Osnovni pojmovi rada električnih sistema na vozilu

2. Elektronika u automobiluElektronika u automobilu
1 Uvod u automobilsku tehniku
2 Sistemski pristup kontroli i instrumentaciji u automobilu
3 Osnove elektronske kontrole rada motora
4 Senzori i aktuatori
5 Digitalna kontrola rada motora
6 Kontrola kretanja vozila
7 Instrumentacija i telemetrija u automobilu
8 Dijagnostika
9 Budućnost elektronskih sistema u automobilu

3. Automobil kao “kućni aparat”.
Prilagođen korisniku – “user friendly”.
Upoređenje: Automobil – PC
Veličina - bar šest kutija.
Instalacija točkova, sedišta i programa u el. sisteme.
Dokumentacija nejasna.
Kvarovi na svakih 100 km.
Evolucija automobilske elektronike
U početku spori prodor elektronike zbog malih dobitaka.
Prva pojava kasnih 50-tih i ranih 60-tih, nije dobro prihv.
Novi zakoni o emisiji izduvnih gasova.
Razvoj digitalne elektronike
Uvod u automobilsku tehnikuUvod u automobilsku tehniku

4. Fizička struktura automobila
1. Motor
2. Pogon (transmisija, diferencijal, osovine)
3. Amortizeri
4. Upravljanje
5. Kočnice
6. Instrumentacija
7. Elektrika/elektronika
8. Kontrola kretanja
9. Sigurnost
10. Udobnost
11. Zabava, komunikacija/navigacija

5. Položaj motora i pogon

6. Motor
Obezbeđuje snagu za:
Kretanje automobila,
za hidraulične sisteme,
pneumatske sisteme,
za električne sisteme.
Najčešće korišćena klasa motora:
Sa unutrašnjim sagorevanjem
Sa klipovima,
4-taktni
Naftni derivati kao gorivo
Paljenje varnicom
Hlađenje tečnošću

7. Delovi motora
Blok motora
Cilindri
Kolenasto vratilo
Klip
Klipnjača
Bregasta osovina
Ventili
Dotok goriva
Paljenje
Izduvavanje
Hlađenje
Električni sistem

8. Veza klipa i radilice
Glava cilindra
Usisni i izduvni ventili za svaki cilindar.
Rad ventila - bregovi (cams) na bregastoj osovini.
Snažne opruge za zatvaranje ventila.
Varijante motora sa bregastom osovinom iznad glave cilindra.

9. Mehanizam za otvaranje ventila

10. 4-takni ciklus
Dva obrtaja radilice
1. Usisavanje
2. Kompresija
3. Sagorevanje
4. Izduvavanje
Gornji mrtvi centar
Spoljašnja mrtva tačka
TDC-top dead center
Donji mrtvi centar
Unutrašnja mrtva tačka
BDC-bottom dead center

11. Impulsi snage 4-taktnog motora

12. Kontrola rada motora
Regulaisanje snage motora prema zahtevima vozača
Pedala gasa (accelerator pedal) - Položaj leptira (throttle plate)
Proporcionalna količina goriva – karburator, ubrizgavanje

13. Sistem za paljenje – generisanje varnice
Iniciranje sagorevanja
Trajanje varnice - 1 ms
Visoki napon 20-40 kV
Procep: 0.6 – 1 mm

14. Princip generisanja varnice

15. Razvodnik paljenja - distributor

16. Struja kroz primarni namotaj

17. Tajming paljenja
Otvaranje i zatvaranje kontakta - bregasti točkić na osovini razvodnika.
Trenutak generisanja varnice u odnosu na TDC – ugao paljenja.
Promena ugla paljenja sa brzinom motora – spark advance
Zavisnost ugla paljenja od pritiska u komori za dotok goriva (manifold)

18. Alternativni motori
Dizel motori,
Dvotaktni motori,
Električni motori,
Hibridni motori (serijski i paralelni)
Gorive ćelije – vodonik i kiseonik

19. Pogonski sistem
Motor
Transmisija – prenos (ručni i automatski)
Pogonska osovina (motor napred, pogon na zadnje točkove!)
Diferencijal
Pogonski točkovi
Automatski prenos
Hidraulična spojnica

20. Menjač – Planetarni sistem zupčanika

21. Diferencijal
Prenos smera obrtanja u odgovarajuću stranu sa svaki točak
Omogućava različitu brzinu točkova
Povećanje momenta
Vozila sa pogonom
Napred:
Transosovinski sistem

22. Sistem za vešanje - Suspension
Veza točkova sa telom automobila
Izolacija kretanja tela automobila od vertikalnog kretanja točkova

23. Amortizer - Shock Absorber
Mogućnost elektronske kontrole

24. Kočnice - Brakes
Disipacija kinetičke energije vozila u toku zaustavljanja.
Doboš i Disk sistemi.
Elektronska kontrola kočenja – ABS (antilock braking system)

25. Sistem za upravljanje vozilom – Steering system
Zakošenje (inclination)
Hidraulični upravljački sistem
Snaga pobude i potrebna snaga za okretanje upravljača

26. Dijagram potrebne snage i raspoložive hidraulične snage

27. Sistemi za kontrolu i instrumentacijaSistemi za kontrolu i instrumentacija
SISTEM (elektronski):
Skup komponenata (elektronskih) koje funkcionišu
zajedno u cilju izvršavanja određenog zadatka.
Senzori i aktuatori: veza sa mehaničkim sistemom (automobila)
Opis sistema na različitim nivoima apstrakcije: Slikoviti opis,
šematski dijagram, blok dijagram.
Kategorije elektronskih sistema
Analogni – kontinualni
Digitalni - diskretni

28. Predstavljanje sistema blok dijagramom

29. Analogni sistem
Lakši za razumevanje – intuitivniji
V = kx ;k – pojačanje pretvarača (transducer)

30. Example of an Electronic SystemExample of an Electronic System

31. Sampling of a Continuous VariableSampling of a Continuous Variable

32. Digital Control (a) or MeasurementDigital Control (a) or Measurement
(b) System Configuration(b) System Configuration