα αυτό υπάρχουν δυο ερωτήσεις που πρέπει να απαντήσουμε:
1. Διαβάζω το κείμενο 3 και απαντώ. Ποιες ήταν οι δυο βασικές ασχολίες
των Μυκηναίων;
Οι δυο βασικές ασχολίες των Μυκηναίων ήταν το εμπόριο, ήταν έμποροι
και πολεμιστές.
2. Γιατί ο Όμηρος ονόμασε τις Μυκήνες πολύχρυσες; Ποιες εικόνες του
βιβλίου σου το αποδεικνύουν;
Ο Όμηρος ονόμασε τις Μυκήνες πολύχρυσες, γιατί οι Μυκηναλιοι ήταν
τόσο καλοί έμποροι, που μάζευαν πάρα πολύ χρυσάφι. Εμπορεύονταν
κρασί, λάδι, αγγεία και όπλα, και έφερναν από άλλες χώρες χρυσό.
Στην εικόνα 2 βλέπουμε λαβές από ξίφη στολισμένες με χρυσό και στην
6 χρυσά κοσμήματα.

Στο πέμπτο μάθημα, του δέκατου κεφαλαίου, του βιβλίου της ιστορίας
της Γ' Δημοτικού, με τίτλο "Η θρησκεία και η γραφή των Μυκηναίων",
θα μάθουμε για τους θεούς που λάτρευαν, καθώς και
για την πρώτη ελληνική γραφή που ανακάλυψαν οι αρχαιολόγοι, σε
ανασκαφές που έκαναν στην Πύλο, στην Κνωσό κι αλλού και ονομάζεται
Γραμμική Β΄.
Οι Μυκηναίοι λάτρευαν τη Μεγάλη Θεά, που ήταν θεά της βλάστησης,
της άγριας φύσης και των άγριων ζώων, αλλά κυρίως πολλούς από τους
θεούς του Ολύμπου, όπως τον Δία, την Ήρα, την Αθηνά, τον Ποσειδώνα
και άλλους.
Δεν έκτιζαν μεγάλους ναούς για τους θεούς τους. Τους λάτρευαν σε
μικρά ιερά και σε ιερά άλση. Τους πρόσφεραν φρούτα, σπόρους, γάλα
και μέλι και πολλές φορές στον βωμό τους θυσίαζαν ζώα.
Πίστευαν ότι οι νεκροί ζουν μετά τον θάνατό τους. Γι’ αυτό έσκαβαν στις
πλαγιές των λόφων και έφτιαχναν μεγαλοπρεπείς τάφους με θολωτή
οροφή. Εκεί τοποθετούσαν τους βασιλικούς νεκρούς. Μερικές φορές
σκέπαζαν το πρόσωπό τους με χρυσές προσωπίδες.
Κοντά τους έβαζαν τα προσωπικά τους αντικείμενα: κοσμήματα,
κύπελλα, αγγεία, όπλα. Όλα αυτά ονομάζονται κτερίσματα.
Στους περίφημους θολωτούς τάφους, που βρίσκονται κοντά στην
ακρόπολη των Μυκηνών, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν πολλά κτερίσματα
χρυσά, ασημένια, χάλκινα και πήλινα. Όλα αυτά βρίσκονται σήμερα στο
Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας.
Οι Μυκηναίοι μιλούσαν ελληνικά και επηρεασμένοι από τη γραφή των
Μινωιτών ανακάλυψαν ένα άλλο είδος γραφής που ονομάζεται
Γραμμική Β΄. Έγραφαν με ένα μυτερό ξυλαράκι πάνω σε πλάκες
φτιαγμένες από μαλακό πηλό. Οι αρχαιολόγοι βρήκαν πολλές τέτοιες
πλάκες σε ανασκαφές που έκαναν στην Πύλο, στην Κνωσό κι αλλού. Οι
επιστήμονες κατάφεραν να διαβάσουν τα γράμματα της Γραμμικής Β΄
κι έμαθαν πολλά πράγματα για τη ζωή των Μυκηναίων. Η Γραμμική Β΄
είναι η πρώτη ελληνική γραφή.

μαθήματος.
1. Ποιους θεούς λάτρευαν οι Μυκηναίοι;
Οι θεοί που λάτρευαν οι Μυκηναίοι, ήταν η Μεγάλη Θεά, αλλά κυρίως
πολλούς από τους θεούς του Ολύμπου, όπως τον Δία, την Ήρα, την
Αθηνά, τον Ποσειδώνα και άλλους.
2. Στην Κνωσό της Κρήτης βρέθηκαν πινακίδες με Γραμμική Β΄ που
έγραφαν οι Μυκηναίοι.
Συζητάμε στην τάξη πώς βρέθηκαν εκεί, αφού η Κρήτη βρίσκεται τόσο
μακριά από τις Μυκήνες.
Το πιο πιθανό, είναι να βρέθηκαν οι πινακίδες με Γραμμική Β΄ στην
Κνωσό, από τους Μυκηναίους που εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη, ή
επειδή οι Μηκηναίοι με τους Μινωίτες είχαν εμπορικές σχέσεις και
αντάλλασσαν προϊόντα, αγγεία και ίσως διάφορες πινακίδες.
Στο έκτο μάθημα, του δέκατου κεφαλαίου, του βιβλίου της ιστορίας της
Γ' Δημοτικού, με τίτλο "Η τέχνη των Μυκηναίων", θα μάθουμε για τα
έργα που ζωγράφιζαν, τη θεματολογία τους, τα αγγεία που
έφτιαχναν, τα όπλα, τα μεταλλικά αντικείμενα, τα γλυπτά και τα
αγάλματα.
Οι Μυκηναίοι εντυπωσιάστηκαν από την τέχνη των Μινωιτών και πήραν
πολλά από αυτούς. Θαύμασαν τις τοιχογραφίες της Κνωσού και άρχισαν
κι αυτοί να στολίζουν τα ανάκτορα και τα σπίτια τους με τοιχογραφίες.
Ενώ όμως οι Μινωίτες ζωγράφιζαν συνήθως ειρηνικές σκηνές από τη
φύση, οι Μυκηναίοι ζωγράφιζαν με πολύ μεγάλη τέχνη σκηνές
πολεμικές, σκηνές από κυνήγι και από ιερές τελετές.

Οι Μυκηναίοι αγγειοπλάστες κατασκεύαζαν πολλών ειδών αγγεία, που
τα ζωγράφιζαν όμορφα και τα πουλούσαν σε όλες τις χώρες της
Μεσογείου. Έφτιαχναν αγγεία και από κρύσταλλο.
Με ιδιαίτερη τέχνη οι μεταλλοτεχνίτες δούλευαν τα μέταλλα κι
έφτιαχναν χάλκινα αγγεία και σκεύη, πανοπλίες, μεγάλα ξίφη με
στολισμένες λαβές και μικρότερα μαχαίρια στολισμένα με χρυσά
λουλούδια, πουλιά και σκηνές κυνηγιού. Έφτιαχναν χρυσές προσωπίδες
για τους νεκρούς, χρυσά κύπελλα και πλήθος κοσμήματα, που τα
θαυμάζουμε ακόμα και σήμερα.
Οι γλύπτες έφτιαχναν αγαλματάκια από πηλό και ελεφαντόδοντο, αλλά
και μεγαλύτερα γλυπτά από πέτρα, όπως το πέτρινο ανάγλυφο των δύο
λιονταριών που στολίζει την είσοδο της ακρόπολης των Μυκηνών.
Οι Μυκηναίοι ή Αχαιοί απέκτησαν μεγάλη δύναμη και πλούτη. Μετά τον
Τρωικό πόλεμο, όμως, άρχισαν να χάνουν σιγά σιγά τη δύναμή τους.
Όμως, η λάμψη του πολιτισμού τους μένει για πάντα άσβεστη και
προκαλεί και σήμερα τον θαυμασμό μας.
μαθήματος.
1. Συζητάμε στην τάξη την άποψη ότι πολλά στοιχεία της τέχνης τους τα
πήραν οι Μυκηναίοι από τους Μινωίτες.
Όταν άρχισε να αναπτύσσεται ο Μυκηναϊκός πολιτισμός, ο Μινωικός
ήταν ήδη σε άνθιση και οι Μινωίτες είχαν γίνει σπουδαίοι έμποροι και
κυρίαρχοι στη Μεσόγειο θάλασσα. Οι Μυκηναίοι, μιμούμενοι τους
Μινωίτες, έγιναν κι εκείνοι έμποροι και θαλασσοπόροι. Έτσι, πολλά
στοιχεία της τέχνης τους τα πήραν οι Μυκηναίοι από τους Μινωίτες.
2. Τι μπορεί να σημαίνει το γεγονός ότι στην Αίγυπτο βρέθηκαν πολλά
μυκηναϊκά αγγεία;
Αυτό σημαίνει ότι οι Μυκηναίοι με τα καράβια τους, έφταναν μέχρι την
Αίγυπτο, κάνοντας εμπόριο.

Ερωτήσεις:
1. Από πού ήρθαν οι Αχαιοί και πού εγκαταστάθηκαν;
2. Πώς ονόμασαν τον πολιτισμός τους και από ποιους
πολιτισμούς επηρεάστηκαν;
3. Από πού πήρε το όνομά του ο Μυκηναϊκός πολιτισμός;
4. Ποια είναι τα μυκηναϊκά κέντρα και ποιο το μεγαλύτερο
από όλα;
5. Με τι ασχολούνταν οι Αχαιοί;
6. Ποιο νησί κατέλαβαν και γιατί;
7. Τι γνωρίζεις για την εκστρατεία των Αχαιών στην Τροία;
8. Ποιος ανακάλυψε τις Μυκήνες;
Η τάξη της κυρίας Γεωργίας

Ερωτήσεις:
1. Γιατί οι Μυκηναίοι ταξίδευαν στην Κύπρο;
2. Τι γνωρίζεις για την εγκατάσταση των Μυκηναίων στην
Κύπρο;
3. Ποιες σπουδαίες πόλεις ίδρυσαν στην Κύπρο;
4. Τι δουλειές έκαναν στην Κύπρο;
5. Τι άλλο έφεραν οι Μυκηναίοι στην Κύπρο;
6. Τι ανακάλυψαν οι αρχαιολόγοι στην Κύπρο;

Ερωτήσεις:
1. Πού βρίσκονται οι Μυκήνες και τι υπάρχει σήμερα εκεί;
2. Πού ήταν χτισμένη η ακρόπολη των Μυκηνών και από
τι ήταν περιτρυγιρισμένη;
3. Γιατί τα τείχη της ακρόπολης των Μυκηνών λέγονται
κυκλώπεια;
4. Πώς ήταν το ανάκτορο των Μυκηνών και ποιος
κατοικούσε εκεί;
5. Τι άλλα κτίσματα υπήρχαν μέσα στην ακρόπολη;
6. Πού ζούσε ο λαός;
7. Τι γινόταν όταν πλησίαζαν εχθροί;

Ερωτήσεις:
1. Τι εμπορεύονταν οι Μυκηναίοι;
2. Ποιος ονόμασε τις Μυκήνες πολύχρυσες και γιατί;
3. Γιατί οι Μυκηναίοι ήταν σπουδαίοι πολεμιστές;
4. Πώς διασκέδαζαν οι Μυκηναίοι;
5. Τι γνωρίζεις για το ντύσιμο των Μυκηναίων;
6. Τι γνωρίζεις για το βασιλιά των Μυκηναίων;

Ερωτήσεις:
2. Πού λάτρευαν τους θεούς τους και τι τους πρόσφεραν;
3. Τι πίστευαν για τους νεκρούς;
4. Πού έθαβαν τους νεκρούς και πώς;
5. Τι ανακάλυψαν οι αρχαιολόγοι στους θολωτούς τάφους
των Μυκηνών;
6. Τι γνωρίζεις για τη γραφή των Μυκηναίων;

Ερωτήσεις:
1. Πώς στόλιζαν τα ανάκτορα και τα σπίτια τους;
2. Τι διαφορές είχαν οι τοιχογραφίες των Μυκηναίων από
αυτές των Μινωιτών;
3. Τι γνωρίζεις για τους αγγειοπλάστες, τους μεταλλοτεχνίτες
και τους γλύπτες;
4. Τι συνέβη μετά τον Τρωικό πόλεμο;

Φύλλα εργασιών

1. Συμπληρώνω το κείμενο με τις λέξεις της παρένθεσης.
(Πελοπόννησο, Τροία, Αχαιοί, βορρά, Κυκλαδικό, Κρήτη, Μινωικό, Μυκηναϊκό,
εμπόριο)
Οι πρώτοι Έλληνες, ήταν οι ……………………………………. , οι οποίοι δημιούργησαν το
………………………………………. πολιτισμό. Κατέβηκαν από το …………………………………. και
εγκαταστάθηκαν στην …………………………………………….. . Επηρεάστηκαν από τον
……………………………………………. και τον ………………………………… πολιτισμό. Ανέπτυξαν
το ………………………………….. και ταξίδευαν σε όλη τη Μεσόγειο. Κατέκτησαν την
………………………………………. και την ……………………………………. .
2. Κυκλώνω το σωστό.
Α. Ήταν το μεγαλύτερο κέντρο του μυκηναϊκού πολιτισμού:
α. Θήβα β. Πύλος γ. Πελοπόννησος
Β. Οι Αχαιοί κατέκτησαν:
α. τις Κυκλάδες β. την Τροία γ. την Αθήνα
Γ. Ο Σλήμαν ανακάλυψε:
α. τις Μυκήνες β. την Κρήτη γ. τη Σπάρτη
Δ. Οι Αχαιοί επηρεάστηκαν από:
α. τους Κρήτες β. τους Κυκλαδίτες γ. και τους δύο
3. Γράφω Σ για το σωστό και Λ για το λάθος.
 Ο Σλήμαν ήταν Γάλλος. 
 Οι Αχαιοί ήρθαν από το νότο. 
 Οι Αχαιοί ασχολήθηκαν με το εμπόριο. 
 Οι Αχαιοί έφτιαξαν στην Τροία εμπορικό σταθμό. 
 Ο πόλεμος στην Τροία κράτησε 20 χρόνια. 
4. Από ποιους επηρεάστηκαν οι Αχαιοί και γιατί ο πολιτισμός τους
ονομάστηκε Μυκηναϊκός;
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
5. Πότε άρχισαν οι Αχαιοί να χάνουν τη δύναμή τους;
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Τάξη Γ΄
Όνομα___________________
Επώνυμο_______________
Αθανάσιος Παλάνης

1. Συμπληρώνω το κείμενο με τις λέξεις της παρένθεσης.
(πόλεις, οικογένειες, θρησκεία, Αχαιοί, γλώσσα, εργαστήρια)
Στην Κύπρο εγκαταστάθηκαν οι ……………………………… και δημιούργησαν
……………………………….. . Τεχνίτες έφτιαξαν τα ……………………………………. τους και
έφεραν τις ……………………………… τους στο νησί. Μαζί έφεραν τη …………………….……….
τις συνήθειες και τη …………………………………….. τους.
 Σπουδαία πόλη της Κύπρου ήταν η Εγκώμη. 
 Η Κύπρος είχε άφθονο χρυσό. 
 Στην Κύπρο βρέθηκαν θολωτοί τάφοι. 
 Πολλοί ψαράδες ταξίδευαν στο νησί της Κύπρου. 
 Οι Κύπριοι έμαθαν την ελληνική γλώσσα. 
3. Αντιστοιχίζω αυτά που ταιριάζουν.
Κύπρος   Τείχη
Κίτιο   Χαλκός
Χρυσά   Αγγειοπλάστες
Τάφοι   Κτερίσματα
Τεχνίτες   Πόλη
Πόλεις   Θολωτοί
4. Γιατί οι Μυκηναίοι πήγαιναν στην Κύπρο;
__________________________________________________________
__________________________________________________________
5. Τι έφεραν οι Μυκηναίοι στην Κύπρο με την εγκατάστασή τους στο νησί;
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
Τάξη Γ΄
Όνομα___________________
Επώνυμο_______________

1. Η ακροστιχίδα της ακρόπολης.
1. Εκεί έμενε η βασιλική οικογένεια.
2. Έτσι ονομάστηκαν τα τείχη.
3. Με αυτήν ανέβασαν τις πέτρες.
4. Εκεί βρισκόταν το μέγαρο (αντίστροφα).
5. Ήταν στολισμένη με λιοντάρια.
6. Πάνω σ’ αυτόν ήταν χτισμένη η ακρόπολη
(αντίστροφα).
7. Η πύλη των…
8. Βρισκόταν στο κέντρο του μεγάρου (αντίστρ).
Α. Ο λαός ζούσε:
α. στο ανάκτορο β. στην πόλη γ. στο μέγαρο
Β. Στο μέγαρο ο βασιλιάς έκανε:
α. συμπόσια β. αγορές γ. το λουτρό του
Γ. Τα τείχη των Μυκηνών πίστευαν ότι τα είχαν φτιάξει οι:
α. Γίγαντες β. Τιτάνες γ. Κύκλωπες
Δ. Η περίφημη πύλη ονομάζεται πύλη των…:
α. Κυκλώπων β. λεόντων γ. ελεφάντων
Ε. Οι τοιχογραφίες παρίσταναν:
α. σκηνές κυνηγιού β. πολεμικές σκηνές γ. και τα δύο
3. Πώς ήταν το ανάκτορο των Μυκηνών;
______________________________________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
4. Πού ζούσαν οι Μυκηναίοι;
______________________________________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
1 Α
2 Κ
3 Ρ
4 Ο
5 Π
6 Ο
7 Λ
8 Η
Τάξη Γ΄
Όνομα___________________
Επώνυμο_______________

1. Βάζω τις λέξεις στο σωστό κουτάκι: κοντά μαλλιά, μακριά μαλλιά, χιτώνες,
μπλούζες με μακριά μανίκια, κοσμήματα, πολύχρωμες φούστες, μπούκλες,
γενειάδα, λουτρά, αρωματικά λάδια
Άντρες Γυναίκες
____________________________ ____________________________
____________________________ ____________________________
____________________________ ____________________________
____________________________ ____________________________
____________________________ ____________________________
2. Απαντώ στις ερωτήσεις.
Α. Πώς ονομαζόταν αυτός που τραγουδούσε ηρωικά κατορθώματα;
_____________________________________________________
Β. Πού ανακοίνωνε ο βασιλιάς τις αποφάσεις του;
_____________________________________________________
Γ. Από τι ήταν φτιαγμένα τα κράνη των Μυκηναίων;
_____________________________________________________
Δ. Πώς ονόμασε ο Όμηρος τις Μυκήνες;
_____________________________________________________
Α. Οι Μυκηναίοι πολεμούσαν πάνω σε άρματα. 
Β. Ο λαός των Μυκηνών δεν υπάκουε στις αποφάσεις του βασιλιά. 
Γ. Οι Μυκήνες ήταν φτωχή πόλη. 
Δ. Οι Μυκήνες ανέπτυξαν πολύ το εμπόριο. 
Ε. Οι Μυκηναίοι δεν ενδιαφέρονταν για το σώμα τους. 
4. Πώς διασκέδαζαν οι Μυκηναίοι;
________________________________________________________
________________________________________________________
________________________________________________________
________________________________________________________
Τάξη Γ΄
Όνομα___________________
Επώνυμο_______________

Α. Η γραφή των Μυκηναίων ήταν:
α. η Γραμμική Α΄ β. η Γραμμική Β΄ γ. και οι δύο
Β. Οι Μυκηναίοι λάτρευαν τους θεούς τους σε:
α. μικρά ιερά β. ναούς γ. εκκλησίες
Γ. Η προσωπίδα ήταν σαν:
α. ασπίδα β. μάσκα γ. όπλο
Δ. Οι Μυκηναίοι λάτρευαν:
α. τη Μεγάλη Θεά β. τους ολύμπιους θεούς γ. και τα δύο
 Οι Μυκηναίοι έγραφαν πάνω σε πλάκες. 
 Οι Μυκηναίοι δε θυσίαζαν ζώα στους βωμούς. 
 Η Γραμμική Β΄ ήταν η πρώτη αγγλική γραφή. 
 Πολλά κτερίσματα βρίσκονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. 
 Οι βασιλικοί τάφοι των Μυκηνών ήταν θολωτοί. 
Άλση   Ζώα
Κτερίσματα   Ολύμπου
Χρυσές   Ιερά
Γραφή   Αγγεία
Μεγάλη   Γραμμική Β΄
Θεοί   θεά
Βωμοί   Προσωπίδες
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
Τάξη Γ΄
Όνομα___________________
Επώνυμο_______________

Τοιχογραφίες   Παρακμή
Αγγεία   Πανοπλίες
Μέταλλα   Κρύσταλλο
Αγάλματα   Πέτρα
Τρωικός πόλεμος   Πολεμικές σκηνές
 Η πύλη των λεόντων ήταν φτιαγμένη από πηλό. 
 Οι Μυκηναίοι επηρεάστηκαν από τους Κρήτες. 
 Τις λαβές στα ξίφη τους οι Μυκηναίοι τις στόλιζαν με χρυσό. 
 Οι Μυκηναίοι έφτιαχναν αγάλματα από ελεφαντόδοντο. 
 Οι Μυκηναίοι ζωγράφιζαν τα αγγεία. 
3. Γράφω τι φτιάχνει ο καθένας από τους τεχνίτες της μυκηναϊκής εποχής.
Αγγειοπλάστης Μεταλλοτεχνίτης Γλύπτης
4. Τι παρίσταναν οι τοιχογραφίες των Μυκηναίων; Από ποιους
επηρεάστηκαν;
_________________________________________________________
_________________________________________________________
_________________________________________________________
_________________________________________________________
Τάξη Γ΄
Όνομα___________________
Επώνυμο_______________

1. Συμπληρώνω το κείμενο με τις σωστές λέξεις.
Οι Μυκήνες και οι άλλες πόλεις των Αχαιών ήταν χτισμένες πάνω σε .....................
Οι πόλεις προστατεύονταν από δυνατά και ψηλά ………………………… Τα πιο γνωστά ήταν τα
……………………………….. …………………….. που προστάτευαν την ακρόπολη των Μυκηνών. Οι
ζωγραφιές και ο στολισμός των όπλων φανερώνουν πως οι Αχαιοί ήταν ένας λαός
:................................... Στις γιορτές οι ..............………….. τραγουδούσαν πολεμικά
κατορθώματα. Εκτός από τη Μεγάλη - ……………..……….. , οι Αχαιοί λάτρευαν και
άλλους .................... Όταν πέθαινε κάποιος βασιλιάς έβαζαν στο πρόσωπό
του μια …………………….. ……………………… και τοποθετούσαν στον
……………………….. τάφο κάποια από τα αγαπημένα αντικείμενα του νεκρού, τα
……………………………………. Οι Μυκηναίοι ανακάλυψαν μια νέα γραφή, την
……………………………………. Αυτή η γραφή ήταν η …………………………….
…………………………… γραφή που οι αρχαιολόγοι κατάφεραν να διαβάσουν.
2. Η ακροστιχίδα των Αχαιών.
1. Βρισκόταν μέσα στην ακρόπολη.
2. Έπαιρναν από την Κύπρο.
3. Τραγουδούσε ηρωικά κατορθώματα.
4. Μυκηναϊκό κέντρο.
5. Λάτρευαν τους θεούς του …
6. Ήταν θολωτοί (αντίστροφα).
 Οι Μυκηναίοι δεν είχαν τείχη στις πόλεις τους. 
 Στο μέγαρο του Ανακτόρου των Μυκηνών υπήρχε η εστία. 
 Οι τοιχογραφίες των Μυκηνών παρίσταναν σκηνές από τη φύση. 
 Ο βασιλιάς των Μυκηνών ήταν ανώτερος από όλους. 
 Οι Μυκηναίοι δεν πίστευαν σε κανένα θεό. 
 Πολλοί Αχαιοί εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην Κύπρο. 
 Τα καλύτερα κοσμήματα τα έκαναν από γυαλί. 
 Οι πόλεις των Αχαιών βρίσκονταν στην Κρήτη. 
1 Α
2 Χ
3 Α
4 Ι
5 Ο
6 Ι
Τάξη Γ΄
Όνομα___________________
Επώνυμο_______________

Βορράς   Όμηρος
Έγκωμη   Αχαιοί
Συμπόσια   Μέγαρο
Λαός   Κύπρος
Πολύχρυσες   Χρυσές
Προσωπίδες   Πόλη
Ελεφαντόδοντο   Αγάλματα
Α. Ποιος ανακάλυψε τις Μυκήνες;
_____________________________________________________
Β. Ποια γραφή ανακάλυψαν οι Μυκηναίοι;
_____________________________________________________
Γ. Έτσι ονομάστηκε η πύλη του τείχους του ανακτόρου.
_____________________________________________________
Δ. Εκεί ανακοίνωνε τις αποφάσεις του ο βασιλιάς;
_____________________________________________________
6. Κυκλώνω όσα έχουν σχέση με τον Μυκηναϊκό πολιτισμό.
7. Τι σχέση είχαν οι Αχαιοί με την Κύπρο;
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
ταυροκαθάψια Γραμμική Β΄ θαλασσοκράτορες αοιδός
Γραμμική Α΄ πολεμικές σκηνές Πύλος
ειρηνικές σκηνές Φαιστός Έβανς εστία
Σλήμαν πολύχρυσες μάρμαρο

SCUOLA ELEMENTARE DI ATENE
Visita al museo archeologico
Venerdi’ 23 Maggio 2008
Classe IV
Atene
ΙΤΑΛΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
Επίσκεψη στο Αρχαιολογικό Μουσείο
Παρασκευή 23 Μαΐου 2008
Τάξη Δ’
Αθήνα
1 Πολίτη Φωτεινή

Φτάσαμε στο Μουσείο.
Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο είναι ένα από τα πιο σημαντικά μουσεία στον
κόσμο. Εκτός του ότι είναι το πιο μεγάλο μουσείο της Ελλάδας είναι και το πιο
πλούσιο σχετικά με την ελληνική τέχνη, με εκθέματα που αφορούν ολόκληρη
την ελληνική ιστορία και την καλλιτεχνική παραγωγή της αρχαίας Ελλάδας, από
την κυκλαδική εποχή, ως τη μηκυναϊκή και την κλασσική. Το μουσείο στεγάζεται
σε ένα κλασσικό κτήριο σχεδιασμένο από τον Γερμανό αρχιτέκτονα Ερνέστο
Τσίλλερ, το 1889. Οι συλλογές του είναι χωρισμένες αρχικά σε τρία μέρη: την
προϊστορικά συλλογή, τη συλλογή κεραμικών και τη συλλογή γλυπτών
Το μουσείο είναι χώρος που ανήκει σε όλους
Πρέπει να συμπεριφέρομαι με σεβασμό και προσοχή
Επομένως :
Μιλάω χαμηλόφωνα
Δεν τρώω και δε μασάω τσίχλα
Περπατάω αργά και με προσοχή
Δεν σπρώχνω
Δεν αγγίζω τα εκθέματα
Ακολουθώ πάντα τις οδηγίες των δασκάλων
Βγάζω φωτογραφίες χωρίς φλας

ΑΙΘΟΥΣΑ 4 :ΠΡΟΘΑΛΑΜΟΣ
1. Mπαίνεις στο πρώτο μέρος της αίθουσας με τα μυκηναϊκά ευρήματα. Στον
τοίχο αριστερά σου διαβάζεις την μεγάλη ταμπέλα «Η προϊστορική
Συλλογή του Μουσείου» με τις πληροφορίες. Ποιος ανακάλυψε τις
Μυκήνες και την Τροία ; Κύκλωσε τη σωστή απάντηση.
Α) ο Ερρίκος Σλήμαν
Β) ο βασιλιάς Γεώργιος
Γ) ο Χρ. Τσούντας
2. Ακριβώς μπροστά σου θα δεις δύο τεράστιες επιτύμβιες στήλες. Οι
άνθρωποι έβαζαν στον τάφο των νεκρών αυτές τις στήλες. Παρατήρησε
και τις δύο. Πλησίασε στη στήλη με τον αριθμό 1428. Τι βλέπεις στη
μεσαία ζώνη;
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
ΝΑΙ Η’ ΟΧΙ ;
Είναι μια σκηνή ειρηνική;
Είναι μια σκηνή πολεμική ;
Αυτή η στήλη βρέθηκε στον τάφο ενός στρατιώτη;
Αυτή η στήλη βρέθηκε στον τάφο ενός αθλητή ;
3. Πήγαινε απέναντι στη στήλη με τον αριθμό 1429. Στον τοίχο αριστερά θα
δεις την ταμπέλα «Μηκυναϊκός πολιτισμός». Ψάξε και βρες ποια εποχή
αναπτύχθηκε ο Μυκηναϊκός πολιτισμός.
......................................................................................................................................
4. Προχωράς μερικά βήματα μπροστά. Στην κεντρική βιτρίνα βλέπεις μερικά
πολύτιμα αντικείμενα από τις Μυκήνες που λάμπουν γιατί είναι χρυσά.
Πλησίασε. Δες με προσοχή τα αντικείμενα με τον αριθμό 623, 624, 689,
629. Ποιο από αυτά ήταν η προσωπίδα; Σε ποιον λένε ότι ανήκει;
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

ΜΕΡΟΣ : ΤΑΦΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Α’
5. Αν κοιτάξεις στα δεξιά σου από το μέρος, όπου βρίσκεσαι, θα δεις έναν
χάρτη. Είναι ο χάρτης με τις σημαντικότερες πόλεις του Μυκηναϊκού
πολιτισμού. Πλησίασε και σημείωσέ τες στον δικό σου χάρτη :
6. I) Δίπλα από το χάρτη θα δεις μια βιτρίνα με ολόχρυσα κοσμήματα και
αντικείμενα. Δες με προσοχή τα αντικείμενα με αριθμό 83 και 84.
Διάβασε και τις πληροφορίες στις ταμπέλες. Σε τι τα χρησιμοποιούσαν;
Α) για να βάζουν φαγητό;
Β) για να φυλάνε τα κοσμήματα;
Γ) για να βάζουν φάρμακα;

II) Πρόσεξε εδώ μερικά σχέδια από σκουλαρίκια . Σχεδίασε εδώ ένα που
σου αρέσει
7) Στην ίδια βιτρίνα θα δεις κάτι που μοιάζει με ακτίνες του ήλιου. Το φορούσαν
οι βασιλιάδες :
α) στα χέρια ;
β) στο κεφάλι;
Γ) στο σώμα;
Κύκλωσε αν ξέρεις. Αν δεν ξέρεις, ρώτα τη δασκάλα σου.
8) Στην βιτρίνα ακριβώς δίπλα, θα δεις ορισμένα στρογγυλά κοσμήματα (αριθμός
13 μέχρι 22) . Με αυτά οι βασιλιάδες στόλιζαν τα ρούχα τους. Αν ήσουν βασιλιάς
ποιο σχέδιο θα προτιμούσες; Παρατήρησε και ζωγράφισε :
9) Τώρα παρατήρησε τον αριθμό 146. Σε ποιον μπορεί να ανήκει αυτή η χρυσή
στολή;
...........................................................................................................................................

10) Ι) Πήγαινε απέναντι στην βιτρίνα με τον αριθμό 395. Εκεί υπάρχει ένα
αντικείμενο. Σε τι νομίζεις ότι χρησίμευε; Κύκλωσε το σωστό.
Α) μαγείρεμα β) ψάρεμα γ) πόλεμο
ΙΙ) Πάνω σε αυτό υπάρχει το σύμβολο των Μυκηναίων. Ποιο είναι ; Κύκλωσε.
Α) λιοντάρι β) γάτα γ) τίγρης
11) Πήγαινε στη βιτρίνα με τα πήλινα αγγεία του Ταφικού κύκλου Α’.
Παρατήρησε το αντικείμενο με τον αριθμό 192. Πάνω του είναι ζωγραφισμένο το
ιερό σύμβολο των Μυκηναίων. Τι είναι;
.............................................................................................................................................
12) Πήγαινε στη βιτρίνα με τα χάλκινα σκεύη και εργαλεία του ΤΑΦΙΚΟΥ
ΚΥΚΛΟΥ Α’ . Τί σκεύη μπορείς να αναγνωρίσεις; Γράψε δύο εδώ
.......................................................................................................................
Ανήκαν σε κάποιον πλούσιο ή φτωχό;.....................................................
Σε ποια χώρα πήγαιναν οι Μυκηναίοι για να αγοράσουν χαλκό;
Α)στη Φοινίκη; β) στην Κύπρο; γ) στην Ιταλία;
13) Πήγαινε στη βιτρίνα με τα ιερά σύμβολα των Μυκηναίων. Βρίσκεται στο
αριστερό σου χέρι καθώς μπαίνεις στην αίθουσα με τα ευρήματα του Ταφικού
Κύκλου Α’. Παρατήρησε και υπογράμμισε τα ιερά σύμβολα που βλέπεις εδώ και
που οι Μυκηναίοι πήραν από τους Μινωίτες :
διπλός πέλεκυς, μεγάλη θεά, ταύρος με τα κέρατα, ιερό δελφίνι, το ιερό ελάφι,
τους δώδεκα θεούς του Ολύμπου.
14) Πήγαινε στη βιτρίνα με τα «εξωτικά αντικείμενα» από τον ΤΑΦΙΚΟ ΚΥΚΛΟ
Α’. Παρατήρησε το αντικείμενο με τον αριθμό 166.

ΤΑΦΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Β’
Και στις ανασκαφές αυτού του κύκλου βρέθηκαν αντικείμενα που ανήκαν σε
άντρες και γυναίκες. Ψάξε στις δύο βιτρίνες ένα αντικείμενο που ανήκε σε άντρα
και ένα που ανήκε σε γυναίκα. Κοίτα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην βιτρίνα
αριστερά το αντικείμενο με αριθμό 8638 (μια πάπια) και την προσωπίδα στη
βιτρίνα δεξιά. Τώρα γράψε άντρας, γυναίκα δίπλα από το αντικείμενο :
Προσωπίδα : ....................
Πάπια : .........................
Η ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΗΣ ΤΙΡΥΝΘΑΣ
Η επόμενη αίθουσα που βλέπεις καθώς προχωρείς είναι εκείνη με τις
ανασκαφές της Τίρυνθας. Εδώ υπάρχουν πολλές τοιχογραφίες, δηλαδή
ζωγραφιές στους τοίχους, που δείχνουν την καθημερινή ζωή των Μυκηναίων.
15) Στη δεξιά βιτρίνα δες την τοιχογραφία με τον αριθμό 5878, 5882. Τι
κάνουν; Ποια ήταν η αγαπημένη ασχολία των Μυκηναίων;
................................................................................................................................................
16) Στην αριστερή βιτρίνα βλέπεις την τοιχογραφία με τον αριθμό 11670
Tι πληροφορίες παίρνουμε βλέποντάς τη;
Α) Είναι άντρας, γυναίκα, παιδί ; ................................................................................
Β) τι χρώματα έχουν τα ρούχα που φοράει; .............................................................
Γ) είναι πούσιος/ πλούσια; Πώς το καταλαβαίνεις ; ..............................................
17) Στη διπλανή βιτρίνα , στην προθήκη με τον αριθμό 11671 παρατήρησε την
τοιχογραφία.
Τι είναι αυτό που βλέπεις;....................................................................................
Από τι υλικό ήταν φτιαγμένο; ...............................................................................
Τι σχήμα έχει; .........................................................................................................

18) Το τραπεζάκι με τον αριθμό 14163 στη διπλανή βιτρίνα ονομάζεται τράπεζα
προσφορών. Σε τι νομίζεις ότι χρησίμευε;
Α) για να βάζουν πάνω το κρασί, το λάδι, τους καρπούς που θα πρόσφεραν για
να τιμήσουν το θεό τους;
Β) ήταν τραπεζάκι για να τρώνε τα μικρά παιδάκια;
Γ) ήταν μια μικρή καρέκλα;
Η ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ
19) Πριν φύγεις από το μέρος με τις Μυκήνες, να σταθείς λίγο και να
παρατηρήσεις πως ήταν η ακρόπολη των Μυκηνών. Παρατήρησε και γράψε εδώ
τον αριθμό που δείχνει
το ανάκτορο του βασιλιά ............
την πύλη των λεόντων ........
το θρησκευτικό κέντρο .........
τους βασιλικούς τάφους ..........
Πώς καταλαβαίνουμε ότι οι Μυκηναίοι ήταν ένας λαός πολεμικός ;
..................................................................................................................................
20) Ακριβώς δεξιά από τη βιτρίνα αυτή θα δεις κάποια άσπρα αντικείμενα που
μοιάζουν με βελόνες. Είναι με αριθμό 2565, 5608. Από τι υλικό είναι φτιαγμένα;
Που τα φορούσαν;
..............................................................................................................................................
ΤΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΤΗΣ ΠΥΛΟΥ
21) Δεξιά από την ταμπέλα με το ανάκτορο της Πύλου, θα δεις κάποιες
πινακίδες.
Διάλεξε τη σωστή λέξη και συμπλήρωσε:
(πηλό, γραμμική β’, ξυλαράκια, πλάκες)
Η γραφή των Μυκηναίων ονομαζόταν .........................................
Οι Μυκηναίοι έγραφαν με ................................. πάνω σε
............................................που ήταν φτιαγμένες από μαλακό ....................

22) Παρατήρησε μία πινακίδα. Σχεδίασε ένα γράμμα που βλέπεις για να το
διαβάσεις με τη δασκάλα σου στο σχολείο.
23) Στο κέντρο της αίθουσας των Μυκηναίων θα δεις έναν τεράστιο κρατήρα με
τον αριθμό 1426. Είναι ένα μεγάλο δοχείο που το χρησιμοποιούσαν για να
αραιώνουν το νερό με το κρασί. Παρατήρησε τις φιγούρες.
Είναι....................................................
Κρατάνε............................................
Σε ποιον σπουδαίο πόλεμο μπορεί να πηγαίνουν ; .....................................................
Α) στην Τροία; β) στην Κρήτη; Γ) στην Κύπρο;
ΟΙ ΘΑΛΑΜΩΤΟΙ ΤΑΦΟΙ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ
24) Από την προθήκη αυτή διάλεξε εδώ τρία όπλα για να «ετοιμάσεις» τον δικό
σου πολεμιστή για μάχη. Γράψε το όπλο και τον αριθμό
ΟΠΛΟ ΑΡΙΘΜΟΣ
25) Στην βιτρίνα δίπλα στον πολεμιστή με το κράνος, θα δες μια βιτρίνα με
πολλά χρυσά κοσμήματα. Σίγουρα ανήκαν σε βασίλισσα! Πλησιάστε..
Ποιο από όλα θα ήθελες αν ήσουν βασίλισσα ή ποιο θα ήθελες να χαρίσεις στην
βασίλισσά σου αν ήσουν ο βασιλιάς
Σημείωσε εδώ τον αριθμό................
Περίγραψε: σε μια γραμμή (χρώμα, είδος, υλικό)
.......................................................................................................................................

26) Πήγαινε στην πολύγωνη βιτρίνα απέναντι απο τις βιτρίνες με τους
πολεμιστές και τις τοιχογραφίες. Είναι η βιτρίνα με τα σφραγιδωτά δαχτυλίδια :
Κύκλωσε τη σωστή απάντηση.
Τις σφραγίδες τις χρησιμοποιούσαν
Α) για να κάνουν συλλογή;
Β) για να υπογράφουν ;
Γ) σαν κόσμημα;
Αν θέλατε να διαλέξετε τη δική σας σφραγίδα ποια θα διαλέγατε;
Περιγράψτε τι εικονίζει η σφραγίδα που σας άρεσε
...........................................................................................................................................
ΘΟΛΩΤΟΣ ΤΑΦΟΣ ΒΑΦΕΙΟΥ ΛΑΚΩΝΙΑΣ
Πλησίασε στη βιτρίνα και δες το αντικείμενο με τον αριθμό 1858. Είναι ένας
ζυγός. Ποιος μπορούσε να τον χρησιμοποιεί ;
Α) ένας έμπορος;
Β) ένα παιδί για να παίζει;
Γ) ένας ψαράς;

Index=>
Ο ΜΥΚΗΝΑΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Σταυρόλεξο
1 2
3
4 5
6 7
8 9 10
11
12
13
14 15
16
17 18 19
20 21
22 23
24
Οριζόντια:
3. Εκτός από καλοί έμποροί, οι
Μυκηναίοι ήταν και
καλοί..................
4. Τα τείχη των Μυκηνών ήταν
τόσο μεγάλα που τα λέγανε
...................
7. Οι Αχαιοί (Μυκηναίοι) ήθελαν
να κατακτήσουν αυτήν την
Κάθετα:
1. Αγόραζαν οι Μυκηναίοι από την
Κύπρο για να φτιάξουν όπλα.
2. Ο Γερμανός ερευνητής που έκανε
πρώτος ανασκαφές και ανακάλυψε
τις Μυκήνες.
3. Έτσι ονόμασε τις Μυκήνες ο
Όμηρος.
5. Από εκεί ήρθαν οι Αχαιοί και
Βασίλης Δαμιανός

πόλη για να φτιάξουν εκεί το
δικό τους εμπορικό σταθμό.
9. Οι Μυκηναίες συνήθιζαν να
χτενίζουν έτσι τα μαλλιά τους
ώστε να έχουν πολλές
....................
11. Εκεί ο Βασιλιάς καλούσε το λαό
για να του ανακοινώσει κάτι .(Η
.........)
12. Μερικές φορές οι Μυκηναίοι
σκέπαζαν το πρόσωπο των
νεκρών με χρυσές
.......................
13. Οι Μυκηναίοι λάτρευαν τη
...................Θεά.
14. Οι Μυκηναίοι στόλιζαν τα
σπίτια τους με τοιχογραφίες
που είχαν θέμα ........................
σκηνές.
16. Εκεί ζούσε ο βασιλιάς. ( στο
..................)
17. Η κύρια πύλη του τείχους της
ακρόπολης των Μυκηνών
λεγόταν και πύλη των
.........................
20. Ήταν η πρώτη ελληνική γραφή
.Οι επιστήμονες κατάφεραν να
διαβάσουν τα γράμματα της.
Η ................. Β'
21. Η ακρόπολη των Μυκηνών
χτίστηκε πάνω σε ένα
.....................
22. Δεν έλειπε ποτέ από τις γιορτές
των Μυκηναίων! ο ...............
23. Οι Μυκηναίοι με τα πλοία τους
ταξίδευαν σε όλη τη Μεσόγειο
και έφταναν ως την
........................(αρχίζει από
Αι................)
24. Λεγόταν και έτσι οι Μυκηναίοι.
εγκαταστάθηκαν στην κεντρική και
νότια Ελλάδα. Από το ................
6. Στο ισόγειο του Ανακτόρου υπήρχε
μια μεγάλη αίθουσα, το
.................(υπάρχει και σαν όνομα
κέντρου στο Ρέθυμνο!)
8. Έτσι λεγόταν -όπως μάθαμε- τα
προσωπικά αντικείμενα που βάζανε
κυρίως στους βασιλικούς τάφους. Τα
................
10. Αγγεία δε φτιάχνανε μόνο από πηλό
αλλά και από ....................(θυμήσου
αυτό με τη μορφή πάπιας)
13. Στην Πελοπόννησο, στη βόρεια
πλευρά του κάμπου του Άργους,
βρίσκονται οι .......................
15. Με το χαλκό έφτιαχναν όπλα,
αγγεία, σκεύη και πανοπλίες. Με το
χρυσό κοσμήματα, κύπελλα και
προσωπίδες .Αυτά τα ..................
κυρίως χρησιμοποιούσαν. (αρχίζει
από Μ.............)
16. Τα ζωγράφιζαν ωραία και τα
πουλούσαν σε όλες τις χώρες της
Μεσογείου. Τα ................
18. Στο κέντρο του Μεγάρου βρισκόταν
μια στρογγυλή .................., όπου
έκαιγε η φωτιά. Εκεί ο Βασιλιάς
έκανε συμπόσια και διασκέδαζε με
τους φίλους του.
19. Βρίσκονται κοντά στην ακρόπολη
των Μυκηνών , και εκεί οι
αρχαιολόγοι ανακάλυψαν πολλά
κτερίσματα χρυσά, ασημένια,
χάλκινα και πήλινα. Οι ....................
τάφοι.
Index=>
Βασίλης Δαμιανός

Επαναληπτικά

1. Συμπληρώνω το κείμενο με τις σωστές λέξεις.
Οι Μυκήνες και οι άλλες πόλεις των Αχαιών ήταν χτισμένες πάνω σε .....................
Οι πόλεις προστατεύονταν από δυνατά και ψηλά ………………………… Τα πιο γνωστά ήταν τα
……………………………….. …………………….. που προστάτευαν την ακρόπολη των Μυκηνών. Οι
ζωγραφιές και ο στολισμός των όπλων φανερώνουν πως οι Αχαιοί ήταν ένας λαός
:................................... Στις γιορτές οι ..............………….. τραγουδούσαν πολεμικά
κατορθώματα. Εκτός από τη Μεγάλη - ……………..……….. , οι Αχαιοί λάτρευαν και
άλλους .................... Όταν πέθαινε κάποιος βασιλιάς έβαζαν στο πρόσωπό
του μια …………………….. ……………………… και τοποθετούσαν στον
……………………….. τάφο κάποια από τα αγαπημένα αντικείμενα του νεκρού, τα
……………………………………. Οι Μυκηναίοι ανακάλυψαν μια νέα γραφή, την
……………………………………. Αυτή η γραφή ήταν η …………………………….
…………………………… γραφή που οι αρχαιολόγοι κατάφεραν να διαβάσουν.
2. Η ακροστιχίδα των Αχαιών.
1. Βρισκόταν μέσα στην ακρόπολη.
2. Έπαιρναν από την Κύπρο.
3. Τραγουδούσε ηρωικά κατορθώματα.
4. Μυκηναϊκό κέντρο.
5. Λάτρευαν τους θεούς του …
6. Ήταν θολωτοί (αντίστροφα).
 Οι Μυκηναίοι δεν είχαν τείχη στις πόλεις τους. 
 Στο μέγαρο του Ανακτόρου των Μυκηνών υπήρχε η εστία. 
 Οι τοιχογραφίες των Μυκηνών παρίσταναν σκηνές από τη φύση. 
 Ο βασιλιάς των Μυκηνών ήταν ανώτερος από όλους. 
 Οι Μυκηναίοι δεν πίστευαν σε κανένα θεό. 
 Πολλοί Αχαιοί εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην Κύπρο. 
 Τα καλύτερα κοσμήματα τα έκαναν από γυαλί. 
 Οι πόλεις των Αχαιών βρίσκονταν στην Κρήτη. 
1 Α
2 Χ
3 Α
4 Ι
5 Ο
6 Ι
Τάξη Γ΄
Όνομα___________________
Επώνυμο_______________

Βορράς   Όμηρος
Έγκωμη   Αχαιοί
Συμπόσια   Μέγαρο
Λαός   Κύπρος
Πολύχρυσες   Χρυσές
Προσωπίδες   Πόλη
Ελεφαντόδοντο   Αγάλματα
Α. Ποιος ανακάλυψε τις Μυκήνες;
_____________________________________________________
Β. Ποια γραφή ανακάλυψαν οι Μυκηναίοι;
_____________________________________________________
Γ. Έτσι ονομάστηκε η πύλη του τείχους του ανακτόρου.
_____________________________________________________
Δ. Εκεί ανακοίνωνε τις αποφάσεις του ο βασιλιάς;
_____________________________________________________
6. Κυκλώνω όσα έχουν σχέση με τον Μυκηναϊκό πολιτισμό.
7. Τι σχέση είχαν οι Αχαιοί με την Κύπρο;
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
ταυροκαθάψια Γραμμική Β΄ θαλασσοκράτορες αοιδός
Γραμμική Α΄ πολεμικές σκηνές Πύλος
ειρηνικές σκηνές Φαιστός Έβανς εστία
Σλήμαν πολύχρυσες μάρμαρο

Εκόηεηα: Μοθεκασθόξ πμιηηηζμόξ
ΌΝΟΜΑ:___________________________________________________
1. Να ζσμπληρώζεηε ηα κεμά ηοσ παρακάηω κειμέμοσ.
Οη Απαημί, έκαξ κέμξ ιαόξ, εγθαηαζηάζεθακ ζηεκ θεκηνηθή θαη ___________ Ειιάδα θαη
δεμημύνγεζακ έκακ κέμ πμιηηηζμό πμο μκμμάδεηαη ___________ Κύνηα αζπμιία ημοξ ήηακ ημ
__________ όπμο με ηα θανάβηα ημοξ ηαλίδεοακ ζε όιε ηε _____________
Η __________ήηακ πηηζμέκε ζε έκα ιόθμ θαη ήηακ πενηηνηγονηζμέκε από γενά
_________Ήηακ ηόζμ μεγάια πμο μέπνη θαη ζήμενα ηα μκμμάδμοκ ___________Σεκ μεγάιε
πύιε ηεκ ζηόιηδακ δύμ ___________γη αοημ θαη μκμμάδεηαη___________
Μέζα ζηεκ αθνόπμιε βνηζθόηακ ημ __________, όπμο θαημηθμύζε μ __________ με ηεκ
μηθμγέκεηά ημο. Εθεί ήηακ ημπμζεηεμέκμξ μ __________ ημο βαζηιηά θαη ζηε μέζε ήηακ μία
ζηνμγγοιή ___________Δίπια από ημ μέγανμ οπήνπακ πμιιά ___________θαη________γηα
ηε βαζηιηθή μηθμγέκεηα.
2. Να ζημειώζεηε Σ για κάθε ζωζηή πρόηαζη και Λ για κάθε λάθος πρόηαζη.
α. Η πόιε ηςκ Μοθεκώκ ήηακ πηηζμέκε μέζα ζηεκ αθνόπμιε
β. Οη Μοθεκαίμη αζπμιήζεθακ θονίςξ με ημ εμπόνημ
γ. Η πνώηε ειιεκηθή γναθή ήηακ ε Γναμμηθή Α΄
δ. Ο βαζηιηάξ δεκ είπε μεγάιε ελμοζία
ε. Οη Μοθεκαίμη ιάηνεοακ ηε Μεγάιε Θεά θαη πμιιμύξ ζεμύξ ημο Οιύμπμο
ζη. Οη ημηπμγναθίεξ απεηθόκηδακ ζθεκέξ από ηε θύζε
δ. Οη γιύπηεξ έθηηαπκακ μηθνά αγάιμαηα από πειό θαη ειεθακηόδμκημ
3. Κσκλώμω ηο ζωζηό
Οη Μοθεκαίμη έπαηνκακ από ηεκ Κύπνμ :
α. Χαιθό β. Χνοζό γ. Πεηνέιαημ
Ο βαζηιηάξ θαιμύζε ημκ ιαό:
α. ΢ημ ακάθημνμ β. ΢ηεκ αγμνά γ. ΢ημ μέγανμ
Σμ πνόζςπμ ηςκ κεθνώκ ημ ζθέπαδακ με:
α. Πνμζςπίδεξ β. Κηενίζμαηα γ. Πμιύπνςμα οθάζμαηα
Οη Μοθεκαίμη ιάηνεοακ ηε:
α. Μεγάιε Θεά β. Σε Θεά ηεξ γμκημόηεηαξ γ. Μεγάιε Φύζε
http://emathima.gr

4. Σσμπλήρωζε ηημ ακροζηιτοίδα ηης Ακρόπολης
Α __ __ __ __ __ __ __ 1. Χηίζηεθε πάκς ζε ιόθμ
Κ __ __ __ __ __ __ __ __ __ 2. Σα ημπμζεημύζακ δίπια ζημοξ κεθνμύξ
Ρ __ __ __ __ 3. Με αοηή ακέβαζακ ηηξ πέηνεξ
Ο __ __ __ __ __ 4. Σηξ μκόμαζε πμιύπνοζεξ Μοθήκεξ
Π __ __ __ __ 5. Σα μεγαιύηενα γιοπηά θηηάπκμκηακ από...
Ο __ __ __ __ __ __ __ __ 6. Μεγάιμ θεκηνμ ημο Μοθεκασθμύ πμιηηηζμμο
Λ __ __ __ __ 7. Αιείθμκηακ με ανςμαηηθά ....
Η __ __ __ __ 8. Γύνς από ηεκ αθνόπμιε οπήνπακ ρειά....
(ακηηζηνμθα)
5. Ποια ήηαμ η αιηία ηοσ Τρωικού πολέμοσ;
6. Τι πίζηεσαμ για ηοσς μεκρούς και με ποιομ ηρόπο ηοσς ηιμούζαμ;
http://emathima.gr

Επαναληπτικές ερωτήσεις στην Ιστορία Α' Γυμνασίου
1. Ποιος πολιτισμός ονομάζεται μινωικός ;
Μινωικός ονομάζεται ο πολιτισμός που αναπτύχθηκε στην Κρήτη κατά την τρίτη και δεύτερη χιλιετία
π.Χ.
2. Από πού πήρε το όνομα του ο μινωικός πολιτισμός; Ποιοι οι σπουδαιότεροι οικισμοί;
Πήρε το όνομα του από το μυθικό βασιλιά της Κνωσού Μίνωα. Σπουδαιότερα κέντρα είναι η Κνωσός , η
Φαιστός , η Ζάκρος και τα Μάλια.
3. Ποιος αρχαιολόγος έκανε τις ανασκαφές στην Κνωσό;
Τις ανασκαφές στην Κνωσό έκανε ο Άρθουρ ΄Εβανς .
4. Για ποιους λόγους αναπτύχθηκε στην Κρήτη ο πρώτος σημαντικός πολιτισμός της Ευρώπης;
Οι παράγοντες που βοήθησαν τη δημιουργία του μινωικού πολιτισμού είναι :
-Η σπουδαία γεωγραφική θέση του νησιού (ανάμεσα σε τρεις ηπείρους και κοντά σε άλλους μεγάλους
πολιτισμούς.)
-Το εύφορο έδαφος
-Η μακροχρόνια ειρήνη που επικρατούσε στο νησί.
5. Τι γνωρίζετε για τη μινωική λατρεία ;( θεότητες , ιερά σύμβολα , ιερά ζώα, λατρευτικοί χώροι,
ιερατείο , λατρευτικές τελετές)
• Οι Μινωίτες πίστευαν, βασικά, σε ένα σύμπλεγμα γυναικείων θεοτήτων οι οποίες έχουν άμεση
σχέση με τη βλάστηση και τη διαδοχή των εποχών, την άνθηση και το μαρασμό, το θάνατο και
την ανάσταση. Στα χρόνια της ακμής του μινωικού πολιτισμού δεν υπήρχαν στην Κρήτη
μεγάλοι ναοί αλλά μόνο μικρά ανακτορικά ή οικιακά ιερά. Συχνά η λατρεία του θείου
πραγματοποιείται και σε σπήλαια, όπως στο Δικταίο Άντρο, όπου οι πιστοί προσέφεραν μικρά
ειδώλια που απεικόνιζαν τους ίδιους τους θεούς.
• Μεγάλη είναι η σημασία του ιερού δέντρου στη μινωική θρησκεία. Το κύριο ιερό δέντρο
φαίνεται να είναι η ελιά.
• Από τα ζώα σημαντικό ρόλο παίζει στη μινωική θρησκεία ο ταύρος.
• Οι τελετές περιλάμβαναν χορούς και αγώνες, όπως τα ταυροκαθάψια.
• Το ιερατείο το αποτελούσαν κυρίως γυναίκες, αλλά υπήρχαν και άνδρες ιερείς.
6. Τι ήταν τα ταυροκαθάψια;
Ήταν ένα αγώνισμα στη μινωική Κρήτη κατά το οποίο ο αθλητής με ένα ακροβατικό πηδούσε πάνω από τον
ταύρο την ώρα που αυτός επιτιθόταν. Αποτελούσε μέρος των λατρευτικών τελετών.
www.pilavakis.net

7. Ποια είδη γραφής έχουμε στη μινωική Κρήτη;
α) Ένα είδος ιερογλυφικής .Σεν έχει αποκρυπτογραφηθεί.
Β) Τη γραμμική Β’ . Η γραμμική Β΄ ήταν συλλαβική, δηλαδή κάθε σημείο αντιστοιχούσε σε μία
συλλαβή, και υπήρξε το πρότυπο για την ανάπτυξη της μυκηναϊκής γραφής. Σημεία αυτής της γραφής
έχουν βρεθεί κυρίως επάνω σε αγγεία ή χαραγμένα σε πινακίδες απογραφής εμπορευμάτων. Ούτε η
γραφή αυτή όμως αυτή δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί.
8. Περιγράψτε ένα μινωικό ανάκτορο.
Τα ανάκτορα είναι μεγάλα συγκροτήματα κτιρίων, αποτελούνται δηλαδή από πολλές πτέρυγες δωματίων
και είναι τα διοικητικά, οικονομικά, θρησκευτικά και καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής στην οποία
βρίσκονται.
Παρά τις επιμέρους διαφορές όλα τα μινωικά ανάκτορα έχουν τα εξής κοινά χαρακτηριστικά:
• Έχουν προσανατολισμό στον άξονα Βορρά-Νότου.
• Έχουν μία ορθογώνια κεντρική αυλή. Γύρω της αναπτύσσονται οι πτέρυγες των δωματίων.
• Ήταν πολυώροφα, είχαν μεγάλες κλίμακες, φωταγωγούς, σύστημα ύδρευσης και αποχέτευσης και
αρκετοί χώροι τους έφεραν τοιχογραφίες. Από αυτές αντλούμε πλήθος πληροφοριών για πολλές από
τις πτυχές της ζωής των Μινωιτών.
• Δεν ήταν οχυρωμένα.
9. Τι ήταν τα καμαραϊκά αγγεία ; Γιατί ονομάστηκαν έτσι;
Τα ωραιότερα αγγεία αυτής της εποχής στη μινωική Κρήτη είναι τα πολύχρωμα καμαραϊκά. Οφείλουν
την ονομασία τους στο σπήλαιο των Καμάρων, όπου πρωτοβρέθηκαν. Κατασκευάζονταν οτα
εργαστήρια των μεγάλων ανακτόρων της Κνωσού και της Φαιστού. Τα καμαραϊκά αγγεία εξάγονταν σε
όλη την ανατολική Μεσόγειο και την Αίγυπτο. Διακοσμούνταν συνήθως με πολύπλοκα καμπυλόγραμμα
σχέδια γεμάτα φαντασία και σπανιότερα με θέματα από το ζωικό και φυτικό κόσμο.
10. Ποιος πολιτισμός ονομάστηκε μυκηναϊκός ; Γιατί ονομάστηκε έτσι;
Μυκηναϊκός ονομάστηκε ο πολιτισμός που αναπτύχθηκε στην ηπειρωτική Ελλάδα κατά την ύστερη
εποχή του χαλκού. (1600-1100 π.Χ.)
11. Ποιος έκανε τις ανασκαφές στις Μυκήνες;
Ο Ερρίκος Σλήμαν
12. Ποια είναι τα σπουδαιότερα μυκηναϊκά κέντρα;
Μυκήνες, Τίρυνθα, Θήβα, Άργος , Αθήνα
.
www.pilavakis.net

13. Ποια στοιχεία δείχνουν την κατάρρευση του μυκηναϊκού κόσμου και ποιοι ήταν οι λόγοι της
κατάρρευσης του;
Καταστρέφονται ανάκτορα, ακροπόλεις και οικισμοί. Εξαφανίζεται η γραμμική γραφή Β΄
Οι λόγοι της κατάρρευσης τους είναι :
- Η μετακίνηση νέων ελληνικών φύλων (κάθοδος των Δωριέων)
-εσωτερικές αναταραχές.
- Οι επιθέσεις των λαών της θάλασσας που έπληξε το μυκηναϊκό εμπόριο
14. Ποιες κοινωνικές τάξεις υπήρχαν στη μυκηναϊκή κοινωνία;
Άναξ, αυλικοί , ιερατείο , δήμοι( γεωργοί , κτηνοτρόφοι , τεχνίτες) και τέλος οι δούλοι.
15. Από πού φαίνεται ο πολεμικός χαρακτήρας των Μυκηναίων;
Φαίνεται από τις λίθινες πλάκες που βρέθηκαν στους τάφους τους με πολεμικές και κυνηγητικές σκηνές, από
τον οπλισμό τους , από τα κυκλώπεια τείχη και από τον πόλεμο που έκανα εναντίον της Τροίας.
16. Τι γνωρίζετε για τη θρησκεία των Μυκηναίων;
Οι Μυκηναίοι λάτρευαν όλους του ς μεγάλους Έλληνες θεούς πλην του Απόλλωνα( Ζευς, Ήρα,
Ποσειδών, Άρτεμις.) Σπουδαία θέση κατείχε μια θεά , η πότνια (= σεβάσμια) θεά που ήταν η κυρίαρχη
μυκηναϊκή θεότητα. Λάτρευαν τους θεούς τους σε μικρά ιερά. Το ιερατείο το αποτελούσαν άντρες και
γυναίκες.
17. Τι γνωρίζετε για τη Γραμμική γραφή Β'
• Ήταν η γραφή των Μυκηναίων. Το 1952 οι Βρετανοί Μάικλ Βέντρις και Τζον Τσάντγουικ
αποκρυπτογράφησαν τη γραφή των πινακίδων, τη Γραμμική Β. Τότε διαπιστώθηκε ότι η γλώσσα των
πινακίδων ήταν ελληνική.
• Η γραφή των πινακίδων είναι συλλαβική, δηλαδή κάθε σύμβολο αποδίδει μια συλλαβή (πα, τα, ρο,
μα, τι). Το ίδιο συμβαίνει και με τη Γραμμική γραφή Α τής Κρήτης, η οποία ακόμη δεν έχει
αποκρυπτογραφηθεί. Πολλοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η Γραμμική γραφή Β είναι εξελιγμένη και
τελειοποιημένη μορφή της Γραμμικής γραφής Α.
• Στα κείμενα των πινακίδων με Γραμμική γραφή Β καταγράφονται διάφορες εμπορικές-οικονομικές
δραστηριότητες των ανακτόρων που αφορούν κυρίως τη διακίνηση γεωργικών και κτηνοτροφικών
προϊόντων. Έμμεσα, όμως, τα ίδια αυτά κείμενα μας δίνουν πληροφορίες για τη διοικητική οργάνωση και τη
θρησκευτική ζωή του μυκηναϊκού κόσμου
.
18. Γιατί η αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής γραφής Β' έχει ιδιαίτερη σημασία για του ς Έλληνες;
Γιατί η γλώσσα τη οποία απέδιδε ήταν η ελληνική. Έτσι ο με την αποκρυπτογράφηση της γραμμικής Β ο
μυκηναϊκός πολιτισμός θεωρείται ο πρώτος ελληνικός πολιτισμός.
www.pilavakis.net

19. Ποιοι θάβονταν στους θολωτούς τάφους ; Πώς ήταν κτισμένοι;
Στους θολωτούς τάφους θάβονταν οι μυκηναίοι βασιλιάδες ή ευγενείς.
Αποτελούνταν από ένα μακρύ διάδρομο με λίθινους τοίχους γύρω του και ένα κυκλικό θάλαμο με
θολωτή οροφή. Μετά την ταφή τόσο ο διάδρομος όσο και ο θάλαμος σκεπάζονταν με χώμα
δημιουργώντας έναν τεχνητό λόφο.
20. Τι ήταν τα κυκλώπεια τείχη ; Γιατί ονομάστηκαν έτσι;
Κυκλώπεια τείχη ονομάζονταν τα τείχη των μυκηναϊκών ακροπόλεων. Ονομάστηκαν έτσι γιατί ήταν
κτισμένα με τεράστιους ογκόλιθους που πίστευαν πως μόνο κύκλωπες μπορούσαν να τα κτίσουν.
21. Οι μυκηναϊκές ακροπόλεις ήταν οχυρωμένες ενώ οι μινωικοί οικισμοί ήταν ανοχύρωτοι. Σε ποιο
συμπέρασμα μάς οδηγεί αυτό;
Μας οδηγείς το συμπέρασμα πως οι Μινωίτες ήταν ειρηνικός λαός ενώ οι Μυκηναίοι πολεμικός. Πως οι
Μινωίτες δεν αντιμετώπιζαν κάποια εξωτερική απειλή ούτε είχαν μεταξύ τους συγκρούσεις στο
εσωτερικό. Αντίθετα φαίνεται πως οι Μυκηναίοι είχαν εχθρούς αλλά και πιθανόν να συγκρούονταν
μεταξύ τους.
22. Ποια στοιχεία του μυκηναϊκού πολιτισμού δείχνουν τον ελληνικό χαρακτήρα των Μυκηναίων;
Ο ελληνικός χαρακτήρας του μυκηναϊκού πολιτισμού φαίνεται με την αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β.
οπότε και αποδείχτηκε ότι οι Μυκηναίοι μιλούσαν την ελληνική γλώσσα και λάτρευαν τους ίδιους θεούς με
τους Έλληνες της ιστορικής εποχής. Επίσης, ορισμένες μορφές της πρώιμης ελληνικής τέχνης των ιστορικών
χρόνων έχουν τις αρχές τους στη μυκηναϊκή εποχή (π.χ. αγγειογραφία).
www.pilavakis.net

Ο Μυκηναϊκός κόσμος
1.Πότε και πού αναπτύχθηκε ο μυκηναϊκός πολιτισμός, πού
οφείλειτ ο ό ν ο μ ά τ ο υ κ α ι π ο ι ο ς α ρ χ α ι ο λ ό γ ο ς τ ο ν α ν α κ ά
λ υ ψ ε ; Ν α αναφέρετε πόλεις όπου βρέθηκαν ανάκτορα.
Ο μυκηναϊκός πολιτισμός αναπτύχθηκε κατά την ύστερη εποχή του χαλκού
στηνΗπειρωτική Ελλάδα. Την ονομασία του οφείλει στο σημαντικότερο κέντρο
τηςεποχής, τις Μυκήνες. Τον ανακάλυψε ο αρχαιολόγος Ερρίκος Σλήμαν. Οι
πόλειςστις οποίες βρέθηκαν ανάκτορα είναι οι Μυκήνες, η Τίρυνθα,
η Πύλος και ηΘήβα.
2.Ποιος πολιτισμός επηρέασε το μυκηναϊκό και σε ποιούς
τομείς;Που φαίνεται περισσότερο η πρωτοτυπία και η δημιουργική πνοήτων
Μυκηναίων.
Ο π ο λ ι τ ι σ μ ό ς π ο υ ε π η ρ έ α σ ε τ ο μ υ κ η ν α ι κ ό ή τ α ν ο μ ι ν ω ι κ
ό ς . Ο ι τ ο μ ε ί ς αφορούσαν τα ποικίλα τεχνολογικά επιτεύγματα τω
ν Μινωιτών, τις μορφέςτέχνης και την ιδέα της γραφής. Η
δημιουργική πνοή και πρωτοτυπία τωνΜυκηναίων φαίνεται περισσότερο
στον τομέα της μνημειακής αρχιτεκτονικής.
3 . Μ ε π ο ι ο υ ς τ ο μ ε ί ς τ η ς ο ι κ ο νο μ ί α ς α σ χ ο λ ή θ η κ α ν ο ι
Μ υ κ η να ί ο ι ;
Οι Μυκηναίοι ασχολήθηκαν με τους τομείς της γεωργίας και
κτηνοτροφίας,διάφορους βιοτεχνικούς κλάδους όπως η ελεφαντουργία και η
λιθοτεχνία αλλάκαι με τη ναυτιλία και το εμπόριο.
4 . Π ο ι α σ τ ο ι χ ε ί α έ ν ω ν α ν τ α ε λ λ η ν ι κ ά φ ύ λ α κ α τ ά τ η μ υ κ η ν
α ϊ κ ή εποχή;
Τα στοιχεία ήταν η κοινή γλώσσα, η κοινή θρησκεία με τις μεταθανάτιεςδοξασίες
και επιπλέον η ομοιομορφία στην κοινωνικοπολιτική οργάνωση καιτους
θεσμούς.
5.Δώστε κατατοπιστικό σημείωμα για τη Γραμμική Β (ποιο το
είδοςγ ρ α φ ή ς , π ο υ β ρ έ θ η κ α ν ε π ι γ ρ
α φ έ ς , π ο ι ο ι τ η ν αποκρυπτογράφησαν, ποια η πρ
οέλευσή της, τι πληροφορίεςκαταγράφονταν, ποιοι τη γνώριζαν)
Σταύρη Μιχαήλ, Φιλόλογος

Ιστορία Α' Γυμνασίου : Μυκηναϊκός Πολιτισμός
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
5. Ο ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
6. ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ
Πότε ; : Στο τέλος της εποχής του Χαλκού και συγκεκριμένα από το 1.600
π.Χ. ως το 1.100 π.Χ.
Γιατί Μυκηναϊκός ; : Ονομάστηκε έτσι από το σημαντικότερο κέντρο της
εποχής, τις Μυκήνες.
Ποίος ανέσκαψε τις Μυκήνες ; : Ο αρχαιολόγος Ερρίκος Σλήμαν.
Περίοδοι Μυκηναϊκού Πολιτισμού :
α) Περίοδος των βασιλικών τάφων : 1.600 –1.450 π.Χ.
β) Ανακτορική Περίοδος : 1.400 – 1.200 π.Χ. Τότε έχουμε ανάκτορα στις
Μυκήνες, την Τίρυνθα, την Πύλο και τη Θήβα. Στα 1.200 π.Χ.
καταστρέφονται τα ανάκτορα λόγω της Καθόδου των Δωριέων (νέα ελληνικά
φύλλα που ήρθαν από το βορρά), των εσωτερικών αναταραχών και της
αναστάτωσης στην περιοχή της Μεσογείου εξ’αιτίας των «λαών της
θάλασσας»
Χαρακτηριστικά του Μυκηναϊκού Πολιτισμού :Επηρεάστηκε σε πολλά
σημεία (τέχνη, γραφή κτλ) από το Μινωικό Πολιτισμό μιας και οι Μυκηναίοι
είχαν στενές εμπορικές σχέσεις με την Κρήτη ήδη από τον 17ο αιώνα. Οι
Μυκηναίοι πρωτοτύπησαν όμως στη μνημειακή αρχιτεκτονική :α) με
τις κυκλώπειες οχυρώσεις και β) με τους θολωτούς τάφους
Ασχολίες Μυκηναίων : Ασχολήθηκαν με τη γεωργία, την κτηνοτροφία, τη
βιοτεχνία, τη μεταλλουργία και κυρίως με τη ναυτιλία και το εμπόριο
(ιδιαίτερα από τα μισά του 15ου αιώνα π.Χ., οπότε και κυριαρχούν στη
Μεσόγειο, καταλαμβάνοντας την Κρήτη).
Ποια είναι τα κοινά χαρακτηριστικά των ελληνικών φύλων στη
Μυκηναϊκή εποχή ; :
α) Η κοινή γλώσσα :Πρόκειται για τη Γραμμική Β. Οι επιγραφές με τη
Γραμμική Β βρέθηκαν στις Μυκήνες και στην Πύλο και χρονολογούνται στο
1.400 π.Χ. Οι Βρετανοί Μάικλ Βέντρις και Τζον
Τσάντγουικ αποκρυπτογράφησαν τις επιγραφές, διαπιστώνοντας ότι η
Γραμμική Β’είναι ελληνική γλώσσα. Πρόκειται για συλλαβική γραφή, όπως
είναι και η Γραμμική Α’ της Κρήτης. Όσον αφορά την προέλευσή της,
υπάρχουν δύο απόψεις :Είτε γεννήθηκε στην ηπειρωτική Ελλάδα, είτε
προήλθε από την Κρήτη. Στα μυκηναϊκά χρόνια γραφή ήξεραν ελάχιστοι, οι
οποίοι εργάζονταν ως γραφείς. Γι’αυτό το λόγο με την καταστροφή των
ανακτόρων (το 1.200 π.Χ) η γραφή εξαφανίστηκε.
β) Η κοινή θρησκεία :Υπήρχε παλαιότερα η αντίληψη ότι η θρησκεία των
Μυκηναίων ήταν ίδια με αυτή των Μινωιτών. Όταν αποκρυπτογραφήθηκε η
Γραμμική Β’, διαπιστώθηκε ότι οι Μυκηναίοι πίστευαν στους μεγάλους
Έλληνες θεούς (εκτός του Απόλλωνα, του οποίου το όνομα απουσιάζει από τις
πινακίδες). Η πιο σημαντική όμως θεά ονομάζεται «Πότνια» (σε αυτή
πρόσφεραν συχνά πρόβατα, αρρωματικά έλαια, μαλλί και μέλι). Δεν είχαν κι
αυτοί (όπως και οι Μινωίτες) μεγάλους ναούς, αλλά μικρά ιερά. Το ιερατείο

τους το αποτελούσαν άντρες και γυναίκες και είχε υψηλή θέση στην
διοικητική πυραμίδα.
γ) Η ίδια διοκητική οργάνωση : Θυμίζει έντονα πυραμίδα :ανώτατος
άρχοντας ήταν ο άναξ που μαζί με την οικογένειά του κατοικούσε στο
ανάκτορο. Πιο κάτω στην ιεραρχία ήταν οι αυλικοί και το ιερατείο.
Ακολουθούσαν οι δήμοι (γεωργοί, κτηνοτρόφοι, τεχνίτες κτλ που κατοικούσαν
σε χωριά). Στη βάση της πυραμίδας βρίσκονταν οι δούλοι.
Οι εμπορικές σχέσεις των Μυκηναίων : Μετά το 1.450 π.Χ., οπότε
κυριαρχούν στην Κρήτη, ιδρύουν διάφορες αποικίες και ταξιδεύουν για την
αναζήτηση πρώτων υλών και αγορών ως τη Μικρά Ασία, τη νότια Ιταλία, τη
Σικελία, την Ισπανία, την κεντρική και βόρεια Ευρώπη, την Κύπρο και την
χώρα των Χετταίων. Η εξάπλωση των Μυκηναίων δεν έγινε μόνο ειρηνικά.
Ο Τρωικός Πόλεμος ήταν η μεγαλύτερη πολεμική επιχείρηση της εποχής.
Τα ανάκτορα : Ήταν χτισμένα στις κορυφές ακροπόλεων.Τις ακροπόλεις τις
οχύρωναν με τεράστια τείχη (τα «κυκλώπεια» τείχη).Ήταν πολύ πιο απλά στο
σχέδιο από τα μινωικά. Αποτελούνταν από έναν προθάλαμο που έβλεπε στην
αυλή και από ένα κύριο δωμάτιο που είχε στη μέση κυκλική εστία. Ο τύπος
αυτός του ανακτόρου λέγεται «μέγαρο». Γύρω από το μέγαρο υπήρχαν και
άλλοι δευτερεύοντες χώροι κατοικίας των ηγεμόνων. Ήταν διοικητικά κέντρα
των διαφόρων επικρατειών της Μυκηναϊκής Ελλάδας.
Οι θολωτοί τάφοι : Οι πιο σημαντικοί είναι ο «θησαυρός του Ατρέα», που
θεωρήθηκε ως τάφος του Αγαμέμνονα και ο «τάφος της Κλυταιμνήστρας».
Ένας μακρύς διάδρομος που αριστερά και δεξιά του είχε πέτρινους τοίχους
οδηγούσε σε έναν κυκλικό θάλαμο που είχε θολωτή οροφή. Μετά την ταφή
σκεπάζαν το διάδρομο και τον θάλαμο με χώμα κι έτσι εξωτερικά έμοιαζε με
χαμηλό λόφο. Παρόμοιοι τάφοι έχουν βρεθεί σε πολλά Μυκναϊκά κέντρα
Επιτύμβιες στήλες : Είναι πέτρινες πλάκες που στήνονταν από τους
Μυκηναίους πάνω στους λακκοειδείς τάφους (πιο απλοί τάφοι από τους
θολωτούς) για να τιμήσουν το νεκρό. Ήταν διακοσμημένες με σκηνές
πολεμικές ή κυνηγετικές.
Η Τέχνη : Σημαντικές τοιχογραφίες βρέθηκαν και στα Μυκηναϊκά ανάκτορα।
Επίσης έχουν βρεθεί αγγεία με παραστάσεις ανθρώπων, ζώων κλπ, χρυσά
κύπελλα, ξίφη, χρυσές προσωπίδες (μάσκες) κ.α.
Επιμέλεια : Νίκος Μελιγκώνης

Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός
πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την
περίοδο 1700-1001 Π.Κ.Χ., κυρίως στην κεντρική και νότια ηπειρωτική
Ελλάδα. Το επίθετο «μυκηναϊκός» προέρχεται από την πρώτη αρχαιολογική
θέση στην οποία εντοπίστηκε, τις Μυκήνες, που αποτελούν και ένα από τα
σημαντικότερα κέντρα του. Κατά την περίοδο ακμής του εξαπλώθηκε και στην
Κρήτη, στα νησιά του Αιγαίου και στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο Μυκηναϊκός
Πολιτισμός ταυτίζεται με την τελευταία περίοδο του Ελλαδικού Πολιτισμού,
τον Υστεροελλαδικό Πολιτισμό। Ταξινομείται κλασικά ως προϊστορικός, καθώς
οι γνώσεις μας για αυτόν βασίζονται μέχρι σήμερα κυρίως σε αρχαιολογικά
ευρήματα
Χρονολόγηση
Οι περίοδοι εξέλιξης του Μυκηναϊκού Πολιτισμού ορίζονται με διάφορα
κριτήρια. Από χρονολογική άποψη σημαντική είναι η κεραμική, η οποία,
καθώς εξελίσσεται με σχετικά γοργούς ρυθμούς, επιτρέπει την οριοθέτηση
σύντομων φάσεων και την κατάρτιση ενός ευέλικτου χρονολογικού
συστήματος. Ο Μυκηναϊκός Πολιτισμός καλύπτει χρονολογικά τις κεραμικές
φάσεις Υστεροελλαδική (συντ. ΥΕ) Ι, ΙΙ και ΙΙΙ, με μικρότερες υποδιαιρέσεις.
Φαινόμενα που προοιωνίζονται την εμφάνισή του παρατηρούνται ήδη κατά τη
Μεσοελλαδική (ΜΕ) ΙΙΙ και παλιότερα. Η απόλυτη χρονολόγηση αυτών των
φάσεων σε ημερολογιακά έτη π.Χ. παρουσιάζει διακυμάνσεις και οι αριθμοί
που δίνονται στο διπλανό χρονολογικό πίνακα είναι ενδεικτικοί. Ακολουθούν
σε γενικές γραμμές την άποψη της «υψηλής χρονολόγησης», που είναι
σήμερα η περισσότερο αποδεκτή, και τοποθετεί τις εξελίξεις μέχρι και 100
χρόνια παλιότερα απ' ό,τι η «χαμηλή χρονολόγηση».
Σημαντικότερες για την παρακολούθηση ιστορικών φαινομένων είναι οι
περίοδοι που ορίζονται με βάση πολιτισμικά χαρακτηριστικά, όπως η ταφή σε
λακκοειδείς τάφους από τη ΜΕ ΙΙΙ ως την πρώιμη ΥΕ ΙΙΑ (Περίοδος των
Λακκοειδών Τάφων) και η ύπαρξη ανακτόρων κυρίως κατά τις φάσεις ΥΕ
ΙΙΙΑ1-ΥΕ ΙΙΙΒ2 (Ανακτορική Περίοδος). Σε χρήση είναι επίσης οι όροι «Πρώιμη
Μυκηναϊκή Περίοδος» (ΜΕ ΙΙΙ-ΥΕ ΙΙΒ) και «Ύστερη Μυκηναϊκή Περίοδος» (ΥΕ
ΙΙΙΑ1-ΥΕ ΙΙΙΓ). Την παρακμή του Μυκηναϊκού Πολιτισμού στο τέλος της ΥΕ
ΙΙΙΓ φάσης ακολουθεί η περίοδος που, λόγω των πρώιμων γεωμετρικών
μοτίβων της κεραμικής της, έχει ονομαστεί Πρωτογεωμετρική.
Γεωγραφία

Κυριότερα κέντρα του Μυκηναϊκού πολιτισμού μετά το 1450 π.Χ.
Σημαντικότερη πηγή για την πολιτισμική γεωγραφία του μυκηναϊκού κόσμου
παραμένουν τα αρχαιολογικά ευρήματα, με δεύτερη σημαντικότερη τα κείμενα
της Γραμμικής Β γραφής. Η μελέτη της μυκηναϊκής γεωγραφίας με βάση
την Ιλιάδα και την Οδύσσεια, που κυριάρχησε στην έρευνα τις προηγούμενες
δεκαετίες, είναι εν πολλοίς παραπλανητική. Τα ομηρικά έπη χρονολογούνται
πέντε αιώνες αργότερα από το τέλος του Mυκηναϊκού Πολιτισμού και είναι
έργα ποιητικά-μυθολογικά, όχι ιστορικά-γεωγραφικά. Σήμερα πιστεύεται ότι
αντικατοπτρίζουν την εποχή που γράφτηκαν, καθώς και την αμέσως
προηγούμενη περίοδο. Η αντιπαραβολή των μυκηναϊκών αρχαιολογικών και
των ομηρικών λογοτεχνικών δεδομένων είναι θεμιτή στο βαθμό που
συνειδητοποιείται ότι από αυτή την αντιπαραβολή φωτίζονται περισσότερο τα
ίδια τα ομηρικά έπη και ειδικότερα η ποιητική εκμετάλλευση του παρελθόντος
από τον ποιητή τους, παρά ο Μυκηναϊκός Πολιτισμός ως ιστορικό φαινόμενο.
Στο γεωγραφικό πυρήνα του μυκηναϊκού κόσμου ανήκει η νότια ηπειρωτική
Ελλάδα, η Πελοπόννησος και η ανατολική Στερεά Ελλάδα (Αττική, Βοιωτία).
Ιδιαίτερη συγκέντρωση αρχαιολογικών θέσεων, στις οποίες περιλαμβάνονται
και ανακτορικές ακροπόλεις, παρουσιάζουν η Αργολίδα και η Μεσσηνία, που
μπορούν να θεωρηθούν τα δύο αρχαιότερα και σημαντικότερα κέντρα του
Μυκηναϊκού Πολιτισμού, αν και η εικόνα αυτή οφείλεται ως ένα βαθμό στο
γεγονός ότι αυτές οι περιοχές είναι και οι πιο εντατικά ερευνημένες.
Σημαντικά αρχαιολογικά κατάλοιπα έχουν έλθει στο φως τα τελευταία χρόνια
στην ευρύτερη περιοχή του Βόλου, που επιτρέπουν να εντάξουμε και
τη Θεσσαλία στις περιοχές εξάπλωσης του Μυκηναϊκού Πολιτισμού, όπως και
την Ήπειρο, αλλά και την Μακεδονία.
Ο Μυκηναϊκός Πολιτισμός εξαπλώθηκε σταδιακά προς νότια και ανατολικά
μέσω των θαλάσσιων δρόμων, ώστε για την εποχή ακμής του, το
13ο
αι. Π.Κ.Χ., να μπορεί να αναγνωριστεί μια ομοιογενής πολιτισμική σφαίρα
επιρροής του Μυκηναϊκού Πολιτισμού τουλάχιστον στο χώρο του Αιγαίου, η
λεγόμενη «Μυκηναϊκή Κοινή». Τα άφθονα ευρήματα εισηγμένης μυκηναϊκής
κεραμικής στα νησιά του Αιγαίου και σε ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο,
καθώς και η ανάπτυξη επιτόπιων απομιμήσεων, δίνουν τα σημαντικότερα
στοιχεία. Ωστόσο από μόνη της η κεραμική δεν αποδεικνύει και την παρουσία
Mυκηναίων εποίκων ούτε και διαφωτίζει τη σχέση πιθανών τέτοιων εποίκων
με τους ιθαγενείς πληθυσμούς. Η παρουσία σε μια περιοχή ξένων ταφικών ή
λατρευτικών εθίμων, που είναι στενά συνδεδεμένα με ένα λαό, και η γραφή,
ως ενδεικτική της γλώσσας του, δίνουν πιο ισχυρές ενδείξεις. Με βάση αυτά
τα δεδομένα θεωρείται σχεδόν βέβαιη η παρουσία Μυκηναίων στα νησιά του
Αιγαίου και την Κρήτη από την ΥΕ ΙΙΒ (περ. 1500 Π.Κ.Χ.), στις Κυκλάδες από
την ΥΕ ΙΙΙΑ, τα Δωδεκάνησα και τα παράλια της Μ. Ασίας λίγο αργότερα, και
στην Κύπρο από τα τέλη της ΥΕ ΙΙΙΓ (τέλη 12ου
αι. Π.Κ.Χ.). Η εξάπλωση των
Μυκηναίων στα νησιά του Αιγαίου, όπου προηγουμένως κυριαρχούσαν οι
Μινωίτες, σχετίζεται ασφαλώς με τη μυκηναϊκή κυριαρχία στην Κρήτη.
Γραπτές πηγές των Χετταίων μιλούν για τα βασίλεια Ahhiyawa και Millawanda,
όμως τόσο η ετυμολογική σχέση αυτών των όρων με τις λέξεις «Αχαιός» και
«Μίλητος», όσο και η γεωγραφική τοποθέτηση των βασιλείων που δηλώνουν
είναι αντικείμενα έντονης διαφωνίας των ειδικών.

Πληθυσμιακές ομάδες μυκηναϊκής καταγωγής είναι πιθανόν να
εγκαταστάθηκαν στην Κιλικία της Μ. Ασίας, στη νότια συροπαλαιστινιακή ακτή
και στην Ιταλία κατά την ΥΕ ΙΙΙΓ (τέλη 12ου
αι. Π.Κ.Χ.). Το φαινόμενο
συνδέεται ίσως με την αναστάτωση και την παρακμή που επικράτησε μετά την
κατάρρευση των μυκηναϊκών βασιλείων στη μητροπολιτική Ελλάδα.
Μακρινούς απόηχους αυτών των μετακινήσεων μπορεί να διασώζουν και οι
αναφορές της Παλαιάς Διαθήκης στους Φιλισταίους, αν προέρχονται πράγματι
από το Αιγαίο. Η «ξαφνική» ίδρυση νέων οικισμών (ή ο εξοπλισμός παλαιών)
με οχυρωματικά τείχη μυκηναϊκού τύπου στις Κυκλάδες και στην Κύπρο είναι
άλλη μια ένδειξη αναταραχών στη διάρκεια του 12ου
αι. Π.Κ.Χ.
Πέρα από τις περιοχές με επαρκή στοιχεία για μόνιμη εγκατάσταση και
κυριαρχία των Μυκηναίων, είναι γνωστές συστηματικές επαφές με σημαντικά
ναυτικά και εμπορικά κέντρα της εποχής. Σε αυτά συγκαταλέγονται
η Τροία στη βορειοδυτική Μικρά Ασία, η Ουγκαρίτ στη Συρία, η Σαρδηνία και
η Ιβηρική Χερσόνησος. Τα μυκηναϊκά ευρήματα στην Αίγυπτο είναι σπάνια,
υπάρχουν όμως αιγυπτιακές γραπτές πηγές και αιγυπτιακά ευρήματα στην
Κρήτη και την Πελοπόννησο, που φανερώνουν επαφές με τη χώρα των
φαραώ, και μάλιστα σε ανώτατο διπλωματικό επίπεδο. Μυκηναϊκά ευρήματα
και αντικείμενα με γραμμική Β εχουν όμως βρεθει και στη Γερμανία, Γεωργία,
στην Ιρλανδία και στην Μεγάλη Βρεττανία
Αρχιτεκτονική
Κυρίως άρθρο Μυκηναϊκή αρχιτεκτονική
Από τη μυκηναϊκή αρχιτεκτονική είναι γνωστές οχυρές ακροπόλεις, που
περιλαμβάνουν ανάκτορα, και ταφικά μνημεία. Τειχισμένες ακροπόλεις έχουν
βρεθεί στην Τίρυνθα, τις Μυκήνες και τη Μιδέα της Αργολίδας, στη Λάρισα του
Άργους, στον Γλα της Βοιωτίας, καθώς και στην Αθήνα, στη θέση της
μεταγενέστερης Ακρόπολης. Οι Έλληνες της πρώτης χιλιετίας αισθάνονταν
δέος βλέποντας τα ερείπεια των μυκηναϊκών ακροπόλεων και απέδιδαν την
κατασκευή τους στους Κύκλωπες. Από εκεί προήλθε ο χαρακτηρισμός των
μυκηναϊκών τειχών ως «κυκλώπειων».
Στην ταφική αρχιτεκτονική κυριαρχούν τρεις τύποι τάφων: ο λακκοειδής, ο
λαξευτός θαλαμοειδής ή θαλαμωτός και ο θολωτός. Οι θολωτοί
τάφοι συγκαταλέγονται χωρίς αμφιβολία στα πιο λαμπρά και εντυπωσιακά
αρχιτεκτονήματα του Μυκηναϊκού Πολιτισμού.
Κοινωνικοπολιτική οργάνωση
Επαγγέλματα στα μυκηναϊκά
κείμενα
a-to-po-qo αρτοποιός
to-ko-so-wo-ko κατασκευαστής τόξων
to-ro-no-wo-ko επιπλοποιός
di-da-ka-ro δάσκαλος

de-ku-tu-wo-ko κατασκευαστής διχτυών
a-ra-ka-te-ja υφάντρα
du-ru-to-mo ξυλοκόπος
ri-na-ko-ro συλλογέας λιναριού
e-re-ta κωπηλάτης
ru-ra-ta λυράρης
i-ja-te γιατρός
ra-pte ράφτης
ra-pi-ti-ra2 ράφτρα
i-je-re-u ιερέας
i-je-re-ja ιέρεια
to-ko-do-mo χτίστης
ku-ru-so-wo-ko χρυσοχόος
ka-ke-u χαλκιάς
o-pi-su-ko επόπτης των σύκων
ka-ru-ke κήρυκας
ke-ra-me-u αγγειοπλάστης
ku-na-ke-ta κυνηγός
na-u-do-mo ναυπηγός
pu-ka-wo θερμαστής
Οι γνώσεις μας για την κοινωνική οργάνωση και το πολιτικό σύστημα των
μυκηναϊκών βασιλείων στην εποχή της ακμής τους προέρχονται από τις
πινακίδες Γραμμικής Β γραφής που βρέθηκαν κυρίως στην Πύλο, αλλά και
στην Κνωσό. Τα ευρήματα πινακίδων από άλλα ανάκτορα είναι λίγα, δεν
φαίνεται όμως να υπήρχαν σημαντικές διαφορές από βασίλειο σε βασίλειο.
Ανώτατος άρχοντας ενός μυκηναϊκού βασιλείου είναι ο wa-na-ka (ἄναξ). Η
εξουσία του δεν στηρίζεται σε προσωποπαγές δίκαιο και δυναστικές
γενεαλογίες, αλλά στην ικανότητά του να ρυθμίζει την αναδιανομή προϊόντων

και υπηρεσιών στα όρια του βασιλείου του, να οργανώνει πλούσια συμπόσια
με πάνδημη συμμετοχή και να εξασφαλίζει την εύνοια των θεών με την
οργάνωση και διεξαγωγή της λατρείας. Υπάρχουν μαρτυρίες ότι
αναγνωριζόταν και στον ίδιο θεϊκή υπόσταση, και εδώ φαίνεται η επίδραση
της μινωικής ιδεολογίας της εξουσίας στη μυκηναϊκή. Ο wa-na-ka δεν
φαίνεται να διεκδικούσε κύρος με την απόδοσή του στο πεδίο της μάχης,
όπως οι ομηρικοί ή οι μακεδόνες βασιλείς αργότερα. Η αρχηγία του στρατού
ήταν ίσως υπόθεση ενός άλλου ανώτατου αξιωματούχου, του ra-wa-ke-
ta («αρχηγός του λαού», από το λαός + ἄγω), που εμφανίζεται δεύτερος στην
ιεραρχία. Έτσι εξηγείται μια σημαντική ιδιομορφία των μυκηναϊκών βασιλείων,
η αδιαφορία των αρχείων και της τέχνης για τον άνακτα ως άτομο, για το
όνομα, την ιστορία και τη γενεαλογία του. Ένα σώμα ανώτατων πολεμιστών
κοντά στον άνακτα αποτελούσαν οι e-qe-ta (ἐπέται, ακόλουθοι, σύντροφοι).
Ο τίτλος qa-si-re-u (βασιλεύς) υπάρχει στα μυκηναϊκά κράτη, η έννοιά του
όμως είναι ασαφής και οπωσδήποτε δεν δηλώνει τον ανώτατο άρχοντα. qa-si-
re-u είναι περισσότεροι από ένας στην Πύλο και ασχολούνται, σε μια
περίπτωση, με την επιστασία χαλκουργών. Έχουν ίσως και θρησκευτικά
καθήκοντα, όπως ο ἄρχων βασιλεύς στην Κλασική Περίοδο, καθώς και
καθήκοντα τοπικού άρχοντα. Ο ko-re-te με βοηθό έναν po-ro-ko-re-
te (περιέχει το πρόθεμα προ-) ηγείται ενός οικονομικού διαμερίσματος από τα
16 που είναι γνωστά στο βασίλειο της Πύλου σαν ένα είδος επάρχου
(πρβλ. curator και procurator της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας). Τα κείμενα
της Γραμμικής Β αναφέρουν πλήθος άλλων αξιωματούχων, των οποίων οι
τίτλοι όμως δεν έχουν ερμηνευθεί ακόμα ικανοποιητικά.
Ο da-mo (δῆμος) είναι το οργανωμένο σώμα του λαού, η κοινότητα, που έχει
στην ιδιοκτησία της το μεγαλύτερο μέρος της γης και την παραχωρεί κατά
τεμάχια στον wa-na-ka, τον ra-wa-ke-ta και σε άλλους αξιωματούχους για τις
υπηρεσίες που παρέχουν. Ο da-mo αποτελεί επίσης τη βάση για το
σχηματισμό του πιθανόν στρατιωτικού σώματος που διοικεί ο ra-wa-ke-ta.
Στην Πύλο υπάρχει και μια μοναδική αναφορά σε ένα συμβούλιο γερόντων,
την ke-ro-si-ja (γερουσία).
Η υπόλοιπη κοινωνική ιεραρχία βασίζεται, όπως και αργότερα στην αρχαία
Ελλάδα, στην αυστηρή διάκριση μεταξύ e-re-u-te-ro (ἐλεύθερος) και do-e-
ro (δοῦλος). Οι τελευταίοι ήταν στην ιδιοκτησία ελεύθερων ιδιωτών ή
θρησκευτικών ιδρυμάτων (te-o-jo do-e-ro θεοῦ δοῦλος), μπορούσαν να
μεταπωληθούν, και αναφέρονται με το όνομα του κυρίου τους, όχι με το δικό
τους. Μπορούσαν όμως και οι ίδιοι να αναπτύξουν αυτόνομη οικονομική
δραστηριότητα μισθώνοντας γη ή ασκώντας κάποια τέχνη, όπως η
μεταλλουργία.
Για την εσωτερική ιεραρχία των ελευθέρων δεν διαθέτουμε πολλά στοιχεία. Η
διαστρωμάτωσή τους συνάγεται από διαφορές στην ποσότητα ή το είδος του
οπλισμού και στην έκταση γης που τους παραχωρείται από τον da-mo. Με το
τελευταίο κριτήριο ξεχωρίζουν στην Πύλο λίγοι te-re-ta (τελεσταί) ως κάτοχοι
μεγάλων εκτάσεων γης με έδρα το θρησκευτικό κέντρο pa-ki-ja-ne στην
περιφέρεια του βασιλείου. Ως κάτοχοι γης αναφέρονται επίσης βοσκοί και
μελισσουργοί (me-ri-te-u). Οι ka-ma-e-u αντίθετα μισθώνουν γη της
ιδιαίτερης κατηγορίας ka-ma και είναι υποχρεωμένοι να καταβάλλουν

εισφορές. Η έκταση ενός τεμαχίου γης μετριέται με τους σπόρους που
απαιτούνται για τη σπορά του και οι σπόροι μετριούνται με δοχεία. Μονάδα
μέτρησης της γης είναι συνεπώς ο αριθμός δοχείων με σπόρους.
Θρησκεία
Θεότητες στα μυκηναϊκά κείμενα
di-we Δίας
e-ra Ήρα
e-ma-a Ερμής
a-re Άρης
a-pe-ro2 Απόλλων
po-se-da-o-ne Ποσειδών
di-wo-nu-so Διόνυσος
a-ta-na-po-ti-ni-ja Ποτνία Αθηνά
a-ti-mi-te Άρτεμις
e-nu-wa-ri-jo Ενυάλιος
pa-ja-wo-ne Παιήων
e-ri-nu-we Ερινύς
da-pu2-ri-to-jo po-ti-ni-ja Λαβυρίνθου Ποτνία
si-to po-ti-ni-ja Σίτου Ποτνία
e-re-u-ti-ja Ειλείθυια
te-o-i θεοί
Οι πηγές που διαθέτουμε για τη μυκηναϊκή θρησκεία είναι τα αρχαιολογικά
ευρήματα σε χώρους ιερών, οι εικονογραφικές μαρτυρίες στη μυκηναϊκή
τέχνη και ιδιαίτερα στη σφραγιδογλυφία, και οι αναφορές των κειμένων
της Γραμμικής Β σε θεότητες (βλ. διπλανό πίνακα), αφιερώματα και
τελετουργίες. Οι πηγές αυτές δεν είναι χωρίς προβλήματα. Η αρχαιολογική
ταύτιση ιερών χώρων και ευρημάτων (ειδωλίων, λατρευτικών σκευών), καθώς
και η θρησκευτική ερμηνεία εικονογραφικών παραστάσεων εμπεριέχουν
πάντοτε το στοιχείο της υποκειμενικότητας και της αβεβαιότητας, καθώς δεν
υπάρχουν επιγραφές που να καθοδηγούν αυτές τις ερμηνείες. Ένα επιπλέον

πρόβλημα είναι ότι οι λατρευτικές πρακτικές, τα ιερά σκεύη και σύμβολα και η
θρησκευτική τέχνη των Μυκηναίων αναπτύχθηκε υπό την έντονη επίδραση
του Μινωικού Πολιτισμού σε τέτοιο βαθμό, ώστε ακόμα και στο επίπεδο της
έκφρασης να είναι εξαιρετικά δύσκολη η διάκριση του καθαρά μυκηναϊκού
από το μινωικό στοιχείο ήδη από την ΥΕ Ι περίοδο. Η διάκριση της μυκηναϊκής
από τη μινωική θρησκεία είναι πράγματι ένα από τα πιο ακανθώδη
προβλήματα της θρησκειολογικής έρευνας του Μυκηναϊκού Πολιτισμού.
Τέλος, τα κείμενα της Γραμμικής Β είναι διοικητικά-λογιστικά και όχι
θρησκευτικά, μυθολογικά ή τελετουργικά και διασώζουν πληροφορίες για
τέτοια θέματα μόνο στο βαθμό που άπτονται οικονομικών και διοικητικών
θεμάτων. Έτσι, η μελέτη της μυκηναϊκής θρησκείας παραμένει αναγκαστικά
στο πεδίο έρευνας της προϊστορικής αρχαιολογίας και ερευνάται ως
πνευματικό δημιούργημα με βάση κυρίως υλικά κατάλοιπα, όσο κι αν αυτό
ηχεί αντιφατικό. Η προσφυγή σε ελληνικά κείμενα της ιστορικής περιόδου για
τη μελέτη της προϊστορικής θρησκείας κυριάρχησε στα πρώιμα στάδια της
μελέτης του μυκηναϊκού παρελθόντος, σήμερα όμως θεωρείται εν πολλοίς
αναχρονιστική. Ωστόσο πολλά στοιχεία της ιστορικής ελληνικής θρησκείας
εντοπίζονται με βάση τις παραπάνω πηγές και στο Μυκηναϊκό Πολιτισμό, σε
βαθμό που να μπορούμε να μιλάμε για συνέχεια της θρησκείας από τα
προϊστορικά χρόνια. Οι περισσότερες ελληνικές θεότητες μαρτυρούνται ήδη
στα μυκηναϊκά κείμενα (βλ. το διπλανό πίνακα, όπου οι μυκηναϊκοί τύποι
αναγράφονται συνήθως στη δοτική, όπως αναφέρονται στις πινακίδες).
Ζωοθυσίες και συμπόσια
Η θυσία ζώων και η ακόλουθη τελετουργική κατανάλωση του κρέατος των
σφαγίων (sa-pa-ke-te-ri-ja) είναι δύο σημαντικά λατρευτικά έθιμα στο
μυκηναϊκό κόσμο. Στη Σειρά Wu των αρχείων της Θήβας και στην πινακίδα Un
138 από το μυκηναϊκό ανάκτορο της Πύλου είναι καταχωρισμένες οι εισφορές
ζώων και άλλων τροφίμων από νομικά και φυσικά πρόσωπα, που αρκούν για
την τροφοδοσία μέχρι και 1000 ατόμων κάθε φορά στα πλαίσια θρησκευτικών
συμποσίων που οργανώνονται από την κεντρική διόίκηση. Άλλα σκεύη, έπιπλα
και σχετικός εξοπλισμός αναφέρονται στα αρχεία της Κνωσού και στη Σειρά Ta
από την Πύλο. Στο ανάκτορο της Πύλου, που προφανώς χρησιμοποιήθηκε και
για τη διοργάνωση πολυπληθών συμποσίων, βρέθηκαν 2854 κύλικες, το πιο
διαδεδομένο αγγείο πόσεως κρασιού στη μυκηναϊκή περίοδο, μόνο στο
Δωμάτιο 19. Άλλες βρέθηκαν διάσπαρτες στις αυλές του ανακτόρου. Στις
μαρτυρίες αυτές προστίθεται η αποσπασματική Τοιχογραφία του Λυρωδού,
που κοσμούσε τον τοίχο πίσω από το θρόνο στην κεντρική αίθουσα του
μεγάρου της Πύλου. Εκεί διακρίνονται ένας ταύρος, μάλλον πάνω σε τράπεζα
προσφορών έτοιμος για θυσία, άγνωστος αριθμός συμποσιαστών καθισμένων
σε τραπέζια ανά δύο με υψωμένα χέρια (κρατώντας κύλικες;) και ένας
μουσικός, που συνοδεύει με τη λύρα του την τελετή. Στην τοιχογραφία η
τελετή φαίνεται να λαμβάνει χώρα στο ύπαιθρο, όμως και μέσα στο ίδιο
δωμάτιο, δίπλα στο θρόνο, υπάρχουν αύλακες στο δάπεδο, που προφανώς
χρησιμοποιούνταν για προσφορές υγρών στη θεότητα. Στον προθάλαμο του
μεγάρου απεικονίζονταν λατρευτές να μεταφέρουν δώρα.
Όλα τα στοιχεία δείχνουν πως ο ἄναξ κατείχε κεντρική θέση στη μυκηναϊκή
λατρεία ως οργανωτής και ως αποδέκτης της. Αναφορές που τον εμφανίζουν

να λαμβάνει προσφορές λαδιού ανάμεσα μαζί με άλλες θεότητες, οδηγούν
πολλούς μελετητές στο συμπέρασμα ότι αναγνωριζόταν θεϊκή υπόσταση και
στον ίδιο τον άνακτα, όπως πιθανότατα και στους ηγεμόνες των μινωικών
ανακτόρων παλιότερα.
Το τέλος
Τα πρώτα σημάδια κρίσης στα ανακτορικά κέντρα εμφανίζονται με
εκτεταμένες καταστροφές από σεισμό στο τέλος της ΥΕ ΙΙΙΒ1. Λίγο αργότερα
καίγεται η ακρόπολη του Γλα και εγκαταλείπεται. Στην Τίρυνθα, τις Μυκήνες
και την Αθήνα συνεχίζεται η ζωή, στις αρχές της ΥΕ ΙΙΙΒ2 όμως προστίθενται
ολόκληρες πτέρυγες στους οχυρωματικούς περιβόλους για να διασφαλιστεί η
πρόσβαση στις πηγές νερού από το εσωτερικό των ακροπόλεων. Εργασίες
οχύρωσης καταγράφονται στη Μιδέα και στη Φυλακωπή της Μήλου την ίδια
περίοδο, ενώ στις Μυκήνες και την Πύλο επεκτείνονται οι αποθηκευτικοί
χώροι και οι βιοτεχνικές εγκαταστάσεις που γειτνιάζουν άμεσα με τα
ανάκτορα. Όλα αυτά μοιάζουν με μέτρα ασφαλείας σε αναμονή κάποιας
πολιορκίας. Επίσης κατά την ΥΕ ΙΙΙΒ2 αρχίζει η ανάπτυξη τοπικών
ιδιαιτεροτήτων στο μυκηναϊκό κόσμο και η διάσπαση της πολιτισμικής
ομοιομορφίας της ανακτορικής περιόδου, προφανώς λόγω χειροτέρευσης της
επικοινωνίας.
Στο πέρασμα από τον 12ο στον 11ου αι. Π.Κ.Χ.παρατηρείται ένα δεύτερο,
ισχυρότερο κύμα καταστροφών, από το οποίο δεν θα συνέλθουν ποτέ τα
μυκηναϊκά βασίλεια. Η Τίρυνθα, οι Μυκήνες και η Μιδέα καταστρέφονται από
ισχυρό σεισμό, ενώ η Πύλος και η Θήβα καίγονται και σχεδόν
εγκαταλείπονται. Εγκαταλείπονται επίσης οικισμοί
στην Τσούγγιζα της Κορινθίας και στα Νιχώρια της Μεσσηνίας, αν και δεν
φανερώνουν ίχνη καταστροφής. Ο πληθυσμός μειώνεται δραματικά κατά την
ΥΕ ΙΙΙΓ, η κατοίκηση όμως συνεχίζεται σε οχυρούς οικισμούς στην Τίρυνθα,
τις Μυκήνες, τη Μιδέα και την Ασίνη της Αργολίδας, την Αθήνα, την Αχαΐα,
τη Βοιωτία, την Εύβοια, τη Φωκίδα και τις Κυκλάδες. Ο διοικητικός
μηχανισμός των ανακτόρων καταρρέει και η Γραμμική Β γραφή
εγκαταλείπεται και ξεχνιέται.
Τρεις κυρίως εξηγήσεις έχουν προταθεί για την κατάρρευση των μυκηναϊκών
βασιλείων και τη συνακόλουθη παρακμή Μυκηναϊκού Πολιτισμού: η φυσική
καταστροφή, η εξωτερική εισβολή και οι εσωτερικές διαμάχες. Φυσικές
καταστροφές (σεισμοί, πυρκαγιές και ίσως κλιματικές αλλαγές) έχουν
πιστοποιηθεί αρχαιολογικά, στο πρώτο κύμα τους όμως άντεξε το σύστημα και
τα ανάκτορα ξαναχτίστηκαν. Η απειλή από εξωτερικούς εισβολείς μπορεί να
είναι η αιτία για την ενίσχυση των οχυρώσεων, όμως ο υλικός πολιτισμός της
ΥΕ ΙΙΙΓ δείχνει αδιάκοπη συνέχεια με την ανακτορική περίοδο πριν την
καταστροφή. Ακόμα και αν επιτέθηκαν τελικά εξωτερικοί εισβολείς, δεν
εγκαταστάθηκαν στις περιοχές που έλεγχαν οι Μυκηναίοι. Ξίφη του ιδιαίτερου
τύπου Naue II και χονδροειδής κεραμική κατασκευασμένη χωρίς τροχό, πολύ
διαφορετική από τη μυκηναϊκή, έχουν συνδεθεί με πιθανούς εισβολείς. Και τα
δύο όμως εμφανίζονται ήδη πριν από τις καταστροφές και όχι με την έλευση
πληθυσμών που μπορεί να ευθύνονται για τις καταστροφές. Νέα ταφικά έθιμα
(καύση νεκρών, κιβωτιόσχημοι τάφοι) εμφανίζονται με χρονική απόσταση από
το τέλος της ΥΕ ΙΙΙΒ, στην προχωρημένη ΥΕ ΙΙΙΓ. Ο μύθος της Καθόδου των

Δωριέων, που έπλασαν οι Έλληνες της πρώτης χιλιετίας Π.Κ.Χ. για να
εξηγήσουν την καταγωγή τους, δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί αρχαιολογικά.
Στα μέσα της ΥΕ ΙΙΙΓ σημειώνεται μια «αναγέννηση», που εκφράζεται κυρίως
στη διακόσμηση αγγείων με εικονιστικές σκηνές. Το υπερπόντιο εμπόριο
εξακολουθεί και τώρα μάλιστα στρέφεται και προς τα δυτικά, στην Ιταλία.
Τελευταίες έρευνες στην Τίρυνθα, τη Μιδέα και τη Νάξο δείχνουν πως στην ΥΕ
ΙΙΙΓ υπήρξαν ακόμα και προσπάθειες να επισκευαστούν τα μέγαρα της
ανακτορικής περιόδου και να ανασυγκροτηθούν οι δομές εξουσίας. Όμως οι
προσπάθειες αυτές δεν απέτρεψαν το οριστικό τέλος με ένα τρίτο κύμα
καταστροφών στα τέλη του 12ου αι. Π.Κ.Χ.
Η θεωρία της εσωτερικής κατάρρευσης του συστήματος λόγω διαμάχης
ανάμεσα στα μυκηναϊκά βασίλεια ή στις διαφορετικές κοινωνικές τάξεις εξηγεί
γιατί με τις καταστροφές παράκμασε κυρίως ο πολιτισμός των ηγετικών
στρωμάτων της μυκηναϊκής κοινωνίας (ο αρχιτεκτονικός τύπος του μεγάρου,
ο διοικητικός μηχανισμός, η γραφή, το εμπόριο με την Ανατολή, ανακτορικές
τέχνες όπως η τοιχογραφία). Η ζωή σε χαμηλότερα επίπεδα συνεχίστηκε
σχεδόν ανεπηρέαστη.
Το γενικό συμπέρασμα είναι πως όλες οι παραπάνω αιτίες ευθύνονται ως ένα
βαθμό για την παρακμή του ανακτορικού μυκηναϊκού πολιτισμού, με
διαφορετική βαρύτητα σε κάθε συγκεκριμένη περιοχή. Καμία από αυτές τις
θεωρίες δεν μπορεί να εξηγήσει το τέλος από μόνη της ή να εφαρμοστεί σε
ολόκληρο το μυκηναϊκό κόσμο.
πηγή : http://el.wikipedia.org/�वक�

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ : Ο ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ – Η
ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ
Επιμέλεια : Σερδάκη Ευαγγελία – www.synodoiporos.weebly.com Page 1
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
■ Ο μυκηναϊκός πολιτισμός ήταν ο πρώτος μεγάλος................................................................
.......................................................................που αναπτύχθηκε στην ........................................
Ελλάδα και συγκεκριμένα από τη Θεσσαλία ως και την ..........................................................
στην ....................................... εποχή του .................................. το ............... - .................π.Χ.
Οφείλει το όνομά του .......................................................το πιο σπουδαίο ....... .....................
Άλλα σημαντικά κέντρα του ήταν : ...........................................................................................
O……………………………………………… έφερε στο φως τους .............................................................
στην ακρόπολη των Μυκηνών . Τα πρώτα ανάκτορα χτίζονται το ............................ π.Χ. (
ανακτορική φάση : ............. - ................ π.Χ. ). Τα ανάκτορα χτίζονταν σε ..............................
................................................................ και λειτουργούσαν ως .............................................
εξουσίας για κάθε μυκηναϊκό κράτος .Κέντρο του μυκηναϊκού πολιτισμού ήταν η ...............
............................... στην Πελοπόννησο .
■ Οι Μυκηναίοι δανείστηκαν πολλά στοιχεία από το ................................. πολιτισμό , όπως :
α. .................................................................., β. ..................................................................... ,
γ. ....................................................................................... .
Στοιχεία της δικής τους ταυτότητας → στη ..............................................................................
(δηλ. στην αρχιτεκτονική που επιβάλλεται λόγω του μεγέθους της ) και παραδείγματα
έχουμε : α. στις .........................................................................................................................
και β. στους ............................................................................................................................. .
■ Η μυκηναϊκή οικονομία βασιζόταν α. στη.............................................. β. στην...................
.................. , γ. στη ........................................... ( κλάδοι της : η ..............................................,
η .......................................................... και η ........................................................................... )
δ. από το 15ο
αιώνα στη ...................................... και το ...................................................Χάρη
στις 2 τελευταίες δραστηριότητες οι Μυκηναίοι κυριάρχησαν στη Μεσόγειο .
■ Τα στοιχεία που ένωναν όλους τους Μυκηναίους ήταν : α. η ...................................
(με την αρχαιότερη ελληνική γραφή, τη .................................. β. η .........................................
και οι .................................................................. ( φαίνονται στα ταφικά έθιμα ) και γ. η ίδια
........................................................................... οργάνωση και οι ίδιοι ....................................
Τα στοιχεία αυτά οδήγησαν στη δημιουργία ενός ενιαίου πολιτισμού, του ............................
............................................................................................ .
■ Η μυκηναϊκή κοινωνία : α. στην κορυφή της κοινωνικής πυραμίδας ο ...........................
που ζούσε με την οικογένειά του στο ....................................., β. οι .................................
(αξιωματούχοι ) γ. το ............................................ ( άνδρες και γυναίκες ) ,δ. οι .........
................., δηλαδή οι κάτοικοι κάθε ................................... που ήταν πολυάριθμοι και
οργανωμένοι σε .................................., γύρω από το ....................................................
( γεωργοί, .............................................. , ................................................. ) και ε. τέλος
οι........................................... .
■ Η γραφή των Μυκηναίων : ήταν η ....................................................... , η πρώτη ελληνική
γραφή . Πινακίδες της βρέθηκαν σε : Μυκήνες, ........................................ ,...........................
.............................., ....................................................και ..................................... .
Αποκρυπτογραφήθηκε και διαβάστηκε το ...............από τους Βρετανούς ............................
και ............................................ . Όπως και η Γραμμική Α , είναι μια ....................................
γραφή, δηλαδή κάθε γράμμα της αντιστοιχεί σε ............................................................... .
Μας έδωσε πολλές πληροφορίες για τις οικονομικές δραστηριότητες των .......................
.................... , σχετικά με το εμπόριο ....................................................................................

προϊόντων , όπως επίσης για τη............................................ οργάνωση και τη .........................
των Μυκηναίων . Τη γνώριζαν μόνο οι ........................................... που εργάζονταν στα
ανάκτορα, γι’ αυτό και χάθηκε όταν έπαψαν να υπάρχουν , δηλ. το .......................... π.Χ.
Για την προέλευση της Γραμμικής Β υπάρχουν 2 θεωρίες :
α. Δημιουργήθηκε στην ...................................................................... και μεταφέρθηκε στην
............................................. και β. Προήλθε από τη..................................................... και
.............................................................................................................. .
■ Η εξάπλωση των Μυκηναίων : Μετά το ......................... που καταλαμβάνουν την Κρήτη,
γίνονται ........................................ και ιδρύουν ................................... και ...........................
................................................ στο ...................................... πέλαγος και στα παράλια της
................................................................ . Ταξιδεύουν σε : .............................................. ,
.............................................. , ................................................ , .........................................,
.....................................................και φτάνουν μέχρι την κεντρική και ..............................
Ευρώπη .Δημιουργούν αποικίες στην ........................................ και έχουν επαφές με τους
Χετταίους στη Μ.Ασία
■ Η κατάρρευση των μυκηναϊκών κέντρων : Συμβαίνει περίπου το .............................. π.Χ.
Τότε καταστρέφονται ..................................., .................................... , ..................................,
ενώ εξαφανίζεται και η ...................................................................... .Μόνο τον .................
αιώνα π.Χ. θα υπάρξει ξανά ........................................ γραφή , δηλαδή μετά από ... αιώνες .
Υπάρχουν 3 υποθέσεις για την καταστροφή αυτή :
α. .............................................................................................................................................
β. ............................................................................................................................................
γ ..............................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Ίσως η καταστροφή να οφείλεται σε συνδυασμό και των τριων λόγων ..
Αποτέλεσμα : η ......................................................................................................................
και ............................................................................................................................., λόγω της
οικονομικής κρίσης .
Όμως, ο μυκηναϊκός πολιτισμός δεν χάθηκε . Γιατί;
.....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
■ Η θρησκεία των Μυκηναίων έγινε γνωστή όταν ..................................................................
................................................ . Κυρίαρχη θεότητα ήταν η............................................., δηλ.
σεβάσμια κα οι πιστοί της πρόσφεραν : .................................. , ..........................................
..., .................................... .. , ....................................... . Υπάρχουν όμως και οι μεγάλοι
Έλληνες θεοί (εκτός του Απόλλωνα) , όπως : ......................... , ........................., ..............
...................... , ................................... , ........................................ . Οι θεοί λατρεύονταν σε
.............................................................. και στο ιερατείο συμμετείχαν ..................................
...................................... που διαχειρίζονταν .......................................................................... .
■ Η μυκηναϊκή τέχνη : άκμασε στην ύστερη εποχή του Χαλκού, το ................... - ................
π.Χ. και έχει πολλές επιδράσεις από τη ..................................... τέχνη .
Α. Αρχιτεκτονική Έχτιζαν ογκώδη ( μνημειακά) .................................πάνω σε ........................
και τις οχύρωναν με τεράστια ............................ που έμειναν στην Ιστορία ως .......................
................ , γιατί αποτελούνταν από τεράστιους ...........................................
Τα μυκηναϊκά ανάκτορα είναι ............................................. από τα μινωικά και βασίζονται
στον τύπο του ................................... . Αποτελούνται από έναν ...........................................

που καταλήγει σε ανοιχτή αυλή και από το .......................................................... που έχει στο
κέντρο του μια μεγάλη ............................................................ και λειτουργεί ως χώρος
υποδοχής . Γύρω του χτίζονταν οι ............................................... χώροι κατοικίας των ...........
.............................. . Τα ανάκτορα διέθεταν επίσης ύδρευση, αποχέτευση, αποθήκες ,
κλίμακες, φωταγωγούς και διακόσμηση με τοιχογραφίες .
Να ονομάσετε τα μέρη του μυκηναϊκού ανακτόρου που δείχνουν τα βέλη :
Τάφοι : → α. .................................... που επάνω τους στήνονται για πρώτη φορά
επιτύμβιες ............................... (λίθινες πλάκες ) που διακοσμούνται με ...............................
....................... , ........................................ και ............................................. σκηνές που
αποδεικνύουν τον .................................... χαρακτήρα των Μυκηναίων .
→ β. οι μνημειακοί ..............................................................,. όπως είναι ο .............................
του ............................. στις Μυκήνες και θεωρήθηκε ως τάφος του .......................................,
ο ................................ της ............................................... κ.λ.π. Οι τάφοι αυτοί ονομάστηκαν
έτσι, γιατί είχαν ............................... οροφή και .................................... θάλαμο και έχουν
χτιστεί με .....................................Για να φτάσει κάποιος εκεί, περνά από έναν μακρύ ..........
....................... που περιβάλλεται από πέτρινους ............................. .Μετά την ταφή, και ο ..
.............................. και ο .................................. σκεπάζονται με ....................... και
δημιουργείται έτσι ένας τεχνητός ............................ .
Ο θησαυρός του Ατρέα : Ονομάστε τα μέρη του ταφικού μνημείου που δείχνουν τα βέλη :

Β. Ζωγραφική και κεραμική : Μεγάλες είναι οι .............................επιδράσεις στους
Μυκηναίους, όπως βλέπουμε στις τοιχογραφίες των.................................., αλλά
και σε πλήθος αγγείων που διακοσμούνται με τον ............................................. ρυθμό : δηλ.
απεικονίζουν ανθρώπους, ....................................... , ................................. , ...........................
και σκηνές με ........................................ .
Γ. Μεταλλοτεχνία : Δημιουργούν έργα εξαιρετικής τέχνης : → κοσμήματα από ....................
,................................ , ...............................................
→πολυτελή αντικείμενα της καθημερινής ζωής : σκεύη με .....................................................
..........................................ή............................................ σκηνές (χρυσά κύπελλα .....................
), ξίφη και ........................................ διακοσμημένα με όμοια θέματα, οι χρυσές βασιλικές
...................................... από τους τάφους κ.α.
Αυτή η πλούσια και εξαιρετική τέχνη δείχνει τον .......................... και τη .................................
των Μυκηναίων ηγεμόνων αλλά και την επικοινωνία τους με την Ανατολή και την
................................ για να προμηθεύονται τα πολύτιμα αυτά υλικά .

ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΜΥΚΗΝΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ
ΟΜΑΔΑ Α
ΟΝΟΜΑ:
1. Να συμπληρώσετε τα κενά:
• Μυκηναικός πολιτισμός ονομάστηκε ο -------------------------------------------------
-----------------------------------------------------------------------------------------------Πήρε
το όνομά του από τις Μυκήνες για 2 λόγους : α)--------------------------------------
-----------------------------------------------------------------------------------------------------
--β)-------------------------------------------------------------------------------------------------
-----------------------------------------------------------------------------------------------------
(3)
• Η γραφή των Μυκηναίων ήταν η ---------------------------------------------Την
αποκρυπτογράφησαν οι --------------------------------------------------------------------
----------------------------------------------------. Η -------------------------είναι μία -------
----------------------γραφή δηλαδή κάθε σύμβολο ---------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------Η
αποκρυπτογράφηση έδειξε ότι αυτή η γραφή είναι----------------------------------
(3)
• Οι μυκηναίοι έχτιζαν τα ανάκτορα σε --------------------------------και τα
οχύρωναν με ---------------------------------------------που ήταν χτισμένα με --------
---------------------------------------------------------------------------------(1,5)
• Οι βασιλιάδες και οι ευγενείς θάβονταν σε -------------------------------- Οι
τάφοι αυτοί ήταν κατασκευασμένοι από ---------------, είχαν -------------σχήμα
και --------------------στέγη. Σε αυτούς οδηγούσαν ------------------------------.
Μετά την ταφή ο ---------------------------και ο-------------------------------
σκεπάζονταν με χώμα.( 2,5)
2. Ποιες είναι οι βασικές διαφορές μεταξύ ενός μινωικού και ενός μυκηναϊκού
ανακτόρου;------------------------------------------------------------------------------------------------
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
(10)

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
1
Παπαγεωργίου Μ. – Μιχοπούλου Γ.
ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ
1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:
3000 – 1100 π. Χ. 1100-800 πΧ 800-500 πΧ 500-323 πΧ 323-146 πΧ 146πΧ-330 μΧ
2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που εμφανίστηκαν στον
ελλαδικό χώρο κατά την εποχή του χαλκού.
Α……………………………..
Β……………………………..
Γ……………………………...
3. Κυκλώστε το σωστό:
Α Ο αρχαιολόγος που ανάσκαψε στην Κνωσό το παλάτι του μυθικού βασιλιά Μίνωα
ήταν ο:
Α. Σλήμαν Β. Έβανς
Γ. Λέψιους Δ. Φλίντερς Πέτρι
Β. Τα «ταυροκαθάψια» ήταν:
Α. ομάδες γυναικείων θεοτήτων Β. είδος ταυρομαχίας
Γ. θυσίες ταύρων Δ. αγγεία με μορφή ταύρου
Γ .Πού δεν υπάρχει ανάκτορο;
Α. στη Φαιστό Β. στη Ζάκρο
Γ. στα Μάλια Δ. στην Πραισό
Δ. Τα μινωικά ανάκτορα είναι:
Α. Λιτά και επιβλητικά Β. Δεν είναι οχυρωμένα
Γ. Οχυρωμένα Δ. Προσανατολισμένα στον
άξονα Β - Α
Ε. Ποιο στοιχείο δεν συνθέτει τον κοινό Μυκηναϊκό πολιτισμό;
Α. θρησκεία Β. γλώσσα
Γ. τεχνολογικά επιτεύγματα Δ. κοινωνική και πολιτική
οργάνωση

2
4. Να συμπληρώσετε τα κενά ώστε οι προτάσεις να είναι ιστορικά ορθές:
Ο Μινωϊκός πολιτισμός πήρε το όνομά του από τον μυθικό βασιλιά………………….
Ιερό δένδρο στην μινωϊκή θρησκεία ήταν η …………..
Τα ωραιότερα αγγεία των Μινωϊτών είναι τα πολύχρωμα………………………..
Ο ……………………………ανέσκαψε την ακρόπολη των Μυκηνών.
Ο μυκηναϊκός πολιτισμός δανείστηκε από τους Μινωίτες …………………………..,
…………………………. και την……………………………….
Η Γραμμική β είναι γραφή……………………….
Η κατάρρευση του μυκηναϊκού πολιτισμού πιθανόν οφείλεται σε α)
……………………………., β)……………………………. και
γ)…………………………………..
Οι Μυκηναίοι λάτρευαν τους …………………………….. εκτός
από τον θεό…………………..
Οι θολωτοί τάφοι αποτελούνται από……………………………..,
τον……………………………..και την ……………………………
Οι Μυκηναίοι κάλυπταν τα πρόσωπα των νεκρών βασιλιάδων τους με
χρυσές…………………………….
5. Να συνδέσετε με μια γραμμή τις λέξεις που έχουν σχέση:
Κνωσός
Γραμμική γραφή β’
Κυκλώπεια
Ρυτά
Κάθοδος των Δωριέων
Προθάλαμος
Κοινή θρησκεία
Γραμμική γραφή Α΄
τείχη
Έβανς
Βέντρις
Κοινός μυκηναϊκός πολιτισμός
Παρακμή μυκηναίκου πολιτισμού
Ανάκτορο
Μινωϊκή Κρήτη
αγγεία
6. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως ΣΩΣΤΟ ή ΛΑΘΟΣ
 Μέσα στα μινωικά ανάκτορα ζούσε μόνο ο βασιλιάς με την οικογένειά του.
 Τα μινωικά ανάκτορα ήταν οχυρωμένα.
 Η Γραμμική γραφή Α’ δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί.
 Οι Μινωίτες λάτρευαν τους θεούς τους σε μεγάλους λαμπρούς ναούς.
 Τα ρυτά είναι αγγεία που κυρίως απεικονίζουν κεφάλια ζώων
 Οι μινωικές τοιχογραφίες απεικονίζουν κυρίως θέματα εμπνευσμένα από την φύση
και χρησιμοποιούν έντονα χρώματα.
 Τα μυκηναϊκά ανάκτορα έχουν πολύ πιο σύνθετα σχέδια από τα αντίστοιχα μινωικά.
 Οι δήμοι της μυκηναϊκής κοινωνίας ήταν οι γεωργοί και οι δούλοι των οικισμών.
7. Να συμπληρώσετε την πυραμίδα ώστε να παρουσιάζεται η δομή της μυκηναϊκής
κοινωνίας.

1
ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ
1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:
3000 – 1100 π. Χ. 1100-800 πΧ 800-500 πΧ 500-323 πΧ 323-146 πΧ 146πΧ-330 μΧ
2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που εμφανίστηκαν στον
ελλαδικό χώρο κατά την εποχή του χαλκού.
Α…κυκλαδικός……….…..
Β…μινωϊκός………………
Γ…μυκηναϊκός…………….
3. Κυκλώστε το σωστό:
Α Ο αρχαιολόγος που ανάσκαψε στην Κνωσό το παλάτι του μυθικού βασιλιά Μίνωα
ήταν ο:
Α. Σλήμαν Β. Έβανς
Γ. Λέψιους Δ. Φλίντερς Πέτρι
Β. Τα «ταυροκαθάψια» ήταν:
Α. ομάδες γυναικείων θεοτήτων Β. είδος ταυρομαχίας
Γ. θυσίες ταύρων Δ. αγγεία με μορφή ταύρου
Γ .Πού δεν υπάρχει ανάκτορο;
Α. στη Φαιστό Β. στη Ζάκρο
Γ. στα Μάλια Δ. στην Πραισό
Δ. Τα μινωικά ανάκτορα είναι:
Α. Λιτά και επιβλητικά Β. Δεν είναι οχυρωμένα
Γ. Οχυρωμένα Δ. Προσανατολισμένα στον
άξονα Β - Α
Ε. Ποιο στοιχείο δεν συνθέτει τον κοινό Μυκηναϊκό πολιτισμό;
Α. θρησκεία Β. γλώσσα
Γ. τεχνολογικά επιτεύγματα Δ. κοινωνική και πολιτική
οργάνωση

2
4. Να συμπληρώσετε τα κενά ώστε οι προτάσεις να είναι ιστορικά ορθές:
Ο Μινωϊκός πολιτισμός πήρε το όνομά του από τον μυθικό βασιλιά…Μίνωα….
Ιερό δένδρο στην μινωϊκή θρησκεία ήταν η …ελιά..
Τα ωραιότερα αγγεία των Μινωϊτών είναι τα πολύχρωμα…καμαραϊκά…..
Ο …Σλήμαν………ανέσκαψε την ακρόπολη των Μυκηνών.
Ο μυκηναϊκός πολιτισμός δανείστηκε από τους Μινωίτες …τεχνολογικά επιτεύγματα..,
…μορφές τέχνης……. και την……ιδέα της γραφής…….
Η Γραμμική β είναι γραφή…συλλαβική….
Η κατάρρευση του μυκηναϊκού πολιτισμού πιθανόν οφείλεται σε α)
μετακίνηση νέων ελληνικών φύλων (κάθοδος των Δωριέων),
β)εσωτερικές αναταραχές. και γ) αναστάτωση που επικρατεί αυτή την
περίοδο στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου, με την πτώση του
κράτους των Χετταίων και με τις επιθέσεις των λεγόμενων «λαών της
θάλασσας» εναντίον της Αιγύπτου
Οι Μυκηναίοι λάτρευαν τους ……12 θεούς του Ολύμπου….. εκτός
από τον θεό…Απόλλωνα..
Οι θολωτοί τάφοι αποτελούνται από…λίθινο διάδρομο.., τον…κυκλικό θάλαμο..και την
…θολωτή οροφή …
Οι Μυκηναίοι κάλυπταν τα πρόσωπα των νεκρών βασιλιάδων τους με
χρυσές…προσωπίδες….
5. Να συνδέσετε με μια γραμμή τις λέξεις που έχουν σχέση:
Κνωσός
Γραμμική γραφή β’
Κυκλώπεια
Ρυτά
Κάθοδος των Δωριέων
Προθάλαμος
Κοινή θρησκεία
Γραμμική γραφή Α΄
τείχη
Έβανς
Βέντρις
Κοινός μυκηναϊκός πολιτισμός
Παρακμή μυκηναίκου πολιτισμού
Ανάκτορο
Μινωϊκή Κρήτη
αγγεία
6. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως ΣΩΣΤΟ ή ΛΑΘΟΣ
 Μέσα στα μινωικά ανάκτορα ζούσε μόνο ο βασιλιάς με την οικογένειά του. Λ
 Τα μινωικά ανάκτορα ήταν οχυρωμένα. Λ
 Η Γραμμική γραφή Α’ δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί. Σ
 Οι Μινωίτες λάτρευαν τους θεούς τους σε μεγάλους λαμπρούς ναούς. Λ
 Τα ρυτά είναι αγγεία που κυρίως απεικονίζουν κεφάλια ζώων Σ
 Οι μινωικές τοιχογραφίες απεικονίζουν κυρίως θέματα εμπνευσμένα από την φύση και
χρησιμοποιούν έντονα χρώματα. Σ
 Τα μυκηναϊκά ανάκτορα έχουν πολύ πιο σύνθετα σχέδια
από τα αντίστοιχα μινωικά.Λ
 Οι δήμοι της μυκηναϊκής κοινωνίας ήταν οι γεωργοί και οι
δούλοι των οικισμών. Λ
7. Να συμπληρώσετε την πυραμίδα ώστε να
παρουσιάζεται η δομή της μυκηναϊκής κοινωνίας.

Παρουσιάσεις

Ενότητα 5η:
Ο μυκηναϊκός κόσμος
Μπακάλης Κώστας
history-logotexnia.blogspot.com

A. Κοινωνική, πολιτική και
οικονομική οργάνωση
i. ΟΝΟΜΑΣΙΑ Ο πολιτισμός που αναπτύχθηκε
στην ηπειρωτική Ελλάδα κατά
την ύστερη Εποχή του Χαλκού
(1600-1100 π.Χ.) ήταν ο πρώτος
μεγάλος ελληνικός πολιτισμός.
Την ονομασία του επινόησαν οι
αρχαιολόγοι από το
σημαντικότερο κέντρο της
εποχής, τις Μυκήνες.

Πότε αναπτύχθηκε ο μυκηναϊκός πολιτισμός;
Από πού πήρε το όνομά του;
Ποιοι επιστήμονες- μελετητές των υλικών καταλοίπων του παρελθόντος-
ονοματοδοτούν ένα πολιτισμό;

◄ Ερρίκος Σλήμαν
Την αρχή του μυκηναϊκού
πολιτισμού σημαδεύουν
οι πλούσιοι βασιλικοί
τάφοι  ανέσκαψε στην
ακρόπολη των Μυκηνών
ο Ερρίκος Σλήμαν.

▲ Αναπαράσταση του ταφικού κύκλου Α των Μυκηνών (Πελοπόννησος), όπου έκανε πρώτος
ανασκαφές ο Ερρίκος Σλήμαν.

Α.Περίοδος των πλούσιων
βασιλικών τάφων
(1600-1450 π.Χ.).
Β. Ανακτορική περίοδος
(1400-1200 π.Χ.) Τότε κτίζονται
τα πρώτα ανάκτορα (Μυκήνες, Τίρυνθα,
Πύλος, Θήβα). Διήρκεσε δύο αιώνες, δηλαδή
έως το 1200 π.Χ., οπότε τα ανάκτορα
καταστρέφονται ή παρακμάζουν.
ii. Φάσεις

► Σε ποιες περιόδους μπορείτε να διαιρέσετε την ιστορία
του μυκηναϊκού κόσμου;

iii. Τα μυκηναϊκά ανάκτορα
Τα ανάκτορα, χτισμένα συνήθως στην κορυφή
οχυρωμένων ακροπόλεων, ήταν τα
πολυδύναμα διοικητικά κέντρα των διαφόρων επικρατειών
στις οποίες είχε χωριστεί η μυκηναϊκή Ελλάδα.

► Πότε και πού χτίζονται τα πρώτα μυκηναϊκά ανακτορικά
συγκροτήματα;
▲ Η Ακρόπολη των Μυκηνών χτισμένη στην κορυφή του λόφου. Κάτω απλώνεται η
πεδιάδα του Άργους.

► Σύγκριση – διαφορές μινωικού ανακτόρου – μυκηναϊκού μεγάρου

► Ποια περιοχή της Πελοποννήσου ήταν το κύριο κέντρο
αυτού του πολιτισμού;.

ποικίλα τεχνολογικά επιτεύγματα,
μορφές τέχνης
την ιδέα της γραφής.
iv. ΕΠΙΡΡΟΗ – ΕΠΙΔΡΑΣΗ.
► Από τους Μινωίτες δανείστηκαν οι Μυκηναίοι:

Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΟΥΣ ΜΥΚΗΝΑΙΟΥΣ
Μετά τη γοργή ανοδική πορεία περί το 1550, οι Μυκήνες είναι, πολιτικά και
καλλιτεχνικά, ένα κέντρο πλούσιο και με επιρροή και η δύναμή τους θα βαίνει
αυξανόμενη, σε αντίστροφη αναλογία με την παρακμή της Κρήτης. Οι σχέσεις
με το νησί, εμπορικές στην αρχή, πρέπει κάποια στιγμή να εκτράπηκαν σε
λεηλασίες, γιατί οι Μυκηναίοι δελεάστηκαν από τη λάμψη του κρητικού
πολιτισμού. Το αποτέλεσμα ήταν μια γενικευμένη αφομοίωση του μινωικού
πολιτισμού από τους Μυκηναίους, ένας εκμινωισμός που περιλαμβάνει
τόσο πτυχές υλικές και εξωτερικές, με μινωικά αντικείμενα και διακοσμητικές
τεχνικές που δημιουργήθηκαν σε μυκηναϊκό έδαφος, όσο και οργανωτικές,
μεταξύ των οποίων πρέπει να συγκαταλεχθεί η υιοθέτηση της μινωικής γραφής
για τα ελληνικά.Martin S. Ruiperez – José L. Melena,
Οι Μυκηναίοι Έλληνες, Μετ. Μελ. Παναγιωτίδου (Καρδαμίτσα), σ. 17
► Πώς επέδρασε ο μινωικός πολιτισμός στους Μυκηναίους;

v. ΠΡΩΤΟΤΥΠΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΜΑΤΑ
Η δημιουργική πνοή και η πρωτοτυπία των Μυκηναίων γίνεται αισθητή κυρίως στον τομέα
της μνημειακής αρχιτεκτονικής*, όπως είναι:
- οι κυκλώπειες οχυρώσεις των ακροπόλεων
- οι εντυπωσιακοί θολωτοί τάφοι.

► Η Πύλη των λεόντων, στην ακρόπολη των Μυκηνών. Για πρώτη φορά η
μνημειακή γλυπτική εμφανίζεται στο ευρωπαϊκό έδαφος. Βλέποντας αυτό το
αρχιτεκτονικό σύνολο, πώς φαντάζεσαι το χαρακτήρα των Μυκηναίων;

◄ Κυκλώπεια
Τείχη

► Κυκλώπειες οχυρώσεις ακροπόλεων

► Η Πύλη της Ακρόπολης των Μυκηνών

Τη στέρεη
οικονομική βάση
αποτελούσαν η
γεωργία και η
κτηνοτροφία.
Βιοτεχνικοί κλάδοι.
Η ελεφαντουργία, η
λιθοτεχνία, η
μεταλλουργία.
Ακτινοβολία
μυκηναϊκού κόσμου
οφείλονται κυρίως
στην ανάπτυξη της
ναυτιλίας και του
εμπορίου.
Ιδιαίτερα από τα
μέσα του 15ου
αιώνα π.Χ., οπότε οι
Μυκηναίοι, όπως
υποστηρίζεται,
κατέλαβαν την
Κνωσό, το ελληνικό
μυκηναϊκό στοιχείο
δεσπόζει βαθμιαία
στη θάλασσα και
εξαπλώνεται στη
Μεσόγειο
vi. ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

► Μια τέτοια θαλάσσια εξάπλωση δε θα έγινε πάντα με ειρηνικό τρόπο.
Ο Τρωικός πόλεμος απηχεί υπερπόντιες πολεμικές επιχειρήσεις της εποχής

▲ Ήταν πάντοτε ειρηνικές οι θαλάσσιες
δραστηριότητες των Μυκηναίων;

vii. ΔΕΣΜΟΙ – ΣΥΝΕΚΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Δημιουργήθηκε ένας ενιαίος πολιτισμός,
ο πολιτισμός της μυκηναϊκής κοινής.
Δημιουργήθηκε ένας ενιαίος πολιτισμός,
ο πολιτισμός της μυκηναϊκής κοινής.
Κοινή θρησκεία και
τις μεταθανάτιες
δοξασίες, όπως τις
ανιχνεύουμε μέσα
από τα έθιμα και τις
πρακτικές ταφής.
Κοινή θρησκεία και
τις μεταθανάτιες
δοξασίες, όπως τις
ανιχνεύουμε μέσα
από τα έθιμα και τις
πρακτικές ταφής.
ομοιομορφία στην
κοινωνικοπολιτική
οργάνωση και τους
θεσμούς.
ομοιομορφία στην
κοινωνικοπολιτική
οργάνωση και τους
θεσμούς.
Κοινή γλώσσα –
μαρτυρημένη σε
Γραμμική γραφή Β.
Κοινή γλώσσα –
μαρτυρημένη σε
Γραμμική γραφή Β.

VIII. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗΣ
ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Β. ΓΡΑΜΜΙΚΗ Β΄ΓΡΑΦΗΠήλινεςεπιγραφές
γραμμένες σε
γραμμική γραφή
Β΄
ανακαλύφθηκαν:
Κνωσός, Πύλος,
Θήβα, Μυκήνες,
Τίρυνθα, Χανιά.
Δραστηριότητες
Καταγράφονται
δραστηριότητες
εμπορικές –
οικονομικές
(διακίνηση
γεωργικών-
κτηνοτροφικών
προϊόντων).
Πληροφορίες
Έμμεσα μας
πληροφορούν για
θρησκεία –
διοίκηση
Μυκηναίων.

Γραμμική Β΄
Χρησιμοποιήθηκε από εξειδικευμένους γραφείς
Αποκρυπτογραφήθηκε το 1952
από τους
M. Ventris και J. Chadwick
Τότε διαπιστώθηκε ότι η γλώσσα
των πινακίδων ήταν ελληνική.

Η γραφή των πινακίδων είναι
συλλαβική, δηλαδή κάθε
σύμβολο αποδίδει μια συλλαβή
(πα, τα, ρο, μα, τι).
Είτε προήλθε από τη Γραμμική
Α της Κρήτης είτε γεννήθηκε
στην ηπειρωτική Ελλάδα και
μεταφέρθηκε στην Κρήτη.
Την κατείχαν μόνο
εξειδικευμένοι γραφείς.
Εξαφανίστηκε γύρω στο 1200
π.Χ., μετά την πτώση των
ανακτόρων.

◄ Γιατί η αποκρυπτογράφηση
της Γραμμικής γραφής Β έχει
ιδιαίτερη σημασία για τους
Έλληνες;

Γ. Η εξάπλωση και η κατάρρευση
του μυκηναϊκού κόσμου
i. ΕΞΑΠΛΩΣΗ. Μετά την κυριαρχία τους στην Κρήτης
(1450 π.Χ.), οι Μυκηναίοι γίνονται θαλασσοκράτορες. Σε
ολόκληρο τον χώρο του Αιγαίου και στα μικρασιατικά παράλια
ιδρύουν αποικίες και εμπορικούς σταθμούς..

► Παράλληλα, για την αναζήτηση πρώτων υλών και αγορών ταξιδεύουν μέχρι την
Εγγύς Ανατολή, τη νότια Ιταλία, τη Σικελία, την Ισπανία και φαίνεται να έχουν
σποραδικές επαφές με την Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη. Αποικίζουν συστηματικά
την Κύπρο και έρχονται σε επαφή με το κράτος των Χετταίων. Τα αρχεία των Χετταίων
ονομάζουν τους Μυκηναίους Αχιγιάβα (Αχαιούς) και τονίζουν ότι το βασίλειό τους
είναι υπολογίσιμη ναυτική δύναμη

ii. κατάρρευση
Η κάμψη της
δύναμης των
Μυκηναίων.
Η καταστροφή
ανακτόρων,
ακροπόλεων και
συνοικισμών.
Η εξαφάνιση της
Γραμμικής Β΄
γραφής.
► Την κατάρρευση δείχνουν:

Κάθοδος
Δωριέων
Εσωτερικές
αναταραχές
Επιδρομές
«λαών
θαλάσσης»

Μυκηναϊκός
πολιτισμός
Καβαλιέρου Αικατερίνη

• Οι Αχαιοί ήταν ένα φύλο που ήρθε από το
Βορρά και εγκαταστάθηκε στην κεντρική
και νότια Ελλάδα.
• Ο πολιτισμός
αυτός πήρε το
όνομά του από
τις Μυκήνες.

Οι Αχαιοί
κατέλαβαν
την Κρήτη,
αφού είχε
καταστραφεί
από την
έκρηξη του
ηφαιστείου
της Θήρας.

• Έκαναν εκστρατεία και κατά της Τροίας,
γιατί η θέση της ήταν σημαντική για το
εμπόριο.
•Μετά από
10 χρόνια,
κατάφεραν
να την
κατακτήσουν.

• Οι Μυκηναίοι ήταν σπουδαίοι έμποροι και
ταξίδευαν συχνά στην Κύπρο για τον
άφθονο χαλκό της.
• Τεχνίτες και αγγειοπλάστες έφτιαξαν εκεί
πόλεις με ψηλά τείχη και εργάζονταν εκεί.
• Από αυτούς έμαθαν οι Κύπριοι να μιλούν
την ελληνική γλώσσα.

Σπουδαίες πόλεις ήταν το Κίτιο και η Έγκωμη.

• Ήταν το κέντρο του Μυκηναϊκού πολιτισμού.

• Χτίστηκε πάνω σε
λόφο και ήταν
περιτριγυρισμένη
με γερά τείχη.
• Οι πέτρες αυτών
ήταν τόσο
μεγάλες που
πίστευαν ότι τις
έφτιαξαν
κύκλωπες.
Έτσι ονομάστηκαν
κυκλώπεια τείχη.

• Μέσα στην ακρόπολη υπήρχε το
ανάκτορο όπου ζούσε ο βασιλιάς με την
οικογένειά του.
• Ο θρόνος του βρισκόταν στο μέγαρο, μια
μεγάλη αίθουσα στο ισόγειο του
ανακτόρου.

• Ο λαός ζούσε γύρω από την ακρόπολη και
όταν πλησίαζαν εχθροί έμπαιναν μέσα για
να προστατευτούν.
• Η κεντρική είσοδος που χρησιμοποιούσαν
ήταν η πύλη των λεόντων.

• Ασχολήθηκαν πολύ με το εμπόριο,
επηρεασμένοι από τον Κυκλαδικό και το
Μινωικό πολιτισμό.
• Μετέφεραν σε άλλες χώρες αγγεία, λάδι,
κρασί, όπλα και κοσμήματα.
• Έφερναν στις Μυκήνες χρυσό, ασήμι,
χαλκό, ελεφαντόδοντο και πολύτιμες
πέτρες.
• Ο Όμηρος τις ονόμασε πολύχρυσες.

• Ήταν σπουδαίοι πολεμιστές και γυμνάζονταν
ώστε να είναι δυνατοί για τους πολέμους.
• Είχαν χάλκινες πανοπλίες, με θώρακα,
περικνημίδες, ασπίδα και κράνη.

• Διασκέδαζαν τρώγοντας, πίνοντας και
κάνοντας αγώνες.
• Υπήρχε πάντα κάποιος αοιδός που έπαιζε
λύρα και τραγουδούσε ηρωικά τραγούδια.

• Οι Μυκηναίες
φορούσαν πολύχρωμες
μακριές φούστες και
μπλούζες με μακριά
μανίκια.
• Φορούσαν πολλά
κοσμήματα.
• Χτενίζονταν και
βάφονταν πολύ ωραία.

• Κάθε πόλη είχε το βασιλιά της.
• Όταν ήθελε να ανακοινώσει κάτι στο λαό,
τον καλούσε στην αγορά.
• Όλοι υπάκουαν στις αποφάσεις του.

• Λάτρευαν τη Μεγάλη Θεά. Κυρίως, μερικούς
θεούς του Ολύμπου.
• Πρόσφεραν προϊόντα της γης, αλλά θυσίαζαν
και ζώα.

• Πίστευαν ότι οι νεκροί ζουν μετά το θάνατο.
• Έφτιαχναν μεγάλους θολωτούς τάφους για
τους βασιλικούς και σκέπαζαν το πρόσωπό
τους με χρυσές προσωπίδες.

• Στους τάφους βρέθηκαν πολλά κτερίσματα.

• Οι Μυκηναίοι μιλούσαν ελληνικά και
επηρεασμένοι από τη γραφή των Μινωιτών
ανακάλυψαν τη Γραμμική Β’, η οποία
θεωρείται η πρώτη ελληνική γραφή.

• Οι Μυκηναίοι επηρεάστηκαν από τη τέχνη
των Μινωιτών.
• Έκαναν τοιχογραφίες με πολεμικές σκηνές,
σκηνές από κυνήγι και ιερές τελετές.

• Κατασκεύαζαν πολλών ειδών αγγεία, ακόμα
και από κρύσταλλο.
• Έφτιαχναν πανοπλίες, σκεύη και όπλα από
διάφορα μέταλλα. Ακόμα, προσωπίδες για
τους νεκρούς.

• Οι γλύπτες έφτιαχναν αγαλματάκια από πηλό και
ελεφαντόδοντο.
• Τα μεγαλύτερα γλυπτά, τα έφτιαχνα από πέτρα.

• Μετά τη λήξη του Τρωικού πόλεμου και
την κατάκτηση της Τροίας, οι Μυκηναίοι
άρχισαν να χάνουν τη δύναμή τους.
• Ο πολιτισμός, όμως, έχει χαράξει την
ελληνική ιστορία.
• Η ανακάλυψη των Μυκηνών έγινε από τον
Ερρίκο Σλήμαν, το 1876.

Γιατί πιστεύεις ότι
έχασε τη δύναμη του
ο Μυκηναϊκός
πολιτισμός, μετά τον
Τρωϊκό πόλεμο;

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ
Μυκηναϊκός πολιτισμός
Αχαιοί οι πρώτοι Έλληνες
Δρακιού Τσαμπίκα

Την ίδια περίοδο που άκμασαν ο Κυκλαδικός και ο Μινωικός πολιτισμός
ένας νέος λαός ήρθε από το Βορρά και εγκαταστάθηκε στη κεντρική και
νότια Ελλάδα. Αυτοί ήταν οι πρώτοι Έλληνες και ονομάστηκαν Αχαιοί.
Γνώρισαν το
Κυκλαδικό και
Μινωικό πολιτισμό
και δημιούργησαν
το δικό τους που
ονομάστηκε
Μυκηναϊκός.
Η μεγαλύτερη
πόλη του
Μυκηναϊκού
πολιτισμού ήταν
οι Μυκήνες.
Άλλα μυκηναϊκά
κέντρα ήταν η
Θήβα, η Σπάρτη,
η Αθήνα, η
Ιωλκός, ο
Ορχομενός κ.α.
Οι Αχαιοί έκαμαν εκστρατεία εναντίον της Τροίας. Ο πόλεμος
κράτησε 10 χρόνια και οι Αχαιοί νίκησαν. Οι Αχαιοί ήθελαν
την Τροία εξαιτίας της στρατηγικής της θέσης, για να
δημιουργήσουν εκεί ένα δικό τους εμπορικό σταθμό.

Ο Ερρίκος Σλήμαν
ήταν ο αρχαιολόγος
που ανακάλυψε τις
Μυκήνες.
Οι Αχαιοί ήταν έμποροι και με τα
πλοία τους ταξίδευαν σε όλη τη
Μεσόγειο μέχρι την Αίγυπτο και
την Κύπρο.
Κατέλαβαν την Κρήτη μετά την
έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας.
Οι Μυκηναίοι ταξίδευαν
συχνά στην Κύπρο και
έπαιρναν από εκεί χαλκό.
Κάποιοι Αχαιοί
εγκαταστάθηκαν εκεί με
τις οικογένειές τους και
μαζί έφεραν και τη
θρησκεία τους και τις
συνήθειές τους.
Οι Κύπριοι έμαθαν την
ελληνική γλώσσα που
μιλάνε μέχρι σήμερα.

Στην Πελοπόννησο βρίσκονται
σήμερα τα ερείπια από τη
σπουδαία πόλη των Μυκηνών.
Κάποτε υπήρχε εκεί το
μεγαλύτερο κέντρο του
Μυκηναϊκού πολιτισμού.
ήταν χτισμένη πάνω σε
δυσκολοπρόσιτο λόφο και
ήταν περιτριγυρισμένη από
τεράστια τείχη.
Μέχρι σήμερα τα ονομάζουν
κυκλώπεια τείχη γιατί
πίστευαν ότι τα είχαν φτιάξει
Κύκλωπες.

Τη μεγάλη πύλη του τείχους
στολίζουν μέχρι σήμερα δυο
πέτρινα λιοντάρια. Είναι η πύλη
των λεόντων,
Υπήρχε μια μεγάλη πύλη -
είσοδος που έκλεινε από δυο
τεράστιες χάλκινες πόρτες.
Η πύλη των λεόντων

Μέσα στην ακρόπολη βρισκόταν το
ανάκτορο όπου έμενε ο βασιλιάς και η
οικογένειά του.
Το ανάκτορο είχε πολλά δωμάτια και
λουτρά για την βασιλική οικογένεια.
Οι τοίχοι του ανακτόρου ήταν στολισμένοι
με τοιχογραφίες που παρίσταναν σκηνές
πολέμου και κυνηγιού.
Στο ισόγειο υπήρχε μια
μεγάλη αίθουσα, το μέγαρο.
Εκεί ήταν ο θρόνος του βασιλιά.
Στο κέντρο της υπήρχε μια
στρογγυλή εστία όπου έκαιγε
συνέχεια φωτιά. Εκεί ο βασιλιάς
διασκέδαζε με τους φίλους του.

Μέσα στην ακρόπολη υπήρχαν
αποθήκες, εργαστήρια,
θησαυροφυλάκια και σπίτια για
τους φρουρούς, τεχνίτες,
αξιωματικούς.
Υπήρχαν ακόμη υπόγειες
δεξαμενές νερού και το ιερό των
θεών.
Ο λαός έμενε στη πόλη των
Μυκηνών γύρω από την
ακρόπολη. Όταν όμως
κινδύνευαν έμπαιναν όλοι
μέσα σε αυτήν.

Η καθημερινή ζωή των Μυκηναίων

Οι Μυκηναίοι ήταν σπουδαίοι έμποροι. Τα μυκηναϊκά καράβια ταξίδευαν
σε όλη τη Μεσόγειο . Πουλούσαν αγγεία, λάδι, κρασί, όπλα, κοσμήματα
και έφερναν στις Μυκήνες πολύτιμα μέταλλα, ελεφαντόδοντο και
πολύτιμες πέτρες. Οι Μυκηναίοι είχαν τόσο χρυσάφι στα
θησαυροφυλάκιά τους, ώστε ο Όμηρος ονομάζει την πόλη τους
πολύχρυσες Μυκήνες.
Ξίφη με λαβές φτιαγμένες
από χρυσάφι
Μυκηναϊκά κοσμήματα

Οι Μυκηναίοι ήταν σπουδαίοι πολεμιστές.
Είχαν πολλούς εχθρούς και γυμνάζονταν συνέχεια
για να είναι πάντα έτοιμοι για πόλεμο.
Φορούσαν χάλκινες
πανοπλίες, με
θώρακα,
περικνημίδες, ασπίδα
και κράνη από χαλκό
ή από δόντια
αγριόχοιρου.
Ήταν σπουδαίοι
ιππείς και
πολεμούσαν πάνω
σε άρματα που τα
έσερνα άλογα.

Οι γυναίκες φορούσαν
μακριές φούστες και
μπλούζες με μακριά μανίκια.
Χτενίζονταν όμορφα,
έφτιαχναν πολλές μπούκλες,
βάφονταν και στολίζονταν με
πολλά κοσμήματα.
Οι άντρες φορούσαν χιτώνες,
κούρευαν τα μαλλιά τους κι
άφηναν γενειάδα και μουστάκι.
Άντρες και γυναίκες
φρόντιζαν πολύ το
σώμα τους. Έκαναν
λουτρά και άλειφαν
το σώμα τους με
αρωματικά έλαια.
Αγαπούσαν πολύ
τη διασκέδαση και
τη μουσική.
Οργάνωναν
γιορτές από τις
οποίες ποτέ δεν
έλειπε ο αοιδός.
Κάθε πόλη είχε τον
βασιλιά της, που έμενε
στο ανάκτορο. Ο
βασιλιάς είχε μεγάλη
εξουσία και κανείς δεν
τολμούσε να μην
υπακούσει στις εντολές
του. Όταν ήθελε να
μιλήσει στο λαό τους
καλούσε στην αγορά.

Η θρησκεία και η γραφή των Μυκηναίων

Οι Μυκηναίοι λάτρευαν τη Μεγάλη
θεά και πολλούς από τους δώδεκα
θεούς του Ολύμπου: τον Δία, την
Ήρα, την Αθηνά , τον Ποσειδώνα.
Τους λάτρευαν μέσα σε μικρούς
ναούς ή σε ιερά άλση. Τους
πρόσφεραν φρούτα, σπόρους,
γάλα, μέλι και θυσίαζαν στο βωμό
μικρά ζώα για να τους
ευχαριστήσουν.

Οι Μυκηναίοι πίστευαν ότι
οι νεκροί ζουν μετά το
θάνατό τους. Έκτιζαν μέσα
στις πλαγιές των λόφων
θολωτούς τάφους και εκεί
τοποθετούσαν τους
βασιλικούς νεκρούς.
Σκέπαζαν τα
πρόσωπα των
νεκρών με χρυσές
προσωπίδες
Μέσα στους τάφους
έβαζαν τα προσωπικά
αντικείμενα των νεκρών ,
τα κτερίσματα. Αυτά ήταν
αγγεία, κοσμήματα, όπλα
κ.α.

Οι Μυκηναίοι μιλούσαν ελληνικά.
Δημιούργησαν ένα είδος γραφής
που ονομάστηκε Γραμμική Β’
Έγραφαν με ένα μυτερό ξυλαράκι
πάνω σε πλάκες φτιαγμένες από
μαλακό πηλό.
Οι επιστήμονες έχουν καταφέρει
να διαβάσουν τα γράμματα της
Γραμμικής Β’ και έτσι σήμερα
γνωρίζουμε πολλά πράγματα για
τη ζωή τους μέσα από τα κείμενα
τους.

Η τέχνη των Μυκηναίων

Οι Μυκηναίοι επηρεασμένοι από τους Μινωίτες δημιούργησαν
σπουδαίες τοιχογραφίες που στόλιζαν τα σπίτια και τα ανάκτορά τους
Σε αντίθεση
όμως με τους
Μινωίτες οι
Μυκηναίοι
ζωγράφιζαν
ιππείς…
Πολεμικές
σκηνές…
Σκηνές από κυνήγι…
Σκηνές από
ιερές τελετές…

Οι Μυκηναίοι έφτιαχναν αγγεία από χαλκό , μέταλλο και κρύσταλλο
σε διάφορα σχέδια και τα πουλούσαν σε όλη τη Μεσόγειο.
Πήλινα αγγεία
Μεταλλικά αγγεία
Κρυστάλλινο αγγείο

Οι Μυκηναίοι ήταν σπουδαίοι μεταλλοτεχνίτες.
… χρυσά κύπελλα…
…χρυσές προσωπίδες…
…μεγάλα ξίφη με χρυσές λεπτομέρειες…
Έφτιαχναν χρυσά κοσμήματα…

Οι Μυκηναίοι ήταν και σπουδαίοι γλύπτες.
Έφτιαχναν και μεγαλύτερα
γλυπτά από πέτρα όπως τα δυο
πέτρινα λιοντάρια στη πύλη των
λεόντων.
Οι Μυκηναίοι ή Αχαιοί απέκτησαν μεγάλη δύναμη που όμως άρχισαν να
χάνουν μετά των Τρωικό πόλεμο.
Έφτιαχναν αγαλματάκια από
πηλό και ελεφαντόδοντο.

Πηγή: Βίλη Καραγιώργου

Ήταν όμως και στους δυο
πολιτισμούς διακοσμημένα
με τοιχογραφίες και σ’ αυτά
διεξάγονταν το εμπόριο.
Πηγή: Βίλη Καραγιώργου

Ιστορία Γ΄. Επανάληψη 10ης ενότητας:΄΄Η εποχή του χαλκού στην Ελλάδα Γ. Ο Μυκηναϊκός πολιτισμός ΄΄

More Related Content

What's hot

Viewers also liked

Similar to Ιστορία Γ΄. Επανάληψη 10ης ενότητας:΄΄Η εποχή του χαλκού στην Ελλάδα Γ. Ο Μυκηναϊκός πολιτισμός ΄΄

More from Χρήστος Χαρμπής

Recently uploaded

Ιστορία Γ΄. Επανάληψη 10ης ενότητας:΄΄Η εποχή του χαλκού στην Ελλάδα Γ. Ο Μυκηναϊκός πολιτισμός ΄΄