විශිෂ්ට සාමාර්ථ (A) ඔබේ දරුවා දුර්වලද? අඩු ලකුණු ගනීද? එසේ නම් PERIPATOS SCHOOL & EDUCATION INSTITUTE හි පුහුණුවට සහභාගී වී සියලු විෂයන්ට විශිෂ්ට සාමාර්ථ (A) ලැබිය හැකිය. මෙය අදියර 05 යුතු සති 04 ක මාසික පුහුණුවකි. 1. විභාග ආතතිය දුරු කර ගැනීම (Exam Stress Killer) 2. මතක සංවර්ධන ක්රුම (Memory Development) 3. විභාග රහස් (Exam Secrets) 4. අධිවේගී ඉගෙනුම් ක්ර ම (Speed Learning Methods) 5. කාල කලමනාකරණය (Time Management) පහත දැක්වෙන අයුරින් මේ වැඩසටහනට සහභාගි විය හැකිය. ආයතනය තුළ දී  පුද්ගලිකව (INDIVIDUAL) CLASSES  SMALL GROUP CLASSES  HOME VISITE (කොළඹ හා නුවර ද පිටපළාත්වල ද පැවැත්වේ) මේ පිළිබඳව වැඩි විස්තර පහත ලිපිනයෙන් විමසන්න : Principle, PERIPATOS SCHOOL & EDUCATION INSTITUTE 546/A, Peradeniya Road, Kandy Hot Line: 078-8189926

1. 1
01.පරිච්ඡේදය
බටහිර සංජානන විග්‍රහය
1.1.මානව සංජානනය යනු කුමක්ද
සංජානනය යන පදයට විවිධ අර්ථ තිඡේ. එඡසේම විවිධ විෂය ක්ඡෂේත්‍රව සංජානනය
යන්න බහු ව භාවිතා වන පදයකි. ශාස්ත්‍රීය අර්ථඡයහි හා සාමානය වයවහාරඡයහි සංජානන යන
පදයට බා දී ඇති විවිධ නිර්වචන තිඡේ. ඉන් වඩා සරළ අරුතින් සැ කුවඡහොත් වයවහාර ිංංහ
භාෂාඡේ සංජානනය යන්ඡනන් අදහස් වනුඡේ මනාව හා යහපත්ව දැන ගැනීමයි.1 ජානන යන
පදඡයන් අවඡබෝධය කිරීම, දැන ගැනීම යන අදහස් වයංගාර්ථවත් ඡේ. එය සං යන සපසර්ගය හා
සම්බන්ධවීම නිසා යහපත්ව දැන ගැනීම, මනාව දැන ගැනීම යන අර්ථ එක්වී තිඡේ. “ස”යනු
ස්වකීය තමා අයත් යන සපසර්ගයයි. එය සඡහේතුක ආදී ඡනොඡයක් තැන්හි යුක්ත යනාර්ථඡයහි
“ස” කාරයක් ඡපඡන්. එය සහ නිපාකඡයහි හ-කාරය ඡ ොප් කිරීඡමන් ිංදු වූවකැයි කියති.
සපසර්ගය වශඡයන් දැක්ඡවන්ඡන් “සං” යන්නයි.2 සං + ජාන + න = සඤ්ජානන යන්න නපංසක
ලංගාර්ථවත් වූ හැඳින ගැනීමයි. සඤ්ජානන්ත යනු තුන් ලංගාර්ථවත් වූ හැඳින ගනිමින් ; හැඳින
ගන්නා යන්නයි. එය සං + ඤා + නා = සඤ්ජානාති යන හැඳින ගනී ; මනා ඡසේ දැන ගනී යන
අදහස ඇති ක්‍රියා පදය සැකසී තිඡේ. සඤ්ජාත යනු ඡම් සංජානන යන්න පාල භාෂාඡේ සඤ්ජානන
යන පදඡේ අර්ථයටද සමානය. පාල භාෂාඡේ සඤ්ජානන යන්න ඡයදී ඇත්ඡත් හැඳිනීම යන
අදහස ඡගන දීම සඳහාය.3 ඉංග්‍රීිං භාෂාඡේ භාවිතා වනුඡේ Perception යන පදයයි.4 මින් දැකීම,
හැඟීම, අවඡබෝධය ; ප්‍රතයක්ෂ ාානය අදහස් ඡේ. Perceptionයන වචනය සකස්ව ඇත්ඡත් per –
sep – shun යන වචන තුනක අර්ථ මතය. ඡමය ජර්මන් භාෂාඡේ දැක්ඡවන per – sep – shun යන
වචන තුනක් එක් වී සකස් වූ තනි පදයකි.5 මින් අදහස් වනුඡේ කිිංයම් සංඡේදනයක් නිසා හට
ගැඡනන සංකල්ප පිළිබඳ ඇති ිංහිනුවණයි. ඡම් සංජානන ක්‍රියාවලය බාහිර පරිසරය අවඡබෝධ
කර ගැනීඡම් දී වැදගත් ඡේ. ඒ නිසා සංජානනය ප්‍රතයක්ෂය අඅවඡබෝධය ඡ ස ද හැඳින් ඡේ. ඡම්
අනුව කිිංයම් ජීවිඡයක් යනු ිංය මානිංක පසුබිම තුළ ිංදුවීම්, අරමුණු ඡහෝ ගුණය ප්‍රතයක්ෂක කර
ගන්නා අඡයකි.6 එබඳු ඡබොඡහෝ ඡේ ිංය මඡනෝ කායික ක්‍රියාවළිය මන්න් තහරුරු කර ගැනීම හා
ඒවාට විවිධ අර්ථකථන සැපයීම ිංදු වනුඡේ සංජානනය මන්නි.7 ජීවිඡයකු සතු ඉන්ද්‍රියන් නිසා
සංජානනය ිංදු ඡේ.
මඡනෝ විදයාවට සහ තනතන බටහිර විදයාවට අනුලව ව සංජානනය යනු අවඡබෝධය ැමම
පිණිස වූ ක්‍රියාදාමය ඡ ස දැක්විය හැකි ය. සංජානඡේදී ඡත්රුම් ගැනීම් ක්‍රියාදාමය ඡහෝ බාහිර
සත්ඡත්ජන මන්න් බා ඡදන ඡතොරතුරු හඳුනා ගැනීමට ස ස්වයි. ඡමය 50 වන සහ 60 වන දශක
ව සපකල්පනය කළ ප්‍රමාණයට ද වඩා සංකීර්ණ කටයුත්තක් බව තනතන මඡනෝ වවදය
විදයාඡේ සායනික පර්ඡේෂණ තුළින් තහරුරු වී තිඡේ. එම යුගය තුළ ප්‍රකාශයට පත් කළ සදාන
වාකයයක් ඡසේ සැ ඡකන මිනිස් මනඡසේ ක්‍රියාවළියට ස ම අතින්ම සමාන අවඡබෝධ කර ගැනීඡම්
කෘතිම බුේධිය සහිත මෘදුකාංග හා පරිගණක තැනීම සඳහා විශා කා යක් ගත ඡේ යන්න තව ම
යථාර්ථයක් කර ගැනීම ිංහිනයක් බවට පත්ව තිඡේ. සංජානන යන පදය තින් ඇඡමරිකානු
පර්ඡසපිඡයෝ යන්ඡනක් ස දුණකි. එයට අනුව සංජානනය යනු සත්ඡත්ජන බා ගැනීම, එකතු
කිරීම හා මනස ආධාරඡයන් ඡත්රුම් ගැනීම ඡ ස හැඳින්විය හැකි ය. සංජානනය මූලක
ිංේධාන්ත ඡදකක් මන්න් තවදුරටත් පැහැදිල කළ හැකි ය. එනම් අක්‍රිය සංජානනය හා ස‍රීය
සංජානනයයි. ඡරනි ඩිස්කාර්ට්ස් ට අනුව අ‍රීය සංජානනය යනු අන්‍ද්‍රිය සංජානනයයි. එහි දී

2. 2
ඡබොඡහෝ දුරට ඉ‍ද්‍රිය ආධාරයක් රහිත ඡ ස සංජානනය ිංදු ඡේ. එඡසේම කළාතුරකින් අවස්ථාව
දී නිරුත්සාහකව ද සංජානනය ිංදු ඡේ. නිදසුනක් ඡ ස දැඩි බැඳීමක් සහිත සමීපතමයින්
ඡදඡදඡනකු අතර ඇතිවන සංජානන ක්‍රියාවක දී ඡබොඡහෝවිට නිරුත්සාහකව හා ඉ‍ද්‍රිය ආධාරයක්
රහිතව යම් ඡතොරතුරු සන්නිඡේදනයක් ිංදු විය හැකි ය. එබඳ අවස්ථාවක දී ක්‍රියාත්මක වනුඡේ
අ‍රීය සංජානනය ඡ ස හැඳින්විය හැකි ය. ඇතැම් දර්ශනවාදීන්, මඡනෝ විදයාායින්, ස්නායු
විදයාායින් අනුමත කළ ද අ‍රීය සංජානනඡේ ප්‍රිංේධිය වර්තමානඡේ ඡබොඡහෝදුරට අු වී ඡගොස්
තිඡේ. මහාචාර්ය රිචට් ඡග්‍රගරිඡහ හැඟීම් මු ාවන් පිළිබඳව වැඩි දුරට කරනු ැබූ පර්ඡේෂණ නිසා
ස‍රීය සංජානනය යන ිංේධාන්තය ඡගොඩ නැඟී ඇත. ඡමම වාදය පර්ඡේෂණ මන්න් ද සනාථ
කරයි. ඡමොළය, පංඡච්‍ද්‍රිය සහ බාහිර පරිසරය අතර පවතින ක්‍රියාලිල ඡවනස් වන
සම්බන්ධතාවයක් ඡ ස කිව හැකි ය. මඡනෝ විදයාඡේම වූ පරාණත ම විෂය පථයක් ඡ ස
සංජානනය නම් කළ හැකි ය. එහි පරාණතම වාදයක් වන ඡවබර් / ඡෙෂ්නර් වාදය මන්න් බාහිර
පරිසර සත්ඡත්ජනඡේ ප්‍රබ තාවය හා ඒ මන්න් අපට අපට ඇති කර වන හැඟීම නිර්ණය කරයි.
ඡමම හැඟීම පිළිබඳ ිංදුකරන ද අධයයන් නිසා ඡගස්ඡටෝල්ට් මඡනෝ විදයා ගුරු කු ය බිහි විය.
ඉන්ද්‍රියන් මන්න් විවිධ සංඡේදන අSenses ැබිය හැකි ය. ඉන්ද්‍රියන් ඇසුරින් බන ස ම
සංඡේදනයක් ම ඒ වූ අයුරින් ම සංජානනය ඡවතැයි කිව ඡනො හැකි ය. මන්ද සංජානන ක්‍රියාවළිය
සම්පූර්ණ වීමට ිංහි නුවණ ද ඒ සමඟම ඡයදිය යුතු බැවිනි. ිංහි නුවණ ඡනො තිබුණ ඡහොත්
සංඡේදන ඡකතරම් ැබුණ ද සංජානන ක්‍රියාවළියක් ිංදු ඡනො ඡේ. මන්ද සංඡේදන හඳුනා ගැනීමට
අසමත් වන බැවිනි. ඡම් නිසා සංඡේදනය පමණක් සංජානනය ඡනො වන බව පැහැදිල ය. ඡම් නිසා
සංජානනඡයහි පදනම හඳුනා ගැනීම බව ඡම් මන්න් පැහැදිල ඡේ. එඡසේම හුඡදක් ඉන්ද්‍රිය සංඡේදන
සාමානය දැනුම ඡ ස සැ කිය හැකි ය. මන්ද ඉන්ද්‍රියන් මන්න් බන සංඡේදන නිශ්චිත රටා ඡ ස
ඡහෝ විවිධ සබඳතා ඡ ස ඒවාඡේ කිිංයම් අර්ථයක් හඳුනාගනු බන්ඡන් සංජානනය මන්න් වන
නිසාය. සංජානනයක් ඡනොමැති විට සංඡේදන නිශ්චිත රටා ඡහෝ සබඳතා ඡ ස මනස විිංන් හඳුනා
ඡනො ගනී. යම් නිශ්චිත වූ රටා ඡහෝ සබඳතා සමූහයක් ඡහෝ හඳුනාගනු බන්ඡන් විඡශේෂිත
දැනුමකිනි. ඒ දැනුම සංඡේදනව ගැේව ඡනොතිබූ දැනුමකි. ඡම් ඡහේතුව නිසා සංජානන
ක්‍රියාවළිඡයහි පදනම සාමානය දැනීම තුළින් සුවිඡශේී දැනුමක් ැමමට හැක්ඡක් කුමන
සංඡේදනවලන් දැයි පැහැදිල කර ගැනීම ඡ ස දැක්විය හැකි ය. ිංංහ භාෂාඡේ ජානන යන පදය
අවඡබෝධය දැනගැනීම යන්න හැඳින්වීම සඳහා භාවිතා වන බව පැහැදිල කර දී තිඡේ. මීට "වි"
යන සපසර්ග එක් වූ ක එහි අරුත වැඩි දියුණු ඡකඡර්. ඒ අනුව වි+ජානන =විඡශේෂ දැනගැනීම ;
අවඡබෝධය ඡ ස දැක්විය හැකි ය. ඡම් අනුව සාමානය දැනීම ඉන්ද්‍රිය සංඡේදන මන්න් නිරූපණය
වන විට විඡශේෂ අවඡබෝධය විජානනය මන්න් නිරූපණය ඡේ. ඉන්ද්‍රිය මන්න් ඇතිවන සංඡේදන
දත්ත සම්ඡප්‍රේෂණයක් ඡ සද දැක් විය හැකි ය. මන්ද සංඡේදන නම් දත්ත මහත් රාශියක්
මස්තිෂ්කය ඇතුළු අදාළ සංඡේදන මධයස්ථාන ඡවත ැමම වන ඡහයිනි. ඡම් සංඡේදන
මධයස්ථාන ඡවත ැඡබන දත්ත මහත් රාශිය මනාව පිරිසැකසුම් ක්‍රියාවළියකට ක්කර ඉන්
විවිධ අර්ථ ැඡබන පරිදි සුදුසු ඡ ස ඡපළ ගස්වා වටහා ගැනීම සංජානනයයි. ඉන්ද්‍රිය සංඡේදන
ැමම සාමානය දැනුමයි. එය ඇසුරින් විඡශේෂ අවඡබෝධය ඡහවත් විජානනය ැමමට හැකි පරිදි ඒ
දත්ත ඡපළ ගස්වා හඳුනා ගැනීම සංජානන ක්‍රියාවළියයි. සංජානන ක්‍රියාවළිය සම්පූර්ණ කිරීම
සඳහා මානව සංඡේදන පේධතිඡේ හැකියාව ඉවහල් ඡේ. ඡම් සඳහා යම් ඡනො හැකියාවක් තිබිණි
නම් එහිදී සංජානනය නිිං පරිදි ිංදු ඡනො ඡේ. ඡම් අනුව සාමානය දැනුම තුළින් විජානනය ැමමට
මානව සංඡේදන පේධතියට හැකි දැයි අවඡබෝධ කර ගැනීමට ව යම් කිරීම සංජානනය ඡ ස
දැක්විය හැකි ය. ස්නායු පේධතිය හා එහි ක්‍රියාකාරීත්වය නිසා මානව සංඡේදන පේධතිය තුළින්
දත්ත සම්ඡප්‍රේෂණය ිංදු ඡේ. සංඡේදන අතර විවිධ සබඳතා හැඩත අර්ථවත්ව හඳුනා ගැනීම
සංජානනයයි. දත්ත මනසට ැබූ විට ප්‍රාථමික අවධිඡේ දී ඇත්ඡත් හුඡදක් නිශ්චිත පිළිඡව ක්
ඡනොමැති දත්ත ඡගොනු ඡ ස ය. ඒ දත්ත ඡගොනුව දත්ත විවිධ රටා සැකඡසන ඡසේ පිලඡව කට
තබා ඒ අතර විවිධ සබඳතා හැඩත හඳුනා ගැනීමට සංජානනය සපකාරී ඡේ. දත්ත නම් ඡමොළයට

3. 3
ැඡබන ඉන්ද්‍රීය අරමුණු හා ිංදුවීම් ය. කා ය යනුඡවන් ඡදයක් ඇති බව වැටඡහනුඡේ ඡම් ඉන්ද්‍රීය
අරමුණු හා ිංදුවීම් අතර පරතරයයි. ඒ ිංදුවීම් අතර අවකාශය කා ය නමින් හැඳින් ඡේ. කා ය
ඇති බව වැටඡහනුඡේ ිංදුවීම් අතර පරතර අවකාශය සංජානනය වීඡම් දී ය. ිංදුවීම් අතර පරතර
අවකාශය සංජානනය වනුඡේ අසමාන වූ ිංදුවීම් හා ඉන්ද්‍රීය අරමුණු සංජානනය වීඡම් දී ය. ඉන්ද්‍රීය
අරමුණු හා ිංදුවීම් සමාන ඡවත්ම පරතර අවකාශය අු වී යයි. ඡම් අනුව යම්කිිං ඉන්ද්‍රීය
අරමුණක ඡහෝ ිංදුවීමක මනස එල්බ ිංටීඡම් දී සමාන බව වැඩි වීම දියුණු වී යත් ම පරතර
අවකාශය යම්කිිං අවස්ථාවක ඡනොදැනීයයි. මනස ඒකාග්‍රවූ අවස්ථාවක් ඡ සට හැඳින්ඡවනුඡේ
මනස ඡමබඳු සංජානන ක්‍රියාකාරීත්වයක පවතින විටය. ගිනි පපරක් ඉතාම ඡේගඡයන් කර
කැවීඡම් දී ගිනි වළල් ක් ඡ සට ඡපඡන්. සමාන අරමුණු ඔස්ඡසේ ිංදු වන සංජානනය ද එපරිදිය.
ඡමහි දී වැදගත්ම ඡදය නම් කා ය යනු හුඡදක් සංජානනය නිසා ඇතිවන ඡදයක් බවයි.
එමන්න් පැවඡසනුඡේ කා ය යනු අරමුණු හා ිංදුවීම් සමඟ සම්බන්ධ අඛණ්ඩ ප්‍රවාහයක්
බවයි. ඡම් අඛණ්ඩ ප්‍රවාහය ගණනය කරනු බන නිශ්චිත රටාවකට අනුව සැකසී ඇති බවක් ද
ඡපනී යයි. සර්වසම සංඡේදන රාශියක් සම්ඡප්‍රේෂණය වීඡම් ප්‍රතිල ය කා ය පිළිබඳ වැටීමමද
ක්‍රමිකව අතුරුදහන් වී යාමයි. යමක් පිළිබඳ දැඩිව එල්බ ිංිනන අවස්ථාව දී කා ය පිළිබඳ
හැඟීමක් ඡනොදැඡනනුඡේ ඡම් නිසාය. හුඡදක් භාවනා කිරීඡම් දී පමණක් ඡනොඡේ. කුමන
කටයුත්තක දී රුව ද මුළු මනින්ම ිංදු කරන කටයුත්තට පමණක් අවධානය ඡයොමු කර ිංටීම නිසා
කා ය පිලබඳ වැටීමම දුරු වී යයි. ඡබොඡහෝවිට ඉන්ද්‍රිය සංඡේදන ිංදු ඡේේදී පවා සංජානනය ඡනො
වී තිබිය හැකි අවස්ථා ඡබොඡහෝ ඇත. එඡසේ වනුඡේ සංඡේදන ිංදුඡවේදී ඒ පිළිබඳ ිංහිය රඳා ඡනො
පැවන්ම නිසාය. සමහර සංඡේදන ැඡබේදී මතකඡේ ගබඩා වී පැවති ස්මරණ අවදි ඡේ. එවිට ඒ
ස්මරණ තුළින් නව දැනුමක් ැබිය හැකි ය. ඡම් නව දැනුම ඡතොරතුරු දැන ගැනීම පිළිබඳ බිහි
වන්නකි. ඡහොඳින් දැන හඳුනන අඡයකුඡහ කටහඬක් ශ්‍රවණය වීඡම් දී එක්වරම ඒ පේග යා
පිළිබඳ ගබඩා වී පැවති ඡතොරතුරු සේධරණය ඡේ. ඡම්වා ඡතොරතුරු ප්‍රතිග්‍රහණ සංඡේදන යන
නමින් හැඳින්ඡේ. සමහර අවස්ථාව දී ඡමබඳු සංඡේදන මන්න් සෘජුවම ඡතොරතුරු බා ගත හැකි
ය. නිදසුනක් ඡ ස තැපැල්කරුවා ළඟා වන විට ඡහෝ ඔරඡ ෝසුඡේ සීනු නාදය ශ්‍රවණය වන විට
එය නිරීක්ෂණය කිරීඡමන් ැඡබන ඡතොරතුරු සේධරණය පිළිබඳ වටහාගත හැකි ය. එය වක්‍ර
අයුරිනි. ඡමහි දී සංඡේදන විවිධ සංාා අSignals ව ස්වරූපඡයන් ක්‍රියා කරයි. සංාා ැමම
වටහා ගැනීම පමණක් ඡමහි දී සංජානනඡේ කාර්යභාරය ඡනො ඡේ. මන්ද සංාා මන්න් සත්ඡත්ජිත
ඡමොළය ස්මරණය තුළ ගබඩා වී පැවති නව වැටීමම් මුදා හැර ඡතොරතුරු සංජානනය කරන බැවිනි.
නමුදු තව සමහර අවස්ථාව ඡපොතක හා පවත්පතක වූ වැදගත් ිංදුවීම් පිළිබඳව කියවේදී ඡහෝ ිංය
විඡේකඡේ දී තමා දුටු ඡේ විස්තර කරන අඡයකුට සවන් ඡදේදී සෘජුවම ඡතොරතුරු සංජානනය කළ
හැකි ය.8
ඒ ඡකඡසේ ඡවතත්, සාමානය සංඡේදන ඉක්මවා යේදී විවිධාකාර ගැටළුව ට මුහුණප මට
ිංදු ඡේ.9 එහිදී කුමක් ප්‍රතයක්ෂ වන්ඡන්දැයි ඇතැම් විට පැහැදිල ඡනො වීම එක් ගැටළුවකි. සැබ
ප්‍රතයක්ෂය හා සපකල්පන පැහැදිල ඡ ස ඡවන් කර ගැනීමට සුදුසු සාධක පිළිබඳව නිිං ඡ ස
සැ කිලමත් ඡනො වීම ද ගැටළුවකි. සපකල්පන සැබ ප්‍රතයක්ෂ ඡ ස වරදවා හඳුනා ගැනීම ද
තවත් එක් ගැටළුවකි. අපඡහ ස බ ප්‍රතයක්ෂයන් සැබවින් ම සැබ ඡ ෝකඡේ පවතින ඒවාමදැයි
ඡමවැනි ඇතැම් අවස්ථාව දී අතිඡර්ක ගැටළුද පැණ නගී. සංජානන දැනුඡම් විවිධ ස්වරූප
කුමක්දැයි දැන ගැනීම ඡම් තත්වය අවම කිරීමට ගත හැකි එක් ප්‍රාඡයෝගික විසඳුමකි. අපඡහ
ඉන්ද්‍රීය සංජානනයට අවශයවනුඡේ කුමන හැඩත ඡේ ස්වරූපයක්දැයි ඡම් මන්න් වටහා ගැනීමට
මඳ පිිනවහ ක් ඉන් ැඡේ. ඡම් කරුණ සංකල්පිත ඡහෝ ාාන විභාගයීය එළඹුමක් සඳහා
ඡබොඡහෝවිට අදාළ ඡේ. එඡසේම එය එඡසේ එළඹිය හැකි ාාන විභාගයීය විසඳුම් සඳහා මඟ
ඡපන්වන්නක් ද ඡේ. ඡම් ආකල්ප නිසා සංජානන විෂය පිළිබඳ පර්ඡේෂණාත්මක අධයයනයන්
ඡභෞතික විදයාව හා මඡනෝ විදයාව අතර ඡදෝළනය ස්වරූපයක් ද විදයමාන ඡේ. එය එක්තරා

4. 4
ආකාරයක දර්ශනයකි. විෂය අනුව නම් කළ ඡහොත් එය සංජානන දර්ශනය නමින් හැඳින්විය හැකි
ය. ඡම් සඳහා මානවයාඡහ ජීව විදයාත්මක ක්‍රියාකාරීත්වයද ඉතා වැදගත් ය. එය අධයයනය ඡනො
කර සංජානනය පිළිබඳ නිිං අවඡබෝධයක් ැබිය ඡනො හැකි ය.10
දර්ශනඡේ දී අහා මඡනෝ විදයාඡේ දී සංජානනය යන වදන භාවිතා වනුඡේ තාක්ෂණ
ක්‍රමඡේදයට සමාන සංිංේධියක් හැඳින්වීම සඳහා ය. ඉන් අදහස් වනුඡේ සංඡේදන මන්න් දැනුම
අත්පත් කරගැනීමයි. සංඡේදනය කුමක්ද යන අවඡබෝධය ඡනො මැති නම් එවිට ඡමකී සංඡේදන
ශිල්පය මන්න් සංජානන පරමාර්ථය සාක්ෂාත් කළ ඡනො හැකි ය. අප නිතර ඡනොදකින හඳුනා ඡනො
ගන්නා ඡේ අපට ශ්‍රවණයට හා ස්පර්ශයට ැඡබන නමුදු, ඒවා මැනවින් තහරුරු කරගනු බන
ඡතක් ඒ පිළිබඳ ප්‍රතයක්ෂ අවඡබෝධයක් ඡනො ැඡේ. ඉන් අදහස් වනුඡේ අප දකින, ශ්‍රවණය වන
හා ස්පර්ශ වන ස ම ඡදයක්ම තහරුරු කර ගන්නා ඡතක් අපට ඒ පිළිබඳ ප්‍රතයක්ෂ අවඡබෝධයක්
ැබිය ඡනො හැකි බවයි. යම් පේග ඡයකු විිංන්ඉටු කර ගැනීමට අඡප්ක්ෂිත ප්‍රධාන පරමාර්ථ හා
ඉන් ඉටු කර ගැනීමට හැකි වූ ඡේ අතර පවතිනුඡේ පරතරයකි. මින් පැහැදිල වන එක් ඡදයක් ඡේ.
නිදසුනක් නම් ඡකඡනකු මිනිඡසකුව සපත බා බන අවඡබෝධඡේ දියුණුව ඡහෝ පිරිීමම ඒ
පේග යාඡහ දැකීඡම් දියුණුවට ඡහෝ පිරිීමමට සමානුපාතික වන බවයි. යම් යම් සංකල්ප ඒවාඡේ
අනනයතා ක්ෂණ මන්න් පැහැදිලව ඡවන් කර හඳුනා ගැනීමට හැකිවීම ඡහෝ ඡනොහැකිවීම මත
සංජානනඡේ ඡම් දියුණුව ඡහෝ පිරිීමම රඳා පවතින බව ඡපඡන්. ඒ ඡවනුවට ගත හැකි ඡවනත්
කිිංදු විකල්ප ක්‍රියා මාර්ගයක් ද නැත. විකල්ප ක්‍රියා මාර්ග යනුඡවන් ඡමහිදී දක්වා ඇත්ඡත්
ඡකඡනකු තමන්ඡහ ස්ව ශක්තිඡයන් යමක් අවඡබෝධ කර ගැනීමට දක්වන කැමැත්තට පරිබාහිර
කරුණුය. සමහරු අන්ධ විශ්වාසය මත යම් යම් කරුණුව දෘෂ්ින ග්‍රාීමව එල්ග ගැනීම මීට
නිදසුනකි. එබඳු විකල්ප ක්‍රියා මාර්ග තිබුණ ද ඒවා භාවිතා ඡකොට ප්‍රතයක්ෂ අවඡබෝධයක් ැබිය
ඡනො හැකි ය. පතඡපොත පරිලි නය හා සුත දැනුම මන්න් සංජානනය ිංදුවීම තවත් විකල්ප
සංජානන අවස්ථාවකි. නමුත් ඡම් කිිංවක් ප්‍රතයක්ෂ සංජානනය තරම් සසස් නැත. සංජානනය
කරන්නා මනුෂයඡයකු රුවද එය අර්ථ සම්පන්න වනුඡේ මිනිසත් බවට සචිත අයුරින් ඒ ක්‍රියාවළිය
ඡමඡහය රුවඡහොත් පමණක් බව ඡමහි ගැේ වන අර්ථයයි. මනුෂයඡයකුව සපත ැබූව ද ඒ
පේග යා ඡමඡ ොව ජීවත්ව ිංිනනා තාක්කල් මනුෂය භවයට සචිත සංජානනයට වඩා පහළ
මට්ටඡම් සංජානනයකින් සමන්විතව ිංටීම ආධයාත්මිකව මනුෂයත්වයට වඩා පහළ මට්ටමට
අයත්වීම නිදසුනකි. මනුෂය කයක් ඇතිව සාමානය මනුෂය සංජානනයට වඩා ඉහළ සංජානන
මට්ටමක පසුවීම ආධයාත්මිකව මිනිසත්බවට වඩා සසස් මට්ටමකට අයත්වූවකි. ඡම් අනුව
මිනිඡසකුව ඉපිද ිංිනය ද ආධයාත්මිකව මිනිසත් බවට වඩා පහළ එනම් තිරිසන් සත්ව, යක්ෂ ඡප්‍රේත
සංජානන මට්ටමකට අයත්ව විසීම දැක්විය හැකි ය. එඡසේම මනුෂයඡයකුව සපත බා සාමානය
මනුෂය සංජානන මට්ටමට වඩා සසස් සංජානන මට්ටමක් ඇතිව විසීඡමන් ආධයාත්මිකව ඡේව,
බ්‍රහ්ම වැනි ඉහළ සංජානන පසුබිමක මනස පවත්වා ගැනීඡම් හැකියාව ඇති ඡේ. දැකීඡම් කාර්යය
තිරිසන් සඡතකුට රුවද ිංදු කළ හැකි ය. මිනිඡසකුට ද දැකීඡම් හැකියාව තිඡේ. තිරිසන් සතාඡහ
දැකීඡම් හැකියාඡවන් මිනිස් දැකීම ඡවනස්වනුඡේ සංජානනය අනුවය. නිිං දෘෂය සංජානනය
සම්පූර්ණව ිංදුවනුඡේ මනුෂය දැකීම තුළ බව ඡමහි අදහසයි. සත්ව දාෂය සංජානනය
අසම්පූර්ණය. ඡම් අනුව විවිධ සතුන් තුළ ඇති සංජානන හැකියා අසම්පූර්ණ බවින් විවිධ ඡේ.
ඇතැම් සතුන්ට වර්ණ දෘෂය සංජානන හැකියාවක් නැත. ඇතැම් සතුන්ට වර්ණ එඡක් ිංට
කිහිපයක් දක්වා පමණක් දැකිය හැකි ය. ඇතැම් සතුන්ට හැඩත පමණක් හඳුනාගත හැකි ය.
තවත් සත්ව වර්ග ච නය අනුව දෘෂය සංජානනය පිළිබඳ අවඡබෝධයක් බා ගනී. ආඡ ෝකයට
හා අඳුරට පමණක් සංඡේදී දෘෂය සංජානන සහිත සත්ව වර්ග ද ඡේ.11
සංඡේදිත අරමුණ හා ප්‍රතයක්ෂ අරමුණ අතර පවතින විවිධත්වයන් හඳුනා ගැනීම ඉතා
වැදගත්ය. ඒ සඳහා නිශ්චිත හා සංශයවාදී ආකල්ප පවා ඡගොඩනැඟී ඇත. ඡකඡසේ රුවද එකී විවිධ
තර්ක විතර්ක අඡප් භවය ප්‍රතයක්ෂයට එඡරහිව රුව ද සපක්‍රමලිී අයුරින් හැිංරවිය හැකි ය. නමුත්

5. 5
ඒවාඡේ සාවදය හා නිරවදය බව පිළිබඳ ගැටළු ඇතිවීම ඡනො වැළැක්විය හැකි කරුණක් වනු ඇත.
සංජානනය කිිංයම් විකෘතිවීමකට ක්වනුඡේ ඡභෞතික අඡප්ක්ෂා ඡපරදැරිව සංජානනය කිරීම
නිසාය. ඡම්වා විවිධ අංශයවලන් ක්ෂණික සම්බන්ධතා හා අසම්බන්ධතා නිසා ඇති නැති වන
අඡප් දෘෂය, ශ්‍රවය හා ස්පර්ශ වැනි සංඡේදන ව ට සම්බන්ධ බව ඡපඡන්. ඡමහි අදහස නම් ඉන්ද්‍රිය
සංඡේදන කැඩි කැඩී ඇතිවන බවයි. සංඡේදන අඛණ්ඩව රඳ ඡනො පවතියි. ඒවා ඇති වන්ඡන් කැඩි
කැඩී ගමන් කරන ඉඡ ක්ඡරෝන ධාරාවකට සමාන අයුරිනි. විදයුතය සන්නායකයක් තුළින් ගමන්
කරනවා යන්ඡන් සැබ අර්ථය නම් ඡමඡසේ කැඩි කැඩී ගමන් කරන ඉඡ ක්ඡරෝන ධාරාවක් පියවි
ඡ ෝකඡේ දී අර්ථකථනය කරන ස්වරූපයයි. දාර්ශනික සංශයවාදීන් සඳහා නිදසුනක් ඡ ස
ඡරඡන් ඡදකාත් අRene Descartes හා ඡේවිේ හියුම් අDavid Hume ඡපන්වාදිය හැකි ය.
ඔරුන්ඡහ විඡශේෂ ක්ෂණයනම් අඡප් සංඡේදන පේධතිඡේ ගැේව ඇති වරදිනසුළු බව සමඟ තර්ක
විතර්ක කිරීමයි. එනම් අඡප් සංඡේදන ව ට අප ජීවත් වන වටාපිටාව පිළිබඳ වඩාත්ම නිවැරදි
ඉන්ද්‍රීය ඡගෝචර දැනුමක් බා දීමට හැකියාවක් ඡනො මැතිවීමයි. අඡප් ශාරීරික ඉන්ද්‍රියන්ට ඡගෝචර
වනුඡේ ඡ ෝකඡේ ඇති සැබ අරමුණුවලන් ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක්වීම මීට ඡහේතුවයි.දෘෂය
සංජානනය ගත්විට අඡප් ඇසට ඡ ෝකඡේ ඇති ිංයළුම ඡේ ඡනොඡපඡන්.ඉතා ිංයුම් අංශු,ජීවීන්
වැනි කුඩා ඡේ පියවි මිනිස් ඇසට දර්ශනය ඡනො ඡේ. ශේද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ ආදී ඡසසු සංජානන
පිළිබඳව රුව ද දැක්වීමට ඇත්ඡත් මීට සමාන තත්වයකි. ඡමබඳු ඇතැම් සංජානන පියවි මානව
ඉන්ද්‍රියන්ට ඡගෝචර ඡනොඡේ. එබඳු සංජානන විවිධ හැඩඡයන්, විවිධ වර්ණඡයන්,විවිධ
ස්වරූපඡයන් පැවතිය හැකි ය. දෘෂය සංජානනය සම්බන්ධව සැ ලව විට පියවි මිනිස් ඇසට
දර්ශනය වනුඡේ ඡ ෝකඡේ පවතින වර්ණවලන් ඡකොටසක් පමණි. ප්‍රිස්මය බඳු සපකරණයක්
භාවිතා කළ විට තවත් වර්ණ ඇසට ඡගෝචර ඡේ. සාමානයඡයන් පියවි මිනිස් ඇස සුදු ආඡ ෝකය
ඡ ස දකිනුඡේ වර්ණ රැසක් එක්වී සැකසුණු වර්ණාවලයකි. ඡම් අනුව මිනිස් ඉන්ද්‍රියන්
සංජානනය කරන ස්වරූපයට වඩා සැබ තත්වය ඡවනස් විය හැකි ය. අපඡහ සංජානනය සමඟ
බේධවූ දෘෂ්ිනයක් ිංර ගත වීමට ද අපට ිංදු වී තිඡේ. සැබ තත්වය නම් මතුපිිනන් ඡපඡනන
ස්වරූපයට වඩා ඡවනස් ඡදයක් සැබ ව විය හැකි බවයි. සංජානනය හා බැඳුනු දෘෂ්ිනව ිංරගතව
ජීවත්වීමට මිනිසුන් හුරුව තිඡේ. එය එක් දෘෂ්ිනයක් බව පවා පහසුඡවන් වටහා ගැනීමට ඡමොරුන්
අසමත්ය. ඡපඡනන, දකින, ඇඡසන, ස්පර්ශ වන ිංයල් වරදවා ඡහෝ අුපාුකම් සහිතව
සංජානනය කර ගැනීම නිසා දෘෂ්ින බිහි ඡේ. ඒවාඡේ විවිධ ස්වරූපව ට ඡහේතුව සංජානනඡේ විවිධ
බවයි. ඉන්ද්‍රියන්හි අුපාුකම් නිසා සංජානනය ඉන් සෘජු සංජානනයක් ඡනො ැඡේ. එබැවින් එය
වක්‍ර සංජානනයකි. ඒ නිසා ඉන්ද්‍රීය සංජානනඡේ මතුපිිනන් ඡපඡනන වක්‍ර ස්වරූපයට වඩා ඒවා
සැබ වින්ම සෘජුබව වටහා ගත යුතුය.12 සක්කාය දිට්ඨිය ඇති වීමට ඡහේතුවද වක්‍ර සංජානනයයි.
ඉන්ද්‍රීය සංජානනය ඡනො මැති පේග ත්වයක් බිහි කර ගනිමින් සංජානනය කිරීම නිසා සාවදය
සංජානනයක් ිංදු ඡේ. එය සක්කාය දිටඨිය බිහිවීමට ඡහේතුවයි.
සංජානනය මන්න් ඉන්ද්‍රිය ප්‍රතයක්ෂය වඩාත් සංවර්ධනය ඡකඡර්. දැනුම, නුවණ, ප්‍රාාව
යැයි හඳුන්වනුඡේ ඡමඡසේ සංවර්ධනය වන ප්‍රතයක්ෂයටය. සංජානනය යනු මනාව දැන ගැනීමයි.
එඡසේ රුවද සංජානනය මන්න් ිංයල් දැනගත හැකි යැයි කිව ඡනො හැකි ය. ඡහේතුව සංජානනය
ඉතා ප්‍රශස්ත මට්ටමකින් ිංදුවීමට නම් ිංහිය අවශය වීමයි. නමුත් ස බ ජීවිතඡේදී ිංහිඡේ සපරිම
අවස්ථාව කරා පැමිණීමට අඡපොඡහොසත්වීම සාමානය ඡදයකි. වඩා දියුණු සංජානනය කරා යාමට
නම් ඡකඡනකු ිංහිය දියුණු කළ යුතුය. මන්ද යමක් හඳුනා ගැනීමට සපකාරී වන්ඡන් ිංහිය වන
බැවිනි. ඡමහි දී මතකය හා ිංහිය යන කරුණු ඡදඡක් පවතින ිංයුම් ඡවනස පිළිබඳවද අවධානය
දැක්වීම වැදගත්ය. මතකය නැතඡහොත් ස්මරණ ශක්තිය නම් සංජානනඡේ පවතින සුවිඡශේී
හැකියාවකි. එය දත්ත පහසුඡවන් අවශය අවස්ථාක දී සේධරණය කර ගැනීඡම් පහසුව තකා
වැදගත්ය. නමුදු යමක් සංජානනය කරගැනීඡම්දී ස්මරණයට වඩා වැදගත් වන්ඡන් ිංහියයි. ිංහිය
නම් ක්ෂණිකව හඳුනා ගැනීමයි. හඳුනා ගැනීමට සංජානනඡේ ප්‍රමුඛ ස්ථානය හිමි ඡේ.
සංජානනඡේ ප්‍රධානතම ක්ෂණය නම් හඳුනා ගැනීම ඡ ස ඡම් නිසා දැක්විය හැකි ය. සාමානය

6. 6
හඳුනාගැනීම සංජානනය වන විට විඡශේෂ හඳුනාගැනීම විජානනඡයන් ිංදු ඡේ. විජානන යන
පදඡයන් අදහස් වන්ඡන් යමක ඇති සුවිඡශේෂිතා වහා ග්‍රහණය කර ගැනීමයි. ඡමහි දියුණුවට පත්
ිංහිය මන්න් ිංදු කරන කාර්යයකි. ිංහිය දියුණුවත්ම විජානන ක්ෂණය නුවණ, ාාණය හා
ප්‍රාාව දක්වා ඡමහි වර්ධනයක් දැකිය හැකි ය. ඡමහි විඡශේෂ ක්ෂණය වන්ඡන් ඡමවැනි සංවර්ධිත
සංජානන අවස්ථා යළිත් වරක් ඡවනස්ව ඡනො යාමයි. ිංහිය සපරිම වර්ධනය වූ අවස්ථාව දී එය
ාාණය හා ප්‍රාාව ඡ ස හැඳින්ඡේ. එඡසේම පේග ඡයකුඡගන් තවත් පේග ඡයකුට සංජානනය
කරන ස්වභාවය ඡවනස් ඡේ. විවිධ පේග ඡපෞරුෂත්ව බිහිවනුඡේ ඡම් නිසාය. යමක් සංජානනය
කරන ආකාරය මත ඡවනස් හැඩත නිර්මාණය ඡේ. එකම සංජානන වස්තුව රුවද පේග යින්
ඡදඡදඡනකු ඡදයාකාර ස්වරූපයකින් සංජානනය කළහැකි ය. නිර්මණලිී අදහස් හා ආකල්ප
බිහිවීමට ඡමවැනි ඡවනස් හැඩත සංජානනය වැදගත්ඡේ. බුේධිමත්කඡම් ක්ෂණය
නිර්මාණලිී ත්වය ඡ ස හැඳින්ඡවන්ඡන් ඡම් ඡවනස් හැඩත මනාව මානිංක ග්‍රහණයට නතු
කරවිය හැක්ඡක් එක්තරා මානිංක සංවර්ධනයක් අත්පත් කරගත් අඡයකුට මිසක ඡසසු
පේග යින්ට එය කළ හැකි ඡනො වන නිසාය. සංජානනය සංවර්ධනය වීම යනුඡවන් අදහස්
වන්ඡන් ඡම් ක්‍රියාවළිය ිංදුවීමයි. ඡම් අයුරින් සංවර්ධනය වන ප්‍රතයක්ෂය අනුක්‍රමිකව වඩා නිවැරදි
මට්ටම දක්වා පරිවර්තනය ඡේ. ඡම් ක්‍රියාවලය අඛණ්ඩව ිංදු ඡේ. සංඡේදන කිහිපයක් අතර
තාවකාලක සබඳතා ඡගොඩ නැඟීඡම්දී ඡේ ාව යන ප්‍රස්තුතය පිළිබඳව ද සංජානනය ඡේ. ඡේ ාව
සැබවින්ම නැති ඡදයකි.එය එක්තරා සම්මතයක් පමණි. ඡේ ාව සංජානනය වනුඡේ සංජානන
කිහිපයක් අතර පරතරය නිසාය. මීට සමාන සංජානන රාශියක් තව ඇත. කා ය, අවකාශය,
අභයාවකාශය, දුර ආදී ක්ෂණ සංජානනය කරනුඡේ සංජානන කිහිපයක් අතර පවතින
සාඡප්ක්ෂක බව සැ කිල් ට ඡගනය.ඡම් නිසා ඡමබඳු සංජානන නිශ්චිත ස්වරූපයක් ඡනො දරයි.
සංජානනය කරනු බන්නා ිංිනන ස්ථානය, සංජානන කරනු බන ස්වරූපය අනුව ඡමබඳු
සංජානනව දී ැඡබන දැනුම වරින්වර ඡවනස් ඡේ. ඡගස්ඡටෝල්ට් මූ ධර්ම මන්න්
සංවිධානාත්මක සංජානනය ප්‍රාථමික නැඹුරුතාඡේ ිංට සංකීර්ණ ත ය දක්වාම ආවරණය කරනු
ැඡේ. එහි ප්‍රතිල ය නම් සංජානනඡේ ගැේවන විවිධ ස්වරූප විදයාත්මකව අධයයනය කිරීමයි.
ඡම් ස්වරූප නම් සන්දර්භය, සංච තාව, වයස, ලංගිකත්වය, සංස්කෘතිය, අඡප්ක්ෂා, අභිඡප්‍රේරණ,
හා ගැටුම්කාරී ස්වරූප ඡ ස හඳුනාගත හැකි ය. මූලක සංජානනය ඡම් ස්වරූපව ට අනුව ඡවනස්
විය හැකි ය. ඡම් නිසා සංජානනය හඳුනා ගැනීඡම් දී ඡමකී ස්වරූප පිළිබඳ කරුණු දැන ගැනීමද
වැදගත්ය. එඡසේම ඡම් ස්වරූපව ට අනුරූප වන පරිදි සංජානනඡේ ඇති විය හැකි ඡවනස්කම්
ව ට ගැ ඡපන ඡ ස ඡගස්ඡටෝල්ට් මූ ධර්ම ඡවනස් විය හැකි බව ද ඡමහිදී අමතක ඡනො කළ
යුතුය.13
සර ව ගතඡහොත්, සංජානනය මන්න් ඡපන්නුම් කරනුඡේ මඡනෝ විදයාතනලව විධි ක්‍රමයක්
පිළිබඳ වූ එක්තරා විදයාත්මක සැකැස්මකි. ඒතුළ මඡනෝ විදයාත්මක අර්ථකථනව ට ජීව විදයාඡේ
අනුබ ය ැම තිඡේ. එඡසේම දාර්ශනික ප්‍රශ්න පිළිබඳ ගැඹුරු කතිකාවත් ඒ තුළ ඡගොඩනැඟී තිඡේ.
සංජානනඡේ විදයාත්මක පදනම ඡහළි කර ගැනීම සඳහා ඡම් ිංයල් පිළිබඳ අවධානය ඡයොමු
කිරීම අවශයය. ඡමවැනි කටයුත්තකදී විෂය කිහිපයක දායකත්වය බාගැනීමට රුවමනා ඡේ.
විෂයයන් රැසක දැනුම් පරාසය මත සංජානනය වඩාත් අර්ථ සම්පන්න ඡ ස වටහාගත හැකි ය.
සංජානනය අනිවාර්යඡයන්ම ිංතට සම්බන්ධය. එඡසේම චර්යාව වඩාත් නිරරුල්ව ඡත්රුම්ගැනීමට
සංජානනය සපකාරී ඡේ. චර්යාව මන්න් පේග ඡයකුඡහ හැිංරීම විස්තර කරන බැවින්
නාටයානුසාරී ක්ෂණ එහි විදයාමාන විය හැකි ය. එඡසේම එය සමාජය තුළ පේග භූමිකාව
නිරූපණය කිරීමට අතයවශය සාධකයකි. එහිදී සංජානනය ටට සම්බන්ධවනුඡේ පේග චර්යාඡේ
ගාමක බ ඡේගය වන ඡච්තනාඡේ ස්වරූපය සකස්වීමට එය සපකාරී වන බැවිනි. මින් අදහස්
වනුඡේ යමක් සංජානනය කරගන්නා ආකාරය අනුව ඡච්තනාඡේ හැඩත සකස් වන බවය.
යඡමකු තුළ පේග පරමාදර්ශ පැවතිය හැකි ය. එකී පේග පරමාදර්ශ සමඟ ඡච්තනාඡේ
සබඳතාවක් තිඡේ. යඡමකුඡහ ඡච්තනාඡේ ස්වරූපය අනුව පේග පරමාදර්ශ ක්‍රියාවට නැඡේ.

7. 7
සංජානනය නාටය පිටපතක් වන විට ඒ පිටපත ඇසුරින් නාටය රඟ දැක්වීම චර්යාව මන්න් ිංදු ඡේ.
සංජානනයට ජීව විදයාත්මක පැතිකඩක් තිඡේ. එඡසේම දාර්ශනික පැතිකඩක් තිඡේ. මඡනෝ
විදයාව හා ජීව විදයාව එකතු වන ස්ථානය නම් සංජානනයයි. නමුදු පේග ඡච්තනාඡේ ිංට
චර්යාව දක්වා ිංයල් සඳහා ඡබොඡහෝවිට බ පානුඡේ මානිංක පැතිකඩයි. යම් කිිං පේ ඡයකු
තුළ තිබිය හැකි සුළු කායිකා දුබ තාවයක් හැඡරන්නට චර්යාඡේ ප්‍රබ ඡවනසක් ජීව විදයාත්මක
පැතිකඩ මන්න් ආවරණය ඡනොඡේ.14 සංජානනය යනු එක්තරා අයුරකට පිළිඡයළ වී ඇති
සංඡේදන බා ගැනීඡම් ජීව විදයාත්මක සැ ැස්මකි. ිංඡත් ඡගොඩනැඟී ඇති, ිංන්මට අවශය කරන
පිළිඡව කට දත්ත නිර්මාණලිී ව හා සංවිධානාත්මකව ඉදිරිපත් වන සැ සුමක් සංජානනය
මන්න් අර්ථවත් ඡේ. සංජානනය මානවයාට සේගත වන විවිධ ගැටළුව ට විසඳුම් සැපයීමට හා
නව දැනුම ඡගොඩනැඟීමට සපකාරී කර ගත හැකි ය.15
සංජානනයට නිශ්චිත අර්ථයක් දිය ඡනො හැකි තරමට අතිශයින්ම පළුල් අරුතක් ඇති
පදයක් බවට පත්ව තිඡේ. මන්ද විවිධ විෂය ඡක්ඡෂේත්‍රව සංජානනය විවිධ ඡසේ අර්ථකථනය වී
ඇත. ඡම් අනුව මඡනෝ විදයාව, දර්ශනය, සමාජ විදයාව, ජන සන්නිඡේදනය ආදී විවිධ ඡක්ෂ්ත්‍රව
සංජානනය අර්ථකථනය වී ඇත්ඡත් එකී විෂයව මූලක අරමුණුව ට ගැ ඡපන පරිේඡදනි.
සාමානය අරුතින් ගතඡහොත් බාහිර පරිසරය මිනිසා ඡත්රුම් ගැනීඡම් දී මානව මනස තුළ ිංදුවන
ජීව විදයාත්මක ක්‍රියාවලය සංජානනය ඡ ස හැඳින්විය හැකි ය. මානව මනඡසේ ජීව යාන්ත්‍රික
ක්‍රියාවළිය අNeurology-Mechanism නම් සංජානනයයි. බාහිර පරිසරඡයන් සංඡේදන ඡසේ මානව
මනසට ැම පිරිසැකසුම් වන අProcess දත්ත අතර විවිධ නව සබඳතා හඳුනා ගැනීඡමන් එහි
අරුත් වටහා ගැනීඡම් ක්‍රියාවලය සංජානනයයි. හුඡදක් ස්නායු සම්ඡප්‍රේෂණය මන්න් මානව මනසට
දත්ත ැමම පමණක් සංජානනය ඡනොඡේ. නමුදු එය සංජානන ක්‍රියාවළියට අයත් එක් පියවරකි.
ඡමබඳු පියවර රැසක් සංජානන ක්‍රියාවලයට අන්තර්ගත ඡේ. මඡනෝ විදයාායින් විිංන් සංජානනය
පිළිබඳ විවිධ පර්ඡේෂණ ිංදුකර තිඡේ. සංජානනය පිළිබඳ බහු ව පර්ඡේෂණ ඡමඡහයවූ මඡනෝ
විදයා ගුරු කු පවා ඇති වී ඇත. ඡගස්ඡටෝල්ට් සම්ප්‍රදාය ඡම් අතරින් සුවිඡශේී වැදගත්කමක්
ගනී.16
මඡනෝ විදයාායින් විිංන් සංජානනය ඡසොයා ගැනීම ඇරමටමට දිගු ක කට ඡපර විවිධ
දාර්ශනිකයන් අතර වස්තු විශ්ඡල්ෂණය සෘජුවම දැනගන්ඡන් ඡකඡසේදැයි ප්‍රශ්නයක් පැවතිනි. දහ
නව වන ිංයවඡසේදී ඡ ොක් අLoke , බාක්ඡල් අBerkeley හා හයුම් අHume වැනි සංඝටනවාදී
මඡනෝ විදයාායින් විිංන් සංජානනය හා අවඡබෝධය පිළිබඳ ඡපොදු ිංේධාන්ත ඡයෝජනා කර
තිබුණි. ඔරුන් ඡයෝජනා කරන ේඡේ යථාර්ථය පිළිබඳ බාගත හැක්ඡක් සංාා හරහා බවයි.
මානව මධය ස්නායු පේධතිය සකස්ව ඇත්ඡත් සරළ දැනීම් ව ිංට අපට ඇති වන ඡබොඡහෝ
සංකීර්ණ අදහස් දක්වා ඉඡගන ගත හැකි පරිදි එක්තරා ජීව විදයාත්මත සැ සුමකට අනුවය. ඡමහි
දී සංජානනය ිංදුවනුඡේ මානව අවඡබෝධයට අයත් ිංයළු පැතිකඩ මනාව ආවරණය වන පරිදිය.
ස්නායු සංඡේදන සම්ඡප්‍රේෂණ එක්තරා රටාවක අනුව ිංදු ඡේ. සංාාවක ඇතිවීම හා නැතිවීම
අඛණ්ඩව ිංදු ඡවමින් සම්ඡප්‍රේෂණ කාර්යය සම්පූර්ණ ඡේ. ඡමය සංඝටන ක්‍රමඡේදයක් ඡ ස අර්ථ
දැක්විය හැකි ය. මන්ද එක් සම්ඡප්‍රේෂණ ප්‍රවාහයක් ඡ ස දිස් රුව ද ස්නායු සම්ඡප්‍රේෂණ ිංදුවනුඡේ
වරින් වර කැඩි යළි ඇති ඡවමින් අඛණ්ඩව ිංදු වන ජවන් ප්‍රවාහයක් අනුව වන බැවිනි. ඡමබඳු
සංජානනයක් තුළ පවා අවඡබෝධයට අවශය මූලකාංග සම්පූර්ණවීම ිංදු ඡේ. ඉන්ද්‍රියන් කරා
පැමිඡණන ස්නායු සංඡේදන ප්‍රතයක්ෂ අවඡබෝධය සඳහා පදනම් වන බව ඉහත සඳහන්
දාර්ශනිකඡයෝ දැඩිව අවධාරණය කරති. බ්‍රිතානය අනුභූතිවාදීන් ඡ ස හැඳින්ඡවනුඡේද ඡම්
දාර්ශනිකයින්ය. සංජානනඡේ දී පේග ඡච්තනාව ප්‍රධානත්වය ගන්නා ආකාරය ඔරුන්ට වැදගත්
ඡනොවින. නමුදු යථාර්ථය නම් අවඡබෝධඡේ ප්‍රධාන භූමිකාව සසු නුඡේ ඡච්තනාව හා බේධ වූ
සංජානනය බවයි. නමුදු මුල් කාී නව දාර්ශනිකයින්ට ඡචතානාඡේ වැදගත්කම ඡනො වැටහින. ඒ
ඡවනුවට ඔරුන්ඡහ අවදානය ඡයොමුවූඡේ ක්‍රියාවටය.17

8. 8
ඡමහිදී රුන්ේට් අWundt හා ිනච්නර් අTitchener යන ඇතැම් පැරණි මඡනෝ විදයාායින්
විිංන්ද ඡමබඳු සපකල්පන පිළිඡගන තිඡේ. ඉකුත්වූ 18 වන ිංයවඡසේ දී ඔරුන් ව යම් කඡල් ද
එකඟතාව දැක්වූඡේද ඉඡගනුම මන්න් ිංදුවන සංජානන පහුණුව පිළිබඳ කරුණු අධයයනයටය.
ඉඡගනුම යනු සංජානනය පිළිබඳව වූ එක්තරා පහුණුවකි. එමන්න් මනඡසේ ඇඳී ඇති සංජානන
සටහන් වාර්තාගත කිරීමට හා සංජානනය පිළිබඳ නිරීක්ෂකයින් පහුණු කිරීමට සත්සාහ ගැනීමට
හැකි ය. සංජානනය නම් ප්‍රාථමික සංඡේදන ප්‍රතයක්ෂය කිරීමයි. ඡනොඡයකුත් ක්‍රමව ට
නවීකරණය කළ හැකි එඡසේම ඡබොඡහෝ වැඩි දියුණු කළ හැකි ක්ෂණ ඡමබඳු ප්‍රාථමික සංඡේදන
තුළ ගැේව ඇත. එහි දී මඡනෝ විදයාත්මක ප්‍රතයක්ෂයට අයත් මූලකාංග පිළිබඳ නිවැරදි අත්දැකීම්
බා ගැනීම පිණිස අන්තරාවඡ ෝකනය විෂය යටඡත් ක්‍රමික පහුණුවීම් කළ යුතු බව ඔරුහු තරඡේ
විශ්වාස කරති.18
ඡබොඡහෝ ම ත කාී නව, රැඩිකල්වාදී මත ඉදිරිපත් කළ ඇතැම් චර්යාවාදීහු සැබ
ඡ ොඡවන් බා ගන්නා සෘජු සංාා දත්ත හා සංජානන අත්දැකීම් අතර ඡවනස ඔස්ඡසේ පර්ඡේෂණ
ව නියැී තනතන මඡනෝ විදයාවට වගකීම් සහගත ස්ථානයක් සකස් කර දීමට ව යම් කළහ.
ඔරුන්ඡහ ඡමම මතවාදඡේ පඡරෝගාමීව ක්‍රියා කළ ඡවොට්සන් ඇතුළු ඡබොඡහෝ මඡනෝවිදයාායින්
විිංන් සංජානනය පිළිබඳ ඡමබඳු නව ආකල්ප ඔස්ඡසේ ිංය පර්ඡේෂණ කාර්යය ඡමඡහයවන දී.
මානවයා චර්යාවන් මන්න් පමණක්ම හසුරු වන බව පැවසූ ඔරුහු ටට ඡපර පැවති ඡබොඡහෝ මතවාද
ප්‍රතික්ඡෂේප කළහ. ම. එේ. ස්කිනර් පැහැදිල කරනු ැබුඡේ සංජානනය නම් සැබ ඡ ොව සමඟ
චර්යාව මන්න් ඇති කර ගන්නා සෘජු ප්‍රතිචාර බවයි. ඡච්තනාඡේ වැදගත්කම පිළිබඳ ඔරුන් එතරම්
සනන්දුවක් දක්වා නැත. ස්කිනර් අSkinner1974 ඡහ මතය වූඡේ සංජානනය නම් ඡ ෝකය ස්වීය
ඡ ස ග්‍රහණය කිරීඡම් ක්‍රියාවලය බවයි. යම් පේග ඡයකුඡහ මධය ස්නායු පේධතිය ඔස්ඡසේ
පැමිඡණන ස්නායු සම්ඡප්‍රේෂණ ඡමොළය කරා පැමිණීඡමන් පසුව ඡමොළය එය හඳුනාගනු බන
ස්වරූපය සංජානනය ඡ ස ඡම් මතය අනුව නිරූපනය ඡේ. ඡමහි දී ඡච්තනාඡේ වැදගත්කම ඡනො
ස කා හැර තිඡේ.19
එී නා ගිේසන් අEleanor Gibson1969 දක්වන අන්දමට සංජානනය නම් අඛණ්ඩව
සම්ඡප්‍රේෂණය වන ස්නායු සංඡේදන දත්ත සමූහයකි. ඡම්වා සෘජු සත්ඡත්ජන ඡ ස ඡමොළය කරා
පැමිඡණ්. මානව ඡමොළය විිංන් එම දත්තව ඇති අවශය, අනවශය ද ඡතෝරා ඡතොරතුරු ක්‍රමිකව
ඡපළ ගස්වන බව ඡමහි දී ඡපන්වාඡදනු ැබිණ.20 එඡසේම අවශය ඡතොරතුරු පහසුඡවන්
සේධරණය කළ හැකි අයුරින් ක්‍රමවත්ව ගබඩා කිරීඡම් කාර්යයකද ඡමොළය නියැඡ න බව ඡමහිදී
සඳහන්ය. නිදසුනක් වශඡයන් මීට අප ඡපර දැක නැති මිනිසුන් කණ්ඩායමක් හමුවී විටක දී, ඒ
ස ම අඡයකුම නිවැරදිව හඳුනා ගැනීමට ඡනො හැකි වනුඡේ ඒ මිනිසුන් පිළිබඳ මීට ඡපර බාගත්
දත්ත අපඡහ ඡමොළය තුළ ඒ අවස්ථාඡේදී ගබඩා වී නැති බැවිනි. කලන් දැක පරුදු අය නම් දුටු
විගස හඳුනා ගැනීමට ඉඩ ැඡබනුඡේ ඒ ස ම අඡයකු පිලබඳව අවශය කරන දත්ත සංජානනය
ඇසුඡරන් අඡප් ඡමොළය තුළ ගබඩා වී පවතින බැවිනි. ඡම් අයුරින් අප දකින ස ම අඡයකුඡහම යම්
විඡශේෂ ක්ෂණ හඳුනා ගැනීම ඉඡගන ගැනීමට ඉඩකඩ ැඡේ. එකී චරිත ක්ෂණ මන්න් ඔරුන්
හඳුනා ගත හැකි ය. මතක ගබඩාඡේ තැන්පත්ව ඇති ඡතොරතුරු ඇසුරින් ඔරුන් අඡනක් අය අතරින්
ඡවන් කර හඳුනා ගත හැකි ය. ඡම් හැඳිනීම බාඡදනුඡේ එක් පේග ඡයකුඡගන් තවත්
පේග ඡයකු ඡවනස් වන පේග අනනයතා ක්ෂණඡයනි. සංජානනය ආ්‍රිතව ඡම් ිංයළු
ඡතොරතුරු ආරම්භඡේ ිංටම සදාවිය හැකි නව තත්ව දක්වා අනිවාර්යඡයන්ම බා ගත හැකි බව ද
ගිේසන්ඡහ ප්‍රකාශය අනුව පැහැදිල ඡේ. ඡම් අනුව යම් පේග ඡයකු හඳුනා ගැනීමට අපට හැකි
වනුඡේ ඒ පේග යා අන් අයඡගන් ඡවනස්වන නිසාය. නැතඡහොත් ඡසසු අයට සාඡප්ක්ෂකව ඒ
පේග යාතුළ විදයමාන කැී ඡපඡනන ඡවනස නිසාය. ිංයළු සංජානන ඡමොළය තුළ පිළිඡව කට
අනුව ස්ථානගත කළ විට ඒ අතර ඇති සමාන ඡමන්ම ඡවනස් ක්ෂණ පවා පැහැදිලව කැී
ඡපඡන්. සංජානනය පිළිඡව කට අනුව ඡපළගැසීම වැදගත්වනුඡේ ඒ නිසාය. එවිට එහි ඇති

9. 9
සුවිඡශේී ස කුණු අනුව ඡසසු ඡතොරතුරු පවා සේධරණය කරගත හැකි ය. ඡමහිදී අවශය
ඡතොරතුරු කරා ළඟා වීමට ඡමන්ම අනවශය ඡතොරතුරු බැහැර කිරීමට පවා සංජානනය අර්ථවත්ව
ඡපළ ගැස්වීම තුළින් හැකියාව සැ ඡසේ.21
අපඡහ ඡබොඡහෝ ප්‍රතයක්ෂ අපඡහ සැබ සංජානන භාවනාමය යැයි අනුමාන කළ හැකි ය.
එය එඡසේ පැවසීමට ඡහේතුව සංජානනය වූ කී සැමවිටකදීම බාහිර ඡ ෝකඡේ සෘජු ප්‍රතිබිම්බ
ඡනොවන නිසාය. නමුදු එය ප්‍රකාශයට පත්ව ඇත්ඡත් ඡ ෝකඡයන් බාහිරව බා ගන්නා ඡතොරතුරු
මත ඡගොඩනැඟුනු ඡේවල් විය හැකි බව මතයි. එවැනි එක් ඡදයක් නම්, බාහිර ඡ ෝකය සමඟ
සැසඳීඡම් දී අපඡහ වදනික සංජානන ඡබොඡහෝමයක් අධික ඡ ස වැරදි සහගත බව අපි
දන්ඡනමු. අප මායා ඡතොරතුරු පරීක්ෂා කරන විට ඒවාට අපව නිරීක්ෂණය කළ හැකිව ඇත.
එඡසේම අපඡහ දැනුඡම් සාවදය එදිරිවාදිකම් ඒවාට වටහා ගත හැකි වී තිඡේ.22
සංජානනය නිවැරදිව අරුත් ගන්වන්නට විවිධ නිර්වචන රාශියක් බිහිව තිඡේ. ටට ඡහේතු වී
ඇත්ඡත් සංජානනය විවිධ අංශ හා විෂය ක්ඡෂේත්‍රය යටඡත් සාකච්ාාවට බඳුන්වීමයි. යම්
පේග ඡයකු විිංන් පරිසර පසුබිම තුළ දී ඇස, කණ, නාසය, දිව, සම හා මනස යන ිංය ඉන්ද්‍රිය
අනුසාරඡයන් බා ගන්නා සත්ඡත්ජන යම් කිිං අර්ථයක් දිය හැකි ඡතොරතුරු බවට පත් කිරීඡම් දී
අනුක්‍රමඡයන් එළැඡගන අවස්ථාවන් ඡතොරතුරු ඡත්රීම අSelection , සංවිධානය අOrganization ,
හා අර්ථකථනය අInterpretation යන පැතිකඩ තුනකින් යුතු ක්‍රියාවලයක් ඡ ස ඡරෙේ තනතන්ස්
අ2002 විිංන් සංජානනය අPerception නිර්වචනය කර තිඡේ.23 ඡමහිදී ඡපඡනන්ඡන් සංජානනය
ඡතොරතුරු සන්නිඡේදන තාක්ෂණ ක්‍රියාවළියකට සමාන ක්ෂණ ඡපන්වන බවයි. මනඡසේ දත්ත
සම්ඡප්‍රේෂණය හා ඡතොරතුරු සන්නිඡේදන තාක්ෂණ ක්‍රියාවලය සංජානනය ඡ ස හැඳින්රුව ද කිිංදු
වරදක් නැත. ඡතොරතුරක් ඡහෝ කිිංයම් දත්තයක් කිිංයම් විධිමත් අදහසක් ඡගන ඡදන පරිදි මනාව
සංවිධානය කිරීම, විචාර පූර්වක නිරීක්ෂණ මන්න් එහි නව සබඳතා පිළිබඳ අර්ථකථන,
සේධරණය කිරීමට සුදුසු ඡතොරතුරු අවඡශේෂ දත්ත අතරින් නිවැරදිව ඡතෝරා ගැනීම ආදී පියවර
රාශියක්ම ඡම් සංජානන ක්‍රියාවලයට අයත් ඡේ. සංජානනය යනු දැනුම බුේධිය බවට පත් කිරීඡම්
ක්‍රියාවලය ඡ ස හැඳින්රුව ද වරදක් නැත.24
සංජානනය මඡනෝ විදයාව තුළ බහු ව සාකච්ාාවට බඳුන්වන විෂය ක්ඡෂේත්‍රයකි. ඇස,
කණ, නාසය, දිව, සම හා මනස යන ඉන්ද්‍රිය මන්න් බා ගන්නා සංඡේදනය අSensation මනසට
වාර්තා ඡකඡර්. සමහරු සංඡේදනය හා සංජානනය එකම අර්ථ ඡගන ඡදන්ඡන් යැයි සැ කුවද එහි
ඡවනස් ඇත. සංඡේදනය යනු පේග ඡයකු විිංන් ිංය ඉන්ද්‍රිය ඇසුරින් බාහිර පරිසරඡයන් යම් යම්
දත්ත හා දළ සත්ඡත්ජන බා ගැනීමයි. ඡමය සැකසූ ඡහෝ සංවිධානාත්මක දත්ත අRow Data
සමූහයක් පමණි. නමුදු සංජානනය මන්න් මීට වඩා වැඩි කාර්යභාරයක් මනස තුළ ිංදු කරයි. ඡම්
අසංවිධිත දත්ත යම් සංවිධිත ඡතොරතුරක් බවට පත් කිරීම හා ඒවාට අනුව පේග යින් විවිධ
ප්‍රතිචාර දැක්වීම ඡතක් මනස තුළ ිංදු වන ක්‍රියාවලය සංජානනය නමින් හැඳින්ඡේ. එබඳු වාර්තා
මනා අවධානය සහිතව මනිංන් ග්‍රහණය ඡකොට අවඡබෝධ කිරීම සංජානනය යනුඡවන්
හැඳින්ඡේ.25 මින් පැහැදිල වනුඡේ හුඡදක් සංඡේදන වාර්තා ැමම පමණක් සංජානනය ඡනොවන
බවයි. සංජානනය ිංදු වීමට මානිංක ඒකාග්‍රතාවය හා චිත්ත සඡමෝධානය අතයවශයය.26
ිංතා මතා ඡතෝරා ගන්නා ද කිිංයම් අරමුණක් ඡකඡරහි අදිටන් සහිතව ඡයොමු කරනු
ැබූ අවධානය ඉච්ඡිත අවධානය අDesideratum Advertence ඡ ස හැඳින්ඡේ. ඡමහි සඳහන් වන
ඉච්ඡිත අවධානය පහුණුඡේ හා අවධානඡේ ප්‍රතිල යකි. එබඳු මානිංක තත්වයක් නිරායාසඡයන්
ඇති ඡනොඡේ. යමක් ඡකඡරහි දැඩි අවධානයක් ඇතිවීමට ඒ සඳහා ඡපර පහුණුවක් තිබිය යුතුය.
ඡබොඡහෝ ඡදඡනකු ඡම් පිළිබඳව ඡනො දනිති. එබැවින් ඡම් ගැන වැඩි සනන්දුවක් ඡහෝ අවධානයක්
ඡයොමු ඡනො කරන බව ඡපඡනන්නට තිඡේ. ප්‍රබ අධිෂ්ාානයත්, දැඩි ඒකාග්‍රතාවක් හා මනා
චරිතයක් ඇති අඡයකු හඳුනාගත හැකි ක්‍රමය නම් ඒ පේග යා තුළ වූ අවධානයයි. සාමානය

10. 10
වයවහාරඡේ දී ඡම් අවධානය අර්ථ දැක්ඡවනුඡේ අධිෂ්ාාන ශක්තිය ඡ සටය. ඡම් අධිෂ්ාාන
ශක්තිය ද ඉච්ඡිත අවධානඡේ සංවර්ධිත ස්වරූපයක් බව මඡනෝ විදයාායින් විිංන් පැහැදිලව
දක්වා තිඡේ. බ වත් අධිෂ්ාාන ශක්තියක් ඇති විට තමා පසක් කර ගැනීමට බ ාඡපොඡරොත්තු වන
අරමුණ ඡකඡරහිම එල්බ ිංටීම සාමානය ඡදයකි. එය අධිෂ්ාාන කළ ඡදය සාක්ෂාත් කර ගැනීමට
සපකාරී ඡේ.27
සංජානනඡේදී වැදගත් වනුඡේ ඡම් ඉච්ඡිත අවධානයයි. මන්ද ස ම සංඡේදනයක්ම
සංජානනය ඡනො කරන ඡහයිනි. මනසට ඡයොමුවන සංඡේදන අතරින් වඩාත් අවධානයට ඡයොමු වූ
කරුණු හා ප්‍රස්තුත ඡකඡරහි පමණක් මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වය ිංදුවීම සාමානය ස්වභාවයයි. ඡසසු
සංඡේදන ඡකඡරහි අවධානය අල්ප බැවින් ඒවා හුඡදක් සංාා ඡ ස පමණක් මනසට දැනී නැතිව
යයි. මනසට සංඡේදනය වන කරුණු අතරින් ඉච්ඡිත අවධානයට ක් වූ කරුණ පමණක් ප්‍රතයක්ෂ
කිරීම මනඡසේ සාමානය ස්වභාවයයි. සංජානනය ඡ ස හැඳින්ඡවනුඡේ ඡමඡසේ ඉච්ඡිත අවධානයට
ක්ව ප්‍රතයක්ෂය කරා ඡයොමුවන කරුණු ඇතු ත් මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වයට අදාළ ිංයළු ඡේය. ඒ
ඉච්ඡිත අවධානය ිංහිය අConscientiousness ඡ සද හැඳින්විය හැකි ය. ිංහිය යනුද ඡම් ඉච්ඡිත
අවධානඡේම තවත් එක් සංවර්ධිත රූපයකි. ිංහිය ඇතිවිට පමණක් අවධානය ඡයොමු වන බැවිනි.
අවධානය හා ිංහිය වනාීම එකම කරුඡණහි ේවිවිධ ස්වරූප බව වටහාගත හැකි ය. එඡසේම ිංහිය
අවධානඡේ හා අධිෂ්ාානඡේම සංවර්ධිත ස්වරූපයක් බව ද මඡනෝ විදයාායින් විිංන් පැහැදිල කර
දී තිඡේ. ිංහිය අඳුර ඇති විටක ආඡ ෝකයක් ඡමනි. අඳුඡරහි ඇති ඡේ ඡපඡනනුඡේ අඡ ෝකඡයනි.
එඡසේම ිංහිය නිසා අවධානයට හා අධිෂ්ාානයට ඡගෝචරවන කිිංයම් අරමුණක මනස තදින් බැඳී
පවතින අතර ඒ අරමුඡණහි යථා ස්වරූපය හඳුනාගැනීමද ිංදුඡේ. එඡසේම අවධානය හා අධිෂ්ාානය
සංවර්ධනය වීඡම්දී ප්‍රාාව එකතු වීඡම් කාර්යය ිංදුවනුඡේ ිංහිය මන්නි. ිංහිය වනාීම සාමානය
සංඡේදනව ිංට අවධානය දක්වා මනඡසේ අවඡබෝධ කිරීඡම් කාර්යයන් ප්‍රාාවඅInsight දක්වා
රැඡගන යාමට සමත්වන බුේධිමය ඡමව මකි.28
සංජානනය විිංන් ඇස, කණ, නාසය, දිව, සම හා මනස යන සංඡේදන ඉන්ද්‍රිය මන්න්
විවිධ කාර්යය ව ට අදාළ අමුද්‍රවය බා ගනු ැඡේ. ඒවා මනඡසේ භාවිතය මන්න් ප්‍රකාශයට
පත්ඡේ. සංඡේදනය හා සංජානනය ඡවන් කර ගැනීඡම් දී ඡබොඡහෝ අය දුෂ්කරතාවයට පත් ඡවති.
ඒ ඒවාඡේ ඡවනස ිංයුම් වන බැවිනි. සංඡේදනය යනු සවිාානකව බා ගන්නා ඉන්ද්‍රියයන්ඡහ
සර වාර්තාය. ඡම් සර වාර්තා අනුපිළිඡව හා සංවිධානය මන්න් නිවැරදි විචාර පූර්වක
ඡතොරතුරු හා දත්ත සේධරණය කරනු ැඡේ. ඒ ඡතොරතුරු හා දත්ත ආශ්‍රඡයන් නව විශ්ඡල්ෂණ
ිංදු කිරීමට හැකි ය. සංජානනය යනු සංඡේදනඡයන් ඇති වන වින්දනය තුළින් හට ගන්නා
ිංතුවිලය. එඡසේම සංජානනඡේදී විවිධ සංඡේදන ගණනාවක් එක් ිංතුවිල් ක් ඡහවත් සංාාතයක්
තුළ ඡගොනු කරනු ැඡේ. මනස සංඡේදන මන්න් විඳ ගනී. සංජානනය මන්න් එඡසේ විඳ ගන්නා බව
මනස දැන ගනී.29
සංජානනඡේදී දැනීම් වශඡයන් මානව ඡමොළය ඡවත සම්ඡප්‍රේෂණය වන ස්නායු ආඡේග
කිිංයම් නිශ්චිත වූ පිළිඡවළකට වර්ගීකරණය කිරීම හා ටට අනුගතව දත්ත අතර නව සබඳතා
හඳුනා ගැනීම ිංදුඡේ. ස්නායු ආඡේග මන්න් ැඡබන විවිධ රටාව දත්ත හා වයුහ අතර ඇති
සබඳතා නිසා නව දැනුම ඡගොඩනැඡේ. ඉඡගනුම ිංදුවීමට සබඳතා හැද රීම ප්‍රඡයෝජනවත්ය.
ප්‍රාථමික දත්ත සංජානනය සපඡයෝගී කර ඡගන දැනුඡම් විවිධ හැඩත මනස තුළ ඇති කරයි.
සංජානනය වූ කී එක්තරා අයුරකින් සංවිධානාත්මක පහුණුවකි. ඡක්ව වශඡයන්හා අන්තර්
පේග වශඡයන් සංජානනඡේ දී වයස, ලංගිකත්වය, සංස්කෘතිය, අඡප්ක්ෂා, අභිඡප්‍රේරණ හා ගැටුම්
ආදී ඡේ අනුව එම සංජානන ඡවනස් ඡේ. ඡගස්ඡටෝල්ට් මඡනෝවිදයාායින් විිංන් අන්තර් පේග
සංජානනඡේ දී ිංදුවිය හැකි ඡම් ඡවනස්කම් පිළිබඳ ඡබොඡහෝ පර්ඡේෂණ ිංදුකර තිඡේ.30

11. 11
ඡ ෝකඡේ ඡසසු සත්ව විඡශේෂව ට සාඡප්ක්ෂකව මිනිසුන්ඡහ ඉන්ද්‍රීය සංජානනය න්‍ර හා
ප්‍රබ ඡනොඡේ. මිනිසුන්ඡහ දියුණුම ඉන්ද්‍රීය ඡමොළයයි. මිනිස් ඡේහයට සාඡප්ක්ෂකව අති විශා
ඡමොළයක් මිනිසුන් සතුව පවන්. සත්ව ඡ ෝකඡේ ිංය ඡේහයට සාඡප්ක්ෂකව මිනිසුන් තරම් විශා
ඡමොළයකට හිමිකම් ඇති ඡවනත් සත්වඡයකු නැත. ඒ නිසා මිනිසුන් ිංය සංජානනය ප්‍රබ හා න්‍ර
කර ගැනීම සඳහා භාවිතා කරනුඡේ ඡමොළයයි. සුවිශා හා දියුණු ඡමොළඡේ ක්‍රියාකාරීත්වය නිසා
මානව සංජානනය ඉතා දියුණු තත්වයකට පත්ව තිඡේ. මානව ඡමොළය ඉතා නිර්මාණලිී ය.
එඡසේම තාර්කික බවින් අතනනය. ඡම් ඡද අංශයම එහි සපරීමව ගැේ ඡේ. එනිසා මානව සංජානනය
අවඡශේෂ ඡවනත් කිිංදු සත්වඡයකුඡහ සංජානනයට වඩා සමබර හා පරිපූර්ණය. නිර්මාණලිී බව
බුේධිමත්කම මනිනු බන එක්තරා මිණුම් ඒකකයකි. ක ාව, සාහිතය ආදී විවිධ විෂය ක්ඡෂේත්‍රව
මානවයා බා ඇති දියුණුවට නිර්මාණලිී බව ප්‍රබ ව දායක වී තිඡේ. නිර්මාණලිී බව සාහිතයය
හා ක ාව තුළ පමණක් ඡනොව දිවි ඡපඡවත තුළ ස ම කටයුත්තක දීම වැදගත්වන ඡදයකි.
තනතනය තුළ ශුේධ විදයා අධයයන ක්ඡෂේත්‍රයට අයත් විෂයය තුළ පවා නිර්මාණලිී බව වැදගත්
සාධකයකි.31
මානව ඡමොළය අර්ධ වයුහ ඡදකකින් සමන්විතය. ඒ දකුණු හා වම් ඡමොළ අර්ධය. මින් වම්
පස පිහිින ඡමොළ අර්ධ වයුහය මන්න් තාර්කික පසුත යට අදාළ මානව සංජානන හැකියාව
ක්‍රියාත්මක ඡේ. එඡසේම දකුණුපස පිහිින ඡමොළ අර්ධ වයුහය මන්න් නිර්මාණලිී බවට අදාළ මානව
සංජානන හැකියාව ක්‍රියාත්මක ඡේ. සමබර ඡපෞරුෂයකට ඡම් මානව සංජානන හැකියා ඡදක එක
ඡ ස ක්‍රියාත්මකවීම වැදගත්ය. නමුදු ඡබොඡහෝවිට සමාජඡේ විදයමාන පේග යින් තුළ ඡම් හැකියා
ඡදක එක හා සමානව විදයමාන වන අවස්ථා විර ය. ඇතැම් අය තුළ තාර්කික පසුත යට අදාළ
මානව සංජානන හැකියාව අධිකය. එබඳු අය විශිෂ්ට ගණඡේ ක්ෂණික න්රණ ගත හැකි අය ඡවති.
ඡබොඡහෝවිට ඡමබඳු අය ක්‍රියාත්මක වනුඡේ තමාට සංජානනය වූ ඡතොරතුරු කිිංයම් තර්කාතනලව
සංවිධිත පිළිඡව ක් මත ඡගොනු කර අනුපිළිඡව ඔස්ඡසේ යා හැකි තාර්කික පියවර මන්නි. ගණිතය
හා ශුේධ විදයාවට බහු නැඹුරු බවක් දක්වනුඡේ ඡමබඳු අයයි. වියුක්ත සංකල්ප පිළිබඳව කටයුතු
කිරීමට වැඩි නැඹුරුතාවක් දක්වනුඡේද ඡමබඳු පේග යින්ය. ඡම් අය අධි විශ්ඡල්ෂණ හැකියාවක්
ඇති පේග යින්ය. ඕන ම කරුණක ගැේවන දත්ත විශ්ඡල්ෂණය කර සංජානනය කිරීමට දක්ෂතා
දක්වනුඡේ ඡම් අයයි. ඡමබඳු මානිංක වයුහයක් සහිත අය පරිපා න ක්ඡෂේත්‍රඡේදී දක්ෂතා දැක්වීම
විඡශේෂඡයන් කැී ඡපඡන්. මන්ද දැනට බා ඇති දත්ත හා ඡතොරතුරු අනුව ක්ෂණික න්රණව ට
එළමටඡම් හැකියාව වඩාත් අධිකව ඇත්ඡත් එබඳු අයට බැවිනි. එබඳු වෘත්න්න්ව දී වෘත්න්ය
හැකියා ඡ ස ක්ෂණික න්රණ ගැනීඡම් අවශයතාව වඩාත් බහු ව ඇතිවන ඡහයිනි.32
අඡනක් පේග ඡකොට්ාාශය තුළ නිර්මාණලිී බවට අදාළ සංජානන හැකියා ඡසසු අයට
වඩා අධිකව ඇත. ඡමබඳු අය නිර්මාණලිී පේග යින් ඡ ස සැ ඡක්. ක ාකරුවන්, සාහිතය
කටයුතුව නියැල අය, මානව ශාස්ත්‍ර අධයයනයට අදාළ විවිධ විෂය ක්ඡෂේත්‍රයන්හි නිරත පිරිස් බඳු
අය ඡම් ගණයට අයත්ය. ඡම් අයතුළ විදයමාන සුවිඡශේී ත්වය වනුඡේ විශ්ඡල්ෂණ හැකියාවට වඩා
සංශ්ඡල්ෂණ හැකියාව අධිකව පිහිින බවයි. සංශ්ඡල්ෂණය යනු දත්ත හා ඡතොරතුරු අතර
සබඳතාව දැකීමයි. විශ්ඡල්ෂණඡේදී විග්‍රහය ිංදු වන අතර සංශ්ඡල්ෂණඡේ දී අන්තර් සබඳතා අතර
සමානතා දැකීම ිංදු ඡේ. ඡම් නිසා වඩා නිර්මාණලිී ඡ ස ිංය කාර්යයන්හි නිරතවීමට ඡමබඳු
අයට හැකියා ඇත. සංශ්ඡල්ෂණය මන්න් විවිධ විෂය පරාස අතර විවිධ සබඳතා හැඩත අවඡබෝධ
කර ගැනීමට පහසුඡවන් හැකි ඡේ.33
සංශ්ඡල්ෂණ හැකියාව අධික අයට නිර්මාණලිී ඡ ස ආකල්ප, ිංතිවිල පහ වනුඡේ ඡම්
දත්ත අතර ඡතොරතුරුව විවිධ වූ සබඳතා හැඩත සුවිශා ප්‍රමාණයක් අවඡබෝධ කර ගැනීමට
හැකි බැවිනි. ඡමමන්න් දත්තව ඡවනත් අයට ඡනො දැකිය හැකි එඡසේම අවඡබෝධ කරගත ඡනො
හැකි වූ විවිධ සබඳතාව විශා පරාසයක් දක්වා පහසුඡවන් වටහා ගැනීමට හැකි ඡේ. බුේධිමය

12. 12
හැකියාව ඡ ස තනතනඡේ අර්ථ දැක්ඡවනුඡේ දත්ත විශ්ඡල්ෂණ හැකියාව ඡනොව දත්ත
සංශ්ඡල්ෂණ හැකියාවයි. ඡම් නිසා ගණිතයට දක්ෂතා දක්වන අය බුේධිමතුන් ඡ ස සැ ලව යුගය
පසුකර තනතන යුගය නිර්මාණලිී දක්ෂතා ප්‍රකට කරන අය බුේධිමතුන් ඡ ස ස කන යුගයකට
එළග ිංිනන බව දත යුතුය. ඡ ෝකඡේ නව නිපැයුම් බිහිවනුඡේ නිර්මාණලිී හැකියාව අධික අය
නිසාය. තාර්කිකව නිගමන ව ට එළමටඡම් හැකියාව වැදගත්වනුඡේ විශ්ඡල්ෂණ කාර්යඡේදීය. ඡම්
නිසාම ගණිතඡේ දී තාර්කිකව පියවර බේධව නිගමනව ට එළමටඡම් හැකියාව වැදගත් ඡේ.34
විශ්ඡල්ෂණඡේදී තිඡබන දත්ත විශ්ඡල්ෂණය කිරීම ිංදුඡේ.එහි අවසාන නිෂ්ාාව ද වියුක්ත
සංකල්ප ඡගොඩනැගීමය. ඡම් නිසා විශ්ඡල්ෂණ හැකියාව අධික අය තුළ වියුක්ත සංකල්ප ඡගොඩ
නැඟීඡම් හැකියාව මනාව ඇත. අවසාන විග්‍රහඡේදී වියුක්ත සංකල්ප අර්ථකථනය කළ යුතු
වනුඡේ සමස්තය සමඟය. සමස්තය සමඟ සන්සන්දනය කිරීම යනු යල සංශ්ඡල්ෂණයට පිවිසීමයි.
ඡම් නිසා වියුක්ත සංකල්ප ඡගොඩනැඟීම තුළින් සමස්ත අවඡබෝධ කාර්යයට එතරම් අනුබ යක්ද
ඡනො සැ ඡසේ.35 යමක් වියුක්තව අවඡබෝධ කිරීම එතරම් ල දායීද ඡනොඡේ. වඩා ල දායී වනුඡේ
එය සමස්තය සමඟ ග පා ගත් විටය. සමස්තය පිළිබඳ පළුල්ව අධයයනය කරනුඡේ සංශ්ඡල්ෂණ
මන්න් නිසා විශ්ඡල්ෂණයට වඩා සංශ්ඡල්ෂණය සපඡයෝගීතාවක් ඇති ක්‍රමඡේදයක් බව පිළි
ගැනීමට ක් වී තිඡේ. යමක් පිළිබඳ අධයයනය කිරීඡම් දී පවා ිංදුකරනුඡේ දත්ත අතර
විවිධ සබඳතා පිළිබඳ නව නිර්මාණලිී එළඹුම් සකස් කර ගැනීමයි. ඉන් පවතින සබඳතා නව
දෘෂ්ින ඡකෝණයකින් හැඩයකින් යුතුව දැකීමට හැකියාව ැඡේ. ඡම් නිසා අධයාපනය ක්‍රියාවළිය
මන්න් නිර්මාණලිී බව වර්ධනය කළ හැකි බව වර්තමානඡේ පිළිගැනීමට ක්ව තිඡේ.36
1.2.මානව සංජානනඡේ විවිධ සීමා
මානවයාඡහ ඉන්ද්‍රීය ස්වභාවය අනුව සංජානනඡේ විවිධ සීමා පවන්. ඇතැම් සීමා ඡභෞතික
වන අතර ඇතැම් සීමා ආධයාත්මික ඡේ. යම් කිිං ඡදයක් කිරීඡම් දී එය කරන ක්‍රමය පිළිබඳ
ිංන්මට ඡබොඡහෝ අය පරුදුව ිංිනති. ඡබොඡහෝ අරුරුදු ගණනකට ඡපර ඡගස්ඡටෝල්ට් මඡනෝ
විදයාායින් පවා ඡමඡසේ ප්‍රශ්න නැඟීමට හුරුව ිංිනයහ. ඡම් ප්‍රශ්න සරළ රුවද ටට දිය යුතු පිළිතුර
නම් සංකීර්ණ විය හැකි ය. ශේද, ඡේදනා, රස හා ආඝ්‍රාණ බඳු සංජානනයන් ිංයළු සංජානනව ට
දෘෂය සංජානනය මූලක ඡේ. ඡම්නිසා දෘෂය සංජානනය මන්න් ඡ ෝකයට අයත් ඡසසු ඉන්ද්‍රීය
සංජානන පිළිබඳ මූලක අවඡබෝධයක් ැබිය හැකි ය. එඡසේම පේග ඡයකු තුළ ඇතිවන ක්ෂණික
අවඡබෝධය ද සංජානනයට තවත් නමක් ඡ ස සැ කිය හැකි ය.37 සංජානනඡේදී බා ගනු බන
දත්ත අතර කිිංයම් අනුපිළිඡව ක් ක්‍රමවත් සංවිධානාත්මක බවක් තිබිය යුතුය. බාගත් දත්ත
සපඡයෝගී කර ගනිමින් නව දැනුමක් බිහිකර ගත හැක්ඡක් එවිටය. නිර්මාණලිී බඡේ පදනම
අළුතින් දැනුම නිර්මාණය කිරීමයි. එය බුේධිමය හැකියාවකි.ඇතැම් අය තුළ ඡම් හැකියාව අධිකව
ඇත. සමහරු විශ්ඡල්ෂණඡේහි දක්ෂරුව ද ඡමකී නිර්මාණලිී හැකියාව අු අයයි. ඇතැම් අය තුළ
ඡම් හැකියා ඡදකම එක පමණට වැඩී ඇත.38
ඉන්ද්‍රියන් මන්න් ස්නායු සංඡේදන සම්ඡප්‍රේෂණයවීම සංජානනඡේ ප්‍රථම පියවරයි. සංඡේදන
ක්‍රියාවලය නිවැරදිව ිංදුවීමට ස්නායු ක්‍රියාකාරීත්වය නීඡරෝගීව පැවතිය යුතුය. ඉන්ද්‍රියන්ඡහ ිංට
ශරීරය අභයන්තර තුළින් ඡමොළය දක්වා විහිඡදන අති දැවැන්ත ජා මය ස්නායු තන්තු වයුහයක්
මිනිසාට හිමිව තිඡේ. ඡම් ස්නායු තන්තු වයුහය මන්න් සංඡේදන නිදහඡසේ ඡමොළ අභයන්තරය කරා
සම්ඡප්‍රේෂණය ඡේ. සංජානනය ිංදුවනුඡේ ඡම් ස්නායු තන්තු හරහා ිංදුවන දත්ත සම්ඡප්‍රේෂණ ක්‍රියාව
මන්නි. ඒ නිසා සංජානනය පිළිබඳ නිවැරදි වැටීමමක් බා ගැනීමට නම් පළමුව ස්නායු
ක්‍රියාකාරීත්ව රටාව පිළිබඳ ජීව විදයාත්මක අධයයනයක නිරතවීඡම් අවශයතාව ද මතු ඡේ.39

13. 13
ඡමකී සංඡේදන පැන හරහා ිංදු වන ඡතොරතුරු හුවමාරුව සංජානන ක්‍රියාවළියට සෘජු
ඡ ස සම්බන්ධ බව ගිේසන් අGibson 1966 දක්වා තිඡේ. නමුදු ඡබොඡහෝ සංජානන ක්‍රියාවන්න්
තුළ සංඡේදන වාර්තා වනුඡේ අසංවිධිත දත්ත ඡ ස ය. එඡසේම එම දත්ත පූර්ව සන්නිඡේදිත
ඡතොරතුරු හා සම්බන්ධය. එද දත්ත මන්න් පරිපූර්ණ හා නිර්මාණලිී ඡතොරතුරක් සැකඡසනුඡේ
ඒවා විධිමත් රටාවකට අනුව සංවිධානය කිරීම මන්නි. පසු කාී නව දත්ත ඇසුරින් නිර්මාණලිී
රටා ප්‍රකට කිරීම ඡවනත් ආකාරයක මානිංක ක්‍රියාවලයක් වන අතර එය හැඳින්ඡවනුඡේ
ප්‍රජානනය ඡ ස බව විලයම් ඡමම්ස් අWilliam James විිංන් ඡබොඡහෝ කා යකට ප්‍රථම ඡපන්වාදී
තිබිණ. අපට දැඡනන ඡබොඡහෝ විෂයගත සංඡේදන අපඡහ මනිංන් බැහැර ඡවනත් ස්ථානයක ිංට
ඇති වන ඒවා ඡසේ අප සපකල්පනය කරනුඡේ ඡම් නිසාය.40
ස්නායු සංඡේදන පරිවර්තිතස්වරූපඡයන් මානව මනසට ඇතුල්වන ස්ථානය සංජානනය
බව දැක්ඡේ. ඡමබඳු අවස්ථාව දී ඇතැම් ස්නායු සංඡේදන නිවැරදිව ග්‍රහණය කර ගැනීමට අපහසු
විය හැකි ය. එවිට එය වයාජයක් ඡහෝ මඟහැරුණු සංජානනයක් ඡනො වන බව දත යුතුය. ඡම් අතර
ඡවනත් ඡබොඡහෝ විශ්වසනීය සංජානන සමඟ එකඟතාවට ඡනො පැමිණි අපැහැදිල සංජානන ද ඡේ.
කිිංයම් ඡමොඡහොතකදී අපඡහ සංඡේද සත්ඡත්ජන සමූහය අතරින් එඡතක් ප්‍රතයක්ෂ කළ පැහැදිල
ස්වල්පය පමණක් ඉතිරිකර අඡනක් ිංයල් විනාශ වී ය මට හැකි ය. විඡේකී ස්වරූපඡයන් යුතු
ඡකින ඡනොපැහැදිල පසුබිමක් පවතින අතරතුර පැහැදිල බව අු අඡනක් ඡේ අපට පහසුඡවන්
ප්‍රතයක්ෂ කළ ඡනො හැකි ය. ඡමය ඡමහි කියඡවන පරිදි අප වටා විවිධ ස්ථානව ඇතිවන ිංේධීන්
ස්වල්පයක් පමණක් සංජානනය කළ හැකි ය.ඡමහිදී සංජානනය අසම්පූර්ණය. නමුදු අතයවශයම
ඡේවල් ග්‍රහණය කරගත හැකි ය. පියවි මානව ඉන්ද්‍රියන්ට පරිබාහිර ඡවනත් සපකරණ භාවිතා කර
සංජානනඡේ හැකියාව වර්ධනය කර ගත හැකි ය. විඡේකීය ිංිනන අවස්ථාව දී සංජානන
හැකියාව කළබ කාරී අවස්ථාවකට වඩා වැඩි බව දක්නට ැඡේ. ඒ අනුව ජීව විදයාත්මක සාධක
හැරුණු විට සංජානනයට බ පාන ඡවනත් කරුණුද ඇති බව ඡපඡන්. ඡමය දැඩි අවධානයට
ඡයොමු විය යුතු සංජානනඡේ මූලක ගුණයකි.41
අපඡහ අත්දැකීම් ක්ඡෂේත්‍ර නිවැරදිව ඡක්න්ද්‍රගතවීම හා මායිම්ගත වීම දක්වා අවධානය
ඡබදී ඡගොස් ඇත. අපඡහ ප්‍රතයක්ෂය තුළ ඡක්න්ද්‍රගත වූ සංජානනඡේ ඡබොඡහෝ ක්ඡෂේත්‍ර පැහැදිලය.
මන්ද ඒ ිංයල් අඡප් පසුබිම මත ඡප ගැසී ඇති අපඡහ ප්‍රතයක්ෂයන් බැවිනි. අඡනක් කරුණ
අපැහැදිල ප්‍රතයක්ෂ ඡේ. අඡනක් අතට අඡප් සංජානන ිංයල් ම ඉන්ද්‍රියන් ක්‍රියාත්මක වන සීමාව
දක්වා විහිද පවන්. ඇසක ඡපනීම ිංදු වන මට්ටම අනුව දෘෂය සංජානනය සීමා ඡේ. යම් ඡහයකින්
පේග ඡයකු තුළ ඇඡසේ ඡපනීම අුවීම දෘෂය සංජානනය ඒ ඡපනීමට සාඡප්ක්ෂකව අුවීමට
ඡහේතු ඡේ. ඡමඡ ස ඇසීම, රස දැනීම, ආඝ්‍රාණය හා ස්පර්ශය යන අරමුණු දැනීමට අදාළ
ඉන්ද්‍රියන්ඡහ දුබ තාවක් මතු වීම මත ඉන් ැඡබන ශ්‍රවණ, රස, ආඝ්‍රාණ හා ස්පර්ශ සංජානන ටට
සාඡප්ක්ෂකව අුවී යා හැකි ය. ඡමහිදී පැහැදිල වනුඡේ මානව සංජානනඡේදී ඉන්ද්‍රීය
සංජානනයට සීමා පැණඡවන බවයි. ිංඡතන් බා ගන්නා මානිංක අරමුණු අනුව සංජානනය
බාගත හැක්ඡක් ිංඡත් ස්වභාවයට අනුවය. ිංත මන්න් බා ගන්නා ඡමබඳු මානිංක
අරමුණුව ට බුදු දහඡම් ධම්ම ඡ ස හැඳින්ඡේ. ඡම් මානිංක අරමුණු ගැනීඡම් ක්‍රියාවලයට
සෘජුවම ඡමොළඡේ ස්නායු හා ස්නායු වස සම්බන්ධ ඡේ.42
සාමානයඡයන් අප සීතිම ඡහෝ කල්පනා කිරීම ඡ ස හැඳින්ඡවනුඡේ ඡම් ක්‍රියාකාරීත්වයයි.
ඡමහිදී අන්තඡේදී ඇස, කණ, නාසය, දිව හා සම ආදී ඡසසු ඉන්ද්‍රීය ක්‍රියාකාරීත්වය මන්න් බා
ඡගන ඡමොළය තුළ ගබඩා වී පැවන් විවිධ අරමුණුව ට අදාළ සංකල්ප, අදහස් පිළිබඳ යළි නව
සබඳතා හැඩත අනුව සංවිධානය වී සකස් වීමක්, ිංදු ඡේ. ිංන්ම ඡ ස හැඳින්ඡවනුඡේ ඡමයයි.
ඡමොළඡේ ස්නායු ක්‍රියාකාරීත්වය මන්න් පමණක්ම අරමුණු බා ගැනීමට හැකි පසුබිමක් පවන්.
කිිංයම් ඡහයකින් ඡකෝමාව වැනි ඡරෝගී තත්වයක් වැළඳී ිංඡත් ක්‍රියාකාරීත්වය අඩපණ වූ විට ිංත

14. 14
ඡක්න්ද්‍ර කර ඇතිවන අරමුණු දැන ගන්නා ස්වභාවයද නැතිව යයි. සාමානයඡයන් ිංත ඡ ස
හැඳින්ඡවනුඡේ ඡමොළඡේ ක්‍රියාකාරීත්වයයි. හැඟීම් දැනීම් ිංයල් සඳහා ඡමොළඡේ ඡවන්වූ ප්‍රඡේශ
පිහිටා තිඡේ. ඡම් ස්වභාවයට ඇතැම් අවස්ථාව දී හෘදය වස්තුඡේ ද කිිංයම් සපකාරයක් ැබිය
හැකි ය. දුක, සතුට, රාගය හා ඡකෝපය ආදී හැඟීම් ිංයළු ඡේ ඡවනත් ඉන්ද්‍රියයක සපකාරය රහිතව
මනසට පමණක් ඇතිකළ හැකි ය. එබඳු අවස්ථාවක දී සංජානනයට මූලක වනුඡේ මනසයි. ඒ
නිසා මනස ඡවනත් ඉන්ද්‍රියක් හා සමානව සංජානනයට සපකාර වන බව මින් පැහැදිල ඡේ.
මනසට අවඡශේෂ ඡවනත් කිිංදු ඉන්ද්‍රියක ආධාරය රහිතව තනිවම සංජානන කාර්යය ිංදු කළ හැකි
ය. එඡසේම ඡසසු ඉන්ද්‍රියන්ට බ පවත් වන විවිධ සීමා මානව මනසට එහිදී බ ඡනො පාන බව ද
ඡපනී ඡගොස් තිඡේ. ඡවනත් ඉන්ද්‍රියන්හි ගැේවන ඉන්ද්‍රීය දුබ තාව එම ඉන්ද්‍රියන් මන්න් වන
සංජානනයට බ පාන නමුදු මඡනෝ ඉන්ද්‍රීය සංජානනය සඳහා එබඳු සීමා බ ඡනො පායි. එඡසේ
වනුඡේ මානිංක හැකියාඡේ අසීමිත බව නිසාය.43
මානව සංජානනඡේ සීමා සහිත බව ඡපන්වීමට ඡහොඳම නිදසුන නම් ඉන්ද්‍රීයන් මන්න් ඇති
වන සංජානනඡේ දුබ තායි. සැබ වටම අපඡහ ඉන්ද්‍රියන් මන්න් වන සංජානනය සතයය ඡනො ඡේ.
ඒ සඳහා විවිධ ඡහේතු සාධක ඉදිරිපත් කළ හැකි ය. ඉන්ද්‍රීය සංජානනඡේ ඇති විවිධ සීමා සහිතකම්
මීට බ පායි. ඇස, කණ, නාසය, දිව හා සම යන පිංඳුරන්ඡහ පවතින ජීව විදයාත්මක දුබ තා
සංජානන ඡකඡරහි බ පවත්වයි. මානව ස්නායු පේධතියට ඉතා කුඩා අන්වීක්ී ය පරතරවලන්
යුතු සංජානන රාශියක් ස්නායු තුළින් ඡමොළයට සම්ඡප්‍රේෂණය වනුඡේ කිිංදු අතරක් ඡනො මැති
එකම සංජානනයක් ඡ සවීම එක් ජීව විදයාත්මක දුබ තාවකි. ඡම් ජීව විදයාත්මක දුබ තාව ඇස,
කණ, නාසය, සම යන පිංඳුරන් ඡකඡරහි පමණක් ඡනොව මඡනෝ ඉන්ද්‍රියයට ද අදාළය. ටට ඡහේතුව
මඡනෝ ඉන්ද්‍රියය සකස්ව ඇත්ඡත්ද ඡමොළඡේ ස්නායු පේධතිය හා හෘදය වස්තුඡේ රුධිර සැපයුම්
ක්‍රියාකාරීත්වය එකාබේධව බැවිනි. ටට අමතරව බුදු දහඡම් මානවයාඡහ මුළු ිංරුඡරහිම දැඡනන,
විඳින ස්වභාවය ිංත ඡසේ දක්වා ඇත. ඡම් අනුව බුදු දහඡම් මඡනෝ ඉන්ද්‍රීය පිළිබඳ විග්‍රහය බටහිර
මඡනෝ විදයාඡේ සඳහන් වන මඡනෝ ඉන්ද්‍රීය පිළිබඳ විග්‍රහයට වඩා පළුල් බව ඡපඡන්. බටහිර
මඡනෝ විදයාඡේ මඡනෝ ඉන්ද්‍රිය ඡ ස දැක් ඡවනුඡේ ඡමොළඡේ ස්නායු, ඡහෝඡමෝන හා රසායනික
ද්‍රවයව ස්නායු ආඡේග සම්ඡප්‍රේෂණ කාර්යය යන කරුණු ස්වල්පය පමණි. බටහිර මඡනෝ විදයාවට
අනුව හෘද වස්තුව රුධිර සැපයීඡම් කාර්යයට අමතරව ස්නායු සම්ඡප්‍රේෂණ කාර්යයට සම්බන්ධ
ඡමොළයට සෘජු මානිංක බ ප මක් ිංදු කළ හැකි වූ ඉන්ද්‍රියක් ඡ ස සාමානයඡයන් ඡනොසැ ඡක්.
නමුදු ඡහෝඡමෝන හා ඡේහඡේ විවිධ රසායනික ද්‍රවය සමඟ මුසු වූ රුධිර පරිවහනය සම්බන්ධව
ඉතා වැදගත් ඡමඡහයක් හෘද වස්තුව මන්න් ඉටු වන බව බටහිර විදයාව පිළිගනී. ඡම් නිසා
මානවයාට ඇතිවන තදබ මානිංක ආඡේග, කම්පන, ආතති ආදී මානව ඡමොළයට අයත් ස්නායු
පේධතිඡේ බ ප ම්ව දී හෘද වස්තුඡේ රුධිර පරිවහනය සම්බන්ධව විවිධ ගැටළුකාරී තත්ව පැණ
නැඟී ඒවා හෘදයාබාධ දක්වා දුරදිග යන බව වවදයවිදයා අර්ථකථන ව පැහැදිලව සඳහන් ඡේ.44
මිනිස් ඉන්ද්‍රියන්ඡහ සීමාසහිත සංජානන හැකියාව නිසා ඇතිවන මානව සංජානන දුබ තා
සඳහා විවිධ නිදසුන් ඡපන්වා දිය හැකි ය. සාමානයඡයන් නිඡවස්ව භාවිතා කරන කැඡතෝඩ
කිරණ අCathode Ray Tube විදුල පහන් මන්න් ආඡ ෝකය ඇති කරනුඡේ කැඡතෝඩ කිරණ
නළයක් තුළින් ගමන්කිරීමට සැ ැස්වීම මන්නි. නළඡේ ආඡල්පකර ඇති රසායනික සංඡයෝගය
නිසා කැඡතෝඩ කිරණ ගමන්කිරීඡම්දී ආඡ ෝකය එමන්න් සත්පාදනය ඡේ. කැඡතෝඩ කිරණ යනු
ඡේගඡයන් ගමන් කරන ඉඡ ක්ඡරෝඩ ප්‍රමාණයකි. ඡම් ඉඡ ක්ඡරෝඩ ගමන් කිරීම ඉතා කුඩා
ක්ෂුද්‍ර පරතර සහිතව ිංදු ඡේ. එය ිංදුවනුඡේ කැඩි කැඩී යාමක් ඡ ස ය. නමුදු ඡම් ක්‍රියාව
ඡේගවත්ව ිංදු ඡේ. එනිසා සාමානයඡයන් මිනිස් ඇසට එඡසේ ිංදු වන බවක්වත් ඡනො දැඡන්.
සාමානය මිනිස් ඇසට එය දර්ශනය වනුඡේ ඡනොනවත්වාම එක දිගට ඇති වන ආඡ ෝක ධාරාවක්
ඡ ස ය. ඡමය මිනිස් ඇඡසේ පවතින දුබ තාවක් නිසා ඇතිවන සාවදය වූ සංජානනයකි. මිනිස්
ඇසට පැමිඡණන දෘෂය සංජානනය ඇස තුළ රඳා පවතින කා සීමාවක් ඇත. සාමානයඡයන් එය

15. 15
තත්පරයකින් 1/10 ක් පමණ ඡේ. ඡම් කා සීමාව පසු වූ විටදී පැමිඡණන දෘෂය සංජානන කිිංයම්
පරතරයක් සහිතව සංජානනය ඡේ. එවිට එය ඡපඡනනුඡේ අඛණ්ඩව ඡනොව කැඩී කැඩී යන ද්‍රෂය
සංජානන ඡපළක් ඡ ස ය. නමුදු තත්පරයකින් 1/10 කට වඩා අු වූ දෘෂය සංජානන අතර
කා සීමාව අුවූ විට එය ඡවන් ඡවන්ව සංජානනය කිරීමට මානව දෘෂය සංජානනය අසමත් ඡේ.
එවිට එය ඡපඡනනුඡේ එකම අඛණ්ඩ සංජානනයක් වශඡයනි. කැඡතෝඩ නළ ප්‍රදීප්ත පහඡනහි
ආඡ ෝකය කැඩී කැඩී පැමිඡණන නමුදු එය අඛණ්ඩ ආඡ ෝක ධාරාවක් ඡසේ සංජානනය කරනඡේ
එම අඡ ෝක ධාරාඡේ බිඳීම තත්පරඡයන් 1/10ට වඩා අුකා සීමාවකදී ිංදුවන බැවිනි.45
කර්මාන්තශා ාව යන්ඡත්‍රෝපකරණ ආදිඡේ දැතිඡරෝද ‍රමණ ඡේගය ඇතැම් අවස්ථාව දී
තත්පරඡයන් 1/10 කට වඩා අධිකවන අවස්ථා ඇත. එම අවස්ථාව දී එබඳු ච න ඇසට ඡනො
ඡපනී යා හැකි ය. ඡපනනුඡේ දැති ඡරෝද එක තැන නතරව තිඡබන්නාක් ඡමනි. එඡසේම
කැඡතෝඩන ප්‍රදීප්ත පහන් කර්මාන්තශා ාව භාවිතා කිරීඡම්දී ආඡ ෝකය කිරණ බිඳි බිඳී යන
අවස්ථාව හා දැතිඡරෝද ‍රමණ ඡේගය එකහා සමානව සමපාත විය හැකි අවස්ථාව දී
දැතිඡරෝදව ච නය ඡනොඡපනීයාම නිසා හදිිං අනතුරු ිංදු විය හැකි ය. ඒ නිසා එබඳු ප්‍රදීප්ත
පහන් කර්මාන්ත ශා ාව භාවිතය තහනම්ය. ිංනමා පටයක් නැරමටඡම් දී එහි රූප රාමුව ිංිනන
නළු නිළියන්ඡහ රඟප ම් වන අංග ච න සටහන්ව ඇති කැමරාපටය ඡේගවත්ව දිවවීඡම් කාර්යය
ිංදු ඡේ. රූපය ඇඡසේ රඳා ඇත්ඡත් තත්පරඡයන් 1/10 ක් පමණ සුළු කා යක් නිසා ටට වඩා වැඩි
ඡේගඡයන් දිඡවන රූපරාමු ඡපළක සටහන්ව ඇති අංග ච න සමූහය මන්න් සැබවින්ම නළු
නිළියන් ක්‍රියා කරනු දැකිය හැකි ය. නමුදු එය සැබ ව ඡනො ඡේ. ඡම් අයුරින් දෘෂය සංජානනඡේ
පවතින ජීව විදයාත්මක දුබ තාව සපඡයෝගී කර ඡගන වයාජ ඡේ සැබ ඡේ ඡ ස මවා ඡපන්වනු
බයි. එය රැහැනකින් සර්පඡයකු මවා ඡපන්වීමට සමානය. රූපවාහිනිඡේ ඡහෝ පරිගණක තිරඡේ
ක්‍රියාවලය ද ඡමයට සමානය.එහි ඇත්ඡත් ද කැඡතෝඩ කිරණ න යකි.එයින් නිකුත් වන කැඡතෝඩ
ධාරාවක් න ඡේ මුහුණත ආඡල්ප කර ඇති ඡෙඡරොක්සයිේ සංඡයෝගයක වැදී පරාවර්තනය ඡේ.
එම ධාරාව කුඩා අඡ ෝක පයකි. එය ඉතා ඡේගඡයන් කැඡතෝඩ න ඡේ මතුපිට වැදීඡමන් හා
පරාවර්තනයවීඡමන් තිරය මත රූපයක් මවයි. ඡම් ක්‍රියාවලය අඛණ්ඩව ිංදු ඡේ. ඒ නිසා
රූපවාහිනිය ඡහෝ පරිගණක තිරය ඡදස බ ා ිංිනන්ඡනකුට ඡපඡනනුඡේ ඒ මත දිස්වන ච න, රූප
ඡහෝ නිශ්චිත ඡතොරතුරු සමූහයකි. නමුදු ඒ ිංයල් කුඩා ආඡ ෝක පයකින් මැරුනු මායාවකි.46
විවිධ ඔෂධ වර්ග නිසාද ඡමඡසේ මායාකාරී හා ‍රාන්ත සහගත සංජානන මිනිසුන්ට ඇති
ඡේ. එඡසේම විවිධ මානිංක ඡරෝගී තත්ව නිසා ද ‍රාන්තාබාධ අHallucinesis ඇති ඡේ. සමහරු
ඡනොමැති ඡේ ිංතින් මවාඡගන බිය ඡවති. එයද ‍රාන්තිය ඇතිවීමට අHallucinate ඡහේතුවකි. සැබ
ඡ ොව තුළ ඡනො මැති විවිධ ඡේ ිංතින් මවාඡගන බියට පත්වීම මානිංක ඡරෝගී චර්යාවක
ක්ෂණයකි. එවැනි අයට ස බ ඡ ොව තුළ විදයමාන විවිධ වස්ූ එබඳු ‍රාන්ති ඇති කර ගැනීමට
අරමුණු ඡේ. නැතඡහොත් ිංය යින ිංඡත් සැඟව පවතින, යටපත් කළ විවිධ ඉටුඡනොවූ ආශා,හැඟීම්
ආදිය ප්‍රතිරූප ඡසේ ඡහේතු ඡේ. ඡම්වා ‍රාන්ති ඇතිවීමට ඡහේතු වන ප්‍රතිමූර්ති අImage Hallucinatory
යැයි ස කනු ැඡේ. මානිංක ඡරෝග අතර බිය නිසා ඇතිවන විවිධ මානිංක ඡරෝග
අHallucination විශා සංඛයාවක් ඇත. ඡම්වා මානිංක ඡරෝගී තිතිකා අPhobia ඡසේ හැඳින්ඡේ.
සමාජ තිතිකාව අSocial Phobia මින් වඩා ප්‍රචලත තිතිකාවයි. සසස්ථානව ට ඇති බිය
අAcrophobia , අවකාශ ස්ථානව ට ඇති බිය අAgoraphobia , වැසුණු ස්ථානව ට ඇති බිය
අClaustrophobia , හුදක ාවට ඇති බිය අMonophobia , අඳුරට ඇති බිය අNyctophobia , වයාධි
බිය අPathophobia , අමුත්තන්ට ඇති බිය අXenophobia හා සතුන්ට ඇති බිය අZoophobia
යනුඡවන් බිය නිසා ඇතිවන මානිංක ඡරෝග වර්ග රාශියක් මඡනෝවිදයාඡේ සඳහන්ය. ිංඡත්
තදබ විශ්වාස ඇති විටද වයාජ, මායාකාරී දර්ශන, ශ්‍රවණ ආදිය ඇති ඡේ. ආගමික ඇදහිල,
විශ්වාස හා අභිචාර විධි නිසාද ‍රාන්ති තත්වයන් ඇති ඡේ. ිංරුරට හිංසා කර ගනිමින් දුක්දී
අත්තකි මථානුඡයෝගී ‍රත පැවැත්වීම හින්දු ආගමික චාරිත්‍ර විධි අතර ඇත. එහි දී ිංරුරට කටු

16. 16
ගසා ගැනීම, දිවට සල්කටු ඉඳිකටු වැනි ද ගසා ගැනීම, මුහුණට ඡදකම්මුල් ව ට සල් තියුණු
ඡ ෝහ ආයුධ වලන් පසාවන ඡසේ ඇණීම, ණු සපඡයෝගී ඡකොට ිංරුරට ගැසූ ඡ ෝහ ඡකොකු ආදී
ඡේවලන් පැේඡදමින් එල්ී ිංටීම හා දවඡසේ නියමිත කා ඡේ ාවක් නිරාහාරව ිංටීඡමන් සපවාස
කිරීම ආදී ඡේ කරන ආකාරය නිරීක්ෂණය කළ හැකි ය. ඡම් කිිංදු කාර්යයක දී ිංරුරට වදඡේදනා
දීම එබඳු ඡේව නිරත වන අයට මැිංවිල නැඟීමට කරුණු ඡනොඡේ. මන්ද ස්වකැමැත්ඡතන්ම
වධඡේදනා විඳීමට සහභාගී වන බැවිනි. ඇතැම්විට ඡම් කාර්යයව දී ිංරුරට වධදීඡම්දී ඡේදනාදිය
ඡනො දැඡනන බවක් ද ඡමබඳු අය පවසති.අධික ආගමික භක්තිය මන්න් ිංරුඡර් සංඡේද
සම්ඡප්‍රේෂණය කරන ස්නායුව සන්නිඡේදන කාර්යයට බාධා ඇති කරවිය හැකි බව ඡමබඳු
ිංදුවීම්ව දී ඡපඡන්.47
අධික ආගමික භක්තිය පවා අභිඡප්‍රේරණයක්අMotivate ඡ ස ක්‍රියා කරයි.මානව ස්නායු
සම්ඡප්‍රේෂණඡේ ඇති ස්වභාවික සන්නිඡේදන කාර්යයට බාධා කිරීමට පවා ඡම් අභිඡප්‍රේරණයන්ට
අMotivation හැකියාව ඇත. එහිදී ඇතිවන සෘණාත්මක ශාරීරික සංඡේදන (Negative Body
Senses) ඡමොළයට දැන්වීම හා ඡමොළය විිංන් ඒවා හඳුනා ගැනීඡම් කාර්යයට අභිඡප්‍රේරණය මන්න්
බාධා ඇති ඡකඡර්. ඇතැම්විට දැඩි ආගමික භක්තිය විිංන් ඇති කරණ අස්වාභාවික අභිඡප්‍රේරණ
නිසා විවිධ ‍රාන්ති අවස්ථා පවා මනඡසේ ජනිත ඡේ. ඡමවිට සම්ඡප්‍රේෂණය වන සංඡේද නිිංයාකාරව
හඳුනා ගැනීමට මනසට ඡනො හැකි ඡේ. හඳුනා ගැනීඡම් ක්‍රියාවළිය විකෘති ඡේ. වැරදි සංජානන
සැපයීම නිසා මනස නිවැරදිඡේ ඡ ස හඳුනා ගනු බනුඡේ වැරදි ඡදයයි. මානව සංජානනඡේ
පවතින සීමා සහිත බව නිසා වරදවා ඡහෝ ිංතාමතාම විකෘති කර බා ඡදන සංජානන නිවැරදිව
අවඡබෝධ කර ගැනීමට ටට ඡනො හැකි ඡේ. ඡම් නිසා සංජානනය නිවැරදිව ිංදුවීමට ජීව
විදයාත්මකව අනුබ ය වැදගත්ය. සංජනනය කර ගනු බන අරමුණු නිවැරදිව සංජානනයවීමට
ජීව විදයාත්මක පැතිකඩ විශා බ ප මක් කරනු ැඡේ. ඇතැම්විට ජීව විදයාත්මකව පවතින
විවිධ ගැටළු, දුබ තා සීමිත බව සංජානනයට ද බ පානු ඇත. ඒ නිසා නිවැරදි සංජානනයක් ිංදු
වීමට ජීව විදයාත්මක නිඡරෝගී බව අවශයය. ඉන්ද්‍රීය දුබ තා ඇතිවීම නිසා සංජානනඡේද ගැටළු,
දුබ තා ඇති වනුඡේ ඡම් නිසාය. ජීව විදයාත්මක පැතිකඩ නිවැරදි ඡසේ තිබුණ ද, ඇතැම්විට බාහිර
කරුණු ව බ ප මට නතුවීම නිසා සංජානනය විකෘතිය විය හැකි ය. විවිධ ආගමික අභිචාර
විධිව බ ප මට නතුවීම නිසා ඇතැම්විට විවිධ කරුණු සංජානනය කරගනුඡේ ද විකෘති අයුරින්
විය හැකි ය. සංජානනය ිංදුවීමට අදාළ ජීව විදයාත්මක ක්‍රියාවළියට අතරමඟ දී බාධා ඇති කිරීමට
පවා ඡමබඳු බාහිර බ ප ම් ව ට හැකියාව තිඡේ.48
ඡකඡසේ රුවද මිනිස් මනස සතු සංජානන හැකියාඡවන් දැනට විවිධ කාර්යය සඳහා භාවිතා
වනුඡේ ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක් පමණි. එය දිය මත ගිී ඇති අයිස් කන්දකට සමානය. මතුපිට
දක්නට ැඡබන ප්‍රමාණයට වඩා විශා ප්‍රමාණයක් දිය යට ඇති බැවිනි. ඡබොඡහෝවිට සාමානය
මානව සංජානනය පිළිබඳව සාකච්ාා කරන විට ඒ සඳහා අරමුණු කරනුඡේ ඉන්ද්‍රීය සංජානනය
බව ඡපනී යයි. ඉන්ද්‍රීය සංජානනයට විවිධ සීමා පැණවී තිඡේ. ඉන්ද්‍රියන්හි පවතින ජීව විදයාත්මක
දුබ තා ටට ඡහේතු ඡේ. පේග ඡයකු සතුව පවතින මනසද ඉන්ද්‍රියකි.ඡසසු ඉන්ද්‍රියන්හි විදයමාන
ජීව විදයාත්මක දුබ තා මානව මනසට එතරම් ප්‍රබ ව බ ඡනොපායි. එබැවින් ඡවනත්
ඉන්ද්‍රියන්ඡගන් පරිබාහිරව මනස පමණක් භාවිතා කර සංජානන කාර්යඡයහි නියැී ඡම්දී ටට
ඇතිවන බාධාවන් ඡබොඡහෝ අුය. ඒ නිසා ඉන්ද්‍රීය සංජානනඡේ විදයමාන විවිධ ජීව විදයාත්මක
සීමා ජයගත හැක්ඡක් ඡබොඡහෝවිට මඡනෝ ඉන්ද්‍රිය භාවිතා කරන බව දක්නට ැඡේ. නිදසුනක්
ඡ ස භාවනා කිරීඡම් දී භාවිතයට ගනු බන්ඡන් මඡනෝ ඉන්ද්‍රියයි. එහි දී භාවනාව තුළින් වැඩි
දියුණු කරන ද මඡනෝ ඉන්ද්‍රිය භාවිතඡයන් ඡසසු ඉන්ද්‍රියන්ට බාගත ඡනො හැකි අතිසූක්ෂම
සංජානන පවා බාගත හැකි ය. මන්ද ඡසසු ඉන්ද්‍රියන්ට විවිධ සීමා වජව විදයාත්මකව පැණ වී
ඇති බැවිනි. මඡනෝ ඉන්ද්‍රිය පමණක් එකී ජීව විදයාත්මක දුබ තාව ඉක්මවා යාමට සමත්වී තිඡේ.
මඡනෝ ඉන්ද්‍රිඡේ ගැේ වන පවතින සංජානන හැකියාව රුව ද සාමානය ප්‍රමාණයට වඩා දියුණු කළ

17. 17
හැකි බව වර්තමාන පර්ඡේෂණ වලන් පවා පැහැදිලවී තිඡේ. ඒ පිළිබඳ බටහිර රටව අධි මානිංක
විදයා ක්ඡෂේත්‍රඡේ අPara-Psychology විවිධ පර්ඡේෂණ ිංදුවී තිඡේ. ඡමෝහනය හා භාවනා ක්‍රම
භාවිතා කර සංජානන හැකියා වැඩි දියුණු කළ හැකි බව එහිදී දැන් ඡසොයා ඡගන තිඡේ. ඇතැම්
පර්ඡේෂණකයින් ඡමෝහනය ඡහවත් ස්වප්න නිද්‍රාව ඡකඡරහි වැඩි දුරට විශ්වාසය ඡනො තබන බව
ඡපනී ඡගොස් තිඡේ. ටට ඡහේතුව ඡමෝහනය මන්න් ඡමෝහනය කරනු බන පේග යාඡහ කිිංයම්
අධිකාරී බ ප මක් ඡමෝහනයට පත්වන තැනැත්තාට ැමමයි. ඡමෝහනය කරන්නා විිංන්
ඡමෝහනය වන්නාව ිංය ග්‍රහණයට ගන්නා ස්වරූපයක් ඡමහි විදයමානය. ඡම් නිසා ඡමෝහනය කර
ිංදු කරන විවිධ ක්‍රියාව අස්වාභාවික හැඩයක් ගැේ වන බව ඡමොරුන්ඡහ අදහසයි. ඡමෝහනඡේදී
නිද්‍රාලිී බවට පත්වන සු ිංත මන්න් ඡමෝහනඡේ දී අවධි වන යින ිංඡත් ක්‍රියාකාරීත්වය
අවඡබෝධ කරගැනීමට අසමත් වන බව ද ඔරුන් දක්වා තිඡේ. එඡසේම ඡමෝහනයට පත් වන
පේග යා තවත් අඡයකුඡහ රූකඩයක් බවට පත්වන බැවින් පිළිගත් මඡනෝ චිකිත්සක
ක්‍රමඡේදයක් ඡ ස ඡමෝහන ප්‍රතිකාරය ඡයොදා ගැනීම පවා ගැටළු සහගත බවක් ඇති කරන බව
ඡමොරුන්ඡහ පිළිගැනීමයි.49
මානව මනස මන්න් සෘජු ඡ ස බන සංජානන හැඡරන්නට ඉන්ද්‍රියන්ඡගන් බාගන්නා
ඡසසු ඉන්ද්‍රීය සංජානනව යම් සීමාසහිත බවක් ඇත. ඉන්ද්‍රීයන්ඡහ ඇති වජව විදයාත්මක
දුබ තා නිසා ඡමබඳු තත්වයක් ඇති ඡේ. ඇතැම් දුබ තා සාමානය පියවි මිනිස් ඇසට හසුවන අතර
ඇතැම් දුබ තා එක් වරම වටහාගැනීම අසීරුය. එහි ිංයුම් ස්වභාවයක් ගැේවන බැවිනි.ිංයළු
මානව සංඡේද සංජානනය වනුඡේ කුඩා අන්තර ඇති දත්ත ඛණ්ඩ වශඡයනි. අපට එක්
සංජානනයක් ඡසේ දැඡනන සංජානනව සැබ ස්වරූපය ඡම් කුඩා අන්තර සහිත සංඡේද
සමූහයකි. ඡම් කුඩා අන්තර අතරඇති ක්ෂණික බවත්, ක්ෂණික ඛණ්ඩනයත් නිසා සැබවින්
සංඡේද සමූහයක් ඡවනුවට දැඡනනුඡේ ඒවා එක්ව මිින වශඡයනි. ඒ නිසා අප සංජානනයක්
වශඡයන් ස කනුඡේ සංඡේද මිිනයකි. ඡකඡසේ ඡහෝ ඒවා අතර පවතින පරතරය අවඡබෝධ කළ
හැකි නම් ඉන්ද්‍රීය සංජානනඡේ පවතින මිථයාව ක්ෂණික ඡ ස වැටඡහේ. කුඩා තිත් සමූහයක් ඡදස
ඈතින් හිඳ නැරමටඡම්දී එහි තිත් ඡවනුවට කිිංයම් රූපයක් සටහන්ව ඇති බවක් අපට ඡපඡනනුඡේ
ඡම් සංජානන මායාව නිසාය. ඡම් තත්වය දෘෂය, ශ්‍රවණ, රස, ස්පර්ශ හා මනන සංජානන
සම්බන්ධඡයන් ද එඡසේම සතයය ඡේ.50 ඡම් නිසා අපට සංජානනය වන ස ම ඡදයක්ම ඡ ෝකඡේ
ඇති සැබ පිළිඡව යැයි ඡනොිංතිය යුතුය. නමුදු ස ම අඡයකුම සමානව සංජානනය කරනු ැඡේ.
එයට ඡහේතුව ඉන්ද්‍රිය ක්‍රියාකාරීත්වය සමානව සකස්ව ඇති බැවිනි. වරදක් ඇතත් ිංයළු ඡදනාටම
ඒ වරද එක සමානව අත්දැකීමට ිංදු වන බැවින් එය සංජානන දුබ තාවක් ඡ ස ඡනො ගැඡන්.
නමුදු ිංහි තබාගත යුත්තක් නම් එය සැබ වක් ඡනො වන බවයි. ඡමහි දී ිංදු වනුඡේ සාවදය
සංජානනය ිංයළු ඡදනාටම ැඡබන බැවින් එය නිවැරදි යැයි ස කා ගැනීමයි.51
ිංයළු ඡදනාටම එකහා සමානව සංජානන ැබූ පමණින් අප බන ස ම සංජානනයක්ම
නිවැරදි ඡනො වන බව වටහා ගත යුතුය. ඒ නිසා දැනට නිඡරෝගී යැයි සැ ඡකන පේග ඡයකුඡහම
සංජානන සහමුලන්ම නිවැරදි ඡනො වන බව ඡම් අනුව පැහැදිල ඡේ. පහුදුන් අය සන්මත්තකයින්ට
සමාන බව බුදුරදුන් ඡේශනා කර ඇත්ඡත් ඡම් නිසාය. එකම ඡවනස ිංයළු ඡදනාඡහම සංජානනය
සමාන වනබව පමණි. ඒ නිසා අපට වැරදී ඇති බව පවා අපි ඡනො දන්ඡනමු. කිිංයම් අඡයකු
මානිංක ඡරෝගිඡයකු ඡ ස නීර්ණය වනුඡේ නීඡරෝගී යැයි සම්මතව ඇති ඡසසු පේග යින්ට
සාඡප්ක්ෂකව ඒ පේග යාඡහ මනඡසේ මතු වූ විකෘති සංජානන ක්ෂණ අනුවය. වැදගත්ම ඡදය
නම් නීඡරෝගී යැයි සම්මතව ඇති පේග යින්ඡහ පවා මනස මුළුමින්ම නිරරුල් ඡනොවන බවයි. ඡම්
නිසා සමාජය තුළ ඡවඡසන නීඡරෝගී යැයි සම්මත පේග යින්ඡහ පවා මානිංක ක්ෂණව විවිධ
මානිංක දුබ තා ගැේවිය හැකි ය. ඡම් දුබ තා එතරම් සග්‍ර ඡනො වන තාක් ඒවා මානිංක ඡරෝග
ඡසේ ඡනො සැ ඡක්.52

18. 18
දෘශය, ශ්‍රවය, රස, ආඝ්‍රාණ හා ස්පර්ශ යන ඡම් සංජානන නිසා පවතින තත්වයට වඩා
ඡවනස් ඡදයක් අපට දැඡන්.ඡම් නිසා අපට සැබවින්ම සංජානනය වනුඡේ ඡ ෝකය පවතින
ස්වරූපඡයන් ඡනොඡේ. ටට වඩා ඡවනස්වය. නමුදු ස ම ඡදනාටම එක සමානව ඡම් ඡවනස්බව
ඡපොදු වීම නිසා එහි ඡවනසක් ිංයළු ඡදනාටම ඡනොදැඡන්. නමුදු යථාර්ථය නම් ඡම් සංජානන මිස
සැබවින්ම අප ඡ ෝකය යැයි ිංතන යමක් ඡනොපවතින බවයි.53 නිදසුනක් ඡ ස මානිංක ඡරෝගී
පේග ඡයකුඡහ සංජානනය විකෘතිය. එබඳු පේග ඡයකු සැබවින්ම පවතින ඡදයක් ඡ ස දකින,
ඇඡසන, රස විඳින, ආඝ්‍රාණය හා ස්පර්ශ කරන ඡේ සැබවින්ම ඡනො පවන්. ඒවා ඒ මානිංක
ඡරෝගියාඡහ විකෘති දැනීමක් පමණි. සාමානය පේග ඡයකුඡහ රුව ද සංජානනය කිිංයම් නිශ්චිත
සීමාවක් පවන්. ඒ සීමාව ඡතක් සංජානන කාර්යය ිංදු වන නමුදු ඉන් එහා කිිංදු ඡදයක් පිළිබඳ ඒ
පේග යාට දැනීමක් නැත.ඡමම සීමාව ස ම සාමානය පේග ඡයකුටම ඡපොදුය. එඡසේම සමානය.
එම නිසා එහි පවතින අස්වාභාවික බව පිළිබඳ සාමානයඡයන් කිිංදු පේග ඡයකුට වැටීමමක්
නැත. නමුදු යථාර්ථය එය ඡනොඡේ. බුදු දහඡම් යථාර්ථය දක්වා ඇත්ඡත් පරමාර්ථ ධර්ම වශඡයනි.
අභිධර්ම පිටකය පරාම විස්තරවනුඡේ ඡම් පරමාර්ථ ධර්ම පිළිබඳවයි. චිත්ත, වචතිංක, රූප හා
නිේබාන ඡ ස පරමාර්ථ ධර්ම සතරක් අභිධර්මඡේ සඳහන්ය. අභිධර්මඡේ සඳහන් ඡම් පරමාර්ථ
ධර්මව දී සංජානනඡේ සූක්ෂම ප්‍රඡදද පිළිබඳව සාකච්ාා ඡේ. එහිදී සාමානය පියවි මානව
ඉන්ද්‍රියයන්ට හසුඡනොවන සූක්ෂම ධර්මතා පිළිබඳව විශ්ඡල්ෂණාත්මකව පැහැදිල ඡකඡර්.54
මානවයා ිංත හා කඡේ එකතුව මන්න් නිර්මිත වි ඇත. බුදු දහඡම් ඡම් තත්වය දක්වා
ඇත්ඡත් පංචස්කන්ධ වයවහාරඡයනි. ඡමහි පංචස්කන්ධය නම් ඡකොටස් පහක එකතුවක් යන්නයි.
එනම් රූප, ඡේදනා, සංාා, සංඛාර හා විඤ්ඤාණ යන ඡකොටස් පහයි. ඡමහි රූප ඡකොටසට දහ
අටක් රූප අයත්ඡේ.එය ඡභෞතික විඡදදනයකි. අටඡළොස් රූප ක ාප යනුඡවන් ඡම්වා හැඳින්ඡේ.
ඉන්පසු විදයමාන ඡසසු ස්කන්ධ සතරම ශක්ති ස්වරූප ගනී. ඡමහි ඡේදනා ස්කන්ධය යනු සංඡේද
ඡ ස මඡනෝ විදයාඡේ විග්‍රහවන තත්වයයයි. සංාා ස්කන්ධ නම් යමක් හඳුනා ගැනීමයි. මඡනෝ
විදයාඡේ ඡමය සංජානනය යනුඡවන් හැඳින්ඡේ. සංඛාර යනු යමක තිඡබන ස්වරූපයට යමක්
එකතු කිරීමයි. අන්ත අරමුණ නිසා ිංඡත් සටහන්ව පැවති යම් යම් ඡේ, පූර්ව නිගමන මත වූ
බ ප ම්, අන්ත කර්ම විපාක දීමට ඇති නිසා ඒවාඡේ බ ප ම් යනාදී වශඡයන් විශා බ ප මකින්
මානව ිංත බැඳී ඇත. ඒ නිසා යමක් පිළිබඳ අරමුණු ගැනීඡම්දි ඉහත දක්වන ද සංඛාර
ස්කන්ධයට අයත් ඡේ මන්න් ිංත රවටනු ැඡේ. ඡම් නිසා ිංතට දැඡනන ස්වරූපය වනාීම
අරමුඡණ් පැවති නියම ස්වරූපය ඡනොඡේ. නිතරම සංඛාර නිසා කුසල් ඡහෝ අකුසල් වශඡයන් ිංත
ඡවනස්වීමට ක්ඡේ. පරමාර්ථ ග්‍රහණය කළ පේග යා සංජානනය නිවැරදිය. එහිදී සංඛාර ඇති
වනුඡේ කුසල් අකුසල් වශඡයන් ඡනොඡේ. එයට ක්‍රියා ිංත් යැයි වයවහාර ඡකඡර්. ඡමහි දී වනුඡේ
සංජානනඡේ පවතින සෘජු බව නිසා පේග ිංත පවතින යථාර්ථයට අනුගතවීමයි. ඡම් නිසා ිංඡත්
විකෘතිබවක් ඇති ඡනොඡේ. ඡච්තනාව නිිං ඡ ස ක්‍රියාත්මක ඡේ. කුස හා අකුස වනුඡේ
ඡච්තනාඡේ බ ප ම නිසාය. ඡච්තනාව ආත්ම සංකල්පය සමඟ බේධ ඡේ. ආත්ම සංකල්ප ඝන
සංාාව හා බැඳී පවන්. ඝන සංාාව සන්තතිය හා බැඳී පවන්. ඡ ෝකය සංඡේදන සමූහයක් ඡ ස
සංජානනය කිරීඡම්දී ඡමකී ඝන සංාාව බිඳ වැඡට්. සන්නතිය එකක් වශඡයන් දකින ස්වභාවය
නැතිව යයි. එඡසේම සංඡේදන සමූහය ආත්මය ඡ ස දකින විශ්වාස කරන ස්වභාවය නැතිව යයි.55
ත්‍රි ක්ෂණ මන්න් පැහැදිල ඡකඡරනුඡේ ඡම් අදහසයි. අනිතය නම් ඡම් ඡවනස් වන බවයි.
දුක්ඛ ක්ෂණය නම් අතෘප්තිකර බවයි. යමක අතෘප්තිය පවතිනුඡේ ඡවනස්වීම නිසාය. එඡසේම
අතෘප්තිය නිසා ඡවනස්වීම අවශයඡේ. නමුදු ඡවනස් වීඡමන් ද තෘප්තියක් අත් ඡනොඡේ. තෘප්තිය
තකා ඡවනස්රුවද ඉන් යළි යළි ඇතිවනුඡේ අතෘප්තියමය. ඡමහි ච‍රීය ස්වභාවයක් පවන්. ඡවනස්
වීම ස ම ඉන්ද්‍රීය සංජානනයකටම ඡපොදුය. නිතය සංාාව ඇති වනුඡේ සංජානන සමූහය එකක්
ඡසේ වරදවා වටහා ගැනීම නිසාය. සංඡේදන සමූහයක් ඡසේ සැ කීඡම්දී නිතය සංාාව දුරුඡේ.
අනාත්මය, අනිතයය හා දුක්ඛ යන ත්‍රි ක්ෂණය ිංයළු සංඡේදනව ට ඡපොදුය. සංඡේදනව යථා

19. 19
ස්වභාවය වටහා ගැනීමට හැකියාව ැඡබනුඡේ ඡම් අනුව ස කා බැී ඡම්දීය. විදර්ශන ප්‍රාාව යනු
ඡමඡ ස ස කා බැී ඡම්දී යථාර්ථයට අනුව සංජානනය සකස්වීඡම් එක්තරා ිංයුම් අවස්ථාවකි.
සංජානනය ක්‍රමාතනලව ව පිරිිංදු කිරීඡම් ක්‍රියා මාර්ගයක් බැවින් විදර්ශනා භාවනාවට සප්ත
විශුේධිය වැඩීම යයි පැවඡසේ. ඡමම විදර්ශනා වැඩීම මන්න් ිංඡත් සංජානන හැකියාව වර්ධනය කළ
හැකි ය. සංජානනය කිිංයම් සීමාවකට ඡකොටුවී පැවන්ම දුරු ඡේ. එඡසේම ඡ ෝකඡේ යථාර්ථ
දර්ශනය දැකියහැකි තරම් ිංත ිංයුම් ඡේ.සංජානනඡේදී ඡවනස් කිිංදු බාධාවක් ඡනොවී හැකි තාක්
තිඡබන සතය ස්වරූපඡයන් සංජානනය කිරීම විදර්ශනා භාවනාඡේ අරමුණයි.56
1.3.මානව සංජානනඡේ ප්‍රඡදද
මානව සංජානනය පිළිබඳව ප්‍රධාන වශඡයන්ම මඡනෝවිදයාඡේ සාකච්ාා කර තිඡේ.
මානව මනස කුමන ආකාරයට බාහිර ඡ ෝකය අවඡබෝධ කරගනීදැයි සැ කීම ටට ඡහේතුවයි.
මඡනෝ විදයාඡේ වර්ධනය වූ සංජානනය පිළිබඳ නයාය හා ිංේධාන්ත ඉන් බාහිර ඡසසු
විෂයයන්ටද වැදගත් විය. ඒ නිසා දැනට ඡ ෝකඡේ විවිධ විෂයන්ට ඡමකී සංජානන නයාය හා
ිංේධාන්ත බහු ව භාවිතා ඡේ. අද ඡම්වා වාණිජ අරමුණු සඳහා ඡවළඳ ප්‍රචාරක සමාගම් විිංන්
සු භව භාවිතා කරනු ැඡේ. විවිධ මිනිසුන් ඡ ෝකය අවඡබෝධ කරගනුඡේ ඡනොඡයක්
ආකාරඡයනි. මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වය නිසාම මානවයා ප්‍රඡදද ඡේ. සංජානනය මානිංක
ක්‍රියාකාරීත්වය මූලක කරඡගන ඇති ක්‍රියාවලයකි. ඡම් නිසා සංජානනයට මිනිසුන් තුළ විදයමාන
විවිධ ඡවනස්කම් බ පායි. එකම ඡදයක් රුවද මිනිසුන් ඡදඡදඡනකු වටහාගන්ඡන්
ඡදයාකාරයකටය. ජීව විදයාත්මක ක්‍රියාවළියට අමතරව ඡමහි ඡවනත් අංශයක්ද ගැේ වන බව
ඡමයින් පැහැදිල ඡේ. මිනිසුන්ඡහ මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වය ඉතා සංකීර්ණය. මඡනෝ විදයාව ඡමකී
මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වය අවඡබෝධ කර ගැනීමට සත්සාහ දරා ඇති අතර ිංයළු ඡේම දැනගත ඡනො
හැකි රුවද එක්තරා ප්‍රමාණයකට ඡම්වා අර්ථකථනය කර තිඡේ. ජීව විදයාත්මක පර්ඡේෂණ ඡම්
සඳහා මඡනෝ විදයාවට සපකාරී වී තිඡේ.57
මානව සංජානනය යනුඡවන් හැඳින්ඡවන පදඡයන් අදහස් වනුඡේ එකම අරුතකි. නමුදු
මානව සංජානනඡේ ප්‍රඡදද රැසක් තිඡේ. ඒ විවිධ මානවයින් විවිධාකාරඡයන් සංජානනය කිරීම
නිසාය. ටට අමතරව මානවයාඡහ ඡපොදු සංජානන ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ විවිධ මඡනෝ විදයාායින්
විිංන් අර්ථ දක්වන ද විවිධ වූ ස්වරූප රාශියක් තිඡේ. මඡනෝ විදයා ගුරුකු බිහිවීමට ප්‍රධාන
ඡහේතුවක් වූඡේ මානව සංජානනය පිළිබඳව බිහිවූ ඡමකී අර්ථකථන රාශියයි. ඡමම විවිධ මඡනෝ
විදයා ගුරුකු ව සංජානනය අර්ථකථනයවී ඇති ආකාරය අනුව මානව සංජානනය පිළිබඳ
මතවාද රැසක් පවන්. ඒ අනුව මානව සංජානනය විග්‍රහවන ප්‍රඡදද රැසකි. එයට ඡහේතුව විවිධ
මඡනෝ විදයාායින් විිංන් ිංය පර්ඡේෂණ ප්‍රතිල අනුව මානව සංජානනය ගුරුකු රැසක් යටඡත්
බිහිවූ විවිධ නයාය මන්න් අර්ථ දක්වා තිමමය. මින් මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණවාදය අPsychoanalysis ,
චර්යාවාදය අBehaviorism , ඡගස්ඡටෝල්ට් මඡනෝවිදයාව අGestalt Psychology , ප්‍රජානන මඡනෝ
විදයාව අCognitive Psychology , සමාජ ඉඡගනුම් නයාය අSocial Learning Theory හා මානුෂ
හා සංදෘෂ්ිනක නයාය අHumanistic and Existential Theory වඩා වැදගත්කමක් සසු යි.ඡම්වා
අතරින් මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණවාදය, චර්යාවාදය හා ඡගස්ඡටොල්ට් වාදය වැනි නයායයන් පැරණිය.
මඡනෝ විදයාව කිවිවිට ිංහිපත් වනුඡේ ිංහමන්ේ ඡෙොයිේඡහ මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණවාදයයි. එතරම්
එය ජනප්‍රියත්වයක් හිමිකරඡගන තිඡේ. එඡසේම ප්‍රජානන මඡනෝවිදයාව, සමාජ ඉඡගනුම් නයාය,
මානුෂ හා සාංදෘෂ්ිනක නයාය යන නයායයන් තනතනය.58
මඡනෝවිශ්ඡල්ෂණවාදඡේදී ිංයල් මනස ඡක්න්ද්‍රකරඡගන බිහිවී ඇති බව පිළිගැඡන්.ඡම්
අනුව මිනිසාඡහ ස ම කායික ක්‍රියාවකටම පසුබිම් වූ කිිංයම් මානිංක පැතිකඩක් පිළිබඳ ඡමහි දී

20. 20
පළුල්ව සාකච්ාාවට ක්ඡේ. එඡසේම මිනිස් චර්යා සම්බන්ධව ිංඡත් ස්ථර තුනක් යටඡත් ිංයළුඡේ
ඡගොනු වී පවතින බව ඡමහි කියැඡේ. එනම් සුපහන් ිංත අSuper Ego , පහන් ිංත අEgo හා දළ
ිංතයි අid . ඡමයින් සුපහන් ිංත මන්න් ිංඡත් සසස්ම ස්ථරය හැඟඡේ.සදාචාර සම්පන්න ගතිගුණ
ිංයළු ඡේ ව ට අධිපන්ත්වය දරනුඡේ ඡම් සුපහන් ස්ථරයයි. නමුදු ඡමකී ස්ථරය ක්‍රියාකාරී බඡවන්
අුය. ඇතැම්අය තුළ නිරායාසඡයන්ම ඡම් ස්ථරය වර්ධනයවූ අයයි. නිදසුනක් ඡ ස ආගමික
කර්‍තෘවරුන් ිංයළු ඡදනාඡහම පාඡහේ ඡම් ස්ථරය ඡසසු අයට වඩා වර්ධනය වී තිඡේ. පහන් ිංත නම්
සපරීමව ක්‍රියාකාරී චිත්ත ස්ථරයයි.59 ක්‍රියාලිී දිවිඡපඡවතක් ගත කරන අයඡහ සුපහන් ස්ථරය
වර්ධනයවී ඇත. දළ චිත්ත ස්ථරය සකස්ව ඇත්ඡත් යටපත්වූ ආශාඡවනි. ඡමයින් අධික ඡේගයක්
හා ශක්තියක් සත්පාදනය ඡේ. නමුදු දළ ිංතටද ක්‍රියාත්මකවීඡම් හැකියාක් නැත. දළ චිත්ත ස්ථරය
ක්‍රියාකරනුඡේ ඒ සඳහා පහන් චිත්ත මට්ටඡම් සපකාරඡයනි.60 දළ චිත්ත මට්ටඡම් පවතින තවත්
ගුණයක් නම් යටපත්ව පවතින අධික ආශාවයි. මූලකව ඡමහි කාමාශාව බහු ඡසේ විදයාමානය.
එනිසා ඡමය යටපත්වූ කාමය අLibido ලුේධිය ඡසේ හැඳින්ඡේ. කාමය රුවද පවතිනුඡේ යටපත්කළ
ස්වරූපඡයනි. එඡසේම ඡවනස් මුහුණුවරකිනි. ිංහමන්ේ ඡරෙොයිේ විිංන් මඡනෝවිශ්ඡල්ෂණවාදඡේදී
යටපත් කළ කාමාශාඡේ විවිධ ස්වරූප හා හැඩත ඉදිරිපත් විය හැකි ආකාර පිළිබඳ විග්‍රහයක්
පවා ඉදිරිපත් කර තිඡේ. මිනිසුන්ඡහ ිංහිනව ක්‍රියාකාරීත්වය හා ස්වප්න නිද්‍රාවට පත්කළ විවිධ
අයඡහ අත්දැකීම් ඇසුරින් විවිධ චිත්ත මට්ටම්ව ක්‍රියාකාරීත්වය ිංදුවන අයුරු
පර්ඡේෂණාත්මකව ඡමහි දී ඉදිරිපත් වී තිඡේ. මිනිසුන් ඡමෝහනය කර මානිංක චිකිත්සාව නිරත
විය හැකි අයුරුද පර්ඡේෂණ මන්න් ඡහළිකර ඇත. ිංහමන්ේ ඡරෙොයිේඡහ මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණවාදී
ිංේධාන්ත ව ට එඡරහිව පසු කඡ ක දී විවිධ විඡේචන පවා ඡවනත් මඡනෝ විදයාත්මක ගුරුකු
යටඡත් ඉදිරිපත් විය.61
කාල්යුං, ඇල්රෙේ ඇේ ර්, කැරන් ඡහෝර්නි හා එරික් ඡෙෝම් මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණවාදී
මතවාද දැරූ මඡනෝ විදයාායින් විය. එඡසේම ඔරුන් ඉතා බුේධිමත් හා නිර්මාණලිී ආකල්පවලන්
ඡහබි අය විය. ආරම්භක වකවානුව තුළ ඡම් ිංයළු ඡදනාම ඡරෙොයිේඡහ මතවාදව ට
සම්පූර්ණඡයන් එකඟවී ිංිනය ද පසු කා යක දී ඡරෙොයිේඡහ යම් යම් මතවාදව ට විරුේධව අදහස්
පළ කරන්නට වූහ. එඡසේම ඡමොරුන් සඳහන් කළ ඉතා වැදගත් මතයක් වූඡේ මිනිසා ඡත්රුම්
ගැනීමට විාානය හා අවිාානය පමණක් ප්‍රමාණවත් ඡනොවන බවයි. ටට අමතරව ඡමොරුහු පරිසර
සාධකයක් ඉදිරිපත් කළහ.ඡම් ඡවනස්කම අතර වැදගත් ඡදයක් වූඡේ ලුේධිය සම්බන්ධව දැරූ
ආකල්පයයි. ඡරෙොයිේ ඡමය ලංගික කාමාශාව ඡ ස හැඳින්වූ අතර කාල්යුං ඡපොදු ජීවන ශක්තියට
සමාන කඡළේය. ඇල්රෙේ ඇේ ර්ඡහ නයාය ඡරෙොයිේඡහ නයායයට වඩා සම්පූර්ණඡයන්ම
ඡවනස්ය. මානව චර්යාවට අන්තය බ පාන බව ඡරෙොයිේඡහ මතය රුව ද ඇේ ර් දැක්වූඡේ ඒ
සඳහා අන්තය ඡනොව අනාගතය බ පාන බවයි. එඡසේම ඔහු ඡපෞරුෂය ඡකොටස්ව ට කඩා දැක්වීම
ඡවනුවට ඡපෞරුෂඡේ ඒකීයත්වය අවධාරණය කඡළේය. ිංය මඡනෝ විදයාව ඡගොඩ නඟන ේඡේ
ජීව විදයාත්මක සාධකමත ඡනොව සමාජයීය සාධක මතයි. එමන්න් විවිධ සමාජයීය සබඳතා
නිරීක්ෂණඡයන් පේග ඡපෞරුෂය අවඡබෝධ ක හැකිබව ඡපන්වා ඡදන දී.62
ඡපෞරුෂය සම්බන්ධව ඡරෙොයිේඡහ මතවාදව ට එකඟවූ කැරන්ඡහොර්නි එය කුඩාකා ඡේ
ිංට වර්ධනය වන්නක් බව පිළිගත්තාය. නමුදු ඡරෙොයිේ දක්වා තිබූ මඡනෝ ලංගික වර්ධනය මතවාද
ව ට එකඟ ඡනොවූවාය. කිිංයම් දරුඡවකුඡහ වර්ධනය ඡදමාපියන් මත රඳා පවතින්නක් විනා ඒ
සඳහා මුඛ අවධිය, ටඩිපස් සංකීර්ණය යනාදී ඡේ අදාළ ඡනොවන බවත් පැවසුවාය. යම්
දරුඡවකුඡහ වර්ධනය සඳහා සමාජයීය, සංස්කෘතික හා පාරිසරික සාධක බ පාන බවද
දැක්වූවාය.එරික්ඡෙොම්ද මානව ඡපෞරුෂත්ව වර්ධනය ඡකඡර් සමාජයීය සාධකඡේ ඇති
වැදගත්කම අවධාරණය කඡල්ය. එමන්න් ඔහු ඡපන්වා දී ඇත්ඡත් මානවයාඡහ ජීවිතඡේ මූළික
අරමුණ වියයුත්ඡත් හුඡදක් ආඡේගී ආශාවන් මුදුන් පමුණුවා ගැනීම ඡනොව, සුරක්ෂිත දිවි
ඡපඡවතක් ගත කිරීම බවයි.ඉහත සඳහන් වූ මඡනෝ විදයායින් ිංයළු ඡදනාම මඡනෝ

21. 21
විශ්ඡල්ෂණවාදය පිළිගනු ැබූහ. නමුදු ඇතැම්විට ඒවාට යම් යම් සංඡශෝධන එක් කර තිඡේ.
මඡනෝවිශ්ඡල්ෂණවාදඡේ මුල්ම වැදගත්ම සංඡශෝධනය ඉදිරිපත් කර ඇත්ඡත් කාල්යුං, ඇේ ර් හා
රීක් වැනි ප්‍රථම අනුගාමික පිරිසයි. 1939 ඡරෙොයිේ මිය යාඡමන් පසුව මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණවාදඡේ
ඡදවන සංඡශෝධනය ිංදුවිය.එය එරික් එරික්සන් විිංන් ඉදිරිපත් කරන ද ටඡගෝ
විශ්ඡල්ෂණවාදයයි අEgo Analysis . විාානය ඡහෝ අවිාානය තුළ ගැේ වූ ප්‍රධානත්වය හැරදමා ඒ
ඡවනුවට ඡපෞරුෂයට සමාජයීය හා අන්තර් පේග සාධකව වැදගත්කම අවධාරණය කිරීම
තුන්වන සංඡශෝධනය මන්න් ඉටුවිය. එරික් ඡරෙොම්, හැරී සුලවන්ස් හා කැරන් ඡහෝනි ඡමකී
තුන්වන සංඡශෝධනයට අයත් මඡනෝ විදයාායින්ය.63
වයුහවාදය හා කාර්යබේධවාදය ඉතා දියුණුවට පත්ව තිබිණ ද අන්තරාවඡ ෝකන ක්‍රමයට
සීමාවීඡමන් මිදීමට ඡනොහැකිව තිබිණ. ඡම් නිසා ඡම්වා බිහි වී දශක ඡදකකට පමණ පසුව ඡමකී
ගුරු කු ඡදකට විරුේධව විශා නව මතවාද බිහිඡවමින් පැවතින. ඡජෝන් ම. ඡවොට්සන් නමැති
මඡනෝ විදයාායා එහි මූලක විය. ඔහු අන්තරාවඡ ෝකනය මඡනෝ විදයාඡේ දියුණුවට බාධාවක්
ඡ ස සැ කීය. 1913 දී ඔහුඡහ විිංන් ඉදිරිපත් කරන ද ලපියක් නිසා ඡමයට පදනම වැිනනි.
චර්යාවාදය බිහිවූඡේ ිංහමන් ඡරෙොයිඩියානු මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණවාදයට විකල්ප ක්‍රමඡේදයක්
වශඡයනි. මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණවාදඡේ ගැේව පැවති යම් යම් දුබ තා ප්‍රතිවිරුේධ පාර්ශව ඡවතින්
විඡේචනයට ක්වීමත් සමඟම එකී ඌණ පූරණ සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා චර්යාවාදය බිහිවිය.
මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණවාදයට එල් වූ ප්‍රබ අභිඡයෝගය වූඡේ නවීන විදයාඡේ පර්ඡේෂණ ිංේධාන්ත
අනුව මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණවාදය ප්‍රාඡයෝගික වශඡයන් වැදගත් ඡනොවන බවයි. එයට ඡහේතුව හුඡදක්
මානිංක ක්ෂණ විශ්ඡල්ෂණය කිරීම පමණක් මූලක වූ ඡම් විධික්‍රමඡේ නිවැරදි සඡතයක්ෂණ
ක්‍රමයක් භාවිතා කිරීඡම් අපහසුව ප්‍රමුඛව සැ කිනි. එඡසේම මඡනෝවිශ්ඡල්ෂණ වාදඡේදී ඡභෞතික
නිරීක්ෂණ මන්න් නිවැරදි නිගමනව ට පැමිණීඡම් අපහසුතාද තිබිණ. ස ම ඡදනාටම පිළිගත හැකි
නියමිත මිණුම් දණ්ඩයක් භාවිතාකර විදයාත්මකව සාධක සහිතව තහරුරුකළ යුතු අවස්ථාව දී ඒ
මඟ අනුගමනඡයන් එඡසේ කිරීම දුෂ්කරවීමද මඡනෝවිශ්ඡල්ෂණවාදඡේ ගැේවූ ප්‍රධාන දුබ තාව ඡසේ
සැ කිනි. හුඡදක් මනස පිළිබඳ කරුණු හැද රීඡම්දී ගුප්ත බවකින් ඡතොරව පැහැදිල පදනමක ිංට
ඒවා කළ යුතු විය. නමුදු මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණඡේදී භාවිතා කළ විවිධ ක්‍රම එය භාවිතා කරන්නාට
මිස නිරීක්ෂකඡයකුට එතරම් ප්‍රාඡයෝගික ඡේ ඡනොවීය. අඡනක ඡම් කා වකවානුව වන විට ජීව
විදයාව නව පර්ඡේෂණ විධික්‍රම භාවිතඡේ දී අත්පත් කර ඡගන පැවති ඉහළ ල දායීතාවද මීට
බ ප ඡේය.64
චර්යාවාදී මඡනෝවිදයා ගුරුකු ඡේ නිර්මාතෘ ඡවොට්සන් රුවද එය ඡගොඩනැඟීම සඳහා
ඇවැිං පසුබිම ටට දශක ගණනාවකට ඡපර ිංටම සකස් විය. චර්යාවාදය ඡගොඩනැඟී ඇත්ඡත්
විවිධ සතුන්ඡහ හා මිනිසාඡහ චර්යාව පාදක කර ඡගනය. ඒ මන්න් චර්යාවට අදාළ මානිංක
ක්ෂණ විග්‍රහ කරනු ැඡේ. චර්යාව බාහිරව නීරීක්ෂණය කළ හැකි නිසා චර්යාවාදයට
විදයාත්මක පදනමක් ැම තිඡේ. එඡසේම තනතන ඡබොඡහෝ මඡනෝ විදයා නයායය ඡගොඩනැඟීමට
චර්යාවාදය ඉවහල් වී තිඡේ. ඕන ම ඡකඡනකුඡහ චර්යාව බාහිර නිරීක්ෂකඡයකුට සෘජුව
නිරීක්ෂණය කළ හැකි නිසා චර්යාවාදය මන්න් එළඡගන නිගමන තර්කාතනලව ය. ට. එල්.
ඡතෝන්ඩයික් හා ඉවාන් පැේඡ ොේ යන කායික විදයාායින් ඡදඡදනා විිංන් සත්ව චර්යා පිළිබඳ ිංදු
කළ පර්ඡේෂණ ඡම් සඳහා සපඡයෝගී විය. එමන්න් එළඡගන නිගමන විදයාතනලව ව සාධක සහිතව
සනාථ කළ හැකි ය. ඡම් යටඡත් යම් ඡකඡනකු එළඹි නිගමනය පිළිබඳ රුවද තව අඡයකුට විචාර
පූර්වක අවඡබෝධයක් ැබිය හැකි ය. මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණවාදඡේ ඡමන් ඡමහි ගුප්ත බවක් දක්නට
ඡනොවීම ද චර්යා වාදඡේ ජනප්‍රියත්වයට ඡබඡහවින් ඉවහල් විය. චර්යාව හා මානිංක පැවැත්ම
පිළිබඳ අපූරු සබඳතාද ඡම් මන්න් ඡහළිදරේ වූ බැවින් චර්යාවාදඡේ වැදගත් බව වඩා තහරුරු විය.
සමාජයීය විදයා ක්ඡෂේත්‍රයට අයත් ඡබොඡහෝ විෂයන්ව දී චර්යාවාදඡේවිවිධ ිංේධාන්ත භාවිතා ඡේ.

22. 22
තනතන කළමනාකරණ ිංේධාන්ත විශා සංඛයාවකටද චර්යාවාදය ඉවහල් වී තිඡේ. සංවිධාන
චර්යාව පිළිබඳ නයාය මුළුමනින්ම ඡගොඩනැඟී ඇත්ඡත් චර්යාවාදය අනුවය.65
චර්යාවාදය ඡවනත් මඡනෝ විදයා ක්ඡෂේත්‍ර කීපයක බිහිවීමට ඡහේතුවිය. චර්යාව මන්න් නිිං
ඡ ස මනස විග්‍රහ කළ ඡනොහැකි බව ඇතැම් අයඡහ ආකල්පයයි. මන්ද චර්යාවට වඩා හාත්පිංන්
ඡවනස් මානිංක රටා පේග ඡයකුතුළ ඇතිවිය හැකි බැවිනි. එඡසේම චර්යාවාදඡේ ගැේව පවතින
ඡභෞතික හැඩත රුවමනාවට වඩා ඡභෞතිකත්වය මතු කරවන්නකි. එබැවින් මානිංක ක්ෂණ
විශ්ඡල්ෂණය සඳහා චර්යාවාදය එතරම් ඡනොගැ ඡපන බව ඇතැඡමකුඡහ අදහසයි. මීට විකල්ප
වශඡයන් විවිධ නයායය තනතන මඡනෝ විදයාව තුළ බිහිව ඇත. ඡම් අතරින් ප්‍රජානන මඡනෝවිදයාව
හා සමාජ ඉඡගනුම් නයායය වඩාත් වැදගත් ඡේ. ප්‍රජානන මඡනෝ විදයාඡේ දී දැනුම ැමම සඳහා
භාවිතා වන විවිධ සපාය මාර්ග පිළිබඳ සාකච්ාා ඡේ.66 ප්‍රජානන යන වදන ාානය දැනුම යන
අදහස ඡගනදීම සඳහා භාවිතා ඡේ. චර්යාවාදඡේ පැවති ඡභෞතික සීමා සහිත බව ප්‍රජානන මඡනෝ
විදයාව නිසා සම්පූර්ණ විය. මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණවාදඡයන් පසු බිහි වූ චර්යා වාදඡේ විවිධ දුබ තා
පැවති අතර ඒවා ඌණ පූර්ණය කිරීම සඳහා ඡමබඳු ක්ඡෂේත්‍ර බිහිවිය. ප්‍රජානන මඡනෝ විදයාඡේ
නයාය සකස් වීම සඳහා ඡගස්ඡටෝල්ට් මඡනෝ විදයා ගුරුකු ඡේ ආභාෂය බ පා ඇත. එනමුත්
මානුෂ හා සාංදෘෂ්ිනක නයාය සඳහා එබඳු ඡවනත් මඡනෝ විදයා ගුරු කු යක අභාෂය බ පා නැත.
එය වර්ධනය වූඡේ ටටම ස්වායක්ත වූ ස්වාධීන මඡනෝ විදයා දර්ශනයකට අනුවය. එඡසේම
චර්යාවාදය හා මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණවාදය පමණටම මානුෂ හා සාංදෘෂ්ිනක නයායට ප්‍රමුඛ බවක්
ැබිණ. එඡසේම එය ඡපොදු මහජනතාව අතරද ජනප්‍රිය විය. ඡම් ඡහේතු නිසා ඡතවන බ ඡේගය
අThe Third Force ඡ ස තනතන මඡනෝ විදයාව තුළ මානුෂ හා සාංදෘෂ්ිනක නයාය හැඳින්ඡේ.67
ඡමම මානුෂ හා සාංදෘෂ්ිනක නයාඡයන් ඉදිරිපත් වනුඡේ මිනිසාට ප්‍රතයක්ෂ කළ හැකි පරිදි
අවඡබෝධයට අනුව බාහිර ඡ ෝකය සංජානනය කර ගන්නා බවයි. එඡසේම එය වඩා මානුෂික
බවකට අනුව විග්‍රහ කර තිඡේ. ඉන්ද්‍රිය ක්‍රියාකාරීත්වය මන්න් බාහිර ඡ ෝකය මිනිසාඡහ
සංජානනයට හසු වන බව සාංදෘෂ්ිනක නයාඡේ හරයයි. මිනිසාඡහ ඉන්ද්‍රීය ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ
දක්නට ඇති විවිධ සීමාවන් සංජානනයට එඡසේම බ පැවැත්විය හැකි බව ඡමහිදී කියඡේ. ඡමහි
විඡශේෂ ක්ෂණයක් වනුඡේ ආධයාත්මික ක්ෂණ යනු ඉන්ද්‍රීය දැනුඡම්ම එක්තරා ප්‍රඡේශයක්
ඡ ස විස්තර වීමයි. මනස තවත් එක් ඉන්ද්‍රියයක් ඡ ස ඡමහිදී හඳුනාගනු ැඡේ. ඉන්ද්‍රියන් මන්න්
බන දැනුම අවඡබෝධයට බ පානු බන ආකාරය විග්‍රහක ඡයදීම සාංදෘෂ්ිනක නයායඡයන් ිංදු
ඡේ. ඉන්ද්‍රිය දැනුඡම් හරය ඡසේ මානිංක පැවැත්ම සකස් වන බව ඡමහිදී පිළිගැනී තිඡේ. ඡම් නිසා
ඉන්ද්‍රිය සංඡේද හා බාහිර විවිධ සාධක දැනුමට බ ප හැකි බව දක්වා ඇත.ාානය නම් ඉන්ද්‍රීය
සංඡේදව පවත්නා අනුලව රටා බව ඡමහිදී පැහැදිල ඡේ. ඉන්ද්‍රීය සංජානනය මන්න් බන
සංඡේදව ඡපොදු හැඩත පිළිබඳ ඡමහිදී ස කා බැඡල්. ඉන්ද්‍රීය සංජානන හා මනස සකස්ව
පවතින බාහිර වයුහය අතර සබඳතාව ප්‍රජානන ක්ඡෂේත්‍රඡේදී වඩා වැදගත් වියහැකි බව සාංදෘෂ්ිනක
නයායය ඔස්ඡසේ පැහැදිල කර ඡේ. දාර්ශනික පක්ෂය අනුව මානුෂිකවාදය හා සාංදෘෂ්ිනකවාදී
මඡනෝ විදයාව ස්වාධීන සම්ප්‍රදාය ඡදකක් රුවද එය එකම ගුරුකු යක් වශඡයන් සැ ඡක්.68
යුඡරෝපඡේ ශතවර්ෂ කීපයක් පරා මානුෂිකවාදී දර්ශන සම්ප්‍රදාය වැඡඩමින් පැවතිනි.ජීන්
ජැක් රූඡසෝ අJean Jacques Rousseau-1712-1778 ඡමඡ ස යුඡරෝපය පරා මහත්ඡසේ
ජනාදරයට පත්වූ මානුෂිකවාදී දාර්ශනිකඡයකි. ඔස්කා වයිල්ේ බඳු ප්‍රකට ඡල්ඛකයින්, කවීන්,
සාහිතයකරුවන්, බර්නාේ ඡෂෝ බඳු නාටයකරුවන්, පිකාඡසෝ බඳු චිත්‍රශිල්ී න් ඡබ්‍රොන්ටැඡනෝ
අBrentano -1838-1917 වැනි මඡනෝවිදයාායින් මානව අයිතිවාිංකම් ක්‍රියාකාරීන් මානුෂිකවාදී
මඡනෝවිදයාඡේ ප්‍රගමනයට මහත් ඡසේ දායක විය. ඡදවන ඡ ෝක යුේධඡයන් පසු 19 හා 20 ශත
වර්ෂව දී යුඡරෝපය පරා සාංදෘෂ්ිනක වාදය වයාප්ත විය. ඡදවන ඡ ෝක යුේධඡේදී ිංදු වූ අති විශා
මනුෂය සංහාරය හා විනාශ නිසා මානවයාඡහ පැවැත්ම පිළිබඳ මානුෂිකව සැ කීමට ස ම

23. 23
ඡදඡනකුම සනන්දු විය.ඡම් දර්ශනඡේ මූලක හරය වූඡේ පේගලකත්වය හා පේග පැවැත්ම
සුරක්ෂිත කිරීමයි. මින් ප්‍රකට සාංදෘෂ්ිනකවාදී දාර්ශනිකයින් නම් ඡෙේරික් නිට්ඡෂේ, ඡසොඡර්න්
කියකිගාේ, මාිනන් හයිඡඩගාර්, ජින් ඡපොල් සාඡත්‍රේ, ඇල්ඡබයා කැමූ, ඡදොස්ඡතොරුස්කි යන අයයි.
ඡමොරුන් ිංය දර්ශනය ප්‍රකට කඡල් ිංය ක ා නිර්මාණ තුළිනි. ඡම් නිසා සාංදෘෂ්ින වාදඡේ
බ ප ඡමන් බිහිවූ ඡ ෝකප්‍රකට විශ්වසාහිතය ක ා නිර්මාණ රැසක් වයාප්තව පැවතින. ඡම් අනුව
ඡම් යුගඡේ බිහිවූ ඡකිනකතා, නවකතා, නාටය හා කාවය නිර්මාණ ව ට සාංදෘෂ්ිනකවාදය බ පාන
දී. මානුෂවාදය හා සාංදෘෂ්ිනකවාදය අතර වූ තිබූ සමීප සබඳතාව ඡමබඳු සාහිතය නිර්මාණ
ඔස්ඡසේ ඡ ොව පරා මනාව ප්‍රකට විය.69
සංජානනය පිළිබඳ විවිධ මත පළක මඡනෝ විදයාායින් අතරින් ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදීන්හට
අGestalt හිමිවනුඡේ ප්‍රමුඛතම ස්ථානයකි. මීට ඡහේතුව ඔරුන් සංජානනය පිළිබඳව ඉතා ප්‍රබ
මතයක් ඉදිරිපත් කිරීමය. වර්තමානඡේදී ඡම් මතය ඡකතරම් ප්‍රබ ත්වයකට පත්වී ඇත්දැයි
පැවසුවඡහොත් ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදී මඡනෝ විදයාව අGestalt Psychology වශඡයන් නම් කළ ඡවනම
මඡනෝ විදයා ශාඛාවක් පවා බිහිවී ඇත. ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදීන් මඡනෝ විදයා ඉතිහාසඡේ පැරණිතම
ගුරුකු යකි. ටට ප්‍රථමඡයන් ප්‍රචලතව පැවති වයුහවාදඡේ, කාර්යබේධවාදඡේ හා චර්යාවාදඡේ
අුපාුකම් විඡේචනය කරමින් හා එකී දුර්ව තා මඟ හැරවීම පිණිස ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදය ඇති විය.
ඡමයට මු පරනු ැබුඡේ 1880 දී ඕස්ඡේලයානු ජාතික ක්‍රිස්ිනයන් ඡපොන් එොරන්පල්ස් විිංන්
පැහැදිල කරඡදන ද සමස්ථය පිළිබඳ අදහස මන්නි. ඡම් සමස්තය පිළිබඳ අදහිංන් ඉදිරිපත්
වනුඡේ කිිංයම් ප්‍රස්තුතයක අවයව මන්න් ඡනොව සමස්ත ප්‍රස්තුතය මන්න් පමණක් ඒ පිළිබඳ
නිවැරදි අවඡබෝධයක් ැබිය හැකි බවයි. ඡම් අදහස පැහැදිල කරදීම සඳහා ක්‍රිස්ිනයන් භාවිතා කළ
නිදසුන නම් සංගීතඡේ සප්ත ස්වරයයි. සප්ත ස්වර තනුවකට අනුව සකස්වීම නිසා යාන්විත
ඡේ.70
ස්වර සතක් එක් වූ විට තනුවක් ස ඡේ. නමුදු තනුව යනු ඡම් ස්වර හත ඡනොඡේ. ස්වර හත
එක් වූ විට ඇතිවන කිිංයම් ඡගස්ඡටෝල්ට් ගුණයක් ඒ තුළ අන්තර්ගතව ඇති බව ක්‍රිස්ිනයන් විිංන්
පැහැදිල කර දී ඇත. ඒ ඡගස්ඡටොල්ට් ගුණය නම් ස්වර සඡත් සමස්තයයි. ඡම් නිසා ඡම් සමස්තය
පිළිබඳ මූ ධර්මය ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදඡේ ප්‍රධානතම ක්ෂණයක් ඡ ස සැ ඡක්. එඡසේම ඡම්
සමස්තය පිළිබඳ ගුණය සකස්ව ඇත්ඡත් සමස්තඡේ අන්තර්ගත අවයවව එකතුවක් ඡ ස ය.
එඡසේම ඡම් එකතුව කිිංයම් ක්‍රමාතනලව රටාවකට අනුගතව සකස්ව ඇත.එය සංවිධානාත්මක
රටාවක් යැයි කියනු ැඡේ. ඡම් අනුව ඡගස්ඡටෝල්ට් ගුණය සංජානනඡේදී ඇතිවන ඉහළ මානිංක
මට්ටම මත න්රණය වන සංවිධානාත්මක රටාවක් බව ඡපන්වා දී තිඡේ. ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදීන් විිංන්
සංජානනය පිළිබඳ ඉදිරිපත් කළ නයායය මන්න් මානව සංජානනඡේ ඡබොඡහෝ පැතිකඩ විග්‍රහඡේ.
ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදීන් විිංන් ඉදිරිපත් කරන ද ඡම් මතය මන්න් පැහැදිල වනුඡේ සංජානනය කරනු
බන ඕන ම වස්තුවක ඡහෝ ගති ක්ෂණයක එක්තැන් වූ අවයවව ට වඩා පරිබාහිර කිිංයම් ගති
ගුණයක් සංජානනය මන්න් අවඡබෝධ කර ගන්නා බවයි. ඡම් නිසා සැබවින්ම සංජානනය කිරීඡම්දී
යමක නියම අරුතට වඩා ඡවනස් වූ යමක් සංජානනය වන බව පැහැදිල ඡේ. එඡසේම ඒ ක්ෂණය
සංජානනය කරන වස්තුඡේ ඡහෝ ගති ක්ෂණඡේ අන්තර්ගත අවයවද ඡනොඡේ. ඉන් බැහැර වූවක්ද
ඡනොවන බවද ඡම් අනුව ඡපඡන්.71
මූලකව ඉදිරිපත් වූ ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදය පසුව ඇති වූ විවිධ මඡනෝ විදයාත්මක විශ්ඡල්ෂණ
නිසා වඩාත් සංවර්ධනයට පත් විය. ඡබොඡහෝ මඡනෝ විදයාායින් විිංන් ඡම් ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදී ගුරු
කු ය ඡපෝෂණය කරන දී. ඡමොරුන් අතරින් මැක්ස් වර්තයිමර් අMax Wertheimer1880-1934 ,
කාර්ට් කේකාඅKurt Kafka1886-1941 , ඡවොල්ේහ න්හ ඡකො ර් අWolf Gang Kohler1887-
1967 සහ කර්ට් ඡ වින් අKurt Levin1890-1947 යන ජර්මන් ජාතික මඡනෝ විදයාායින් ප්‍රධාන
ඡේ. ඡම් ඡගස්ඡටෝල්ට් යන වචනය ජර්මන් භාෂාඡවන් ගත්තකි. ජර්මන් භාෂාඡේ පූර්ණ රූපය,

24. 24
සමස්තය අForm, Configuration යන අර්ථය ඡගනදීම පිණිස ඡගස්ඡටොල්ට් යන පදය භාවිතා
ඡේ.72ඡම් නිසා ඡගස්ඡටෝල්ට් යන වචනඡයන් අදහස් කරනුඡේ කිිංයම් ප්‍රස්තුතයක ගැේව පවතින
ගුණයක් යැයි සැ කිය හැකි ය.ඡම් ගුණය නම් අදාළ ප්‍රස්තුතඡේ සමස්ත ගුණව එකතුවයි. එනම්
ඒ තුළ අන්තර්ගත සමස්ත ගුණයයි. විවිධාංගිකරණය අධික තැනක දී නම් සමස්තගුණය පිළිබඳ
ඡමකී අදහස එතරම් ප්‍රාඡයෝගික ඡනොවිය හැකි ය. නමුදු ප්‍රස්තුතයට අදාළ අවයව සමානවන
අවස්ථාව දී ඒ අවයව ඡපොදු ගුණය සැ කිය හැකි ය. ඡම් නිසා අපඡහ ප්‍රාඡයෝගික ජීවිතය තුළදී
ඡම් ඡගස්ඡටෝල්ට් ගුණය අදාළ විය හැකි ස්ථාන ඡමන්ම එතරම් අදාළ ඡනොවිය හැකි ස්ථාන ද
පවතින බව ඡපඡන්.73
ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදීන් විිංන් සංජානනය පිළිබඳ දැක් වූ අදහස්ව ප්‍රධාන මඡනෝ විදයාත්මක
සංකල්ප තුනක් අන්තර්ගතඡේ. එනම් සංජානනය පිළිබඳ සංකල්පය, ඉඡගනුම පිළිබඳ සංකල්පය
හා ඡපෞරුෂය පිළිබඳ සංකල්පය වශඡයනි.ඡමහි මුල් සංකල්පය වූ සංජානනය පිළිබඳ සංකල්පය
ඡසසු සංකල්ප තුනටම විශා නයායික පදනමක් සපයයි. ඡම් පර්ේෂණඡේදී පවා මූලක
වශඡයන්ම ඡවඡහසවී ඇත්ඡත් සංජානන සංකල්පය විවිධ දෘෂ්ිනඡකෝණව ට අනුව අධයයනය
කිරීමටය. එහි ජීව විදයාත්මක, මඡනෝ විදයාත්මක, සමාජ විදයාත්මක, අධයාපන විදයාත්මක,
ආචාර විදයාත්මක හා දාර්ශනික වැදගත්කමක් නිරායාසඡයන්ම ගැේව තිඡේ. ඡමහිදී සංජානනය
පිළිබඳ සංකල්පය ජීව විදයාත්මක පසුත යක් සහිතව මඡනෝ විදයාව තුළ අර්ථ දැක්ඡේ.74
සංජානනඡේ විවිධ ඡක්ෂ්ත්‍ර පිළිබඳ අවඡබෝධ කරගැනීමට මඡනෝ විදයාවට හැකිවී ඇත්ඡත් ජීව
විදයාත්මක පර්ඡේෂණ දියුණු මට්ටමක පැවති බැවිනි. ජීව විදයා පර්ඡේෂණව දී ැබූ විවිධ
ඡතොරතුරු ඔස්ඡසේ මඡනෝ විදයාඡේ සංජානන පදනම ඡගොඩනැඟී තිඡේ. ඡමහිදී ශාරීරික ඉන්ද්‍රීය
මන්න් ඡතොරතුරු බාගැනීඡම් කාර්යය ඡකඡසේ ිංදුඡේ දැයි පහදා ඡදනු ැඡේ. ඉන්ද්‍රියන්ඡහ
දැනුඡම් පවතින විවිධ අුලුහුුතා සංජානනඡේ පැවතිය හැකි විවිධ දුබ තාව ට ප්‍රධාන විය හැකි
බව ද ඡම් මන්න් පැහැදිල කර ඡදනු ැඡේ.75
ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදීන් විිංන් සංජානනය පිළිබඳව දැක්වූ ප්‍රධානතම අදහස වනුඡේ මානව
සංජානන ක්‍රියාවලය වයුහාත්මකව ඡනොව සංවිධානාත්මකව ිංදු වන බවයි. ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදීන්ට
අනුව ඉඡගනුම යනු විවිධ සංජානන රටා අතර පවතින සංවිධානාත්මක සබඳතා වටහා ගැනීමයි.
ඡම් අනුව ඉඡගනීමකදී ිංදු වනුඡේ ඉතා සරළ බඡේ ිංට සංකීර්ණ බව දක්වා සංජානන සබඳතා
විශා ප්‍රමාණයක් අවඡබෝධ කර ගැනීමට හැකියාව ැමමයි. ඡමය ිංදුවනුඡේ ස්නායු සම්ඡප්‍රේෂණ
දත්ත ඡ ස ඡමොළයට බාඡගන ඡමො ඡයහි ඒවා වයුහාත්මකව ගබඩා කිරීම මන්නි.ඡමොළඡේ ජීව
විදයාත්මක රැළි සංඛයාව සමඟ පවා ඡමය සබඳතාවයක් දක්වයි.එඡසේම ඡමකී සංජානන දත්ත
වයුහ නිසා ඡමොළයට පවතින ස්වභාවයට වඩා ඡවනස් ඡවනස් ආකාරවලන් අළුතින් ිංතාබැී මට
හැකියාව ැඡේ. නිර්මාණලිී ව ිංන්ම යනු ඡමයයි. නිර්මාණලිී වීම යනු පවතින දැනුම ආ්‍රිතව
නව දැනුම් පේධතියක් සකහා ගැනීමයි. ඡමොළයට ඡම් හැකියාව ැඡබන්ඡන් ඡමඡසේ සේධරණය
වන දත්ත ඇසුඡරන් නව වයුහ ඡගොඩනඟා ගැනීම නිසාය. යමක් සංජානනය කිරීඡම් දී හුඡදක් එය
පවතින ස්වභාවඡයන්ම පිළි ඡනො ඡගන ඒ පිළිබඳ විචාර පූර්වකව නිරීක්ෂණය කිරීමට මනසට
හැකියාව ැඡබනුඡේද ඡම් අයුරින් නිර්මාණලිී ව කටයුතු කිරීම නිසාය. එඡසේම සංජානන රටා
අතර නිර්මාණලිී සබඳතා ඡපළගැස්වීමට හැකිවීමද ඉඡගනුඡම් තවත් එක් ක්ෂණයකි. මානව
ඡමොළය බාගන්නා ස්නායු සම්ඡප්‍රේෂණ දත්ත සංවිධානය කිරීම සහ ඒ තුළින් ඡගොඩනඟා ගත්
විවිධ සබඳතා සංස්ඡල්ෂණය හා විශ්ඡල්ෂණය කිරීම ඔස්ඡසේ ඡමහි නයායය ඡගොඩනැඟී තිඡේ.
ඡමඡ ස සකස් වූ නයායය විශා ප්‍රමාණයක් ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදීන් සතුව ඇත. ඡම් අනුව එක්
ඉඡගනීමක් තවත් ඉඡගනීමකට ආධාර ඡේ. දන්නා ඡදයින් ඡනො දන්නා ඡදයට යනුඡයන් අධයාපන
මඡනෝ විදයා මූ ධර්මයක්පවා සකස්ව ඇත්ඡත් එබැවිනි.76

25. 25
ඉඡගනීමක දී ිංදුවනුඡේ නව රටා විශා ප්‍රමාණයක් හඳුනා ගැනීමකි. ඡමය දත්ත අතර
නව සබඳතා ඡගොඩනැඟීමකි. ඡමොළඡේ නව වයුහ ඡගොඩනැඟීමකි. ඡම් නිසා ඉඡගනීම ඡමොළ
වස ප්‍රකෘතිමත් කිරීමට හා සංවර්ධනය කිරීමට සපකාරී ඡේ. ඉඡගනීම යනු සංඡේද අතර
පැවතිය හැකි විවිධ අනුක්‍රමික රටා විශා ප්‍රමාණයක් හඳුනා ගැනීම ඡ ස අර්ථ දැක්විය හැකි ය.
ඡම් නිසා ස ම ඉඡගනීමකදීම අපඡහ මනස් පරිපථය තුළ තවත් ක්ෂුද්‍ර සංකීර්ණ පරිපථ රටා ඉතා
විශා ප්‍රමාණයක් ඇති ඡවතැයි සැ කිය හැකි ය. ජීව විදයාත්මකව සැ ලවවිට ඡමොළඡේ ඇති
විවිධ රැළිව ප්‍රමාණය හා ඝනත්වය අධිකවීම ිංදු ඡේ. ඡමොළය ඡමෝරා යාම, දැනුමින් පරිණතවීම
ඡ ස සාමානය වයවහාරඡේ හැඳින්ඡවනුඡේ ඡම් තත්වයයි. ඉඡගනීම නිසා ඡමොළය එක්තරා
අතකින් වර්ධනය ඡවතැයි සැ කිය හැකි ය. මන්ද ඡමොළඡේ ස්වභාවිකව ඇතිවන වයුහයට අමතර
සංවර්ධනයක් මින් ඇති වන බැවිනි. ඉඡගනීමට වැදගත්වන තවත් එක් ක්ෂණයක් නම්
මතකයයි. මතකය ිංදු වනුඡේ සංඡේද ගබඩා කර තැමම අනුවය. ඉන්ද්‍රීය සංජානනය මන්න්
බාගත්තා ස්නායු සම්ඡප්‍රේෂණ දත්ත ඡමොළඡේ ගබඩා කර තබා අවශයවූ විටක ප්‍රඡයෝජනයට
ගැඡන්. මතකඡයන් ඉටු වනුඡේ ඡම් කාර්ය භාරයයි. ඉඡගතනම යනු වඩාත් සංවිධිත ඡ ස දත්තා
ගබඩා කිරීඡම් කාර්යයි. ඉඡගනීම නිසා විවිධ සබඳතාව ට අනුරූපව වඩා සංවිධානාත්මක ඡ ස
සංඡේදන ගබඩා කර තැබිය හැකි ය. එඡසේම එඡසේ ගබඩා වී තැන්පත්ව ඇති මතක ආපසු ිංහි
කැඳවීඡම් දී එකී දත්ත අතර විවිධ සබඳතා සපකාරී කර ගත හැකි වීම ද ඡමහි ගැේ වන
සපඡයෝගීතා ක්ෂණයකි. අප එකම වස්තුවක් මතක තබා ගැනීම ිංදු වනුඡේ ද එම වස්තුඡේ
විවිධ ක්ෂණ ඡවන් ඡවන්ව මනස තුළ සංවිධානාත්මකව ඡගොනුගත කර තබා ගැනීම මන්නි.
නිදසුනක් ඡ ස ඇපල් ඡගඩියක් මතක තබාගැනීඡම් කාර්යය සැ කිල් ට ඡගන බැලය හැකි ය.
එහිදී ඇපල් ඡගඩිඡේ මතුපිට තිබූ රතුපාට ඡමොළඡේ වර්ණය සම්බන්ධව ඇති එක් ඡපඡදසක ද එහි
රස ඡමොළඡේ රස සම්බන්ධන ඇති තව ඡපඡදසක ද, සුවඳ ඡමොළඡේ ආඝ්‍රාණ සම්බන්ධව ඇති තව
ඡපඡදසක ද, රරුම් හැඩය ඡමොළඡේ හැඩත හඳුනා ගන්නා තව ඡපඡදසක ද ගබඩා කර තැඡේ.
යළිත් අවස්ථාවක දී ඇපල් ඡගඩියක් දුටු විගස ඡහෝ ඇපල් යන සංාාව මනසට ැබුණු වහාම
ඇපල් යන සංාාවට ක්‍රියාකාරී වන ඡ ස ඡමොළඡේ විවිධ පැති ව මතක ගබඩාව ගබඩා වී තිබූ
මතක ඡගොනු ිංයල් ආපහු කැඳවාගැනීමට ඡමොළඡයන් සංාාවක් අදාළ ප්‍රඡේශ ඡවත මුදා හරියි.
ඒ ක්ෂණඡයන්ම යළි ආපසු කැඳවනු ැබූ ඡම් මතක ඡගොනු ිංයල්ඡල්ගබඩා වී පැවති මතක
ිංයල් යළි මහ ඡමොළය කරා යවනු ැඡේ. මහ ඡමොළඡේ දී ඡමොළඡේ එක් එක් ප්‍රඡේශ වලන්
ඡවන්ඡවන්ම කැඳවාගනු ැබූ මතක ිංයල් එක්ව ඡගොනු ගත කරනු ැඡේ. ඉන් අනතුරුව මහ
ඡමොළයට ැබුණු ඇපල් යන සංජානන සංාාව සමඟ සසඳා බැී මක් ිංදු ඡකඡර්. යම් ඡහයකින්
ඡම් සසඳා බැී ඡම්දී සමානකමක් තිබුණඡහොත් ඡම් ඇපල් ඡගඩියකි යන හඳුනා ගැනීම මනස
විිංන් ිංදුකරනු බයි. ටට අමතරව ඇපල් ඡගඩියට සම්බන්ධව එහි සංකීර්ණ විස්තර මනඡසේ
ගබඩා කර තිබිණි නම් ඒ ිංයල් ද ක්ෂණයකින් මුදා හැරීමට මනස කටයුතු ඡයොදයි. ඇපල්
ඡගඩිය සම්බන්ධව ැබුණු ආගන්තුක ස්නායු සංාා ඇපල් සම්බන්ධ වැඩිදුර කරුණු නම්
ඡමොළඡේ පැවති දත්තව ට ඒවා එක්කිරීමක්ද ිංදු ඡේ. ඡමඡසේ එක්කිරීඡම්දී ඡමොළඡේ පවතින
ස්නායු දත්ත වයුහ අතර නව සබඳතා රටා ඡගොඩනැඟීමක්ද ිංදු ඡේ. එවිට ආගන්තුක දත්ත සංාා
හා පවතින දත්ත වයුහ ව ට අමතරව ඡමොළය විිංන් නව සබඳතා රටා පිරික්සීම තුළින් සකහාගත්
නව ඡතොරතුරු ද ටට එක්කර ගනියි. නිර්මාලිී ඉඡගනීම ිංදුවනුඡේ ඡම් අයුරිනි. ඡම් ක්‍රියාවළිය
ඉතා සංකීර්ණ රුවද ඉතා ක්ෂණිකව ිංදුවන බැවින් අපට සුළු ඡමොඡහොතකින් දැනුම ැබිය හැකි
ය.77
ඉඡගනුමකදී ිංදුවනුඡේ එහි ස ම පියවරකදීම ැඡබන ඉන්ද්‍රීය සංඡේද ඡවන් ඡවන්ම බා
සංවිධානාත්මකව ඡගොනුගත කිරීමකි. ඡම් ඡගොනුගත කිරීඡම් සංවිධානාත්මක බව ඉතා වැදගත්ය.
ඉඡගනීඡම් දියුණුව යනු වඩා ක්‍රමාතනලව ව, සංවිධානාත්මකව ඡම් ඡගොනු භාවිතා කිරීඡම් හැකියාව
ඡගොඩනඟා ගැනීමයි. ඉඡගනුඡමන් ැඡබනුඡේ ඡම් ඡගොනුගත කිරීඡම් තාක්ෂණයයි.
කාර්යක්ෂමව හා ඉහ ල දායිතාවයකින් යුතුව ිංය දැනුම භාවිතා කිරීමට ඡම් නිසා යඡමකුට

26. 26
ඉඡගනීඡමන් හැකි ඡේ. මතකය ස්මරණය හා ආවර්ජනය ඉඡගනීඡම්දී වැදගත්ය. ඉඡගනීඡම් දී
මනඡසේ කාර්යක්ෂමතාව වැඩිදියුණු ඡේ. මතකය, ස්මරණය, ආවර්ජනය හා ිංහිකැඳවීම වැනි
සූක්ෂම පරිපා න ක්‍රියාවලකදී මනස ක්‍රියාලිී ව පවත්වා ගැනීමට ඡමහිදී හැකියාව ැඡේ.
ඉඡගනුම නිසා ස්නායු සංඡේදන පිළිබඳ ඡවනත් සංවිධිත රටාද සංජානන කළ හැකි ය.
ඡගස්ඡටෝල්ට් වාදීන් ඉඡගනුම පිළිබඳ නයායය මන්න් පැහැදිල කර දී ඇත්ඡත් ඡමොළය ඡවත
සංජානනය වන ස්නායු සම්ඡප්‍රේෂණ දත්ත සංඡේදන අතර විදයමාන කිිංයම් ඡපොදු රටාවන්
ඡවඡතොත් ඒ පිළිබඳ ඇති අවඡබෝධයයි. ඡමබඳු ඡපොදු රටා තුළ ගැේවන සමස්ත අදහස සංජානනය
පිළිබඳ අවඡබෝධය ැමඡම් දී සපකාරී වන බව ඔරුහු දක්වති. ඉඡගනුම පිළිබඳ එක් එක් පියවර
තුළ සමස්තය පිළිබඳ කිිංයම් ඡපොදු තත්වයක් විදයමාන වන බව ඡමයින් පැහැදිල ඡකඡර්. ඡමය
දැනුම විවිධ අයුරින් සංවිධාන ගතවීමකි. ඡගොනු ගත ඡකඡරන එක් එක් පියවර මන්න් සමස්ත
සංජානන පිළිබඳ කිිංයම් නිශ්චිත නිගමනයක් ැබිය හැකි වනුඡේ ඡම් නිසා බව ඡගස්ඡටෝල්ට්
වාදීහු දක්වති. ඉඡගනීඡම් දී පසු කරන එක් එක් පියවර අතර සබඳතාව පවා මින් පැහැදිල ඡේ.
සමස්තය හා එක් එක් පියවර අතර සබඳතාව අවඡබෝධඡේ තව පැතිකඩකි. වියුක්ත හා සංයුක්ත
සංකල්ප පිළිබඳ ඉඡගනීමට හැකියාව ැඡබනුඡේ ඡම් නිසාය.78
ඉඡගනුඡම් වඩා සංවර්ධිත පියවර කරා ළඟාවීමට එක්තරා අයුරකින් ටට සැසඡඳන පරිදි
මානව ඡමොළය වයුහාත්මකව වර්ධනය වී පැවතිය යුතුය. එය ජීව විදයාත්මක අවශයතාවයකි.
එඡසේම ඡමකී ජීව විදයාත්මක අවශයතාව සම්පූර්ණවීඡමන් පසුව ස ම පේග ඡයකුටම වියුක්ත හා
සංයුක්ත සංකල්ප පිළිබඳ ඉඡගනීඡම් හැකියාව ැඡේ. වියුක්ත සංකල්ප නම් යම්කිිං ඡදයකට
සාඡප්ක්ෂ ඡනොවන අදහස්ය.ඡම් අනුව ගණිතය බඳු ශුේධ විදයා ක්ඡෂේත්‍රඡේ සඳහන්වන්ඡන් වියුක්ත
සංකල්ප ඡේ. ඡම් අනුව කා ය, දුර, දිග, පළ , අවකාශය, ප්‍රමාණය, ස්කන්ධය, වියුක්ත
සංකල්පව ට නිදසුන් ඡ ස දැක්විය හැකි ය. බුදු දහඡම් අභිධර්ම පිටකය තුළ සඳහන් පරමාර්ථ
ධර්මද වියුක්ත සංකල්ප ව ට නිදසුන් ඡ ද දැක්විය හැකි ය. සංයුක්ත සංකල්ප යනු තවත් යමකට
සාඡප්ක්ෂක ඡ ස අර්ථදැක්විය හැකි අදහස්ය. ඡබොඡහෝවිට සාහිතයය, ආගම, ක ාව, සංස්කෘතිය,
ඡසෞන්දර්ය, සංගීතය, ඉතිහාසය, භාෂාව ආදී විෂයන්හි ඇත්ඡත් සංයුක්ත සංකල්පය. එකී
විෂයන්හි රුවද ිංේධාන්ත, මූ ධර්ම ආදී ඡේ හැරුණු විට සාමානය විෂය කරුණුව
අන්තර්ගතවනුඡේ සංයුක්ත සංකල්ප ඡේ. සංයුක්ත සංකල්පව ට විඡශේෂ ක්ෂණ නම් නිතරම
ඡ ෝකඡේ පියවි මානව ඉන්ද්‍රියන්ට ඡගෝචර වන ඡේ සමඟ සබැඳී තිමමයි. ඡම්වා ඡබොඡහෝවිට
මානව සම්මත වයවහාරයන් ඡ ස දක්නට ැඡේ. බුදු දහඡම් විනය හා සූත්‍ර පිටකව සඳහන් සූත්‍ර
ඡේශනා සංයුක්ත සංකල්ප ව ට නිදසුන් ඡ ස දැක්විය හැකි ය. බුදු දහඡම් පේග වයාවහාරයන්
සූත්‍ර ඡේශනා තුළ විදයමාන රුවද, ධර්මඡේ ගැඹුරු හරය සංයුක්ත සංකල්ප ඡනොඡේ. නිදසුනක්
ඡ ස විදර්ශනා භාවනාඡේ දී අත්දකින විවිධ මානිංක ස්ථරව ස්වභාවය වියුක්ත සංකල්ප ඡ ස
සාමානයඡයන් අර්ථදක්වන ඡදයටද වඩා ඉතා ගැඹුරු ඡේ. එහි දී තවදුරටත් සංකල්ප ඡනො වන
ශුේධ මානිංක ස්වභාවය අනුක්‍රමඡයන් ඡකඡළස් ඉවත් කිරීම තුළින් පාදා ගනු බන බැවිනි.
වියුක්ත සංකල්ප ඉඡගනීම අසීරුය. සංයුක්ත සංකල්ප ඉඡගනීම පහසුය යනාදී ඡ ස සාමානය
වයවහාරයතුළ පවතින අදහස වැරදිය. වියුක්ත සංකල්ප නැඹුරුව හා සංයුක්ත සංකල්ප නැඹුරුව
යනාදී වශඡයන් මානිංක තත්ව ඡදකක් මානවයින් තුළ පිහිටන බව සැබ වකි. නමුදු එය තවත්
ඡදයකින් සසස්බව දැක්වීමට කාරණයක් ඡනොඡේ. වියුක්ත සංකල්ප පවා සැබවින්ම වියුක්ත ඡේ
ඡනොඡේ. එඡසේ නම් ඒවා වියුක්ත බව දැනගනුඡේ ඡකඡසේදැයි තවත් ගැටළුවක් මතු ඡේ. කුමකට
වියුක්ත ද යන කරුණ මතුවන බැවිනි. එවිට ඒවා තවත් අයුරකට සංයුක්ත වන බව වැටඡහේ. ඡම්
නිසා වියුක්ත සංකල්ප යනු ඡවනත් ආකාරඡේ සංයුක්ත සංකල්පම බව වටහාගත හැකි ය. එවිට
සංයුක්ත හා වියුක්ත සංකල්ප යන්ඡනහි ඡවනස පිළිබඳ ගැටළුවක් ඇති ඡේ. ඡමහිදී වටහාගත
යුත්තක් නම් ඒ ඡවනස අපඡහ සංජානනඡේ පවතින දුබ තාවක් නිසා මතු වූ ගැටළුවක්ම වන
බවයි. සංයුක්ත හා වියුක්ත යන සංඡේද ගබඩාඡකොට ඇත්ඡත් ඡවනස් අර්ථඡදකක් යටඡත්ය.ඒ
නිසාම යමක ඡවනස මන්න් අපඡහ මනස එක්තරා හැඳිනීමක් හා ඡතෝරාගැනීමක් ිංදු කරයි.ඒ

27. 27
හැඳීනීම හා ඡතෝරා ගැනීම කිරීමට බාධාවන ඡවනත් අදහසක් මතු වූ විට මනඡසේ සුපරුදු වූ
කාර්යය ඉදිරියට ඡමඡහයවාගත ඡනොහැකි වී අසීරුතාවකට පත්වීම ිංදු ඡේ. අවඡබෝධ
කරගැනීමට මඳක් අසීරු රුව ද වියුක්ත සංකල්ප ඡ ස වයවහාර කරනුඡේද ඡවනස් වර්ගයක
සංයුක්ත සංකල්ප ව ටම බව දැන ගැනීම ප්‍රඡයෝජනවත් ඡදයකි. ස බ ඡ සම වියුක්ත යනුඡවන්
අදහස් වන සංකල්ප තිබිය හැකි ය. නමුදු ඒවා වියුක්ත යැයි කිිංදු ආකාරයකින් මනිංන් දත ඡනො
හැකි ය. මන්ද මනස හුරුව පවතිනුඡේ සංයුක්ත සංකල්ප සංජානනයට හා ඒවා අවඡබෝධකර
ගැනීමට පමණක් වන නිසාය.79
ඡපෞරුෂය පිළිබඳ ඡගස්ට්ඡටෝල්ට්වාදී ආකල්පය වැඩිදුරටත් සංවර්ධනය කරනු ැබුඡේ
කර්ට් ඡ වින් විිංනි. සාමානයඡයන් ඡමම නයාය ක්ඡෂේත්‍ර නයායය ඡ ස හැඳින්ඡේ. ඡමම ඡපෞරුෂ
සංකල්පය ඡගොඩනැඟීඡම්දී ඡ වින් ඡභෞතික විදයා, ගණිත, ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදී ාානය හා ඡවනත්
ශුේධ විදයා දැනුම ඡබඡහවින් සපකාරී කරගනු ැබිණ.ඡමහි සඳහන් නයායය අනුව මානව
ඡපෞරුෂය නම් මානිංක පරිසරයක් ඇති ස්වාධීන එකකයකි. මානිංක පරිසරය යන්ඡනන් අදහස්
කරන ේඡේ පේග ඡයකු තුළ විදයමාන විවිධ මානිංක සම්බන්ධතාය. ඒ අනුව පේග යා හා එම
පේග යාඡහ මානිංක පරිසරය ජීවන අවකාශයක් ඡ ස ඡ වින් විිංන් හඳුන්වන දී. ඡමකී
ජීවන අවකාශයඡේ අභයන්තර ස්වභාවය, එහි ක්‍රියාකාරීත්වය හා එහි ගතික ස්වභාවය හා එහි
වර්ධනය යටඡත් ඡ වින්ඡහ නයාය විශ්ඡල්ෂණය ඡේ. ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදීන් විිංන් දක්වන ද
ඡපෞරුෂත්වය පිළිබඳ අදහස තුළ ගැේ වනුඡේද සංජානනය හා ඉඡගනීම පිළිබඳ දැක්වූ ආකල්ප
එකතුවකි. කුඩාක ිංට මානවඡයකුතුළ රැස් වන විවිධ සංඡේද සංජානන හා ඉඡගනුම් හැකියා
ආදිය එක්රැස් වූ විට ඒ පේග යා ඡසසු අයඡගන් පැහැදිලව ඡවන්කර හඳුනාගත හැකි ය. එය ඒ
පේග යාඡහ පේග අනනයතාවයි. ඡපෞරුෂය ඡ සද දැක්ඡවනුඡේ ඡම් පේග අනනයතාවයයි.
ඡමය කිිංඡසේත් ආත්මාර්ථකාමී බව යන්ඡනන් අදහස්වන හැඟීම ඡනොඡේ.තමාඡහ මානිංක
ඡපෞරුෂ මට්ටම් ඡසසු අයඡහ මානිංක ඡපෞරුෂ මට්ටම්වලන් පැහැදිලව ඡවන්කර ගන්නා
සීමාවකි. එය එක් හැඩයකින් තවත් හැඩයක් ඡවන්කර ගැනීම හා සමානය.80
සංජානනය පේග අනනයතාව අනුවද ඡවනස් ඡේ. එයට ඡහේතුව පේග ඡයකු සරුමකර
ගන්නා ජීවවිදයාත්මක අනනයතාව ඡමන්ම කුඩාක ිංට හැදී වැඩී ඇති පරිසර සමාජ පසුබිමතුළ
ඇති විවිධ ක්ෂණ ද සකහා ගැනීඡමන් ඡපෞරුෂය සකස්ව තිමමයි. සංජානනයට අරමුණ එකක්ම
රුවද ඡදඡදඡනකුඡහ සංජානන අතර පරස්පරතා විදයමාන වනුඡේ ඡම් නිසාය. ඡම් ඡහේතුව නිසා
ඇතැම් විට සංජානන ගැටළු පවා ඇති ඡේ. ඡකඡනකුඡහ ඡපෞරුෂය ඒ පේග යා සමාජඡේ ඡසසු
අය සමඟ කටයුතු කිරීඡම්දී බාහිරව විදයමාන ඡේ. බාහිර සමාජය ඕන ම පේග ඡයකු දැනහැඳින
ගනුඡේ ඒ පේග යාඡහ ඡපෞරුෂය මන්නි. ඡම් නිසා යඡමකුට ඇති පේග අනනයතාව න්රණය
කිරීඡමහි ා ඡපෞරුෂය වැදගත් සාධකයක්ද ඡේ. ඡමහි ඡවනත් පැතිකඩක්ද තිඡේ. එනම්
යඡමකුඡහ බාහිරව දිස්වන විවිධ ක්ෂණ ස බ ඡපෞරුෂය හා සැසඳීම ඡකතරම් දුරට සාධාරණ
දැයි යන්නයි. මන්ද බාහිරව දිස්වන පේග ස්වරූපය ඒ පේග යාඡහ නියම ස්වරූපය ද ඡනොවිය
හැකි ඡහයිනි. ඇතැම් දැන සගත් ඡබොඡහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇති බුේධිමතුන් බාහිර ස්වරූපය
පිළිබඳව සගතුන් ඡනොවන අය ඡසේ එතරම් තැකීමක් ඡනොකරන බව ඡපඡන්. ඒ නිසාම ඒ අය
බාහිරව නියම ආකාරඡයන් දැන හැඳීනීම තරමක් දුෂ්කර විය හැකි ය. නමුදු යම් ඡහයකින් අදාළ වූ
ඡපෞරුෂ මට්ටම් සමානවීම තුළ සංජානනය සාර්ථකව ිංදු ඡේ. ඡම් නිසා ඡපෞරුෂ මට්ටඡමන්
සමාන වූඡවකුට තමාඡහ ඡපෞරුෂ මට්ටමට සමාන ඡහෝ පහළ අඡයකු පහසුඡවන් වටහාගත හැකි
ය. නමුදු තමාට වඩා සසස් ඡපෞරුෂ මට්ටමක් ඡහබි අඡයකුව නිිංයාකාරව වටහා ගැනීම තරමක්
අපහසුය.81
ඡපෞරුෂය යනු තමාට ඡනොමැති යමක් බාහිරව ඇඟවීම ඡනොඡේ. ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදීන්
විිංන් දක්වන ද ඡපෞරුෂය නම් මානව ගති ක්ෂණ, ජීව විදයාත්මක ස්වරූපය, දැනුම හා

28. 28
බුේධිමත්කම ආදී ිංයළු ඡේ ව ගැේ වන කිිංයම් ඡපොදු ක්ෂණයකි. එබඳු ඡදයක් තිබිය හැකි ය.
දත්ත සංවිධානය, ඒවාඡේ විවිධ සබඳතා අවඡබෝධ කර ගැනීමට මනස සමත් වන ඡහයිනි. ඡම්
නිසා ඡපෞරුෂය යන්න ඡම් ිංයළු ඡේව කිිංයම් ඡපොදු සමාන ක්ෂණයක් ඡ ස ද සැ කිය හැකි
ය. ඡම් ඡපොදු සමානතාවය පිහිටනුඡේ ඡකඡනකු තුළ ඇති විවිධ ක්ෂණ අතර මිස පේග යින්
ඡදඡදඡනකු අතර ඡනොඡේ. ඒ නිසා කිිංදු විඡටක පේග යින් ඡදඡදඡනකු ඡපෞරුෂය අතින් සමාන
ඡනොඡේ. සම නිරුන් දරුවන් අතර ඡබොඡහෝදුරට කායික ස්වරූපය සමානබව දක්නට ැබුනද
එඡ ස මානිංක ස්වරූපය සමාන බවක් දක්නට ඡනොමැත. සම නිරුන් දරුවන්ට ඡබොඡහෝ ක්ෂණ
සමානව ැබිය හැකිරුවද අන්තය තුළ, එනම් ඡපරභව සම්බන්ධය අනුව ඇතිවන ඡපෞරුෂ
ඡවනස්කම් පිහිටා තිඡේ. එකම පේග යා තුළ භව කිහිපයක දී විදයමාන ඡපෞරුෂ අනනයතාව නම්
ඡබොඡහෝවිට සමාන විය හැකි ය. ඡවනස්කම් එබඳු විඡටක ඇතිවනුඡේ ඉතා කළාතුරකිනි. ඡම්
නිසා එකම පේග යාඡහ සංජානන හැකියාව පවා ඒකීය හැඩත දරනු ැඡේ. සැබවින්ම යඡමකු
තමා යැයි දැඩි ඡ ස මානිංක ග්‍රහණයට ගන්නා වූ පේග අනනයතාව ඡම් ඡපොදු ක්ෂණය
අරමුණු කරඡගන ඇතිඡේ.82 බුදුදහම අනුව ආත්ම සංාා ආදිය හටගැනීමට ඡහේතු වනුඡේ ඡම්
පේග අනනයතාව වරදවා සංජානනය කරගැනීම නිසාය. එම වැරදි සංජානනය සක්කාය දිට්ඨිය
හා අස්මි මානය ඡ ස දශ සංඡයෝජන ධර්මව දී හැඳින්ඡේ. දැඩි දෘෂ්ිනය හා එක්වූ පේග
අනනයතාව පිළිබඳ වැරදි සංජානනය සක්කාය දිට්ඨියයි.83 ිංයුම් දෘෂ්ිනය හා එක්වූ පේග
අනනයතාව පිළිබඳ වැරදි සංජානනය අස්මි මානයයි.84 දශ සංඡයෝජන ධර්ම අතර සේධම්භාගීය
සංඡයෝජන ධර්ම පස වූ සක්කාය දිට්ඨිය, සී ේබතපරමාස, විචිකිච්ාාව, කාමරාගය හා වයාපාදය
හටගනුඡේ දැඩි දෘෂ්ින සහිත පේග අනනයතාව වූ සක්කාය දිට්ඨිය මුල් වීඡමනි. ිංයුම් දෘෂ්ින
සහිත පේග අනනයතාව වූ අස්මි මානය මුල්වීඡමන් රූප රාග, අරූප රාග, මාන සේධච්ච හා
අවිමජා යන ඕරම්භාගීය සංඡයෝජන ධර්ම පස හටගනියි.85
1.4.මානව සංජානනය හා මඡනෝවිදයා නයාය
ස්නායු සන්නිඡේදනය ඔස්ඡසේ ඡමොළයට දත්ත සම්ඡප්‍රේෂණයවීම මානව සංජානනය පිළිබඳ
මඡනෝ විදයාත්මක අර්ථකථයයි. ඡමොළයට ැඡබන දත්ත යළි සංවිධානයවීම, ප්‍රති-වයුහගතවීම,
හඳුනාගැනීම ආදී ක්‍රියා රාශියකඡහ එකතුවීම ඔස්ඡසේ ඒවා පහසුඡවන් වටහා ගැනීමට හැකිඡේ.ඡම්
ක්‍රියාවලය සංජානනය ඡ ස හැඳින් ඡේ. සංජානනඡේදී ඡබොඡහෝවිට දත්ත සංවිධානය වූ රටා
අනුව සබඳතා පිළිබඳ වටීමමක් ැඡේ. නමුදු ඡමය ප්‍රජානනය අCognition නමින් හැඳින්ඡවන
මානව ඡමොළඡේ ක්‍රියාවලයට සම්පූර්ණඡයන් ඡවනස්ය. ප්‍රජානනඡේ දී ැබූ දත්ත පිළිබඳ
සංවිධානාත්මක වයුහ, රටා පිළිබඳ වැටීමමක් ැමමට පමණක් අවඡබෝධය සීමා ඡනො ඡේ. එම
සබඳතා පිළිබඳ විවිධ අර්ථකථන දැක්වීමට ද, එමන්න් ාානනය සත්පාද කිරීඡම් ක්‍රියාවලය ද
ප්‍රජානනඡේ දී ිංදු ඡේ. සංජානනඡේ දී තිබූ ඡේ එඡ ස වාර්තාගතවීම පමණක් ිංදු ඡේ. නමුදු
ප්‍රජානනඡේ දී එම වාර්තාවීම් අර්ථකථනයවීම ිංදු ඡේ. ඡම් නිසා නිර්මාණලිී හැකියාව සෘජුවම
සම්බන්ධ වනුඡේ ප්‍රජානනය සමඟය. නමුදු ඇතැම් විට ප්‍රජානනය නිසා මුලන් ැඡබන අදහස
කිිංයම් විකෘති වීමකට ක් වන බවද පැහැදිල විය යුතුය.86
මානව සංජානනය මුළුමනින්ම රඳා ඇත්ඡත් ිංරුඡර් ජීව විදයාත්මක ක්‍රියාවළිය මතය.එහි
ඇති අති ිංයුම් ස්නායු ජා ය මන්න් ක්ෂණඡයන් දත්ත ඡමොළය ඡවත සම්ඡප්‍රේෂණ කිරීම හා ඡමොළ
වයුහඡයන් සැපඡයන පා නය කිරීඡම් සපඡදස් ිංරුර පරා වයාප්ත කිරීම ිංදු ඡේ. ඡම් නිසා මානව
සංජානනය පිළිබඳ අධයයනඡේදී අනිවාර්ඡයන්ම සක්ත ජීව විදයාත්මක ක්‍රියාවළිය හැද රිය යුතුය.
දුරකථන ජා යට රැහැන් සම්බන්ධව ඇත්තාක් ඡමන් අපඡහ ශරීරය පරා ස්නායු පේධතිය වයාප්ත
වී තිඡේ. ඡම් ස්නායු පේධතිය තුළින් සංාාමය දත්ත සම්ඡප්‍රේෂණ වනුඡේද දුරකථන රැහැන් තුළින්
සංාා ගමන් කරන්නාක් ඡමනි. නිදසුනක් ඡ ස කම්බියක් අතරින් යන විදයුත් දහරක් ඡමඡනහි

29. 29
කරන්න. සාමානයඡයන් විදයුත් දහරක් ඡ ස හැඳින්රුව ද එහි අන්තර්ගත වනුඡේ අති ිංයුම්
ඉඡ ක්ඡරෝන අංශු රාශියකි. ඡම් ඉඡ ක්ඡරෝන අංශු සෘන අග්‍රඡයන් නිදහස් වී ධන අග්‍රය කරා
අඛණ්ඩව ගමන් ගනියි. ඡම් ඉඡ ක්ඡරෝන ගමන්කිරීම විදයුත් දහරාවක් ඡ ස සාමානය වයවහාරය
අනුව හැඳින් ඡේ. ඡක්බ යක් දිඡහ දුරකථන සංාා ගමන් කරනුඡේ ද ඉඡ ක්ඡරෝන අංශු ගමන්
ගන්නා ස්වරූපයට අනුවය. තනතනඡේ දුරකථන සංාාව ට ගමන් ගැනීම සඳහා කිිංයම් මාධයයක්
අවශය ඡනොවන තරමට එය දියුණු වී තිඡේ. ඒ අනුව තනතනඡේ දුරකථන සංාා කිිංදු මාධයක්
සපඡයෝගී ඡනො ඡකොට නිදහස් අවකාශය තුළින් ගමන් ගනියි. ජංගම දුරකථනව ට දුරකථන
සංාා පැමිඡණනුඡේ නිදහස් අවකාශය හරහාය. මානව ඡමොළඡේ ක්‍රියාකාරීත්වය ද මීට ඡබොඡහෝ
දුරට සමානය. මානව ඡමොළඡේ විදුල රැහැන් ඡ ස ක්‍රියාකරනුඡේ ස්නායු තන්තුය. ඒ ස්නායු
තන්තු හරහා ඉන්ද්‍රියන්හි ිංට සංජානනය වන සංාා දත්ත ඡමොළය කරා ද, ඡමොළඡේ ිංට සංාා
දත්ත ඉන්ද්‍රියන් කරාද ගමන් ගනියි. ජංගම දුරකථනව රැහැන් ඡනො මැතිව සංාා දත්ත
සම්ඡප්‍රේෂණය වන්නාක් ඡමන් මානව ඡමොළයට ද ස්නායු තන්තුව සම්බන්ධයක් ඡනොමැතිව රුවද
බාහිර ඡ ෝකය ඇසුරින් සංාා දත්ත බා ගැනීඡම් සුපිරි හැකියාවක් තිඡේ. ඒ ඉන්ද්‍රීය
සංජානනඡයන් බාහිරව අන්න්ද්‍රීය සංජානනය ක්‍රියාත්මක වන විටදීය. මානව ඡමොළය කරා
සම්ඡප්‍රේෂණය වන දත්ත සංාා හඳුනා ගැනීම හා එම දත්ත සංාා සම්ඡප්‍රේෂණයට බාධා ඇති කරන
කරුණු ආදී ඡේ පිළිබඳ තනතන අධයයන්හි දී ඡසොයා ගනු ැබූ විවිධ පර්ඡේෂණාත්මක ිංේධාන්ත
තිඡේ.87
මීට ඡපර ශත වර්ෂඡේදී, බර්ී න් විශ්ව විදයා ය තුළ ඡකෝ ර් අKohler , කේකා
අKoffka , වර්තයිමර් අWertheimer ආදීන්ඡගන් සැදුම් ත් ජර්මන් මඡනෝ විදයාායින්
කණ්ඩායමක් විිංන් සංඝටනවාදී මූලකාංග පදනම් කර ගත් පර්ඡේෂණව නියැලුනාහ. එහි දී
ඔරුහු සංජානනය හා එහි සැබ ප්‍රතයක්ෂඡේ ප්‍රාථමික යතුර බඳු අන්තරාවඡ ෝකන විශ්ඡල්ෂණය
යන ේවිත්ව සංකල්ප අභිඡයෝගයට ක් ක හ. ඒ ඡකඡසේ රුව ද එහි දී ඔරුහු ප්‍රතයක්ෂඡේ ප්‍රාථමික
චරිත ක්ෂණ ව ට සමාන ඡගස්ඡටෝල්ට් හැඩඡයන් සකස් වූ සංජානනය පිළිබඳ සංකල්පය
පැහැදිල කළහ. එඡසේම එය පේගලකත්වය හා මුසු වූ සහජ ආකල්ප සංවිධානය කිරීඡම් ක්‍රියා
සන්තතියක් බව අවධාරණඡයන් යුතුව එහිදී පැවසූහ. කිිංයම් සංජානන සංාා රාශියක්
පිළිඡව කට ඡගොනු කිරීම තුළින් එහි දිස් වන ඡපොදු සමාන ක්ෂණය ඡගස්ඡටෝල්ට් යන
වචනඡයන් අදහස් කර තිඡේ.88
ජර්මන් වචනයක් වූ ඡගස්ඡටෝල්ට් යන්නට සම්පූර්ණඡයන් සමාන වචනයක් ඉංග්‍රීිං
භාෂාව තුළ දක්නට නැත. එය ආසන්න වශඡයන් සමාන වනුඡේ හැඩහුරුව අConfiguration යන
ඉංග්‍රීිං වචනය සමඟය. ඡමම හැඩහුරුව සංජානනඡේ හා ඡවනත් ප්‍රතයක්ෂව මූලක ඒකකයක්
ඡ ස දැකිය හැකි ඡේ. ඒ සමඟම ඡගස්ඡටෝල්ට් මඡනෝ විදයාායින් විිංන් එහි ඡකොටස්ව මුළු
එකතුඡේ ිංට පැමිඡණන ිංයළු ඡවනස්වීම් හා හාත්පිංන්ම ඡවනත් ක්‍රමඡේදයක් ඡවනුවට එහි
චරිත ක්ෂණ හා චර්යාව අතර ඡබොඡහෝ ක්‍රමඡේද ිංතින් නිශ්චය කර ගන්නා බව පැහැදිල කර දී
ඇත. ඡම් නිසාම ඡගස්ඡටෝල්ට් යන ගුණය ඡභෞතික පැවැත්මක් සහිත ඡදයකට වඩා ිංතට
දැඡනන ස්වභාවයක් ඡසේ සැ කීමට හැකි ය. එය තර්කානුසාරීව ප්‍රකට කළ හැක්කක් ද ඡනොඡේ.
ඡවනත් කිිංදු පර්ඡේෂණයක් මන්න් ඔප්පකර දැක්විය හැකි කරුණක්ද ඡනො ඡේ. නමුදු එඡසේ රුව ද
එබඳු ඡේ තිබිය හැකි ය. ශේදයක පවතින ඡදෝංකාරය ඡමනි. ඡදෝංකාරය ශේදඡේ ඡනො පවන්.
නමුදු එය ශේදඡයන් පරිබාහිර වූවක් ද ඡනො ඡේ. ඡදෝංකාරය පවතිනුඡේ ශේදය ඇසුරු ඡකොටය.
එබැවින් ශේදඡයන් ස්වායක්තව ඡදෝංකාරය අර්ථ විරහිතය. එඡසේම කිිංයම් දත්ත සමූහයක් නිසා
දැනන ගුණය වූ ඡගස්ඡටෝල්ට් යන්න එහි ඇති එක්තරා ක්‍රියා පිළිඡව ක් ඡ ස සැ කිය හැකි ය.89
මානව සංජානනය පිළිබඳව වැදගත් අර්ථකථනය ැම ඇත්ඡත් ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදීන්ඡගනි.
ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදීන් දක්වන ආකාරයට මානව සංජානනය ක්‍රියාවළිය ිංදුවනුඡේ වයුහාත්මක ඡ ස

30. 30
ඡනොව සංවිධානාත්මක ඡ සයි. ඡභෞතික වස්තුවක් ඡහෝ කිිංයම් අරමුණක් පිළිබඳ ඉඳුරන් මන්න්
ැඡබන සංඡේදන ඡමොළයට සැපඡයනුඡේ ස්නායු පේධතිඡේ ක්‍රියාකාරීත්වය මන්නි. ස්නායු
පේධති මන්න් ඡමොළයට සැපඡයන සංඡේදන සම්ඡප්‍රේෂණ වාර්තා මැනවින් සංවිධානය වී
සංජානනය ඡේ. ඒ නිසා සංජානනය කරගනු බනුඡේ ඡමොළයට ැඡබන එක් එක් ස්නායු
සංඡේදනය ඡනොව සමස්ත රටාවමය. ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදීන් ඡගස්ඡටෝල්ට් මූ ධර්මය ඡ ස
හඳුවනුඡේ ඡම් සමස්ත ගුණයයි. ඡම් සමස්ත ගුණය හැමවිටම සමස්තය තුළ අන්තර්ගත එක් එක්
ස්නායු සංඡේදනව ට වඩා වැදගත් බව ඡගස්ඡටෝල්ට් වාදඡේ සඳහන් ඡේ. සමස්තය ස ම විට එහි
සපාංගව ට වඩා වැදගත් බව මූ ධර්මයක් ඡ ස ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදය තුළ ඉගැන් ඡේ.
ඡගස්ඡටෝල්ට් වාදඡේ සංජානනය පිළිබඳ ප්‍රධාන නයායය රැසක් දක්නට ැඡේ. සමස්තය පිළිබඳ
නයාය හා රූපය හා පසුත ය පිළිබඳ නයාය මින් වැදගත්ය. ඡම් මතවාදය ජීව විදයාත්මක
පර්ඡේෂණ වලන් බාගත් නිදසුන් මන්න් තහරුරු වී තිඡේ. ඒ නිසා ඡම් මතයට මානව ස්නායු
පේධතිඡේ ක්‍රියාකාරීත්වඡේ ස්වභාව අතිශයින්ම වැදගත් බව සැ ඡක්.90
ඡමම රූපය හා පසුත ය යන නයාය මන්න් ඡපන්වාදී ඇත්ඡත් මානව සංජානනය සැමවිට
කිිංයම් පසුත යකට සාඡප්ක්ෂකව ඇතිවන ඡදයක් ඡ ස ය. වර්ණ හා හැඩත සංජානනයට
ඡමම නයායය එක සමානව වැදගත් ඡේ. ස ම වර්ණයකටම අර්ථයක් ැඡබනුඡේ එහි පසුබිම
සාඡප්ක්ෂව බව ඡම් නයාය මන්න් ඡපන්වාදී තිඡේ. එඡසේම රූපය හා පසුබිම අතර කිිංයම්
ඡවනසක් ඡනො මැති නම් එම රූපඡේ හැඩත නිිංයාකාරව සංජානනය කර ගැනීමට අපහසු බව ද
ඡමහි දී දක්වා තිඡේ.91
ඡගස්ඡටොල්ට් වාදීන්ඡහ සමස්තය පිළිබඳ නයායයට අයත් තව මූ ධර්ම හතරක් ඇත. ඒවා
නම් සමරූපතාව, ආසන්නතාව, සංවෘතිය හා අවිච්ඡින්නතාව යනාදී මූ ධර්මයි. ඡමහි සමරූපතාව
නම් සමාන හැඩත දරන ඡේ එක්තරා වර්ගයකට අයත් යැයි සැ කීමයි. ආසන්නතාව නම්
සමීපව ඇති ඡේ එක්තරා වර්ගයකට අයත් යැයි සැ කීමයි. සංවෘතිය නම් යම් ඡදයක පවතින අු
ලුහුුතා ආදිය ඡනොස කා හැර එය සර්ව සම්පූර්ණ යැයි සැ කීමයි. අවිච්ඡින්නතාව නම් කිිංයම්
රටාවකට අනුව පිළිඡය කළ ඡේ සමූහයක් එකම ඛණ්ඩයක දාමයක් ඡ ස සැ කීමයි. රූපය හා
පසුත ය පිළිබඳ නයාය හා සමස්තය පිළිබඳ නයාය යන සංජානනඡේ ප්‍රධාන නයාය ඡදකට ඡහේතු
වනුඡේ මානව ස්නායු පේධතිඡේ ක්‍රියාකාරීත්වය බව ඡගස්ඡටෝල්ට් වාදීන්ඡහ අදහසයි. ඡමය ජීව
විදයාත්මක පර්ඡේෂණ මන්න් පවා තහරුරු වී තිඡේ.92
සංජානනය පිළිබඳ වැදගත් මඡනෝවිදයා නයායය රාශියක් බිහිව ඇත. ඒ අතරින් ඉඡගනුම
පිළිබඳ සංකල්පය වැදගත්ය. ඡමහි දී දැක්ඡවනුඡේ සාමානයඡයන් දැක්ඡවන සත්ඡත්ජනට
ප්‍රතිචාර නයාය ඡවනුවට සත්ඡත්ජනය අStimulus සංවිධානය අOrganization එක්ව ප්‍රතිචාරය
අResponse දැක්වීමයි. 1947 දී ඡම් අදහස ඉදිරිපත් කරනු ැබුඡේ ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදිඡයකු වූ
ඡකොේකා විිංනි. ඡගස්ඡටෝල්වාදීන් විිංන් ඡමහිදී ඡපන්වා ඡදනු ැබුඡේ ගැටළු විසඳීම හා
ඉඡගනුම ිංදුවීමට නම් ප්‍රතිඡේද ක්‍රියාවළියක් අවශය බවයි. කිිංයම් ගැටළුවකට අවශය ිංයළුම
සාධක සමස්තයක් වශඡයන් ඡගන සැ කා බැී ම මන්න් ක්ෂණිකව එහි විසඳුම මනසට ප්‍රතයක්ෂ
වන බව එහිදී සඳහන්ඡේ. ඡම් ප්‍රතිඡේදය නම් සංකල්පයන්ඡගන් ප්‍රකාශවන ඡේය. ඡමකී ප්‍රතිඡේදය
පිළිබඳ සංකල්ප සනාථකිරීම පිණිස ඡකොේකා විිංන් විශා වැදගත්කමක් ඇති පර්ඡේෂණ රැසක්
ිංදු කර තිඡේ. සංකල්පයන් ඡගන් ප්‍රකාශවන අදහස ඡහෝ ඇඟවීම ප්‍රතිඡේද යන්න තුළ ගැේ ඡේ.
එඡසේම ප්‍රතයක්ෂය පිළිබඳ අදහසක්ද ඡම් ප්‍රතිඡේදය තුළ අන්තර්ගතය. එඡසේම ඡම් ප්‍රතිඡේද
යන්ඡන් සමස්තය පිළිබඳ දැනීම යන අදහස ද අන්තර්ගතය. කිිංයම් දැනීමක ඇති විවිධ කුඩා
අවයව පිළිබඳ වැටීමම ප්‍රතිඡේදය ඡනො ඡේ. ප්‍රතිඡේදඡයහිදී සමස්තය පිලබඳ කිිංයම් වැටීමමක්
ඇති විය යුතුය. ඕන ම ඡදයක් පිළිබඳ වැටීමම සම්පූර්ණ වනුඡේ සමස්තය පිළිබඳ අදහස අනුවය.
නිදහුසනක් ඡ ස අලයා යන්ඡන් අදහස වලගඡේ ස්වරූපය, කන්ව ස්වරූපය, ඡහොඬඡේ

31. 31
ස්වරූපය, අත්පාව ස්වරූපය, ශරීරඡේ ස්වරූපය ආදී එක් එක් අවයවව ස්වරූපය ඡනොඡේ.
එඡසේම එකී අවයවව ස්වරූපඡයන් පරිබාහිර අන් අන් යමක් ද ඡනොඡේ. ඡනො එඡසේ නම් අලයා
යන සමස්තඡේ අදහස අලයාට අයත් එක්එක් ඉන්ද්‍රියන් ඡගන් ස්වායක්ත වූ අමුතුම ස්වරූපයක්
විය යුතුය. නමුදු සැබ ව එඡසේ ඡනොඡේ. අලයා යන සමස්තය තුළ ඡම් හැඩත ිංයල් ම තිඡේ.
ඡම් ස්වරූප ිංයල් එක්තැන් ක විට සමස්තය පිළිබඳ ඇතිවන වැටීමම නම් අලයා පිලබඳ
නිවැරදිම අදහසයි. ඡම් ප්‍රතිඡේදය යන්ඡන් අදහස ද මීට සමානය. ඡම් ප්‍රතිඡේදය පිළිබඳ අදහස
තුළ ඡගස්ඡටෝල්ට් මූ ධර්ම ගැේව පවන්. එනම් සමස්තය පිළිබඳ නයායයි. සමස්තය පිළිබඳ
නිවැරදිව දැනීඡමන් ප්‍රතිඡේදය සම්පූර්ණ වන බව දැක්වීම මන්න් සනාථ වනුඡේ එම අදහසයි. ඡම්
ප්‍රතිඡේද යන්ඡන් එක්තරා අයුරකින් පරිකල්පනය පිළිබඳ ආකල්පයක් ද ගැේ ඡේ. එය
අනුමානයට සම්බන්ධ කර අධයයනය කළ හැකි ය. මූලක මට්ටඡම්දී සමස්තය පිළිබඳ දැනීම
දියුණු වනුඡේ අනුමානය සම්බන්ධ කර ගැනීම මන්නි. සමස්තය පිළිබඳ අවඡබෝධය සම්පූර්ණ කර
ගැනීම සඳහා අනුමානය ද අවශයය. සමස්තය පිලබඳ දැනීම සම්පූර්ණ වූ පසුව අනුමානය තව
දුරටක් අවශය ඡනොඡේ. මන්ද ප්‍රතිඡේදය මන්න් නිවැරදි වැටීමමක්, අවඡබෝධයක් ඇති වන බැවිනි.
එවිට ප්‍රතිඡේදය සම්පූර්ණ ඡේ. ඡම් ප්‍රතිඡේදය ඡමොළඡේ ගබඩා වී ඇති දත්ත හඳුනා ගැනීමට
පමණක් සීමා ඡනොඡේ. දත්ත අතර විදයමාන නව සබඳතා ඔස්ඡසේ අළුත් දත්ත හඳුනා ගැනීමද
ප්‍රතිඡේදයට අයත්ය. බාහිර පරිසරය ඇසුරින් ඉන්ද්‍රීය සංජානනය මන්න් ස්නායු තන්තු දිඡහ
ඡමොළය කරා දත්ත සම්ඡප්‍රේෂණය ඡේ. ඉන් පසුව ඡමොළඡේ නව ස්නායු සංාා දත්ත වයුහ ඇතිඡේ.
ඡම් ස්නායු වයුහ බා ගන්නා දත්ත ව ට වඩා ඡවනස් නව දත්ත මතුකර ගැනීමට ආධාර ඡේ.
දත්ත තැන්පත්ව ඇති රටා විචාර පූර්වකව අධයයනය කිරීඡමන් නව සබඳතා මතුකර ගැනීමට
ඡමොළයට හැකියාව තිඡේ. ඒ අනුව පරිකල්පනය බිහි ඡේ. පරිකල්පනය යනු කිිංයම් ඡදයක්
පිළිබඳ නිර්මාණලිී ව ිංන්මයි. පරිකල්පනය බිහි වනුඡේ නිර්මාණලිී ව හා ස්වාධීනව ිංන්ම
මන්න් වන ඡහයිනි.93
සංජානනය පිළිබඳ අදහසට ඡපෞරුෂ සංකල්පඡයන් ැම ඇත්ඡත් ඡනොමඳ පිිනවහ කි.
එය ඡගස්ඡටෝල්ට් වාදීන් විිංන් ඉදිරිපත් කර ඇත. ඡගස්ඡටෝල්ට් වාදීන්ඡහ ඡපෞරුෂය පිළිබඳ
සංකල්පය තව දුරටත් කර්ට් ඡ වින් විිංන් සංවර්ධනය කරනු ැමය. ඡමය ක්ඡෂේත්‍ර නයාය ඡ සද
හැඳින්ඡේ. ඡම් ඡපෞරුෂ නයාය සංවර්ධනය කිරීඡම්දී ඡ වින් ඡබොඡහෝ දුරට ශුේධ විදයා ක්ඡෂේත්‍රඡේ
සඳහන්වන නයායව සපකාරයද බා ඇත. ඡම් නයාය මන්න් මානව ඡපෞරුෂය මානිංක
පරිසරයක් තුළ ඇති ස්වාධීන ඒකකයක් ඡ ස විග්‍රහ කර තිඡේ. ඡ වින්ඡහ විග්‍රහයට අනුව
මානිංක පරිසරය යනු විවිධ මානිංක සබඳතාය. ඡම් අනුව පේග යා හා ඒ පේග යාඡහ මානිංක
පරිසරය ජීවන අවකාශයක් ඡ ස අර්ථදක්වා තිඡේ. ඡම් ජීවන අවකාශඡේ ඇතුළත ස්වභාවය,
ක්‍රියාකාරීත්වය, ගතිකත්වය හා වර්ධනය ඡ වින් විිංන් සවිස්තරාත්මකව විග්‍රහ කර තිඡේ.
ඡ වින් විිංන් දක්වන ද ඡම් ඡපෞරුෂ පිළිබඳ නයාය ඡවොට්සන්ඡහ චර්යාවාදය ප්‍රමාණයට
ජනප්‍රිය වී තිඡේ. එඡසේම ඡමය දැඩිව විඡේචනය වී ඇත. ඡ වින්වාදී ගුරු කු යට අයත් පිරිස ඡම්
පිලබඳ තව දුරටත් පර්ඡේෂණඡේ නියැී ිංිනති.94 ඒ නිසා ඡ වින්ඡහ ඡපෞරුෂ නයාය පමණක්
ඡනොව සමස්ත ඡගස්ඡටෝල්ට් වාදය තව දුරටත් අඛණ්ඩව වර්ධනය ඡවමින් පවන්. ඡදවන ඡ ෝක
යුේධය අවසාන වීමත් සමඟම ඇඡමරිකානු විශ්ව විදයාව ට පත්ව ගිය ඡගස්ඡටෝල්ට්වාදීන් නිසා
එහිද ඡගස්ඡටෝල්ට් වාදය පැතිර ගිඡේය. ඡම් නිසා ජර්මනිය හා සමානවම ඇඡමරිකාව පරාද
ඡගස්ඡටෝල්ට් වාදය වයාප්ත විය. ඡගස්ඡටෝල්වාදී ගුරුකු ඡේ නයායය ඡබොඡහෝවිට සාමානය
මඡනෝ විදයාව, ළමා මඡනෝවිදයාව, වයවහාරික මඡනෝ විදයාව, චිකිත්සක මඡනෝ විදයාව,
අධයාපන මඡනෝ විදයාව හා සමාජ මඡනෝ විදයාව වැනි ඡවනත් මඡනෝ විදයා ක්ඡෂේත්‍රව බහු වම
භාවිතා ඡේ.95
සංජානනය පිළිබඳ වැදගත් මඡනෝ විදයා නයාය රැසක් ප්‍රජානන මඡනෝ විදයාඡේ දැක් ඡේ.
1960 හා 1970 දශකව දී ප්‍රජානන මඡනෝ විදයාව ගුරුකු යක් ඡ ස වර්ධනය විය. ටට

32. 32
ඓතිහාිංක පසුබිම සකස්වූඡේ 19 ශතඡේ දීය. ඡම. එන්. හර්බට් දාර්ශනිකයා අ1776-1841 විිංන්
ඉදිරිපත් කළ ාාන විභාගය මත පදනම්ව ඡමය ඡගොඩනැඟී තිඡේ. බාහිර ඡ ෝකය ඇසුඡරන් දැනුම
රැස් කිරීඡම්දී මානව මනඡසේ ඇති ආකෘතිය වැදගත් කාර්ය භාරයක් ඉටු කරන බව ඡමහි දී හර්බට්
විිංන් ඡපන්වා දී තිඡේ. වයුහ වාදය, කාර්යබේධ වාදය හා ඡගස්ඡටොල්ට්වාදය වැනි ඉන් ඡපර ක
පැවති මඡනෝ විදයා ගුරුකු ව බ ප ම හා අනුබ ය ප්‍රජානන මඡනෝ විදයා ගුරු කු ය
සංවර්ධනය වීඡම් වැදගත් විය. ප්‍රජානනය නම් දැනුම ැමඡම් ක්‍රියාපිළිඡවතයි. මානිංක ගති
ක්ෂණ හැද රීම ප්‍රජානන ක්ඡෂේත්‍රය යටතට අයත් ඡේ. ඡ ෝක යුේධ ඡදක අතර කා ය තුළ චර්යා
වාදඡේ බ ප ම දැඩිව නැඟුනි. නමුදු 1960 දශකය වනවිට ඡම් අදහස ඡවනස් විය. මානව චර්යාව
සත්ඡත්ජන ප්‍රතිචාරව ට පමණක් ුකඡකොට දැක්වීම පටු අදහසක් බව මඡනෝ විදයාායින් අතර
කතා බහට ක්විය. ඡම් හිඩස පිරවීම සඳහා බිහි වූඡේ ප්‍රජානන මඡනෝ විදයාවයි. ඡමහිදී සාකච්ාා
වනුඡේ මානව චර්යාවට චින්තනඡේ වැදගත්කම ප්‍රකාශ කිරීම මුල්කර ගනිමිනි. ඡම් අනුව
ප්‍රජානන මඡනෝ විදයාඡේදී මානව චර්යාව සා පිපාසාදියට වැනි බාහිර සත්ඡත්ජනව ට පමණක්
ුකකර දැක්වීම ප්‍රතිල දායී ඡනො වන බව පැහැදිල කර ඇත. පේග චර්යාව බාහිර අවශයතා මත
පමණක් ඡවනස් ඡනොඡේ. පේග යා තුළ අභයන්තරගතව ඇති විවිධ ප්‍රජානන අවශයතා ද ටට මුල්
ඡේ. ඡම් ප්‍රජානන අවශයතාව ට ඡහේතු වනුඡේ මානව සංජානනය මන්න් පේග යා යම් යම් චර්යා
සඳහා ඡපළගවීමයි.96
කිිංයම් ඡකඡනකු රුවමනාඡවන් කිිංයම් කාර්යයක් කරඡගන යාඡම්දී කා ය ගතවන බව
වත් ඡනොදැඡන්. එවිට ඒ පේග යාට ඡවඡහස සා පිපාසාදිය පවා ඡනොදැඡන්.හුඡදක් පේග යා තමා
තුළ ඇති ඡවඡහස සා පිපාසාදියට පමණක් ප්‍රතිචාර දක්වන්ඡනකු යැයි චර්යාවාදීන් දැක්වූ අදහස
ඡමහි දී බිඳවැඡට්. ඡම් නිසා ප්‍රජානන මඡනෝ විදයා ගුරුකු ය මන්න් ඡපන්වා ඡදනුඡේ පේග යා
මත රඳා පවතින වැදගත්ම සාධක වනුඡේ ඒ පේග යාඡහ අභයන්තර මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වයට
අයත් විවිධ අරමුණු බවයි. ඡම් සාධක එකී කාර්යය නිම කිරීඡමන් පසුව ඇති වන තෘප්තිය, සතුට,
කුතුහ ය හා ක්‍රියාකාරීත්ව අවශයතාව ආදී වශඡයන් දැක්විය හැකි බව ප්‍රජානන මඡනෝ විදයාඡේ
සඳහන්ය.97 මිනිසුන්ට තමා අවට පරිසරය අවඡබෝධ කර ගැනීමට මූලක අවශයතාවයක් ඇති බව
ඡමහි අර්ථයයි. එඡමන්ම ිංය කාර්යය ඇසුරින් නිපණ බව අත්පත් කර ගැනීමට, ස‍රීයව
ජීවත්වීමට හා සාර්ථකව සමාජ සබඳතා ඡගොඩ නැඟීමට මිනිසුන් තුළ ඇති ඡනො සන්ිංඳුනු ආශාව
මීට පේග යා ඡපොළගවන සත්ඡප්‍රේරකය ඡ ස දැක්විය හැකි ය. මඡනෝ විදයාඡේ සඳහන්
ඡපළගවීඡම් නයාය සමඟද ඡමම අදහස ඡහොඳින් ගැ ඡප්. ඡම් අනුව ප්‍රජානනවා දී ගුරු කු ය
චර්යාව පිළිබඳ දැක් වූ මූලක ආකල්පය වූඡේද මිනිසුන් යම් කාර්යයක් කරනුඡේ ටට ඇති ආශාව
නිසා හා ඉන් ැඡබන තෘප්තිය නිසා බවයි.98
එඡසේම ප්‍රජානන මඡනෝවිදයා ගුරුකු ය මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණ වාදය හා සාංදෘෂ්ිනක වාදය
හැර අනය ස ම මඡනෝ විදයා නයායකම මිශ්‍රණයක් වශඡයන් ද දැක්විය හැකි ය. නමුදු ඔරුහු
චර්යාවාදයට විරුේධ වූහ. ඡමොරුන්ඡහ ප්‍රධානම සපාය මාර්ගය වූඡේ මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වය වැඩි
අවධාරනයට ක් කිරීමයි. එමන්න් මානිංක පැතිකඩ ගැඹුරින් අධයයනය කිරීමට ඔරුන්ට අවශය
විය. ඔරුන්ඡහ නයාය අනුව සපාර්ජනය අAcquiring , සන්තතිය අProcessing , සන්නිධිය
අStoring , හා ඡතොරතුරු ප්‍රති නිරවදයතාව අRe-correctness Information ආදී පැතිකඩ රැසක්
මානිංක පක්ෂයට අයත්විය. ඡම් අනුව මිනිස් මනඡසේ ඉතා වැදගත් සංකීර්ණ ක්‍රියාකාරකම්
ඡකඡරහි ප්‍රජානන මඡනෝ විදයාායින් විිංන් වැඩි අවධානයක් ඡයොමු කළ බව පැහැදිල ඡේ.
මානව බුේධිය ඡකඡරහි විවිධ පැතිකඩ වලන් ස්වකීය පර්ඡේෂණාත්මක අවධානය ඡයොමුකිරීමට
ඡම් නිසා ප්‍රජානනවාදීන්ට හැකි විය. ඡගස්ඡටෝල්ට් වාදීන්ඡහ බ ප ම නිසා මානව චින්තනය
ඡකඡරහි සංජානනඡේ ඇති බ ප ම අධයයනය කිරීඡම් වැදගත් බව ඉස්මතු විය. ප්‍රජානනවාදී
නයායයට අයත් සපාර්ජනය, සන්තතිය, සන්නිධිය හා ඡතොරතුරු නිරවදයතාව යන පැතිකඩ
සතරට ඡගස්ඡටෝල්ට් වාදී මූ ධර්මය වූ ඡපොදු බඡේ ක්ෂණ මූලක වන බව පැහැදිල විය.99

33. 33
සංජානනය ඡකඡරහි බ පාන තවත් වැදගත් මඡනෝ විදයා නයායයක් නම් සමාජ ඉඡගනුම්
නයායයි අSocial Learning Theory . ඡමය ප්‍රජානන මඡනෝ විදයා ගුරු කු ය හා චර්යාවාදී ගුරු
කු ය යන ගුරුකු ඡදඡක් එක්වීඡමන් ඡගොඩ නැඡඟන නව මඡනෝ විදයා ගුරු කු යකි. ඡමහි
ඉතිහාසය ඡදවන ඡ ෝක යුේධ සමය දක්වා ඈතට විහිද යයි. ඡජෝන් ඡඩො ාේ හා නීල් මි ර් යන
චර්යාවාදීන් විිංන් ඉදිරිපත් කළ සමාජ අනුකරණය සඳහා ඇති ඡප්‍රේරණ පිළිබඳ නයායන්ය.ඡම්
නයායන් ස්කිනර්ඡහ සපස්ථම්භන සංකල්පයට පරිබාහිර වූවකි. ඇල්බට් බන්ුරා හා රිචේ
ඡවෝල්ටර්ස් යන මඡනෝ විදයාායින් සමාජ ඉඡගනුම්වාදී නයාඡේ සමාරම්භකයින් ඡේ. මි ර් හා
ඡඩො ාේඡහ නයාය ඡම් ඡදඡදනාඡහ පර්ඡේෂණ ඡකඡරහි සෘජු බ ප මක් ඇති කඡළේය. බන්ුරා
විිංන් අභිඡප්‍රේරණය සඳහා බ පාන මූ ධර්ම රැසක් පැහැදිල කරදී තිඡේ. මින් වැදගත් මූ ධර්මය
වනුඡේ චර්යාඡේ ප්‍රතිල ඡ ස ඇති විය හැකි ල විපාක පිළිබඳව ටට ඡපර ස කා බැී මයි. 100
යම් ක්‍රියාවක් කිරීමට ඡපර ඒ ක්‍රියාව ිංදුකිරීඡමන් පසුව ඇති වන විවිධ ප්‍රතිල පිළිබඳව
සැ කීම මින් අදහස් ඡේ. බුදු දහම තුළ සඳහන් කර්මල විපාක පිළිබඳ සැ කීඡම් ආකල්පය
ඡමනි. අභිඡප්‍රේරණයට අදාළ බන්ුරාඡහ ඡදවන මූ ධර්මය ඡසේ දැක්ඡවනුඡේ අන්ත අත්දැකීම්
අනුසාරඡයන් අනාගත ිංදුවීම් පරිකල්පනය කිරීමය. ඡමය සපකල්පන මත පිහිටා ඇත. ඉන්
අදහස් වනුඡේ අන්තඡේ දී යම් පේග ඡයකු ැබූ අත්දැකීම් පිිනවහල් කර ඡගන ඒ පේග යාඡහ
අනාගතය ඡකඡසේ ඡේදැයි නීර්ණය කිරීමයි. ඡමය ස්වයං සල ත්වය අSelf Efficacy ඡසේ දැක්ඡේ.
ඡම් ස්වයං සල ත්වඡයන් අදහස් කරනුඡේ කිිංයම් සුවිඡශේෂිත අවස්ථාවකට මුහුණ දීම සඳහා
පේග ඡයකු තුළ ඇති වන ආත්ම විශ්වාසයයි. ඡමඡසේ වීමට ස්වීයත්වය පිළිබඳ ඇති කර ගනු ැබූ
අභිමානයක් ද ඒ පේග යා තුළ පැවතිය යුතුය. එමන්න් පේග ඡපෞරුෂය වර්ධනය වන බව
ඡමහිදී පිළිගැඡන්. ඡපෞරුෂ දුබ තාව මානිංක ඡරෝග ඇතිවීමට පසුබිම සකස්වීමකි. විවිධ ගැටළු
අභිඡයෝග ආදියට මුහුණ දීමට පේග යා සමත්වනුඡේ ඡපෞරුෂය ශක්තිමත්වීම අනුවය.101 ිංය
හැකියා විභව ශක්තිය පිළිබඳ පේග යා තුළ පවතින ස්වං තක්ඡසේරුව ඡමකී ඡපෞරුෂය ඡ ස
හැඳින්ඡේ. බන්ුරාඡහ ස්වං සල ත්වඡයන් අදහස් වන්ඡන්ද මීට සමාන අදහසකි.102
සංජානනයට අදාළ සමාජ ඉඡගනුම් නයාය යටඡත් බන්ුරාඡහ තුන්වන මූ ධර්මය නම්
කිිංයම් අරමුණක් තබා ඡගන ඒ ඔස්ඡසේ වැඩ කටයුතු ඡමඡහය වීමයි. ඡම් අරමුණ යන මූ ධර්මය
භාවිතා කිරීඡම් දී ස්වයං සල ත්වය යන ඡදවන මූ ධර්මය ද වැදගත් ඡේ. ඉ ක්කයක් තබාඡගන
ඒ ඔස්ඡසේ සාර්ථකත්වය කරා ගමන් කළ හැකි බැවිනි. නිශ්චිත ඉ ක්කයක් තබා ගත්විට ඒ
අරමුණ සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා ඡයෝගය වැඩ පිළිඡව ක්ද සංවිධානය කර ගැනීමට සපකාරී
ඡේ. එඡසේම අදාළ අරමුණ ඔස්ඡසේ ක්‍රියා කිරීමට අවශය වන ශක්තිය ද නිරායාසඡයන්ම ැඡේ. එය
මානිංක ක්‍රියා සමූහයක එකතුවයි. ඡබොඡහෝවිට ිංය ජීවිතඡේ ඉ ක්ක තබා ඡගන වධර්යමත්ව
ක්‍රියා කරන විට ඒ ක්‍රියා සාර්ථක කර ගැනීමට අවශය වන ශක්තිය ළඟා වනුඡේ ඡම් මූ ධර්මය
අනුවය. සාර්ථකත්වය ඟා කර ගනු ැබූ ඡබොඡහෝ පේග චරිතව ද ඡම් ස්වභාවය දක්නට
ැඡේ. බ ාඡපොඡරොත්තු වන අරමුණු නිිං ඡ ස ශාක්ෂාත් කර ගත් විට ස්වල්ප ඡමොඡහොතකට රුව
ද ඉන් සතුටක් ැඡේ. ඒ සතුට ටට වඩා ප්‍රබ ඡවනත් අරමුණු ජය ගැනීමට විශා ශක්තියක්
ඡේ.103
බන්ුරා හා ඡවොල්ටර්ස් යන මඡනෝ විදයාායින් විිංන් මානව චර්යාවට බාහිර පරිසරය හා
ප්‍රජානන පැතිකඡේ දායකත්වය එක හා සමානව පිළිඡගන තිඡේ. ඡසසු මඡනෝ විදයාායින්ට වඩා
ඡමොරුන්ඡහ සුවිඡශේී ත්වය වනුඡේ සමාජ අනුකරණඡේ ඇති ප්‍රමුඛතාව ඡපන්වාදීමයි.
මානවයාඡහ චර්යාව සකස් කරගැනීමට පිණිස සමාජ අනුකරණඡේ ඇති වැදගත්කම ප්‍රාථමික
ඡගෝත්‍රික සමාජ ව ිංට තනතන සමාජ ත දක්වා එක ඡ ස අතයවශය සාධකයක් බව ඡමොරුන්ඡහ
ආකල්පයයි. ඒ නිසා අනුකරණය සංජානනයට බ පාන ප්‍රබ ක්ෂණයක් වශඡයන් පිළිගැනී
තිඡේ. අනුකරණය නිසා ඇති වන පරුේද සංජානන ක්‍රියාවලඡේ දී වැදගත් ඡේ. යඡමකුඡහ දෘෂ්ින

34. 34
ඡකෝණඡේ ඡගොඩනැඟී ඇති අනනයතාව ඇති වනුඡේ අනුකරණඡයන් බිහි වූ පරුේද නිසාය.
අනුකරණය සමාජ සාධකයක් නිසා සමාජ පිළිගැනීම් සකස්වීමට පවා එය සපකාරී ඡේ. මානව
චර්යාව ට බ පාන විවිධ කරුණු පිළිබඳ අධයයනඡේ දී සමාජ අනුකරණය ඡහොඳ
නිර්ණායකයකි. සමාජඡේ ඡබොඡහෝ ඡේ ඡගොඩනැඟී ඇත්ඡත් අනුකරණය නිසාය.104 විවිධ සමාජ
ප්‍රතිමාන අනුකරණය කිරීමට මානවයා පරුදු වී ඇත්ඡත්ද ඡම් නිසාය. අනුකරණය කිරීම
මානවයාට පමණක් ඡනොව ඡ ොව ඡසසු සත්ව වර්ගයාට ද ඡපොදු චර්යාවක් ඡ ස දැක්විය හැකි
ය.105 සතුන්ට වයවහාර කරනු බන භාෂා හැකියාව පවා ඇති බව ඡම් පිළිබඳ ිංදු කළ පර්ඡේෂණ
ව දී ඡහළි වී ඇත.106
ප්‍රතිමාන අNorms යනු සංඡක්තාත්මක ආදර්ශයකි අSymbolic Model . පරමාදර්ශය
ඡ ස අIdeal සැ ඡකන්ඡන්ද ඡමයමය. සමාජ පරමාදර්ශව ට පේග යා ගරු කළ යුතුය. ඡම්
නිසා ඕන ම සංිංේධියක් පේග යාට සෘජුවම බ පානු බයි. මන්ද පේග යා සමාජඡේ කුඩාම
තැනුම් ඒකකය වන ඡහයිනි. සමාජ සංිංේධි පේග යාට බ පානු බන්ඡන් සංඡක්තාත්මක
ආදර්ශ ඡ ස ය. යඡමකු එබඳු සංඡක්තාත්මක ආදර්ශ අනුගමනය කරන්ඡන් නම් සමාජඡයන් ඒ
පේග යාට ටට ධනාත්මක සපස්ථම්භන හිමි ඡේ. ඒ නිසා වඩාත් පේග යා එබඳු ඡේව ට
ඡපළඡේ. තමාට ඡනො ැබුණ ද ඡසසු පේග යින්ට ධනාත්මක සපස්ථම්භන ැඡබනු දකින
මිනිසුන් එබඳු ඡේ කිරීමට ඡපළඡේ. සාපරාධී චර්යාව ට හිමි වන සෘණාත්මක සපස්ථම්භන
දැකීම නිසා මිනිසුන් ඒවාට ඡනොඡපළඡේ. ඡම් නිසා සදාචාරාත්මක ඡනොවන ඡේව ට නැඹුරවීම
නිරායාසඡයන්ම පා නය වී තිඡේ. කුඩාක පටන්ම දරුඡවකු හුරු පරුදු කරනුඡේ සමාජ
පරමාදර්ශ ඡ ස දැක්ඡවන ඡහොඳ ඡේ කිරීමටත් නරක ඡේ පිටු දැකීමටත් නිසා ඡහොඳ අතට සමාජය
ස්වයං‍රීය කරණය වී තිඡේ.107 ඡසසු පේග යින්ඡහ යහ ආදර්ශ ැමම නිසා ස ම අඡයකුඡහම
අදිටන වනුඡේ සමාජ පරමාදර්ශයට හැකි තාක් සමීපව ක්‍රියා කිරීමයි.
ඕන ම ක්‍රියාවක් සමාජයට පරමාදර්ශයක් විය හැකි ආදර්ශවත් ක්‍රියාවක් බවට පත් වනුඡේ
ටට හිමි නියමිත පියවර සංඛයාවක් පසු කර ඉදිරියට ය ඡමනි. මුලන්ම දැනට සමාජඡේ ඇති සමාජ
ආදර්ශයක් පරමාදර්ශය කරගනු ැඡේ. ඉන්පසුව ඒ ඡකඡරහි අවධානය ඡයොමු කර එය
නිරීක්ෂණය කිරීමට ඡපළඡේ. අනතුරුව එම නිරීක්ෂණඡයන් ැබූ ඡතොරතුරු සංවිධානය කර
අවඡබෝධ කරයි. ඡමහි දී සංජානනය වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. බාහිරව දැනගත් ඡතොරතුරු
ිංය සංජානනය මන්න් අවඡබෝධ කර ගත් ස්වරූපයට පරිවර්තනය ඡේ. එහි දී ිංය අනනයතා
ක්ෂණ, පරුදු, ජාන වයුහ බ ප ම ආදී ඡේ නිසා මූලක සම්ඡප්‍රේෂිත වූ දත්ත ව ට වඩා සංජානනය
ඡබොඡහෝ දුරට ඡවනස් ඡේ. පසුව ඡම් සංජානනය ස්වීය අනනයතා ක්ෂණ සහිත ප්‍රජානන
අත්දැකීම් බවට පරිවර්තනය ඡේ. එය ප්‍රජානන සපස්ථම්භනයක් ඡහෝ ප්‍රජානන සංඡක්තයක් බවට
පත් කර ගනී. ට ඟ පියවඡර්දී එම සංවිධානය කරගනු ැබූ ඡතොරතුරු ඔස්ඡසේ ැබූ ප්‍රජානන
දැනුම ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශය චර්යා කුස තාව තමාට ඇත්දැයි විමසා බැඡල්. එහි දී ටට අදාළ
බාහිර පරිසරගත සපස්ථම්භන හා ස්වීය සපස්ථම්භන පිළිබඳ ඡසොයා බැඡල්. සමාජ සම්මත පිළිබඳ
විචාර පූර්වක වනුඡේ ඡම් පියවඡර් දීය. අනතුරුව ටට අනුලව ව ක්‍රියාත්මකවීම සුදුසු නම් චර්යාව
සමාජය ඡවත නිදහඡසේ මුදා හැඡර්.108
සමාජ ඉඡගනුම්වාදීන් විිංන් ිංය නව මතය ඡ ස ඉදිරිපත් කරනුඡේ බාහිර සමාජ සම්මත
හා පරමාදර්ශ නිසා සෘණාත්මක හා ධනාත්මක සපස්ථම්භන ැඡබන බවයි. එඡසේම ටට අනුගතව
මානවයා චර්යා රටා ඉඡගන ගන්නා බව දක්වා ඇත. ඡකඡසේ රුවද සමාජ ඉඡගනුම්වා දී ගුරුකු ය
තවම ක්‍රමාතනලව ව ඡගොඩ නැඡඟමින් පවන්. එහි අනනයතාව නිිංයාකාරව තවම ස්ිරරව
ඡගොඩනඟා ඡනොමැත.109 ඡකඡසේ රුව ද එය ස්වාධීන මඡනෝ විදයා ගුරු කු යක්ද ඡනො එඡසේ නම්
ප්‍රජානන මඡනෝ විදයා ක්ඡෂේත්‍රඡේම ඡකොටසක් ද යන්න තවම අවිනිශ්චිතය. සමාජ ඉඡගනුම්
වාදඡේ සංවර්ධනය අනුව එය අනාගතඡේ දී න්රණය ඡේ. චර්යා වාදය හා මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණ

35. 35
වාදය තරමට මඡනෝ විදයාඡේ ප්‍රබ වූ ගුරුකු යක් නම් මානුෂ හා සාංදෘෂ්ිනකවාදයයි. ඒ තුළ ඇති
පළුල් දාර්ශනික පදනම හා මානුෂික බව ඡසසු මඡනෝ විදයා ගුරුකු ව ට වඩා එහි ඇති
සුවිඡශේී ත්වයයි. ඡම් දාර්ශනික පදනම මානුෂික හා සාංදෘෂ්ිනකවාදී දර්ශනය ඔස්ඡසේ බිහිව ඇත.
මානුෂික හා සාංදෘෂ්ිනක වාදී දර්ශනය ශත වර්ෂ කීපයක් පරා යුඡරෝී ය දාර්ශනිකයින් අතර
වයාප්තව පැවතින. ජීන් ජැක් රූඡසෝ මානුෂිකවාදී ගුරුකු යට අයත් ප්‍රකට මඡනෝ විදයාාඡයකි.
මීට අමතරව ඔස්කා වයිල්ේ, බර්නාේ ඡෂෝ, පිකාඡසෝ, මහාචාර්ය ඡබ්‍රොන්ටැඡනෝ වැනි අය
මානුෂකවාදී ගුරුකු ය ඡපෝෂණය කළහ. ඡදවන ඡ ෝක යුේධඡයන් පසු 19 හා 20 ශතවර්ෂව දී
යුඡරෝපය පරා සාංදෘෂ්ිනක වාදය ඡේගඡයන් වයාප්ත විය. මානව පැවැත්ම හා ජීවිතඡේ අර්ථය බඳු
මානුෂික ගැටළුව ට පිළියම් ඡසවීම ඡම් ගුරු කු ඡේ පරමාර්ථය විය. ඡම් සාංදෘෂ්ිනකවාදී
දර්ශනඡේ පදනම පේගලකත්වය හා පේග පැවැත්මයි.110
ඡසොඡර්න් කියකිගාේ, ඡෙේරික් නිට්ඡෂේ, මිිනන් හයිඡඩගාර්, ජීන් ඡපෝල් සාඡත්‍රේ, ඇල්ඡබයා
කැමූ, ඡදොස්ඡතොරුස්කි වැනි අය සාංදෘෂ්ිනකවාදඡේ ප්‍රකට චරිතයන් ඡ සට සැ ඡක්. ඒ යුගඡේ
බිහිවූ සාහිතය නිර්මාණ ආදිඡේ ඡබොඡහෝදුරට සාංදෘෂ්ිනකවාදී ආකල්ප අන්තර්ගත විය. එඡසේම
සාංදෘෂ්ිනක වාදඡේ ඡක්න්ද්‍ර සංකල්පය හා මානුෂිකවාදය අතර දැඩි සබඳතාවක් තිබිණ.
මනුෂයයාඡහ පැවැත්ම වැදගත් යැයි මානුෂිකවාදීන් අදහස් කළ අතර සාංදෘෂ්ිනකවාදී පැවැත්ම
යැයි අර්ථකථනය කඡල් ආධයාත්මික පක්ෂයයි. මිනිසාඡහ ස්වච්ාන්දතාව සාංදෘෂ්ිනකවාදීන් අගය
කළහ. මිනිසා සමාජඡේ කිිංඡවකුඡහ රූකඩයක් ඡනො වූ ස්වාධීනව නිර්මාණලිී ව කටයුතු කිරීම
වැදගත් බව සාංදෘෂ්ිනකවාදීන් පිළිඡගන තිඡේ. ඡම් නිසා කිිංදු සමාජ පරමාදර්ශයකට අනුව ඡනොව
පරාඡරෝපණයට පත් ඡනො වූ ිංය රුචිය අනුව මිනිසුන් කටයුතු කළ යුතු යැයි ඡමොරුහු දැක්වූහ.
මිනිසා යාන්ත්‍රිකවීම ඡනොසුදුසු බව ඡමොරුහු විශ්වාස කළහ. එඡසේ සමාජ පරමාදර්ශ අනුව ඡහෝ
ඡවනත් අධිකාරී බ ප මකට නතුවී පරාඡරෝපණ තත්වයට පත්වූ අඡයතුට තමාට තමාඡහ
ස්වීයත්වය අහිමිව යා හැකි ය. එඡසේ වූ විට සාංකාව ඇති ඡේ. ඒ තත්වය සාංදෘෂ්ිනවාදී සාංකාව
ඡ ස හැඳින්ඡේ. ඡමම සාංකාව ඇතිවූ පේග යාට ිංය ජීවිතඡේ අර්ථ ශුනය බව, හුදක ා බව ිංය
මිනිසත්කම ීමන වූ බව හැඟී යයි. අසාමානය චර්යාව ට ඡහේතුව වනුඡේ ඡම් සාංකාව බව
සාංදෘෂ්ින වාදීන්ඡහ අදහසයි. ජීවිතය අර්ථවත් කර ගැනීම සඳහා විවිධ ක්‍රම ඡපන්වා දුන්
සාංදෘෂ්ිනකවාදීහු ඡේවත්වය ඡවත නැඹුරුවීම ඉන් එක් ක්‍රමයක් ඡසේ විස්තර කර ඇත. ඡමොරුහු
ටශ්වරවාදී සාංදෘෂ්ිනක වාදීන් ඡසේ හැඳින්වූහ. ටශ්වරවාදී ඡනොවන සාංදෘෂ්ිනකවාදීන් මානව භක්තිය,
සංඡේදී ගතිගුණ මන්න් ජීවිතය සම්පූර්ණ කළහැකි බව ඡපන්වා දී තිඡේ.111
මානුෂිකවාදය හා සාංදෘෂ්ිනක වාදය එකම මඡනෝවිදයා ගුරුකු යක් ඡසේ විදයමාන රුව ද,
එහි විවිධතා ද ඡේ. මනුෂයයා පිළිබඳ සුබවාදී ආකල්ප මානුෂිවාකවාදී මඡනෝ විදයාඡේ මූලක
ක්ෂණය විය. ඒබ්‍රහම් මාස්ඡ ෝ මානුෂිකවාදී ගුරුකු ඡේ පඡරෝගාමී මඡනෝ විදයාාඡයකි. මානුෂ
වාදඡේ මුල් ක්ෂණය නම් ස්වීයත්වයයි. මානුෂිවාදඡේ පරමාර්ථය ආත්ම අස්වීයත්ව සාක්ෂාත්
කරණයයි. ඡම් කරුණ සම්බන්ධව අවශයතා නයායක් අTheory of Needs මාස්ඡ ෝ විිංන් දක්වන
දී. ඡමහි පහළ මට්ටඡම්දී ඡේහ විදයාත්මක අවශයතා ඡ ස සැ ඡකන ආහාර, ජ ය, ලංගික
අවශයතා හා නිවාස බඳු ද සම්පූර්ණ විය යුතුය.112 ඡදවන මට්ටඡම් දී ශාරීරික හා මානිංක
ආරක්ෂක අවශයතා සම්පූර්ණ විය යුතුය. ඡතවන මට්ටඡම් දී ආදරය ැමඡම් ස්ඡන්හ අවශයතාව
සම්පූර්ණ විය යුතුය. ඡමහි ිංේවන මට්ටඡම්දී අනුමැතිය හා පිළිගැනීම ැමම ආදී ආත්ම
සම්මානන අවශයතාව සම්පූර්ණ විය යුතුය. පස්වන මට්ටඡම් දී රටාව, පිළිඡව හා සුන්දරත්වය
ආදී ඡසෞන්දර්යාත්මක අවශයතාව සම්පූර්ණ විය යුතුය. සවන මට්ටඡම්දී ආත්ම සාක්ෂාත් කරන
අවශයතාව සම්පූර්ණ විය යුතුය. ඡම් ආදී ඡ ස මානවඅවශයතා සයක් එකිඡනක වූ අනුපිළිඡවලන්
සම්පූර්ණ කර ගැනීම මන්න් පරිපූර්ණ වශඡයන් තෘප්තිමත් පේග ඡයකු බිහි වන බව ඡම් නයායය
මන්න් විස්තර ඡේ. නමුදු ඡමකී සසස් මට්ටම්ව පරිපූර්ණත්වය බනුඡේ ඉතා සීමිත පිරිසක්
පමණි. ආගමික කර්‍තෘවරු නම් ඡමහි සඳහන් වූ සවන මට්ටම දක්වා පැමිණි අයයි. බහුතර මානව

36. 36
පිරිසක් පහළ මට්ටම් ව දී තෘප්තිමත් වන බව මාස්ඡ ෝඡහ අදහසයි. පේග යා ිංය කායික
අවශයතාව 85%ක් ද, ආරක්ෂක අවශයතාව 70% ක් ද, ආදරය 50% ක් ද, ආත්ම සම්මාන
අවශයතාව 50%ක් ද ඉටු කර ගත් විට පේග ඡයක් තෘප්තිමත් වන බව ඒබ්‍රහම් මාස්ඡ ෝ දක්වා
ඇත.113
1.5.මානව සංජානනය හා ජීව විදයා පසුබිම
මානව ඡමොළය බිලයන 10-12 පමණ ප්‍රමාණයකින් යුතුව පිහිින නියුඡරෝන නැමැති
සුවිඡශේී වස වර්ගයකින් සකස්ව ඇත.ඒවා මානව ස්නායු පේධතිඡේ මූලක එකක ඡේ. ඡමකී
නියුඡරෝන නිිං ඡ ස අවඡබෝධ කර ගැනීම වැදගත්ය. මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වය තුළ තවමත්
විසඳීම අපහසු වී ඇති ඡබොඡහෝ ක්‍රියාවළිය නිිං ඡ ස වටහා ගැනීමට ඡමබඳු ඉඡගනීම් සපකාරී
ඡේ. නියුඡරෝන ව ප්‍රධාන කාර්යය නම් ස්නායු ආඡේග අජවන ව සම්බන්ධීකරණය හා
සම්ඡප්‍රේෂණය ිංදු කිරීමයි. නමුදු ඉඡගනීම, හැඟීම් හා ිංන්ම පිළිබඳ ඡබොඡහෝ සංකීර්ණ කාර්යය
ආරම්භඡේ ිංටම විසඳීමට ටට හැකියාව ඇත.114 ස ම ජීවමාන වස යකම නයාෂ්ිනය නමින්
හැඳින්ඡවන ඡපොදු වස සපාංගය පිහිටා ඇත. එක වස යක් සුවිඡශේෂිත වයුහ ඡකොටස්
තුනකින් සමන්විතය. එනම් වස ඡේහ, අනුශාඛිකා අDandrites හා වාහක වශඡයනි. වස
ඡේහ නයෂ්ිනයකින් සමන්විතය. අනුශාඛිකා ඡබොඡහෝ ඡකින තන්තුමය ඡකඳි අFibers වලන්
සමන්විතය. ඒ ඡකින තන්තු මන්න් ටට සමීපව පිහිින ඡවනත් වස ව ිංට ඒ ඡවත ැඡබන
ආඡේග ක්‍රියාකාරීත්වය වස ඡේහ කරා සම්ඡප්‍රේෂණය කරනු බයි. ආඡේග වාහක නම් ඡසසු
නියුඡරෝන ඡහෝ මාංශඡප්ලි අMuscles හා ග්‍රන්ිර අGlands ඡවත සම්ඡප්‍රේෂණ ක්‍රියාකාරීත්වය
රැඡගන යාමට සමත් වස ඡේහඡේ එක් පැත්තක ිංට විස්තෘතව ඇති එක් තන්තුමය
ඡකන්ඳකි.115
ස්නායු වස යක් මයී න වැස්මකින් අMyelin Sheath සමන්විතය. එය ආඡේග
වාහකය අAxon ඡ ස හැඳින්ඡේ. ඡම් ආඡේග වාහකඡේ ඡකළවර කුඩා ඡකඳිති ආකාරඡයන් ඇති
ආඡේග වාහක අග්‍ර අAxon Terminal පිහිටා තිඡේ. ඡම් ආඡේග වාහකඡේ අනිත් ඡකළවර
සම්බන්ධ වනුඡේ තරමක් විශා ව පිහිින වස ඡේහයටයි අCell Body . වස ඡේහඡේ
මධයඡේ නයෂ්ිනය අNucleus පිහිිනඡේය. වස ඡේහය ස ම පැත්තකින්ම පිටතට ඡයොමුවූ
අනුශාඛිකා අDendrites දක්නට ැඡේ. ඡම් ස්නායු ඡස යක් හරහා ස්නායු ආඡේගයක් ගමන්
කිරීඡම් දී එය වස ඡේහය තුළින් ඇරමට පසුව මයී න අක්ෂය හරහා ගමන්කර අක්සන අග්‍රකරා
ළඟා ඡේ. මයී න අක්ෂය එහි ආවරණය නිසා වැසී පවන්. නමුදු ස ම ස්නායු අක්සනයක්ම ඡමඡසේ
මයී න වැස්මකින් වැසී නැත. ඡම් මයී න ආවරණය ස්නායු අක්සනය හරහා ඇදී යන ස්නායු
ආඡේගඡේ ඡේගය හා ස්වභාවය වර්ධනය කිරීමට සපකාරී ඡේ. එක ස්නායු වස ඡේහයක්ම
ඉන් පිටතට විහිඡදන අනුශාඛිකාවන් මන්න් තවත් ස්නායු වස ඡේහ සමඟ සම්බන්ධඡේ.ඡම්
නිසා එක් ස්නායු වස ඡේහයක් ඡසසු ස්නායු වස ඡේහ කරායන සම්පර්ක කුුම්බියක්
අSynapses Knobs මන්න් සම්බන්ධ ඡකඡර්. ඡමම සම්පර්ක කුුම්බි එක් එක් වස ඡේහයක
ිංට ඡවනත් වස ඡේහ කරා ඇදීයන රැහැන් ජා යක් ඡසේ එකිඡනක මනාව සම්බන්ධ වී
පවතියි. එඡසේම ඡවනත් වස ව ආඡේග වාහක අග්‍ර සමඟ ඡසසු වස ව නයාෂ්ිනය
සම්බන්ධය. ඡමකී ස්නායු සම්පර්ක කුුම්බි හා ආඡේග වාහක අග්‍ර මන්න් ස්නායු ආඡේග සෘජුව
ගමන් ගනියි. ඡබොඡහෝ විවිධ ආඡේග වාහක සම්පර්ක සම්බන්ධයක අංශ ඡ ස විදයමාන ඡේ.
එමන්න් එක ස්නායු වස කට පැමිඡණන ස්නායු සංාාවක් ඡසසු ස්නායු කරාද ගමන් කරයි.
ඡමකී සංාා ගමන් කරනුඡේ සම්පර්ක අග්‍ර ශාඛා නමින් හැඳින්ඡවන සම්ඡප්‍රේෂක රැහැන් අග්‍ර මන්නි.
සම්පර්ක අග්‍ර සංඛයාත්මකව විශා ඡ ස පිහිින සම්පර්ක බිබිල වලන් සමන්විත ඡේ. ඡම් සම්පර්ක

37. 37
බිබිල මන්න් එක් වස ඡේහයක ිංට ඡවනත් වස යක් කරා ස්නායු ආඡේග සම්ඡප්‍රේෂණය
කරනුඡේ රසායනික අතරමැදියන් මාර්ගඡයනි.116
අනුශාඛිකා හරහා එහි වස ඡේහය කරා හා ආඡේග වාහකය ඔස්ඡසේ අනු ශාඛිකා
ඡවතට නැතඡහොත් ටළඟ වස ඡේහය ඡහෝ මාංශඡප්ශි ඡහෝ ග්‍රන්ිර ඡවත ස්නායු ආඡේග
සාමානයඡයන් ගමන් කරනුඡේ එක් සෘජු මඟකිනි.ඡම් ිංයළු නියුඡරෝනව ට ඡපොදු ගති
ක්ෂණයි. නමුදු ඒවා ඉතා සසස් වූ පරිමාණයකින් හා සංදර්භයකින් යුතුය. කඡශේරුකා සුෂුම්නාව
අSpinal Cord තුළ ඇති එක් නියුඡරෝනයක වූ ආඡේග වාහකයක දිග ප්‍රමාණය අඩි 2-3 ක් පමණ
වන එය කඡශේරුකා අග තිබූ දිගු ඇන්ල් ක් ඡ ස හැඳින්ඡේ. ඡමොළඡේ ආවරණය තුළ පිහිින එක්
නියුඡරෝනයක් එහි ිංයළු ඡකොටස් සමඟ අඟ කින් දස දහස් කීපයකින් එකක් පමණඡේ.එක්
ස්නායු වස යක නියුඡරෝන ඉතා විශා ප්‍රමාණයක් අන්තර්ගතය. ඡම්වා හලයා අGlia Cells
වස නමින් හැඳින්ඡේ. හලයා වස ඡපෝෂණ සහ සහඡයෝගී කෘතය සඳහා වැදගත් යැයි
සැ ඡක්. ස්නායු ක්‍රියාකාරීත්වයට සම්බන්ධ පරිවෘත්න්ය ක්‍රියාවළියට ක්‍රියාකාරීව එක්වීම ඡමහි
විදයමාන නව සාධකයකි. නමුදු එහි සතය භූමිකාව ඡම් දක්වා නිිං අයුරින් අනාවරණය වී
ඡනොමැත. එක් ස්නායුවක් සකස් වී ඇත්ඡත් නියුඡරෝන ිංය ඡහෝ දහස් ගණනකින් සමන්විත දිගින
ආඡේග වාහක මිිනයකිනි. ඡබොඡහෝ ප්‍රධාන නියුඡරෝනව අඇතැම්විට 1000 පමණ ිංට එන
ආඡේග වාහක අනුශාඛිකා සහ එක් නියුඡරෝනයක වස ඡේහය සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත.
නියුඡරෝන අතර පිහිින ඡම් සන්ධි ස්ථානය සම්පර්කය නමින් හැඳින්ඡේ. සම්පර්කය සෘජු
සබඳතාවක් ඡනොඡේ. ඒ හරහා රසායනික අතරමැදිඡයකු මන්න් ස්නායු ආඡේග සම්ඡප්‍රේෂණය වීම
සඳහා පවතින සුළු ඡභෞතික විඡදදනයකි.117
ස්නායු දිඡහ ආඡේග ගමන් කරන ඡමොඡහොතක වයරයක් හරහා යන විදයුත් ධාරාවක්
ඡමන් එය ක්ෂණික ඡවනස්වීම්ව ට භාජනය ඡේ. විදයුත් ගමනාගමනය අඡ ෝකඡේ ඡේගය
අතත්පරයට මයි 186, 300ක ප්‍රමාණය ඡමන් ක්ෂණිකය. එක් ස්නායු ආඡේගයක් මානව ිංරුඡර්
ගමන් ගනුඡේ පැයකට මයි 2-200 අතර ප්‍රමාණයක ඡේගයකිනි. ඡම් ඡේගය රඳා පවතිනුඡේ
ආඡේග වාහක සහ ටට සම්බන්ධ අඡනකුත් ඡකොටස්ව ක්‍රියාකාරීත්වය මතය. ඇනඡ ොහ
සංඡයෝජකයක් අවි ායකය ඇතැම් අවස්ථාව දී භාවිතා ඡේ. සංඡයෝජක ආඡ ෝකමත් කර
ගැනීමට අවශය වූ විට සංඡයෝජකඡේ එක ඡකොටසක ිංට අඡනක් ඡකොටස දක්වා ඒ මාර්ගය
දිඡහම ආඡේග ගමන් ගනී. ඒ ඡකඡසේ රුවද ස්නායු සම්ඡප්‍රේෂණය පිළිබඳ ඡතොරතුරු මීට වඩා
ඡබොඡහෝ ඡසයින් සංකීර්ණය. ඒ කාර්ය ිංදු වනුඡේ විදයුත් රසායනික ක්‍රමයකටය. වස ප්‍රාක්
ප් ාස්මා එකතුඡේ විදයමාන ිංදුරුව ඇති තුනී පට ය ඡවනස් වර්ගව විදයුත් ආඡරෝපණව ට
පාරගමය ඡනොඡේ. එම විදයුත් ආඡරෝපණ අයන සාමානය වශඡයන් ඇත්ඡත් වස ප්‍රාක්
ප් ාස්මාඡේ සහ ඒ වටා ඇති ලහිිං ද්‍රවය තුළ පා ඡවමිනි. වස පට තුළ ඒවා විඡේකීව පසු වන
අවස්ථාඡේ එය පවතිනුඡේ ධනාත්මක ආඡරෝපණ සහිතවය. ඡසෝඩියම් අයන අNa+ ඡපොට ිංයම්
අයන අK+ හා ක්ඡ ෝරයිේ අයන අCl- විදයුත් රසායනික ස්නායු ආඡේග සම්ඡප්‍රේෂණයට සම්බන්ධ
ඡේ.ඡමහි ප්‍රතිල ය ඡ සට බ ාඡපොඡරොත්තු වනුඡේ විදයුත් විභවයකි. නැතඡහොත් පට හරහා
ය ඡම්දී ඇති වන විවිධ බවයි. ස්නායු වස යක ඇතුළත පිටතට වඩා ඉතා ිංයුම් සෘණාත්මක
අයන ඡබොඡහෝ ඇත. ඡමය එහි සදාසීන විදයුත් විභවයක් ඇතිවීම පිණිසය.118
ස්නායු වස ආඡේග වාහක සත්ඡත්ජනය වන විට විදයුත් ආඡරෝපණ පට හරහා ගමන්
ගනී. එවිට සත්ඡත්ජිත ස්ථානව පවතින ආඡරෝපණ ක්ෂය වී යයි. ඡම් විදයුත් ආඡරෝපණ
ක්ෂයවීම ප්‍රමාණවත් තරම් විශා ත්වඡයන් යුතුව ිංදු ඡේ. පට වස ව පාරගමයතාව
ක්ෂණිකව ඡවනස් ඡේ. ඡමහි දී ඡසෝඩියම් අයන වස තුළට ඇතුළු ඡේ. ඡම් අවස්ථාඡේ වස
පට ඡේ පිටත සෘණ බව ඇතිවීම නිසා පිටත සමඟ විෂයානුබේධ සම්බන්ධයක් ඇති ඡේ. ඡම්
ඡවනස බ පානු බනුඡේ ආඡේග වාහකඡේ යාබද ඡකොටසටය. ඡම් ඡහේතුව නිසා එම පට ය

38. 38
තුලන් ඡසෝඩියම් අයනව ට ඇතු ට ගැී ඡම් ප්‍රඡේශය සඳහා අවසර ැඡේ. ඡම් ක්‍රියාවළිය
ආඡේග වාහකය දිඡහ එහි පහළට යළි යළිත් ිංදු ඡේ. ඡමය ස්නායු ආඡේගය අජවන ඇතිවීඡම්
ක්‍රියාවයි. ස්නායු ආඡේග හැමවිටම ක්‍රියා කරනුඡේ විභවතාවක් සහිතව බව දත යුතුය.
අසමතුලතාව තුළ නියුඡරෝනව විභවතාව ඇතිවීම ිංදු ඡේ. මක් නිසාද යත් ආඡේග වාහක දිඡහ
එකී එක් එක් පියවරක් පාසාම අභිනවඡයන් ස්නායු ආඡේග ජනිත වන බැවිනි. සම්ඡප්‍රේෂණය
අතරතුර එහි ප්‍රමාණය ක්ෂය වී ඡනො යයි.119
ඇතැම් ස්නායු තන්තු මයී න් වැස්ම අMyelin Sheath යනුඡවන් හඳුන්වන ඡකොපවකින්
පරිවරණය කර තිඡේ. එම තන්තු මයී නගත ස්නායු ඡ ස වටහාගත හැකි ය. ආසන්න වශඡයන්
ස ම මිල මීටර් ඡදකකටම ගණ්ඨිය අNodes නමින් හැඳින්ඡවන සංඡකෝචනඡේදී ඡමකී ආවරණය
බාධා ඇති කරවයි. ඡමම මයී න් වැස්ම ඉතා තුනී ඡහෝ අවිදයමානය. මක්නිසාද ගණ්ඨිඡයන්
ගණ්ඨියට ස්නායු තන්තු දිඡහ එක පිම්මට සන්නයන මයී න තන්තුව ට වඩා මයී න ඡනො වන
තන්තු ව දී ඉතා ඡබොඡහෝ සීඝ්‍රගාමී වන බැවිනි. මයී න වැස්ම සසස් වර්ගඡේ සත්වයින්ඡහ
ස්නායු පේධතිඡේ වනසර්ගික ගති ක්ෂණව පරිණාමනඡේ පශ්චාත් කාී න සංවර්ධනයකි.
ඇතැම්විට සපතින් පසුව දක්වා සම්පූර්ණව ඡනො පවතින ඡමොළඡේ ඡබොඡහෝ ස්නායු තන්තු අතරින්
මයී න වැස්ම පිළිබඳ ඡතොරතුර වූ ඡම් කරුණින් ඇඟඡවනුඡේ ඡම් මන්දගාමී පරිණතිය සමහරවිට
ළඳරුවන්ඡහ හැඟීම් හා චා ක කාර්යය මයී නයනය අMyelination නැමැති ක්‍රමික ක්‍රියාවළියක්
බවයි.120
සම්පර්ක සන්ධි අතරතුර පිහිින නියුඡරෝන අති විශා වැදගත්කමක් ඇත. මන්ද ඒවා එහි දී
ක්‍රියා කරනුඡේ ආඡේග හටගැනීම හසුරුවන විදුල යතුරක් පරිේඡදනි. එම හැිංරවීම ප්‍රඡේශ මාර්ග
හරහා යන ඡමකී වර්ග ිංයළු වර්ගව ට අයත් ස්නායු ක්‍රියාව ආඡේග පහසු කිරීම, නිඡෂේධනය,
සමාඡයෝජනය සහ සඡමෝධානය යන සංස්කරණයන්ට අනුව යළි සකස් කළ හැකි ය. එක් තනි
ස්නායු සම්ඡප්‍රේෂණයක් ආඡේගයක් නැතඡහොත් දැවීමකි. ආඡේග ළඟා වූ විට, එය ශක්තිමත් හා
ප්‍රමාණවත් බවට පත් ඡේ. මන්ද එහි ආඡේග වාහක ඡමයට පූර්වඡයන් පැවති ිංයල්
සම්ඡප්‍රේෂණය ඡනො කරන බැවිනි. මින් අදහස් වනුඡේ ිංයළු ක්‍රියා ිංේධාන්ත වීම ඡහෝ ඡනොවීම
නියුඡරෝන අනුගමනය කිරීමයි. ස්නායු දැවීම් එක් තනි සංක්ඡෂේපයක් බව ද අනිතය ඡේගවත්
ිංදුවීම් බවද එඡමන්ම තත්පරඡයන් දසදහස් කීපයකින් එකක් පමණ කා යක් සඳහා එය එවිට
තාවකාලක අක්‍රියව පවතින බවද වටහා ගත හැකි ය. අඉන් පැවඡසනුඡේ ඡම් අවස්ථාව තාපසහ
අවිධියක් බවයි . ක්‍රියාඡේ ප්‍රමාණය විභවතාවය මත න්රණය වන නියතයකි. එය එක් වරක්
ආරම්භව එය ිංයළුම මාර්ග දිඡහ ආඡේග වාහකඡේ ිංට සම්පර්ක දක්වා පහළට ගමන් ගනියි.
නමුදු නියුඡරෝන න්රක දැවීම් ඡහෝ විභවතාඡේ ඒ තරාතිරම අනුශාඛිකා ඡහෝ වස ඡේහ නිසා
වර්ග ඡේ. අිංයල් ඡහෝ කිිංවක් ඡනො වන විභවතා කිිංයම් ප්‍රමාණයක් විය හැකි නමුදු . ඡවනත්
නියුඡරෝන මන්න් සම්පර්ක කරා යන සත්ඡත්ජන වලන් සහ ඒවාඡේ පැමිඡණන ක්‍රියා වර්ගඡේ
මුළු එකතුව සමඟ ඡනොඡයක් ප්‍රමාණව ඡම් වර්ග කළ විභවතා ඡප්‍රේරණය ඡේ. ඒවා පැමිඡණන
විභවතා බවට පත් වන විට ඇති තරම් විශා ඡේ. එය ප්‍රමාණවත් තරම් ජනනය ඡේ. වස ඡේහ
තුළ විධෘවණඡේ ිංට ිංයල් ඡහෝ ආඡේග වාහකය දිඡහ පහළට එවිට යන විභවතා ක්‍රියා කිිංවක්
ඡනො මැති බවක් ඡප්‍රේරණය ඡේ. විභවතා වර්ග කළ විට, විභවතා ක්‍රියාව පර්යන්ත විසර්ජනයට
ළඟා ඡනො ඡේ. එවිට කිිංදු ක්‍රියාවක් දක්නට ඡනොඡේ. ඡතොම්සන් අThompson විිංන් 1967 දී
ස්නායු වස ව ක්‍රියාවලඡේ සකස් වීඡම් ිංට නිශ්චය දක්වා වර්ගකෘත විභවතාඡේ
සමරූපතාවක් ඡසොයා ගන්නා දී. එහිදී නියුඡරෝනව නිශ්චිත දැවීම්ව ට බඳුන් වූ ඡහෝ එඡසේ
ඡනො වූ ිංයළු පැමිණි ක්‍රියා සහ ඡම් ක්‍රියාවර්ගව මුළු එකතුව ස කා බ න දී.121
කිිංයම් ක්‍රියා විභවතා ප්‍රමාණයක ිංට පවතින ස්ථායිබව මින් අදහස් ඡේ. සත්ඡත්ජනඡේ
ප්‍රබ තාව සමඟ එය විච නයවීම එයින් අදහස් ඡනො ඡේ. සත්ඡත්ජන ප්‍රබ තාව පිළිබඳ ඡතොරතුරු

39. 39
එමන්න් හුවමාරු ඡේ. ශක්තිමත් සඡත්ත්ජනව ට ප්‍රඡතයක අඡක්ව නියුඡරෝන විශා සංඛයාත
වලන් දැවීමට සහ දුර්ව සත්ඡත්ජනව ට වඩා ඡබොඡහෝ නියුඡරෝන ඡපළගවීමට හැකි ය. ස්නායු
ව ක්‍රියාකාරීත්වය හා චර්යාව අතර සබඳතා පිළිබඳ පර්ඡේෂණාත්මක අධයයන ිංත් ගන්නා
සුළුරු නව විෂය ක්ඡෂේත්‍රයකි. ස්නායු සංාා පිළිබඳ විදයුත් ක්‍රියාකාරීත්වය විෂ්කම්භය අඝ කින්
1/50 000 එක් ඡකොටසකටත් වඩා ඉතා කුඩාවූ මයිඡක්‍රෝ ඉඡ ක්ඡරෝඩයක් තුළ අMicroelectrode
ගබඩා කළහැකි ය. සතුන්ඡහ ඡමොළඡේ විවිධ ප්‍රඡේශව ඡරෝපණය කර ඇති ඡබොඡහෝ මයිඡක්‍රෝ
ඉඡ ක්ඡරෝඩ මන්න් ස්නායු වස සුවිඡශේෂිත සත්ඡත්ජනව ට දක්වන ප්‍රතිචාර නිශ්චය කළ
හැක අසතුන්ඡහ ිංරුඡර් නිශ්චිත ස්ථානයක් ස්පර්ශ කිරීම වැනි . නැතඡහොත් සතුන්ඡහ ඡම්
නියුඡරෝන ඇවිී ම ඡබොඡහෝ දක්ෂ නව කාර්යභාර ඉටු කිරීඡම් වූ ඉඡගනුමක් බවකට පත්ව
ඡවනස් වනුඡේ ඡකඡසේදැයි අවඡබෝධ කළ හැකි ය. ඉඡ ක්ඡරෝන අණ්වීක්ෂයකින් ස්නායු පටක
පරීක්ෂා කිරීඡම් දී එය ගණනය කළ හැකි බව හා සම්පර්ක මැණිය හැකි බව ඡපඡන්. තනතන
අධයයන වලන් ඡපන්වා ඡදනුඡේ සම්පර්ක ඡවනස්වීම ේවිවිධ සංඛයා හා ප්‍රමාණාත්මක සතුන්ඡහ
පූර්ව අත්දැකීම්හි ඡම් ප්‍රතිල මත රඳාපවතින බවයි.122
එඡමන්ම තවම පඡරෝගාමී අවස්ථාඡේ පවතින ඡම් පර්ඡේෂණ ඉඡගනීඡම් ප්‍රතිල ඡ ස
ඡමොළඡේ ිංදුවන ඡවනස්කම් අවඡබෝධ කරගැනීඡම් යතුර ඡ ස සැ කිය හැකි ය. වයවච්ඡේද
විදයාතනලව සංඛයා සහ යමක් මතක තබා ගැනීමට ඡබොඡහෝ දිගු කා සීමාවකට අඡප් හැකියාව
සඳහා වූ සම්පර්ක වාර්තාඡේ වයුහාත්මක ඡවනස්කම් එමන්න් අවඡබෝධ කළ හැකි ය. ස්නායු
වස සම්පර්කයකදී සෘජුව සම්බන්ධ වී නැත. ස්නායු ආඡේග ඡේගවත්ව ගමන් කිරීඡම් දී ඒ
හරහා ඉතා ස්වල්ප පරතරයක් පවන්. එඡමන්ම ස්නායු පේධතිඡේ ප්‍රඡේශ කීපයකම ිංට විදයුත්
ක්‍රියාකාරීත්වය එක් නියුඡරෝනයක් මන්න් සත්ඡත්ජන ඡවනත් නියුඡරෝනයක් ඡවත අප්‍රමාදව
ඡයොමු වීඡම් දී එබඳුවූ ිංේධියක දී සම්ඡප්‍රේෂණ නිඡයෝජිතඡයකු ඡ ස ඡබොඡහෝවිට රසායනික
ද්‍රවයව ඡසේවාව බාගනියි. ඒ රසායනික ද්‍රවය ගබඩා කර තැඡබනුඡේ ආඡේග වාහකඡේ අග
පිහිින ඉතා කුඩා බිබිලව ය. ස්නායු ආඡේග ඒඡවත ඟාවීඡමන් පසුව එකී සම්පර්ක පරතරය
හරහා ය ම සඳහා නිදහස් කරනතුරු එම කුඩා බිබිලව ඒවා තැන්පත්ව පවන්.123 රසායනික ද්‍රවය
සම්ඡප්‍රේෂණය වස ඡවත පැමිඡණන රසායනික ප්‍රතිග්‍රාහක සමඟ සම්බන්ධ වී පවන්. ඡම්
රසායනික ප්‍රතික්‍රියාව පට පාරගමයතාව සහ එහි ිංට පට විභවතාව අු කිරීම දක්වා වර්ධනය
ඡේ. ඡමය විධෘවණය අDepolarization නමින් වර්ග ඡකඡර්. එමන්න් නියුඡරෝන ප්‍රතිග්‍රාහක
විසර්ජනය වීම ප්‍රමාණාත්මකව බ වත් විය හැකි ය.124
ඡමවැනි සම්පර්ක වර්ග ඡදකක් ඡපන්නුම් කළ හැකි ය. එනම් ප්‍රතිජානාත්මක
අExcitatory හා ප්‍රතිඡශේධාත්මක අInhibitory ය. ප්‍රතිජානාත්මක සම්පර්කඡේ දී නිපදවන
ක්‍රියාකාරීත්ව විභවතාව බඳු සමාන දිශාවකට ඡයොමුගත වීම් සහිත නියුඡරෝන ඡවත පැමිඡණන
පට වස විභවතාඡේ ඇති රසායනික සම්ඡප්‍රේෂණ නිදහස්වීම ිංදුවනුඡේ ිංයුම් වර්ගීකෘත
හුවමාරුවක් ඡ ස ය. ඡම් විධෘවණය තුළදී ප්‍රමාණවත් තරම් විශා වස දැවීම් ිංයල් සහිතව
ඡහෝ රහිතව ක්‍රියාකාරීත්ව විභවතාව ඡසසු වස ව ආභාෂය දක්වා එහි ස්වකීය ආඡේග වාහකය
දිඡහ පහළට ගමන් ගනී. සෘණාත්මක සම්පර්ක ක්‍රියාකරනුඡේ සමානකම් සහිතවය. නමුදු
ප්‍රතිවිරුේධ වශලයකිනි. රසායන සම්ඡප්‍රේෂණ ඡමෝචනය වනුඡේ ප්‍රතිඡශේධන සම්පර්කයක්
නිපදඡවන පරිදි කුඩා ප්‍රමාණ වලනි. පට තුළට පැමිණි නියුඡරෝනව විභවතාව ප්‍රතිවිරුේධ
දිශාවට ක්‍රියාකාරීත්ව විභවතාව නිසා ඒ කුඩා ප්‍රමාණ වස හුවමාරු කරනු බයි. ස්නායු
දැවීම්ව ිංට ප්‍රතිඡශේධන සම්පර්කය දක්වා ඡම් සංක්ඡෂේප කා සීමාව අතරතුර එය සැ කිය යුතු
තරම් ඡබොඡහෝ විවිධතා ඡගොනු කරනු බයි. ිංහි තබා ගත යුතුවනුඡේ ඡම් එක් නියුඡරෝනයක ිංට
ඡහෝ ඡහෝ ඡසසු නියුඡරෝනව ිංට අනුශාඛිකා සමඟ සම්බන්ධ වන බවයි. ඡමබඳු අවස්ථාවක
සම්පර්ක කීපයක් ප්‍රතිජානාත්මක විය හැකි ය. එඡසේම කීපයක් ප්‍රතිඡශේධනාත්මක විය හැකි ය.
ප්‍රතිජානන හා ප්‍රතිඡශේධන සත්ඡත්ජනව නිතය අභයන්තර ක්‍රියාකාරීත්ව නිශ්චය කළ හැක්ඡක්

40. 40
යම් ඡමොඡහොතක් තුළදී ක්‍රියාකාරීත්ව විභවතා ිංයල් ඡහෝ කිිංවක් රහිතව නියුඡරෝන බා දීම
නිසා දැවීම් සපදවිය හැකි බවයි.125
ප්‍රතිජානන සම්පර්ක නිසා ඡමොළය මුළුමනින්ම ශාන්ත ඡේ. එවිට කිිංයම් අරමුණකට
ඡයොමු වූ ප්‍රතිජානන සත්ඡත්ජන මන්න් ඉක්මනින් ඡගොඩනැඟී ඡපළගවිය හැකි නියුඡරෝන සංාා
නිසා කිිංයම් සත්ඡත්ජනයක් ඇති ඡේ. එමන්න් අපස්මාර ඡරෝගිඡයකුඡහ හදිිං ආබාධයකදී ඡමන්
ඡමොළඡේ නියුඡරෝනව අති විශා විසර්ජනයක් ඇතිවිය හැකි ය. ඡමොළඡේ කෘතය නියම ඡ ස
ිංදු වීම සඳහා ප්‍රතිජානන හා ප්‍රතිඡශේධන සම්පර්කව සමතුලතතාව මනාව පැවතිය යුතුය.
ප්‍රතිජානන හා ප්‍රතිඡශේධන සම්පර්ක ව සංකීර්ණ සංවිධානය සඳහා පදනම් වී ඇත්ඡත් ඉඡගනීම,
මතකය හා ිංතිවිල ආදීඡේ පිළිබඳ ිංදුවීම් යථාවත් කර ගැනීම්ය. රසායනික ද්‍රවය ඡවනස්කම්
මන්න් ඇති කරන ස්ථානය ඉතා සූක්ෂම ප්‍රමාණයකි. ශක්තිය සම්බන්ධ ඡකඡරනුඡේ ඡවොට්
එකකින් බිලයනයකිනුත් එකක් පමණ වන ප්‍රමාණඡේ ස්නායු දැවීම් සමඟය.ඒ සමඟ මානව
ඡමොළය තුළ එබඳු නියුඡරෝන බිලයන 10 ක් ඇත. ස ම නියුඡරෝනයක්ම ක්‍රියාකාරීත්වය බාර
ගැනීමට ඇවැිං සත්ඡත්ජන අඑය දෘඩ වශඡයන් යැයි සැ කිය හැකිය බාදී සමස්ත ඡමොළයම
ක්‍රියා කිරීමට නම් ශක්ති සැපයුම ඡවොට්10 ක් පමණ අවශයය. ඡමබඳු සංකීර්ණ ක්‍රියාකාරී
යාන්ත්‍රණයකට ඡමය අපූර්ව අවම මට්ටමක ශක්ති අවශයතාවයකි.126
රසායනික සම්ඡප්‍රේෂණ කීපයක් ඡසොයාඡගන තිඡේ. නමුදු ඡපඡනන අන්දමට ඡසස්ස තවම
ඡසොයාඡගන නැත. ඇිංිනල් ඡකෝී න් අAcetylcholine ස ම සම්පර්කයකම රසායනික
සම්ඡප්‍රේෂණ සඳහා ඇවැිං වන අස්ිර මාංශඡප්ලි තන්තු අස වූ නියුඡරෝන ආඡේග වාහක අග්‍රව
ඇති රසායනික ද්‍රවයයකි. ඒ නිසා එය මාංශඡප්ලි සංඡකෝචනය සඳහා සැ කිය යුතු කාර්යක් ඉටු
කරයි. අඑඡසේම එය ස්නායු පේධතිඡේ ඡවනත් සම්පර්ක අතර සම්ඡප්‍රේෂණය කාර්ය සඳහාද සපකාරී
ඡේ සමහර ඖෂධ ඇිංිනල් ඡකෝී න් අACh නිදහස්වීම වළක්වයි. එහි ප්‍රතිල වනුඡේ මාංශඡප්ලි
අංශභාගය බඳු අසාධය ආබාධ ඇතිවීමයි. ඡමබඳු ඖෂධයකට නිදසුනක් ඡ ස ඡබොටුලනස්
ඡටොක්සීන් අBotulinus Toxin දැක්විය හැකි ය. අහිතකර අයුරින් ිනන් කළ ආහාර වර්ගවලන් ඡම්
විෂ රසායනය ශරීරගත විය හැකි ය. මාංශඡප්ලි අකර්මණවීම නිසා ශ්වසනය දුබ වීඡමන්
අංශභාගය ඇති ඡේ. ඡම් නිසා ඇති වන ඡරෝගී අසාධයබව නිසා ඡකඡනකු මරණයට පවා පත්විය
හැකි ය. කි‍රාඡර ; ශාකවලන් බා ගන්නා ‍ාවයකි අCurare හ ාහ විෂකි. ඡමය දකුණු
ඇඡමරිකාඡේ හා ඉන්දියාඡේ ටත තුු සඳහා ඇතැම් අය භාවිතා කරති. ස්නායු සන්තක වස
කරා යැඡවන ප්‍රතිග්‍රාහක ඒ ස්ථාන ඡවත ළඟාවීම වැළැක්වීම ඇිංිනල් ඡකෝී න්ව කාර්යභාරයයි.
එහි ප්‍රතිල ය අංශභාගයට පත්වීමයි. සමහර ස්නායු වායු වර්ග අංශභාගී ඡරෝගී තත්වඡේ
සුබසාධනය සඳහා සංවර්ධනය වී ඇත. එමන්න් එක්වරක් ස්නායු දැවූ සාමානයඡයන් අක්‍රියාකාරී
ඇිංිනල් ඡකෝී න් එන්සයිම අAcetyl cholinesterase විනාශ ඡකඡර්. ඡම් ක්‍රියාවළිය මන්න්
අනාගතඡේ දී සම්පර්ක සම්ඡප්‍රේෂණයට බාධා කර විය හැකි ඇිංිනල් ඡකෝී න් එකී ස්ථානවලන්
බැහැර කිරීම ිංදුඡේ.127
සමහර මඡනෝභාවයන් ඖෂධ නිසා ඡවනස්ඡේ.සහන ඔසු අරැංකි යිසර් ; tranquillizers
සහ LSD ඡමන් සම්පර්ක ක්‍රියාකාරීත්වඡේ එබඳු ආඡේදන ඡවනස්කම් නිර්මාණය කර ගන්නා
බව ඡපඡනන්නට තිඡේ. සහන ඔසුවක් වූ ච්ඡ ෝඡප්‍රොමිංන් අChlopromazine මන්න් සම්පර්ක
සම්ඡප්‍රේෂණඡේ දී ඡනොඡරපිඡනප්‍රින් අNor epinephrine නිදහස්වීම වළක්වනු ැඡේ. එමන්න් එය
හරහා ඇතැම් පණිරුඩ ගමන් කිරීමට ඉඩහැඡර්. ඡමොළ ඡස තුළ දී LSD ටට සමාන සංයුතියක්
ඇති ස්නායු සම්ඡප්‍රේෂණ කාර්යඡේ දී ඡසරඡටොනින් අSerotonin නිකුත් ඡකඡරන රසායනිකයකි.
ඡසරඡටොනින් ඡමන් එහි ක්‍රියාකාරී වීඡම් ක්ෂණ ඡපන්වීම සහ වස අධිකව සත්ඡත්ජනයවීම
නිශ්චිතව ඡමොළ වස තුළ LSD ක්‍රමඡයන් වැඩිවීම එය හැඟීම්ව ට බ පාන බව ඡපන්වන
වැදගත් සාධකයකි. 128 ඡමොළ වයුහඡේ සංජානන ඡවනස්වීම නිසා ඡමබඳු ඖෂධ ගත්විට ඇතිවන

41. 41
දැනීම් අසාමානය ස්වභාවයක් ගනී. එඡසේම ඡමය වින්දනාත්මක තත්වයක් ඡනොඡවතත්, ඇතැම්
අය ඡමබඳු මානිංක පසුබිමක් තුළ ඇති වන විකෘති සංජානන හා මඡනෝ විකෘන්න් වින්දනයක් ඡසේ
ස කා ටට ඇේබැහි ඡවති. ඡමොළඡේ සමතුලතව පැවතිය යුතු රසායනික ද්‍රවය අසමතුලතතාවයට
පත්වීම නිසා ඡමබඳු ඖෂධ වර්ගව ට ඇේබැහිවූවන් ඉන් මුදවාගැනීම තරමක් අසීරුය. ිංහිඡයන්
ිංටීමට වඩා විකෘති මානිංක මට්ටමින් ආශ්වාදයක් ැමමට ඡයොමුවීම හානිකරය. ිංහිඡයන්
කටයුතු කිරීමට නම් පවතින යථාර්ථය පිළිබඳ අවඡබෝධය හා එම අවඡබෝධය දරාඡගන කටයුතු
කිරීමට විශා වධර්යක් අවශයය.129
තාක්ෂණික ාානය හා තනතන විදයාව ක්‍රමඡයන් දියුණු ඡවත්ම ජීව විදයාඡේ වපසරිය පවා
ටට අනුගතව කිිංයම් පළුල්වීමකට ක්ව තිඡේ. විඡශේෂඡයන්ම තනතන යුගඡේ ඇතිවී තිඡබන
තාක්ෂණික දියුණුව භාවිතා ඡකොට ිංදු කරන විවිධ පර්ඡේෂණ මන්න් නව ජීව විදයාත්මක කරුණු
අනාවරණය වී තිඡේ. විඡශේෂඡයන්ම මානවයාඡහ බුේධි විකාශයට ඡබඡහවින් වැදගත්වන ජීව
විදයාත්මක කරුණු රැසක් සංජානන පැතිකඩ යටඡත් ඡසොයා ඡගන තිඡේ. මානවයා ඡසසු සත්ව
වර්ග අතරින් සුවිඡශේී ස්වභාවයක් ගනු බන්ඡන්ද ඡමකී වජව විදයාත්මක පසුබිම නිසාය. ඡසසු
සත්ව විඡශේෂව ට වඩා නිර්මාණලිී බවින් මානවයා ඉදිරිඡයන් ිංටී. නිර්මාණලිී බව නම්
මනසට ැම ඇති දත්ත සංවිධානාත්මකව ඡපළ ගස්වා එතුළින් නව හැඩත මතු කරවීමයි. ඡමය
බුේධිමත් බඡේ ආඡේණික ක්ෂණයයි. කිිං දිඡනක මානව නිෂ්පාදිත පරිගණක යන්ත්‍රයකට ඡහෝ
ඡවනත් කිිංදු සත්වඡයකුට මානවයාඡහ සුවිඡශේී වූ බුේධි හැකියාව අභිබවා යා ඡනොහැකිවීඡම්
රහස ඇත්ඡත් ඡමතැනය. බුේධිය පිලබඳව මඡනෝ විදයාත්මක අර්ථකථනය වනුඡේද නිර්මාණලිී
බවම බුේධිය බවයි. ඒ මිස විවිධ විෂයගත දැනුම ඡහෝ තාර්කික හැකියාව බුේධිය ඡනොඡේ. ඡනො
එඡසේ නම් පරිගණකයට එබඳු මිනිස් හැකියාවන් අභිබවා යා හැකිවීමට ඉඩකඩ තිබිණ. මන්ද
පරිගණකයක මතක ධාරිතාව අනුව විවිධ විෂයගත දැනුම හා තාර්කික හැකියාව එඡසේම ක්ෂණික
විශ්ඡල්ෂණ හැකියාව විවිධ ස්වරූපයක් ගන්නා බැවිනි. ඇතැම්විට වැඩිදියුණු කරන ද
පරිගණකව එබඳුඡේ ිංදු කිරීඡම් හැකියාව නුදුරු අනාගතඡේ යම් දිඡනක මානව හැකියා අභිබවා
ඡපරට පැමිණිය හැකි රුවද නිර්මාණලිී ත්වය එඡසේ පරිගණකයකට කිිං දිඡනක බාගත හැකි
ඡදයක් ඡනොඡේ. නිර්මාණලිී ත්වය ඇතිවීමට ඡමොළඡේ ඇති අධික මතක ධාරිතාවද ඉවහල්වී
ඇත. මානව ඡමොළයට සරි න අන්දමින් මතකය හා ස්වයංක්‍රියාකාරී මට්ටමකින් ක්‍රියාත්මකවීමට
කිිංදු යන්ත්‍රයකට ඡනොහැකි ය. නියුඡරෝන අතර ඡේගවත්ව ිංදුවන රසායනික ද්‍රවය ප්‍රතික්‍රියාව
මන්න් ිංහිය, මතකය, ස්මරණය ආදී මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වයට අදාළ ඡබොඡහෝ වජවීය ක්‍රියා
පා නය ඡේ.130
තනතනඡේ මිනිසුන් පරිගණකඡයන් විවිධ නිර්මාණලිී ඡේ ිංදු කරවා ගන්නා බව
පැහැදිලය. නමුදු ඒ ිංයල් නිඡයෝග ඡ ස ඡහෝ පරිගණක මෘදුකාංග ඡ ස ඡහෝ ඡමඡහයුම්
පේධති ඡ ස ඡහෝ පරිගණකයට එබඳු ඡේ ටට පූර්වඡයන් ඇතුළත්කර ඇති දත්ත පමණි.
පරිගණකය ිංදු කරනුඡේ ඒ දත්ත අතරින් ැම ඇති නිඡයෝගව ට අනුලව දත්ත ඡතෝරා ඡවන්
කර ඒ අනුව අදාළ කාර්යය ඉටු කිරීම පමණි. මානව නිඡයෝග ක්ෂණිකව ඉටු කිරීඡම්දී ඡේගවත්
බව අතින් නම් පරිගණකය ඉතාම ඉදිරිඡයන් ිංිනන බව සතයයකි.නමුදු ඒ ඡේගවත් බව
නිර්මාණලිී ත්වය ඡනොඡේ. මිනිඡසකු සතුව පවතින නිර්මාණලිී හැකියාව මිනිස් ඡමොළඡේම
විශ්මිත ස්වභාවයක් පමණි. යන්ත්‍රයකට කිිංදින එබඳු විශ්මිත හැකියාවක් අත්පත් කරගත ඡනො
හැකි ය. එඡසේම ඒ හැකියාව අභිබවා යා ඡනොහැකි ය. එය මානව සංජානනයටම සුවිඡශේී වූ
ක්ෂණයකි. ඡමඡසේවනුඡේ මානව සංජානනඡේ ජීව විදයාත්මක පසුබිම නිසාය. ස්නායු තන්තු
දිඡහ සම්ඡප්‍රේෂණය වන ස්නායු ආඡේග දුරකථන විදයුත් තරංගයක්ව ගමන් කරන අතර ටට
අමතරව රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවක් තුළින් අවසාන පියවර සම්පූර්ණ කරයි. ඡම් ඡහේතුව නිසා ස්නායු
තන්තු අතර පණිරුඩ සම්ඡප්‍රේෂණය ඡනො ිංතිය හැකි ඡසේ අතිශය ඡේගවත්ය. ඒ ඡේගවත් බව
පරිගණකයකට කිිං දිඡනක අත්පත් කරගත ඡනො හැකි ය. ටට ඡහේතුව පරිගණකය දත්ත හුවමාරු

42. 42
කරගනුඡේ හුඡදක් විදයුත් සංාා සම්ඡප්‍රේෂණයක් ඡ ස පමණක් වීමයි. නියුඡරෝනව අධික
ප්‍රඡේගකාරී ස්වභාවකට තරංග සම්ඡප්‍රේෂණයට පත්විය ඡනොහැකි ය. එඡසේම ස්මරණය, මතකය
බඳුඡේ පවා සීමාසහිත වී ඇත්ඡත් ඒවා හුඡදක් විදයුත් තරංග සම්ඡප්‍රේෂණයට පමණක් සීමා වී ඇති
නිසාය.131
ඡම් කරුණු මානව සංජානනය පිළිබඳ ඡබොඡහෝ වැදගත්කමක් ගනු බන බව පැහැදිලය.
ඡම් යටඡත් සෘජුව මිනිසුන් භාවිතාඡකොට කරන පර්ඡේෂණ ඡමන්ම පූසන්, මීයන් වැනි සතුන්
භාවිතාඡකොට ිංදුකරන පර්ඡේෂණද සංජානන ඡෂේත්‍රඡේ ා සුවිඡශේී ඡේ.132 පූසන් භාවිතා කර ිංදු
කරනු ැබූ සංජානනය සම්බන්ධ ඡබොඡහෝ පර්ඡේෂණව ප්‍රතිල මානව සංජානන ඡෂේත්‍රඡේ
දැනුම වර්ධනය කරගැනීමට ආධාරවී තිඡේ.ඡමහිදී පූසන්ඡහ ඡමොළඡේ ස්නායු තන්තු හා බේධවන
පරිදි ඈඳුනු ඉඡ ක්ඡරෝඩ මන්න් පූසන්ඡහ ඡමොළඡේ විවිධ ප්‍රඡේශව ක්‍රියාකාරීත්වය සටහන්
ඡකොට තිඡේ. ඡමහිදී ඡමොළඡේ ඇතැම් ප්‍රඡේශව ට යවන ද ඉතා ිංයුම් ඉඡ ක්ඡරෝන මන්න් එම
ප්‍රඡේශ සත්ඡත්ජනයකට ක්කර විවිධ සංජානනය අත්දැකීම් විඳ ගැනීමට ස ස්වා තිඡේ. ඡමහිදී
ඡමොළඡේ හඳුනාගනු ැබූ විවිධ ප්‍රඡේශ පන්සීයකට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකට විවිධ ස්නායු සංඡේද
සම්ඡප්‍රේෂණ තරංග මන්න් විවිධ ස්වරූපඡේ සත්ඡත්ජන හා සංජානන බා ඡදන බව ඡසොයා ගන්නා
දී. ඡමකී සංජානනව ට සාඡපක්ෂකව එම සතුන්ඡහ ආඡේගලිී බව, හැඟීම්ව ට ප්‍රතිචාර
දැනීම් ස්වභාව ආදිය සමාන හැඩත ගන්නා බව පැහැදිල විය. ඉඡ ක්ඡරෝඩ මන්න් පූසන්ඡහ
ඡමොළඡේ කිිංයම් නිශ්චිත ස්ථානයකට සත්ඡත්ජනයක් බා දුන්විට ඡකෝපය දනවන පරිදි
ප්‍රතිචාර දක්වන දී. එඡසේම ඡවනත් ස්ථානයකට සත්ඡත්ජනයක් බා දුන්විට සතුට ද ඇතිවූ බව
ඡපන්වන දී ඡම් ආකාරයට ඡමොළඡේ හඳුනාගන්නා ද විවිධ ස්ථාන විශා ප්‍රමාණයක්
ඉඡ ක්ඡරෝඩ මන්න් ඉහත දක්වන ද ආකාරයට සත්ඡත්ජනය කර කාංසාව, බිය, දුක, කාමාශාව
හා ඡේදනාව බඳු හැඟීම් ඇති කිරීමට පියවර ගන්නා දී. මානව ඡමොළයට මීට සමාන ආකාරයට
සත්ඡත්ජන සඳහා සුවිඡශේෂ වූ ප්‍රඡේශ මන්න් ප්‍රතිචාර සන්නිඡේදනය කරනබව පැහැදිල විය.
මානව ඡමොළය තුළද සතුට, දුක, ඡකෝපය හා රාගය බඳු විවිධ හැඟීම් සඳහාම ඡවන්වූ නිශ්චිත
ප්‍රඡේශ ඇති බව ඡසොයා ගන්නා දී.133
මානවයන්ඡහ සත්ඡත්ජන ප්‍රතිචාරය සඳහා වජව විදයාත්මක බ ප ම නිරීක්ෂණය කිරීම
සඳහා පර්ඡේෂණාගාර මට්ටම්ව දී සුනඛයින් වැනි සතුන් ඡයොදවා කරනු ැබූ පර්ඡේෂණ ඇත.
හැඟීම් හා සත්ඡත්ජන අතර මානව ප්‍රතික්‍රියාව ස්වභාවයට අනුරූප තත්වයක් ඡමහිදී ඇති ඡේ.
එනම් ඡපොදුඡේ ිංයළු සතුන් සත්ඡත්ජනව ට දක්වන ප්‍රතිචාරය මානවයාටද ඡපොදු බැවිනි. එම
නිසා මානව සංජානන ක්ඡෂේත්‍රඡේ ා ඡමබඳු පර්ඡේෂණ මන්න් එළඡගන නිගමන අතිශයින්
වැදගත්ඡේ. සා පිපාසාව මානවන් ඇතුළු ිංයළු සතුන්ට ඡපොදුය. එම නිසා සත්ඡත්ජන පිළිබඳ
පර්ඡේෂණ ිංදු කිරීඡම්දී කුසගිනි තත්වය ඡබොඡහෝවිට භාවිතා ඡේ. ඡමහිදී කුසගින්න සඳහා
සුනඛයින් දක්වන ප්‍රතිචාරය භාවිතා කර තිඡේ.ආහාර දැකීම නිසා සුනඛයින්ඡහ ඡේට ග්‍රන්ිර
වලන් වැගිඡරන ඡේටය එක්තැන්කර ඒවා ප්‍රමාණාත්මකව මැන බැී ම සඳහා පිළිඡයළ කරන ද
පර්ඡේෂණාගාර ලවුව ට දැමූ සුනඛයින් විවිධ චිත්තඡේගික හා මඡනෝකායික පසුබිම් තුළදී
පර්ඡේෂණයට ක් කර තිඡේ. එඡ ස ලවුවකට දැමූ සුනඛඡයකුට යම් නිශ්චිතවූ ඡව ාවක
ආහාර සපයනු ැබූ අතර එහිදී නිශ්චිත ඡේ ාව ළඟා වීඡම් දී සුනඛයා ආහාර බ ාඡපොඡරොත්තු වූ
අන්දම දක්නට ැබිණ. ආහාර ගැනීමට නියමිත ඡේ ාඡේ දී සුනඛයාඡහ ඡේට ග්‍රන්ිරවලන්
ඡේටය ශ්‍රාවය වන ආකාරය දක්නට ැබිණ. තවත් වරක දී කුසගින්ඡන් තබනු ැබූ සුනඛඡයකුට
ආහාර සැපයීමත් සමඟම සීතන නාදයක් ද ශ්‍රවණය වන්නට ස ස්වන දී. පසුව ආහාර ඡනොමැතිව
සීනු නාදය ශ්‍රවණය වීමට සැ ැස් වූව ද ඡේටය ශ්‍රාවයවීම ිංදුවනු දක්නට ැබිණ. මින් පැහැදිලවී
ඇත්ඡත් ස්වභාවික අවශයතා වන කුසගින්න බඳු සත්ඡත්ජන තත්ව සපඡයෝගීඡකොට කිිංයම්
සඡතකුහට ඉගැන්වීමක් කළහැකි බවයි. නැතඡහොත් යමක් පිළිබඳ දැනුම බා ගන්නා බවයි.

43. 43
එඡසේම සංජානන ක්‍රියාවලය සඳහා අවශයවන ද්‍රවයඡේ ඡවනස්වීමක් ිංදුරුව ද ඒ සඳහා මුල්
ප්‍රතිචාරයම දක්වන බවයි.134
1.6.මානව සංජානනය හා විාානය
විාානය අConsciousness සරළව අර්ථ දක්වන්ඡන් නම් එය ිංහි කල්පනාවයි. යම්
අඡයකු තුළ ිංහිය ඇති බව හා නැතිබව සංජානනඡේදී ඉතා වැදගත් ඡේ. සංජානන ක්‍රියාවලය නිිං
පරිදි සම්පූර්ණවීම සඳහා ිංහිය අතයවශය කරුණක්වී ඇත. මන්ද ඡකඡතක් සංජානනයට
සම්බන්ධ ඉන්ද්‍රියන් නිිං පරිදි ක්‍රියා කළ ද, බාහිර පරිසරය මන්න් බාගන්නා සංඡේද පිළිබඳ ිංහිය
නැති වීම නිසා සංජානනය ිංදු ඡනොඡේ. එම නිසා සංජානනඡේදී ප්‍රධානතම අවශයතාව ිංහිය ඡසේ
හැඳින්ඡේ. මන්ද අිංහිඡයන් සංජානනය කළ ඡනොහැකි බැවිනි. සාමානයඡයන් සංජානනය ිංදු
වීමට අවධානය අතයාවශයය. අවධානය ඡනො මැති වීම ඡහෝ අු අවධානය නිසා සංජානන අවස්ථා
මඟ හැරී යාමට ද ඉඩ තිඡේ. කිිංයම් අරමුණක් ඉන්ද්‍රියන් හා ස්පර්ශ වී පවතින නමුදු අරමුණු
ගැනීඡම් ක්‍රියාවළිය ිංදු වනුඡේ ිංහිය නිසාය. ඡම් නිසා ිංහිය සංජානනඡේ දී ඉතා වැදගත් කාර්ය
භාරයක් ඉටුකරයි. එඡසේම සංජානන අධයයනඡේදී ඡ ෝකය හරහා විවිධ සංඡේදන බාගැනීඡම්දී
සාමානය අවදිඡයන් ිංිනන මට්ටම් ව දී ිංහි නුවඡණ් ගති ස්වභාවය පිළිබඳ ඡබොඡහෝ ඡේ
ඉඡගනීමට ැඡේ.135 විාානය පිළිබඳ ගැටළු කීපයක් ඡමහිදී අවධානයට ඡයොමු ඡේ. ප්‍රධාන
වශඡයන් ඉන් විඡශේෂිත ප්‍රශ්නය නම් ීමනවීම,විකෘතවීම, ඡනොපැහැදිල බව ඡහෝ පමණක් ඡනොව
විකිංත ිංහි නුවණ හා බැඳී පැවන්මයි. අ සයනය කිරීඡම් ිංට ප්‍රහර්ෂයට පත්වීඡම් අත්දැකීම දක්වා
පරාස මැනීම සඳහා 136
මඡනෝ විදයාව වූ කී එක්තරා විාාන අධයයනයකි. විාානය මන්න් විවෘත අතරක් නැති
අසාංදෘෂ්ිනක නිරීක්ෂණ බඳු ඡේ ප්‍රතිගහණය කරනු බයි. ගඡඩො ක් පා ඇන්ල මත අත්හඡ ොත්
එමන්න් ඇතිවන ී ඩාව අවඡබෝධ කර ගත හැකි ය. එවිට ඇති වන ඡේදනාව පිළිබඳ දැන ගැනීම
සඳහා සුවිඡශේී අවස්ථාවක් ඇති ඡේ. ටට සමාන තවත් ඡදයක් නම් තද ආඡ ෝකය ඡදස බ ා ිංට
අනතුරුව ඡදඡනත් වසා ගත් විට විවිධ වර්ණවත් රූප අතරක් නැතිව දර්ශනය විය හැකි ය. ඡමබඳු
ක්‍රියාවළි විස්තර කිරීඡම්දී විාානය ඉතා වැදගත්ඡේ. එඡසේම ඡම්වා විාාන ිංේධාන්ත ඡ ස ද
හැඳින්විය හැකි ය. ඡම් සංඡේදන තුළ දී විාානඡේ විවිධ පැතිකඩ පිළිබඳ දැනුමක් ැඡේ. මුල්
කාී න චර්යා වාදඡේ දී මඡනෝ විදයාව ද ඡසසු විදයා ක්ඡෂේත්‍ර හා සමාන විය. අන්තර් අවඡ ෝකන
වාර්තා ප්‍රතික්ඡෂේප කර අවිාාන අත්දැකීම් පරාවර්තනය කරන සැ කින. නමුදු විාාන ිංේධාන්ත
අධිකව වයාප්තව පැවන්ම හා වැදගත් බව අධික බව ඡනො ස කා හළ ඡනොහැකි තරම්ය.
ඡබොඡහෝවිට ඔරුන්ට ප්‍රශ්න ඇතිවිය හැකි අවස්ථාව ඒවාට සැපඡයන විවිධ අරුත් නිසා සතය
වශඡයන් ඔරුන් විිංන්ම මුළාවට අනිදර්ශනව දී පත් විය හැකි ය. නමුදු ඡමකී විරුේධත්වය
ශ්‍රවණය වනුඡේ හැම විට දීම ඡයදවිය හැක්ඡක් කුමක්දැයි යන ප්‍රස්තුතය කළ හැක්ඡක් කුමක් දැයි
යන ඡේට අනුලව ව පවතින බවයි. නිදසුනක් ඡ ස යම්කිිං පේග ඡයකුට බාහුව දරදඬු බව
ප්‍රඡයෝගකාරීව දැක්විය හැකි ය. එපමණ ඡහොඳින් ඒ පේග යාට අඡත් ඡේදනාකාරීබව ඇඟවීමට
හැකි ය. සැබවින්ම පර්ඡේෂණාත්මක කරුණු සහඡයෝගීතාවට හා අවංක බවට නැඹුරුව පැවතිය
යුතුය. එඡසේම මායාව ිංයළු සම්මුති බිඳ දමයි. ඡමය වර්ධනයවීඡම්දී මඡනෝ විදයාායින් විිංන්
ේවිත්ව භාෂා අවකාශයක් සකසා ඡගන තිඡේ. එක් පසකින් මානිංක චර්යා භාෂාව අ පේගලක
අත්දැකීම්, සංකල්ප හා එබඳු ඡේ හා අඡනක් පිංන් ඡභෞතික හා කායික විදයා භාෂාවයි.137

44. 44
විාානය ිංහිය පවතිේදී ඡහෝ අිංහිය යැයි සාමානයඡයන් සපකල්පනය කරනු බන ිංහි
විසංාක අවස්ථාව දී පවා ක්‍රියාත්මක ඡේ. ඡම් නිසා විාානය නම් මතුපිිනන් දකින්නට ඇති ිංහි
කල්පනාව පමණක් යැයි වරදවා වටහා ඡනො ගත යුතුය. යඡමකු සපඡත් ිංට ඡමොළය මිය යන
ඡමොඡහොත දක්වා සවිාානකව ඡම් ඡ ෝකයට සම්බන්ධ ඡේ. ඇස, කණ, නාසය, දිව හා සම යන
පිංඳුරන් ඡ ෝක විෂය සමඟ සම්බන්ධව අරමුණු ගනිමින් ක්‍රියාත්මකව පවතිේ දී පමණක් ඡනොව ඒ
කිිංදු අරමුණකින් ඡතොරව පවතිේ දී පවා විාානය ඇත. ඡම් ඡහේතුව නිසා විාානය ිංහි පැවන්ම
ඡහෝ ඡනොපැවන්ම එක්තරා දුරකට අදාළ ඡනො ඡේ. විාානඡේ මුලක කාර්යභාරය නම්
සංජානනයයි. ඡම් අනුව ඇස, කණ, නාසය, දිව හා සම යන ඡසසු ඉන්ද්‍රියන් ක්‍රියාත්මක ඡනො
පවතින ඡමොඡහොඡත් දී පවා මනඉන්ද්‍රිය ක්‍රියාත්මකව පැවතිය හැකිබව ඡපනී යයි. ඡසසු
ඉන්ද්‍රියන්ඡහ ආධාර රහිතව පවා මන ඉන්ද්‍රියට ක්‍රියාත්මක විය හැකි ය. ඡම් නිසා සාමානය
තත්වය අනුව ිංහි විසංා ඡ ස හඳුන්වන මට්ටම්ව දී පවා ඡමොළඡේ සවිාානක ක්‍රියා ිංදුවන බව
පිළිගැඡන්. ඡම් නිසා සංජානනය පිළිබඳව විවිධ පැතිකඩ, පරාස හා මට්ටම් යටඡත් සාකච්ාා කළ
හැකි බව ඡපඡන්. විාානයට ජීව විදයාත්මක පසුබිමක් ද ඇත. එඡසේම පරිසර සාධක ආදී ඡසසු
සාධකව බ ප ම ද ඇත. ඡම් නිසා විාානව පිළිබඳ අධයයනඡේ දී ඡම් ිංයළු ඡහේතු සාධක
පිළිබඳ ස කා බැී ම අතයවශයය. සමහරු විාානය ගුප්ත ඡදයක් වශඡයන් ද ස කති. එඡහත්
විාානයට ජීව විදයාත්මක පැතිකඩක් ද ඇති නිසා ඒ මතය පහසුඡවන් බිඳ වැඡට්. විාානය ගුප්ත
ඡදයක් ඡ ස ඡපන්වා ඡදන අයඡහ ප්‍රධානතම තර්කය එය ඔප්ප කළ ඡනොහැකි බවයි. නමුදු අධි
මානිංක විදයාඡේ ිංදු කළ ඡබොඡහෝ පර්ඡේෂණ ඇසුරින් විාානය එඡසේ ගුප්ත ඡදයක් ඡනොව
අධයයනය කළයුතු විෂය ඒකකයක් වශඡයන් පිළිගැනීමට පාත්‍රව ඇත. භාරන්ය ඡයෝගීවරුන්ඡහ
අතිමානුෂික හැකියා පිළිබඳ විවිධ පර්ඡේෂණ කර තිඡේ. මහර්ී ඡයෝගී තුමා පිළිබඳ ිංදු කරන ද
පර්ඡේෂණාගාර අධයයනයන් ඒ අතරින් සුවිඡශේී ඡේ. එහිදී අභයන්තර ශාරීරික ඉන්ද්‍රියන් පවා
පා නය කළ හැකි බව තහරුරු විය.138
විාානය පිළිබඳ පර්ඡේෂණ කළ මඡනෝ විදයාායින් විිංන් නින්ද හා ිංහින පිළිබඳව
ඡබොඡහෝ ඡතොරතුරු ඡසොයාඡගන තිඡේ. එහි දී සාමානය නිඡරෝගී පේග ඡයකු නින්දට යාඡම් දී පසු
කරන විවිධ මානිංක මට්ටම් පිළිබඳ පර්ඡේෂණාගාර දත්ත මන්න් වැදගත් කරුණු රාශියක් ඡසොයා
ගැනීමට හැකිව ඇත. විදයුත් නිකර්පරඡර්ඛය අElectroencephalogram: EEG මන්න් මනින ේදා
වූ මස්තිෂ්ක ක්‍රියාකාරීත්වඡේ ස්වයං ිංේධ සාධක ඇත. එමන්න් කිිංයම් පේග ඡයකු නින්දට වන්
විට අනුක්‍රමිකව එකී නින්ඡේ අවස්ථා මට්ටම් පහක් පසුකරන බව ඡසොයාඡගන තිඡේ. එනම්
ඡේගවත්ව ඇිංපිය ස න අවස්ථාව ඡමහි 1 ිංට 4 දක්වා ගැඹුරු පරාසයක පවතින බව ඡපනී
ඡගොස් ඇත. ඡම් සීඝ්‍ර ඇිං පිය ස න අවස්ථාව අ Rapid Eye Movement ; REM ඡ ස හැඳින්ඡේ.
එය ිංහින දකින අවස්ථාවයි. සීඝ්‍ර ඇිංපිය ස න නින්ඡදහි විදයුත් නිකර්පරඡර්ඛය පසුබිම ටට
ඡවනස් ඡසසු සීඝ්‍රව ඇිං පිය ඡනොඡහ න (Non – REM ;NREM අවස්ථාවන්හි පවතින මානිංක
ක්‍රියාකාරීත්වඡයන් පැහැදිලව ඡවනස්ය.139 ඡම් අනුව පේග ඡයකු අවදි බඡේ ිංට මට්ටම් 4 ක් පසු
ඡකඡර්.ඒ මට්ටම් සතර අයත්වනුඡේ සීඝ්‍රව ඇිං පිය ඡනො ඡහ න අවස්ථාවටය. ඡමහි අවසාන
මට්ටම වූ 4 ඡවනි අවස්ථාඡේ පටන් ක්‍රියාත්මක වනුඡේ සීඝ්‍රව ඇිංපිය ඡහ න අවස්ථාවයි. එබඳු
අවස්ථා තුනක් ඇත. ඡම් අවස්ථා පිළිබඳ විදයුත් නිකර්පරඡර්ඛය ඇසුරින් බාගත් දත්ත කලන්
පැවති අවස්ථාවට වඩා ඡවනස්ය.140
පේග ඡයකු ඇිංපිය වසාඡගන අවදිඡයන් ිංටීඡම්දී මනස ඉහිල් බවකින් යුතු ඡේ. ඔහුඡහ
ඡමොළඡේ තරංග ගති ක්ෂණ අනුව ඡපන්නුම් කරනුඡේ ඒවා ඡසමින් ගමන් ගන්නා බවකි. එම
තරංග හැඩත තත්පරයට හර්ට්ස් 8-13 දක්වා කම්පන ස්ලන්දනවලන් යුක්තය. එය ඇල්ො තරංග
අවස්ථාව ඡ ස හැඳින්ඡේ. හුදක ාව අවිනිශ්චිත බවින් යුතු නින්දට පත් වීඡම් පළමු මට්ටඡම්දී එම
පේග යාඡහ ඡමොළ තරංග අවම ක්‍රමවත්බවකට පත් ඡේ. විශා ත්වය අුකරමින් පරිවර්තනය
ඡේ. ඡම් අවස්ථාඡේදී ඇල්ො තරංග ඒ අතරතුර ඒ සමඟම අනවසරඡයන් ඇතුළ් ඡේ. ඡදවන

45. 45
මට්ටඡම් දී කඩකැබල ඡපනුඡමන් යුතු ක්ෂණික ඡේගවත් පිපිරුම් කිහිපයක් තරංග ආයාමයට ිංදු
ඡේ. ඡමය ඒ තරංග ගැඹුරු අවස්ථාව ට ප්‍රඡේශ වන ඡතක් රඳා පවන්. 3 හා 4 වන මට්ටම්ව දී
ඉතා මන්දගාමී වූ තරංග ස්වභාවයක් ඡපන්නුම් ඡකඡර්. ඡම් තරංග ඡඩල්ටා තරංග මට්ටම ඡසේ
හැඳින් ඡේ. ඡම් මට්ටම පසුකරේ දී පේග ඡයකු අවදිකිරීම අපහසුය. ඡම් පේග යා ගැඹුරු නින්දට
ප්‍රඡේශ වන මට්ටමයි. ඡම් නින්ද ගැඹුරු නින්දයි.141 එඡසේම ඡම් අවස්ථාඡේ ිංට අවදිවන අවස්ථාව
දක්වා ඇති විශිෂ්ටතාව නම් ඡමහිදී අපේග විධි ක්‍රමයක් ක්‍රියාත්මක වීමයි. එඡසේම ඡම් අවස්ථාඡේ
දී සච්ච ශේද නැඟීම මන්න් හා පරුඡල් නාමය වැනි පේගලක වූ යම් ඡේවල් පැවසීම මන්න් තද
නින්ඡේ ගැඹුරු අවස්ථාව තුළ ිංිනන පේග යාව අවදිකළ හැකි ය. ඕන ම පේග ඡයකු නින්ඡේ
ඡම් අවස්ථා ිංයල් පසුකිරීම පිණිස පැයක් ඡහෝ ටට වැඩි කා යක් ගත කරන බව ඡසොයා ඡගන
තිඡේ. නින්ඡේ ස්වභාවය ස කා නින්ද අවස්ථා තුනකට ඡබදා දැක්ඡේ. එනම් අවදි මට්ටම, සීඝ්‍ර
ඇිං පිය ඡනො ඡහ න මට්ටම හා සීඝ්‍ර ඇිං පිය ඡහ න මට්ටම යන අවස්ථා තුනයි. නුතන මඡනෝ
විදයා පර්ඡේෂකයින් විිංන් පේග ඡයකු ිංය සීඝ්‍ර ඇිං පිය ඡහළන කා ය සීමාවට අයත් නින්ද
තුළ ගත කරන අවස්ථාව දී බා ගත් ඡමොළ තරංග භාවිතා කර ඡමකී නිගමනව ට පැමිණ
තිඡේ.142
එඡසේම සීඝ්‍ර ඇිංපිය ඡහළන නින්ද තුළ දී යම් පේග ඡයකු ිංය විඡල්ඛිත මාංශඡප්ලි මන්න්
නිකුත් කරන ධ්වනි නාදය නියමාකාර ඡ සට ඒ කා සීමාව පසුකරන බවට අගනා සාධකයකි.
ඡම් බව විදයුත් නිකර්පරඡර්ඛය මන්න් දැනගත හැකි ය. නින්ඡේ පවතින අවස්ථා හා ඒ අවස්ථාව
මානව ඡමොළඡේ ක්‍රියාකාරීත්වය අධයයනය මන්න් සංජානනය සම්බන්ධ ඡබොඡහෝ ඡතොරතුරු
හැඳිනගත හැකි ය. නින්ඡේ විවිධ අවස්ථාව දී මතකඡේ පැවති විවිධ ඡතොරතුරු ඡමොළඡේ
තරංගව ඡවනස්වීම සමඟම යළිඳු ස්මරණය ඡේ. එඡසේම පැවති ඡතොරතුරු ඡමන්ම අනාගතඡේ
විය හැකි වූ විවිධ ිංදුවීම් පවා ඡමඡසේ මනසට සංජානනය විය හැකි බව ඡසොයා ඡගන තිඡේ.
නින්ඡේ විවිධ අවස්ථාව දී ඡමොළ ක්‍රියාකාරීත්වය ඡවනස්වීම මත ඡමඡසේ ිංදු ඡේ. වරින්වර තරංග
ආයාමය ඡවනස්වීම නිසා සාමානය අවස්ථාව දී ක්‍රියාත්මක ඡනොවන ඡමොළඡේ ඇතැම් ඡකොටස්
පවා ක්‍රියාත්මකවීම ඇරඡේ. ස්වයං‍රීය බවක් ඡමොළඡේ දක්නට ැඡබන බැවින් පේග භාවය
තාවකාලකව අක්‍රියකාරී වී පවතිේදී ඒවාඡේ ිංයළු ඡතොරතුරු මතුපිටට පැමිඡණ්. යඡමකු
අවදිඡයන් පසුඡවේදී ඡමොළඡේ ක්‍රියාකාරීත්වය පා නයට නතු වීම නිසා එහි ස්වයං‍රීය බව
පා නය වී පවන්. නින්ඡේ දී ඡමොළය තමාඡහ පා නය ඡබොඡහෝ දුරට ිංය අණසක යටතට ගනී.
එඡසේම සාමානය අවදිමත් බව තුළ දී දක්නට ැඡබන කාර්යක්ෂමතාවයට වඩා වැඩි
කාර්යක්ෂමතාවයක් එවිට ඡමොළ ක්‍රියාකාරීත්වය තුළ ඇත. අවදිමත් බව, නින්ද, අඩ නින්ද වැනි
විවිධ අවස්ථාව දී ඡමොළඡේ තරංග ක්‍රියාකාරීත්වය ඡවනස්වීම මත මතකය, ස්මරණය හා
සංකීර්ණ ගැටළු විසඳීම පිණිස දක්වන හැකියාව වඩා අධික ඡේ. ඇතැම් විටදී කිිංඡසේත්ම ඡනො
විසඳී පැවතුණු ඇතැම් සංකීර්ණ ගැටළුව ට පවා කඩිනමින් විසඳුම් සැපයීඡම් හැකියාවක් නින්දට
හිමි ඡේ. ිංත තුළ පැවති විවිධ ගැටළුව ට අවදිවීඡමන් පසු විසඳුම් ැමඡම් අවස්ථාව ට ඡබොඡහෝ
අය මුහුණ පාති.143
පර්ඡේෂකයින් ඡසොයාඡගන ඇති අන්දමට REM අවස්ථාඡේගතකරන මුළු කා ය තුළදී
ස ම රාත්‍රියකදීම මනසට සුවදායී සහනයක් ඇති ඡේ. ස ම නින්දක දීම මුළු කා ඡයන් 75% ටත්
වඩා කා සීමාවක් REM අවස්ථාව තුළ ගතකරන බව ඡසොයා ඡගන ඇත. එය මානිංක තත්වය
ඉහිල් වීම පිණිස ඡහේතු ඡේ. මන්ද ඡම් ගැඹුරු විඡේකඡයන් පසුව මනස වඩා ඡහොඳින්
කාර්යක්ෂමව ක්‍රියා කරන බැවිනි. අළුත සපන් බිළිඳුන් සාමානය නින්ද පිණිස ගතකරන කා
සීමාඡවන් 50% ක් REM නින්ද සඳහා වැය ඡවන බව ඡසොයාඡගන තිඡේ. වයස අරුරුදු 10 ක්
ඡතක් අනුක්‍රමඡයන් ඡම් කා පරාසය වැඩි වන ඡතක් REM නින්ද සඳහා ගතකරන කා ය මීට
සමාන වන බව ඡමහිදී ඡපනී ඡගොස් ඇත. ඉන් පසුව වයිංන් ක්‍රමඡයන් වැඡඩත්ම REM නින්ද
සඳහා ගත කරන කා පරාසය ඡවනස් වන බව සැ ඡක්. ඡමම ඡවනස්වීම විශා කා පරාසයක

46. 46
ඡවනසක් බව ද දැක්ඡේ. ඡමහි දී REM නින්ද සඳහා වන කා පරාසය 25% දක්වා පහත බිංන
බව ද කාල්ස් 1969 දී ඡසොයා ගැනිනි. සාමානයඡයන් පැය 7 ඡහෝ 8 නින්දක් බන වැඩිහිිනඡයකු
ඒ මුළු කා සීමාව තුළ පැය ඡදකක පමණ කා යක් REM නින්ද සඳහා වැය කරන බව ඡපනී
ඡගොස් තිඡේ. එඡසේම ඡම් කා ය ිංහින දකින අවදියයි. දළ වශඡයන් ිංහින සඳහා මුළු කා ඡයන්
විනාඩි 90 ක පමණ වැය වන බව ඡසොයා ඡගන තිඡේ.144
ඡමහිදී REM නින්ද දක්නට ැඡබනුඡේ වක්‍ර කා ක්‍රමයකට අනුවය. එඡසේම අතරමඟ දී
එක් වරක් NREM නින්ද මන්න් විනාඩි පහක කා යක් බාධා ඡකඡර්. පසුව REM නින්ද ඇතැම්
විටක යළි විනාඩි 30 ිංට 60 ක් කා යක් සඳහා අඛණ්ඩව ඡනො පවන්. නමුදු සැබවින්ම ිංයළුම
කා පරාස විනාඩි 80 කා යක් පවතින බව 1972 දී ඡඩඡමන්ට් විිංන් ඡසොයාගන්නා දී. ඡම්
නිසා REM චක්‍ර මන්න් ඡපන්නුම් කරනුඡේ අභයන්තර පියවර තබන්නන් කීප ඡදඡනකු විිංන් එය
පා නය කරනු බන බවයි. ඡම් පා නය අභයන්තර අහඹු ිංදුවීම් ඡහෝ බාහිර බාධකයන්ට වඩා
ප්‍රබ බවද ඡපඡන්. එමන්න් REM මට්ටඡම් විෂය මන්න් අවදිඡයන් ිංිනේදීම ිංහින වාර්තා පිළිබඳ
පූර්ව නිගමනයන්ට එළඹිය හැකි ය.ිංහින දැකීම හා REM මට්ටම අතර පවතින ඡමම සබඳතාව
ස්ිරර ඡතොරතුරකි. නමුදු NREM නින්ඡේ ිංට අවදි වන අවස්ථාව ඡතක්ද ිංහින දැකීම
ක ාතුරකින් ිංදු ඡේ. ඡම් පිළිබඳව ිංදු කළ පර්ඡේෂණත්මක කරුණුවලන් ඡහලවී ඇති අන්දමට
REM නින්ඡේ ිංට අවදි වන අවස්ථාව දක්වා කා ඡේ දී ිංහින දැකීඡම් ප්‍රති ාභය 80% පමණ
ඇතිවන බව ඡපනී ඡගොස් තිඡේ. ඒ අතරතුර කා සීමාව තුළ NREM නින්ඡේ ිංහින දැකීඡම්
ප්‍රති ාභය 14% පමණ බවද සඳහන්ය. ඡම් ප්‍රතිල මන්න් ඡවනස් අවස්ථාව දී ිංහින දැකීම හා ඒ
සඳහා ඡයෝගය සංකල්පනා ඇතිකර ගැනීම අතර සං ක්ෂණ පිළිබඳව කිිංයම් නිගමනයකට
එළමටය හැකි බව 1972 දී ඡඩඡමන්ට් පවසා ඇත.145
ඡමහිදී NREM නින්ඡේ ිංට අවදිවීම දක්වා ිංහින වාර්තා අනුව ඡපනී යනුඡේ ඒ අතුඡරන්
ඡබොඡහොමයක්ම ිංහින ව ට වඩා සංකල්ප පිළිබඳ වූ බවයි. නමුදු තියුණු විශිෂ්ටතා අඡප්ක්ෂා කළ
ඡනොහැකි බවයි. මන්ද ිංහිනව සසස් ප්‍රඡදදන ඒ විිංන්ම ඡනොදැක් වූ බැවිනි. 1965 දී
ඡමොන්ඡරෝයි හා ඡසසු පර්ඡේෂකයින් ඉහත දැක් වූ REM හා NREM නින්ඡේ ිංට අවදිවීම දක්වා
අතරතුර කා ය තුළ දකින ිංහින විශ්ඡල්ෂණය කිරීඡමන් පැමිණි නිගමන ඔස්ඡසේ ඡසොයා ගන්නා
ද කරුණු ඡමයට අන්තර්ගතය. එහි එක් නිගමනයක් වූඡේ REM මට්ටඡම්දී දකින ිංහින
ඡබොඡහොමයක් අතරින් 90% ප්‍රතිශතයක් සාර්ථක වූ බවයි. ඡම් පර්ඡේෂණව දී නින්ඡේ දී
ඡමොළඡේ ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ ඉතා වැදගත් කරුණු රාශියක් ඡසොයා ගන්නා දී. ඒ කරුණු
අතරින් ිංහින ආකාර නිපදවීම් හා සංකල්ප අතර විවිධ සබඳතා පිළිබඳ ඡසොයා ගත් විවිධ කරුණු
විමතිය දැන්වීමට පවා සමත්ව ඇති බව 1973 දී ඡවේ විිංන් පවසා ඇත. ඡබොඡහෝවිට යම් යම් ිංදු
වීම් ිංදු වීමට කලන් ඒ පිළිබඳ ිංහින මන්න් වාර්තා කරන බව ඡමහි දී දැන ගැනීමට ැබුණු එක්
කරුණක් විය. එඡසේම විවිධ ගැටළු නිරාකරණය කිරීම පිණිස ඡමොළය භාවිතා කරන ක්ෂණික
අවිාානික ක්‍රියාකාරීත්වය ද දැක ගැනීමට හැකි විය.146 ිංහින හා සමානව කා ප්‍රමාණයකින් යුතු
භාවාත්මක ඡහෝ ස්වච්ාතාව වැනි කරුණු ඡම් සමඟ සම්බන්ධ ඡේ. ඡබොඡහෝ ිංහින කිිංයම්
අර්ථයක් සහිත නිශ්චිත අනුපිළිඡව කට අනුව සකස්ව ඇත.147 ටට අනුව මිනිසුන් දකින ිංහින
මන්න් කිිංයම් සංඡේදනයක් ඡහෝ හැඟීමක් සංඡක්ත මන්න් බාහිර ප්‍රකාශයට පත් කරවන බව
පිළිඡගන තිඡේ. නමුදු සමහර ිංහිනව එබඳු කිිංදු නිශ්චිත අර්ථයක් නැත.148
සම්ඡමෝහ නිද්‍රාව අHypnosis ; සපක්‍රමික නින්ද අඡමෝහනය කිරීම අවදිබඡේ ඡවනස්වීම
ඡ ස භාවිතා කරන ආකාරය පිළිබඳව ඡබොඡහෝ පර්ඡේෂණ ිංදුවී තිඡේ. සම්ඡමෝහ නිද්‍රාව යන
වදන ග්‍රීක භාෂාඡවන් නින්ද යන්න හඳුන්වන හිප්ඡනොස් අHypnos යන වචනඡයන් බිඳී
පැමිණියකි. එය ඡපොදුඡේ නින්ද හඳුන්වන සපමා රූපකයක් ඡ ස දැනට වයවහාර සම්ඡමෝහ
නිද්‍රාඡේ අස්වාභාවික නිද්‍රාලිී බව හැඳින්වීම පිණිස රුිංයානු මඡනෝ විදයාාඡයකු වූ පැේඡ ොේ

47. 47
අPavlov විිංන් ඡයොදා ගන්නා දී. ඔහුඡගන් පසුව නින්ද සහ ඡමෝහනය පිළිබඳ ිංදු කළ විවිධ
පර්ඡේෂණව දී ඡම් වචනය වයවහාර ඡකරිනි. තනතනඡේ දී ඡමොහනඡේ අවස්ථා දැක්වීමට EEG
වාර්තා පවා භාවිතා ඡකඡර්. එහි දැක්ඡවන වාර්තා ඡතොරතුරුව ට අනුව ඡමෝහනය සාමානය
නින්දකට වඩා ඡවනස් බව සඳහන්ය. ඒ අනුව ඡමෝහනය නින්ඡේ අර්ධ පාර්ශ්චික ඡකොටසක් බව
ඡත්රුම්ගත හැකි ය. ඒ EEG වාර්තා අනුව ඡමෝහන මට්ටම අවදිඡයන් ිංිනන අවස්ථාවකි. එය
නින්ඡේ ඡමඡතක් සම්මතව ඇති ඡවනත් කිිංදු මට්ටමක් හා ඡනො සැසඡඳේ. මන්ද ඉහිල් කිරීම්
වයංග රහිත ිංහිබුේධි ඇති ඡමෝහන මට්ටම ඡපළගවීම් කළ හැකි අවස්ථාවක් බැවිනි. සපමා රූපක
නින්ද මන්න් වැඩිවන නුසුදුසු බව ඡපන්නුම් ඡකඡරන බව වින්ඡගොයා අVingoe නැමැති මඡනෝ
විදයාායා විිංන් 1973දී ප්‍රකාශ කර ඇත.149
සපක්‍රමිකව නිදිගැන්වීඡම් දී අවලිකිරීඡම් දී කැමැත්ත හා සාමූහික චර්යාව ප්‍රධාන විෂය
වන බව පැහැදිල වී ඇත. ඡබොඡහෝ කරුණු යටඡත් ඡමෝහනයට පත් කිරීම් වර්ගව දී ඡම් තත්වය
අදාළය. ඡමෝහන ස්වාපකයා ඡමෝහනයට ඇතුළුවීම සඳහා කිිංයම් සංඛයාත්මක ිංේධාන්ත ඔස්ඡසේ
අවස්ථා නිර්මාණය කර ගනියි. එය යම් ඉහිල්වීඡම් ක්‍රමඡේදයකි. ඔහුඡහ පරිකල්පන අභයාස
මන්න් ඡමෝහන ස්වාපකයාඡහ කාර්යභාරඡේ ිංට සහ සැබ වමඳක් විකෘති කිරීම බාර ගැනීඡම් ිංට
අත් හැරීඡම් ඡපරමුණ ගැනීම දක්වා ක්‍රියාවළිය ඔහුට මඳක් පා නය කළ හැකි ය. ඡබොඡහෝවිට
ඡමෝහන ස්වාපකයා ද ස් පියාගැනීඡම් ිංට බිත්තිය මත දිස් වන මහපටැන්ල කුණක් බඳු යම්
කුඩා අරමුණක් දක්වා පිළිඡවලන් යුතුව විමසනු ැඡේ. එඡසේ කරනුඡේ මානිංක ඒකාඟ්‍රතාවය
ඇති කර වීම සඳහාය. ඡසසු ඡේවල් පිළිබඳව ඇති ිංයළු සංකල්පනා මනඡසන් ග වා ලහා ඉවත්
කර දමනු ැඡේ. එවිට ඉතාම ඡහොඳින් ඉහිල්වීමට හා නින්දට පත්වීමට හැකියාව ැඡේ. නින්ඡේ
වයාංගයන්ට සචිතය. මන්ද එය ලහිල්වීඡම් මට්ටම් සමඟ ඡහොඳින් හුරුපරුදුකම් දක්වන බැවිනි.
ස්පර්ශ කිරීම් රහිත ඡපොදු පරිසර අභිඡයෝග සමඟ එක්ව පවතින බැවිනි. නමුදු එය සපමා
රූපකයකි. එඡසේම ඒ අවස්ථාඡේ සැබවින්ම නින්දට ප්‍රඡේශව ඡනොමැතිබව ඒකරුණ පිළිබඳ
සතයය පැවසීමකි. ඡමෝහන ස්වාපකයාට අඛණ්ඩව සවන්දීම යන කරුණ සහ යමකට විගස යටත්
වන ස්වභාවයක් ඇත්නම් එය පහසුඡවන් ඡසොයාගත හැකි ය. කුමක් කිරීමට ඡයෝගය දැයි ඡමෝහන
ස්වාපකයා අනුමානයකට එළඡගයි. ඔහුඡහ අත්දැකීම් අතරින් කුමන ඡේවල් කැඳවාගත යුතුදැයි
යනාදී කරුණු ඡමහිදී ස කා බැඡල්.150
තනතන යුගඡේදී ඡමෝහනය කිරීම සඳහා ඡමෝහන ස්වාපයකයන් විිංන් ඒකාධිපති අණදීම්
ිංදු ඡනො ඡකඡර්. ඒසමඟ ඡමෝහනය කිරීමට අදාළව ඔහු විිංන්ම බාගන්නා කුඩා ස්වයං පහුණු
වීම් අවශයය. ඒවා භාවිතඡයන් ඡමෝහන ස්වාපකඡයෝ ඡමෝහනය කිරීමට ඉඡගන ගනිති. ඡවනත්
ඡ සට කිවඡහොත්, ඡමෝහන මට්ටම් සඳහා එළමටඡම් ප්‍රඡේශය ැමමට ඡමබඳු ක්‍රියා නිවැරදිව
සපකාරී ඡේ. ඡහොඳ ඡමෝහන ස්වාපකඡයකු වීමට ඡමබඳු තත්වයන් යටඡත් ිංදු කරන අඛණ්ඩ
පහුණුවීම් අවශයය. මානිංක අවදි මට්ටඡම් ිංට ඡමෝහන මට්ටම දක්වා පැමිණිමට කුඩා කා
සීමාවක සංක්‍රාන්තියක් අවශයය. නමුදු පහුණුව හා විඡශේෂ ක්‍රියා පිළිඡවත් මන්න් ඡම් කා සීමාව
ඉතා ඡකින කර ගත හැකි ය. එඡසේම ඡමෝහනඡේ ඡසසු ඡේවල් ද ඒ සමඟ අවඡ ෝකනය කර
ගැනීමට අවකාශ සැ ඡසේ. ඡමෝහන අවස්ථාවට පත්වීම ඉතා ගැඹුරින් අධයයනය කළ යුතු හා
පහුණුවියයුතු විෂය කරුණකි.151 සායනික මඡනෝවිදයාත්මක පර්ඡේෂණව දී ඡමෝහනය ඡයොදා
ඡගන ිංදුකළ පර්ඡේෂණ ව දී ඡරෝගීන්ට ඇති ඇතැම් විවිධ වයාධිව ට ඡහේතුව ටට ඉහ කා
වකවානුවක දී ඔරුන් අතින් ිංදුවූ යම් යම් අතපසුවීම් බව ඡසොයාඡගන තිඡේ.එඡසේම ඇතැම් ඡරෝග
ඇති වීමට ඡහේතු වූ නිධානය ඉවත් කරනතුරු ඡවනත් කිිංදු ප්‍රතිකර්මයක් මන්න් එකී වයාධි සුව
ඡනො වූ බව ද ඡමහි දී දැනගැනීමට ැබිණ.152
ිංහිය මානව ජීවිතඡේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. ක බ වූ විට ඉතා ඉක්මනින්
අමතක ඡේ. ඡබොඡහෝවිට අනවශය ඡ ස ක බ කාරී ඡ ස කටයුතු කිරීම නිසා වූ පාු අති විශා

48. 48
විය හැකි ය. ිංහිඡයන් යුතුව කටයුතු කළ යුතු අවස්ථාව දී අනවශය ඡ ස ක බ වීම නිසා කළ
යුතු ඡේ ඡනොව ඡනොකළ යුතු ඡේ ිංදු කිරීමට ඇතැම් අයට ිංදුඡේ.එවිට එබඳු පේග යින්
අිංහිඡයන් අUnconsciousness කටයුතු කරන්නන් ඡසේ දැකීමට පවා සමාජය පසුබට ඡනො ඡේ.
ඡම් නිසා ිංහිඡේ වැදගත්කම අවිවාදිතය. ිංහිය පිළිබඳ තනතන මඡනෝවිදයාඡේ ඉතා වැදගත්
පර්ඡේෂණ රැසක් ිංදු වී ඇත. ඡරෝගීන්ට ශ යකර්ම කිරීම සඳහා ඔරුන්ට නිර්වින්දනය කිරීම
අවශය ඡේ. එඡ ස ශ ය කර්ම කිරීඡම් දී නිර්වින්දනය කරන ද ඡරෝගීන්ඡගන් ඇතැඡමකු තමා
නිර්වින්දනඡේ පසුවූ කා වකවානුව තුළ වවදයවරුන් විිංන් ිංදු කරන ද විවිධ කාර්ය ඉතා
නිවැරදිව ිංහි ැබූ පසුව ප්‍රකාශ කරන්නට වීම නිසා ඡම් පිළිබඳ පර්ඡේෂකයින්ඡහ අවධානය
ඡයොමු විය. එහිදී පිළිකා ඡරෝගී තත්වය නිසා ශ යකර්මයට බඳුන් කරන ද එම ඡරෝගීන්ඡහ
ඡමොළඡේ අE.E.G. විදයුත් සංාා නිකුත් කිරීඡම් දත්ත විමසුමට ක් ඡකරිනි. එමන්න් ිංහි විසංා
තත්වඡේ පසුවූ ඔරුන්ඡහ ඡමොළඡේ ක්‍රියාකාරීත්වය, ඡමඡහයවීම ආදිය මැන බැලනි. එහිදී
ඡමොළඡේ තරංගව හැඩය ිංහි විසංා බඡේ දී දැඩි සත්කාර අතයවශය බව අඟවන එක්තරා සංාා
නාදයක් ඔරුන්ට ඇඡසන්නට ස ස්වන දී. ඒ සීතන නාදය ශ්‍රවණය වී ක්ෂණයකින් එම
ඡරෝගීන්ඡහ බාහිර ස්වරූපය මුළුමනින්ම ඡවනස්ව ගිය බව නිරීක්ෂණය කළහැකි විය.153
එම ඡරෝගීන්ඡහ ඡදඡතොල් තද නිල් පැහැ වී ඡගොස් තිබිණ. එය අම් කර වායුව අතයවශය
බව හැඟවීමකි. ඉන් පසුව ඔරුන්ට අවශයවන පරිදි අම් කර වායුව බාදිනි. පසුව ිංයල් යථා
තත්වයට පත් විය. නමුදු යළි ිංහි ද විට එම ඡරෝගීන්ට තමා ිංහි විසංා තත්වඡේ පසු ඡවේදී ිංදු වූ
ශ ය කර්මය පිළිබඳ දැනුමක් ඡනො වීය. ඒ ඡකඡසේ ඡවතත් ඔරුන් ඡමෝහනය කළ විට, ශ ය
කර්මඡේ දී ිංදු වූ ිංදුවීම් යළි ිංහිපත් කළ හැකි විය. ඔරුන් නිර්වින්දනය බා ිංිනය දී ිංදු වූ ිංයළු
ඡේ වචනයක් පාසා ඉතාම නිවැරදිව ග පා විස්තර කිරීමට ඔරුන්ට හැකි විය. එම විස්තර කිරීඡම් දී
ඔරුන්ඡහ හැඟීම් ප්‍රකාශඡේදී ඉතා නිර්වයාජව ඒවා සැබ වටම බන්නාක් ඡමන් ඇඟවූහ. එම
ශ ය කර්මය ිංදු වූ අවස්ථාව තුළ දී යළි මනිංන් ජීවත් වූ ඔරුහු ඒවා විස්තර කිරීඡම් දී සැබවින්ම
කාංසා සහගත හැඟීම් දැනවූහ. එඡසේම ඡමෝහනඡයන් මිදුනු විට එබඳු හැඟීම් හා ආකල්ප වලන්
ඡතොර විය. යළිඳු වරක් පිළිකා ඡරෝගී පිරිසක් ශ යකර්මව ට බඳුන් කළ යුතු අවස්ථාවකදී ඔරුන්
ඖෂධ මන්න් නිර්වින්දනය ඡනො කර ඡමෝහනය මන්න් අසංා තත්වයට පත් කර ඉන් පසුව
ඔරුන්ව විවිධ අත්හදා බැී ම්ව ට ක්කරන දී. එහි දී ඡමෝහනඡයන් ිංහි විසංා තත්වයට පත් වූ
ඔරුන්ට ශ යකර්මයට බඳුන්කරන අවස්ථාව තුළ ිංදුවූ කිිංදු ඡදයක් යළිත් පියවි ිංහිය ද විටක දී
ිංහිපත් කළ ඡනො හැකි වූ බව ඡපනී ඡගොස් තිඡේ.154
මිනිසුන්ට ිංන්මට හා ිංහින දැකීමට පළුවන. අපට වදනික ඡ ෝකය ඉක්මවා යාමට හැකි
ය. එඡසේම පරමාදර්ලි දැක්ම ඡහෝ අසංකල්ී ය ඡ ෝකය පිළිබඳ අිංතින් ඡමඡනහි භාවනා කළ
හැකි ය. පසුගිය කා වකවානුව තුළ මිනිසුන් විිංන් කළකී ද පිළිබඳව ඡවන්ඡකොට ස කා බැලය
හැකි ය. ඒ සමඟ දුටු කඳු මුදුන්, රසවිඳී, ැබූ විඡශේෂිත ඡේ, පහුණුවීම් වැනි කරුණු පිළිබව යළි
ආවර්ජනා කළ හැකි ය. ඡකඡසේ ඡහෝ භාවනාඡේදී ක්‍රියාත්මක වන විාානය තුළ සංකල්ී ය ඡේ
ඡමන්ම එඡසේ ඡනොවන ඡේද අන්තර්ගත විය හැකි ය. සාමානයඡයන් බටහිර ඡබොඡහෝවිට
පර්ඡේෂණයට ක් ඡකොට ඇත්ඡත් සමාධි භාවනාක්‍රම ව දී මානිංක පසුබිම තුළ ඇතිවන විවිධ
ඡවනස්කම් පිළිබඳවය. එහිදී මූලකව ස කා බැඡ නුඡේ මානිංක ඒකාග්‍රතාව පිළිබඳවය. ඉහළ
සමාධි මට්ටම්ව දී ඒකාග්‍රතාව අධිකය. එවිට මනස පවතිනුඡේ සාමානය අවස්ථාවන්ට වඩා
ඡවනස්වය. ඡම් නිසා අසාමානය ඡේ පිළිබඳ මනසට සංජානනය කළ හැකි ය. සාමානයඡයන්
ඉහළ සමාධි මට්ටම්ව දී ඉන්ද්‍රිය සංජානනය මන්න් ැබිය යුතු ඡේ පවා ඉන්ද්‍රියන්හි අරමුණු
ගැනීමකින් ඡතොරව සෘජුව දැනගැනීමට විසමිත වූ හැකියාවක් මනසට ඇත. සාමානයඡයන් පියවි
ඡනතට ඡනො ඡපනන දුර ප්‍රමාණ, ගැඹුර, විනිවිද දැකීම බාධාවකින් ඡතොරව දැකීම යනාදී ඡේ ඉහළ
සමාධි මට්ටම් ව දී මනසට සංජානනය ඡේ. ටට සමානව සාමානය ශ්‍රවණ ඉන්ද්‍රියන්ට ඡගෝචර
ඡනොවන ඡේ සංජානනය කරගැනීමට මනසට හැකි ය. එඡසේම ඡසසු ඉන්ද්‍රියන්ඡගන් බාගත ඡනො

49. 49
හැකි එකී ඉන්ද්‍රියන්ටම සුවිඡශේී සංජානන මනසට මීට සමාන ආකාරඡයන් බාගත හැකි ය.
ඉහළ මානිංක ඒකාග්‍රතාව පවතිේදී මනස ඡභෞතික ක්‍රියාකාරීත්වඡේ සීමාඡවන් ඔේබට පවා ඡගන
යා හැකි බව පර්ඡේෂණ මන්න් ඡසොයාඡගන ඇත.155
භාවනාව මන්න් මානිංක ඒකාග්‍රතාව දියුණු කිරීඡම් ක්‍රමඡේද ඡයෝග සම්ප්‍රදාය තුළ දැකිය
හැකි ය. එය හින්දු දර්ශනඡේ අන්තර්ගතය චීන හා ජපන් ඡබෞේධ සම්ප්‍රදායක් වූ ඡසන් බුදු දහම
තුළද ඡමබඳු මඡනෝ විදයාත්මක අත්දැකීම් බා ඡදන මානිංක අභයාස අන්තර්ගතය. භාවනා
කිරීඡම්දී ඒ ඉගැන්වීම්ව අන්තර්ගත විවිධ සපඡේශ අනුගමනය කරනු ැඡේ. ඡම් ඉගැන්වීම්ව
ප්‍රධාන ක්‍රම ශිල්ප ඡදකක් අන්තර්ගතය. පළමු ක්‍රම ශිල්පය වනුඡේ සපරි විවෘතබව අOpening-up
ඡවතට ළඟා වන භාවනා ක්‍රමයයි. ඡම් මන්න් මනස පිරිිංදුවන අතර නව අත්දැකීම් මනසට ැඡේ.
විවෘත බව නිසා ිංහිය හා අඛණ්ඩ නිරීක්ෂණය ක්‍රියාත්මක ඡේ. එඡසේම ඡම් ක්‍රමඡේදඡේදී ප්‍රාාව
හා ිංහිනුවණ වර්ධනය ඡේ.ඡබෞේධ විදර්ශනා භාවනා ක්‍රමඡේදය අයත් වනුඡේ ඡම් ඡකොටසටය.
ඡදවන ක්‍රමය මානිංක ඒකාග්‍රතාව අConstrartive පිණිස වූ භාවනා ක්‍රමඡේදයයි. සමථ භාවනා
ක්‍රම අයත් වනුඡේ ඡමයටය. ඡම් භාවනා ක්‍රම ඡේදඡේ දී විවිධ ප්‍රති ාභ අත්පත් කරගත හැකි ය.
මානිංක ඒකාග්‍රතාව යන නමින් හැඳින්ඡවන චිත්ත සමාධිය ැමම මන්න් වචන ඡහෝ අදහස්
ආදිඡේ බ ප ඡමන් ඡතොරව මනසට අරමුණු ගැනීඡම් අත්දැකීම් බාගත හැකිබව ඡම් පිළිබඳ
පර්ඡේෂණය ඡකොට නරන්ඡජෝ අNaranjo හා ඔර්න්ස්ඡටයින්අOrnstein යන මඡනෝවිදයාායින්
විිංන් 1971දී ඡසොයාඡගන තිඡේ. ඡමොරුහු නිේ ඡමක්ිංඡකෝඡේ ඡබෞේධ ාමාවරුන්ඡහ ඡයෝගී
අභයාස ඇසුරු කරමින් භාවනා සම්ප්‍රදාය පිළිබඳ පර්ඡේෂණයට ක්කර ඇත.එහිදී සමාධි
භාවනාක්‍රම මන්න් ශරීර අභයන්තරඡේ ඇති ඉන්ද්‍රිය ක්‍රියාකාරීත්වය පවා ිංය අභිමතය පරිදි
ඡවනස්කර ගත හැකිබව පැහැදිල විය.හෘදය ස්පන්දනය හා නාඩි ක්‍රියාකාරීත්වය ඡම් අතර
ප්‍රධානත්වඡයහි ා සැ ඡක්.එපමණක් ඡනොව ඡසසු අවස්ථාව දී ක්‍රියාත්මක ඡනොවන තරම් අධි
සංඡේදීතාවයකින් ඉන්ද්‍රියන්හි ක්‍රියා තියුණුවන බව ඡමහිදී ඡහළිවී තිඡේ.ඡමමන්න් පාරඡභෞතික
හැකියා පවා බාගත හැකිබව පැහැදිල විය.156
1.7. මානව සංජානනය සංඡේද සම්ඡප්‍රේෂණය
ඡ ෝකය පිළිබඳ ඡතොරතුරු ිංයල් අප දැනගනු බන්ඡන් අපඡහ සංඡේදන මාර්ගඡයනි.
සංඡේදනය මානව ිංරුර පරා ගමන් කරනුඡේ ස්නායු පේධතිඡේ ආධාරඡයනි. ස්නායු පේධතිය
මන්න් විදයුත් සංාාවක් ඡ ස සංඡේද ගමන් ගනී. සංඡේද මන්න් ඡතොරතුරු සම්ඡප්‍රේෂණය ඡේ.
සංඡේදව ගැේ වන සංාා ඡමොළඡේ අදාළ ප්‍රඡේශ විිංන් නිවැරදිව වටහා ගැනීම ටට අදාළ චර්යා
පැවැත්වීමට සපකාරී ඡේ. ඡමොළය ඡවත ිංයළු සංඡේද සම්ඡප්‍රේෂණය වනුඡේ දත්ත ආකාරයටය.
ඡම් දත්ත බමින් එය මැනවින් සේධරණයඡකොට නිශ්චිත ඡතොරතුරු සංජානනය කිරීමට
ඡමොළයට හැකියාවක් ඇත. සංාා ස්නායු පේධතිය තුළින් ගමන් කරනුඡේ දුරකථන රැහැන්
පේධතියක් දිඡහ දුරකථන සංාා ගමන් ගන්නා අයුරිනි. නමුදු ස්නායු පේධතිය සංාා දත්ත
හුවමාරුව ඡමන්ම රසායනික ද්‍රවය මන්න් සංාා හුවමාරුව ද ිංදු කරන බැවින් දුරකථන රැහැන්
පේධතියක ක්‍රියාකාරීත්වය ඡමන් සරළ නැත. එඡසේම මානව ඡමොළඡේ අධික දත්ත ධාරිතාවයට,
ඡේගවත් බවට හා නිර්මාණලිී ත්වයට අභිඡයෝග කළ ඡනො හැක්ඡක් ඡමකී සංකීර්ණ රසායනික
ද්‍රවයව ක්‍රියාකාරීත්වය නිසාය. ඡමොළඡේ ස්නායු වස ව ඇති රසායනික ද්‍රවය අතරින් දැනට
හඳුනා ඡගන ඇත්ඡත් ඉතාම සුළු ප්‍රමාණයක් පමණි. ඡම් දක්වා නිශ්චිතව හඳුනාඡනොගත් විශා
රසායනික ද්‍රවය ප්‍රමාණයක්ද තිඡේ. එඡසේම එම රසායනික ද්‍රවයව බ ප ම නිසා ‍ාවය වන විවිධ
ඡහෝඡමෝන වර්ග ද රාශියකි. ඒවා අතර හඳුනාගත් හා හඳුනා ඡනො ගත් ඡහෝඡමෝනද තිඡේ.සංඡේද
සම්ඡප්‍රේෂණය මැනවින් ිංදුවීම සඳහා ඡම් ිංයළු ඡේම ඉවහල් ඡේ.157

50. 50
සංජානනය මානව ස්නායු පේධතිඡේ එක් විධිමත් ක්‍රියාපිළිඡව ක් ඡ සද හැඳින්විය හැකි
ය. මධය ස්නායු පේධතිය මන්න් ඡමඡහයවනු බන, මානව ිංරුර පරා ශාඛා ජා යක් ඡසේ විහිදුනු
ඡම් ස්නායු පේධතිය රැහැන් රාශියකින් බැඳී ඇති දුරකථන පේධතියක ක්‍රියාකාරීත්වයට සමානය.
ඉන් විවිධ සංාා ගමන් කරන්නාක් ඡසේ ස්නායු පේධතිය තුළින් ස්නායු ආඡේග සම්ඡප්‍රේෂණය ඡේ.
ඡමකී ස්නායු ආඡේග සංඡේදන අSense නමින් හැඳින්ඡේ. ඇතැම් විට දුරකථන පේධතියක
ධාරිතාවට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක සංාා එම පේධතියට ැබුණු විට එහි ගමන් මාර්ග අවහිර වී ප්‍රමාද
ිංදු වන්නාක් ඡසේ මානව සංජානනයටද සමහරවිට බාධා ඇතිඡේ.එයට ඡහේතු වනුඡේ ක්ෂණයකදී
විශා ධාරිතාවක් එක්වර ස්නායු සම්ඡප්‍රේෂණ ැමමයි. ඡම් නිසා ස්නායු ක්‍රියාකාරීත්වය
මන්දගාමීවීම, එක්වර ිංයළු ඡේ අමතකව යාම, විපිළිසර වීම වැනි ඡේ ඇතිඡේ. ඡමහිදී ක බ
ඡනොවී, විඡේකීව ඉවසීම ඇතිව ඡමබඳු ඡේ ඇතිවූ විට මුහුණදීම වැදගත්ය. ඡමබඳු තත්වය ඇති වීම
ඡපොදුඡේ ිංයළු මනුෂයයන්ටම ඡපොදු වන්නකි. ඡමබඳු අවස්ථාව මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වය
නිිංයාකාරව ඡනොවටහාගත් පේග යා නිකරුඡන් ක බ යට පත් ඡේ. සමහරු තමාට මානිංක
ඡරෝගයක් වැළඳී ඡමඡසේ වන්ඡන් යැයි බිය ඇති කර ගනිති. හදිිංඡේ ඡමබඳු තත්වයක් ඇතිවීම
ස්වභාවිකය. එය ස්වල්ප ඡේ ාවක දී ඉඡේටම මඟහැරී යයි. මඳ ඡව ාවක දී ඡම් තත්වය මඟහැරී
ඡනොගිඡයොත් එය ඡරෝගී අවස්ථාවක් යැයි නිශ්චය කළාට වරදක් නැත. රුවමනාවට වඩා අධික
කාර්ය බහු ත්වය නිසා ඇති වන ස්නායු ආතති තත්වයන් ඡරෝගී අවස්ථාවන් යැයි වරදවා ඡනො
වටාහා ගත යුතුය.158
විවිධාකාර මානිංක ආතති ජනිතවන්ඡන් ඡම් ආකාරයටය.සමහරු කාර්යබහු තාව නිසා
මානිංක ඡතඡහට්ටුවට පත්ඡවති. මානිංක ඡතඡහට්ටුව ඡරෝගී අවස්ථාවක් ඡනො ඡවතත්, ඒ
නිසාම ස්නායු ඉක්මනින් දුබ විය හැකි ය. මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වඡේ හදවත ස්නායු
ක්‍රියාකාරීත්වය නිසා ඒ අයුරින් ස්නායු දුබ වීම මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වය සම්බන්ධඡයන් අයහපත්
ක්ෂණ මතු වීමට එක් ඡහේතුවක් ද විය හැකි ය. නිරතුරුව ආඡේග බහු ිංතිවිල ඡහෝ සංකා තත්ව
වලන් ී ඩාවට පත්වීමද මානිංක අසහනයට ප්‍රධානතම ඡහේතුවකි. මනස නිවැරදිව ක්‍රියාලිී
අවස්ථාවක පවතිනවිට ඡරෝගී ඡනො ඡේ. වැරදි ආකාරයට ඡතඡහට්ටුවට පත්වීම නිසා ඡරෝගී ඡේ.
එය ද යන්ත්‍රයක ක්‍රියාකාරීත්වයට මඳක් සමානය. මානව ස්නායු පේධතිඡේ ක්‍රියාකාරීත්වය
සන්නිඡේදන ජා යක ක්‍රියාකාරීත්වයට සමානය. පේග ඡයකු අවදි ඡනො වී ිංටීඡම්දී පවා ඔහුඡහ
මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වය ිංදු ඡේ. ඡම් නිසා අවදිඡයන් ිංටීඡම් දී ඡමන්ම නින්දට ප්‍රඡේශ වන
අවස්ථා තුළ දී ද, එඡසේම නින්ඡේ ගතකරන කා වකවානුව තුළ දී පවා මානව සංජානනයට
සම්බන්ධ ඡබොඡහෝ ප්‍රඡේශ ක්‍රියාත්මක ඡේ. ිංහින ඡපනීම පේග යාට ිංදු වන විවිධ ිංදුවීම් අතර
සබඳතාවක් ඇති බව තනතන මඡනෝ විදයාඡේ පිළිඡගන තිඡේ. අන්ත ස්මරණය පිළිබඳව ඡමන්ම
අනාගත ිංදුවීම් පිළිබඳව පවා මානව සංජානනයට අරමුණු විය හැකි බව පවා ඡම් පර්ඡේෂණ
මන්න් තහරුරුවී තිඡේ.159
ස්නායු පේධතිඡේ ඡභෞතික කාර්ය පිනපාිනය නිිංඡසේ වටහාගැනීම මන්න් ඇතිවන විවිධ
වැරදි අවඡබෝධ ඉවත් කරගැනීමට හැකියාව ඇතිඡේ.මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වය පරිගණකයක
පරිපථයක ක්‍රියාකාරීත්වය ඡමනි.මානව ිංරුර පරා ඇති ස්නායු හා ක්ෂුද්‍ර ස්නායු පේධතියට අයත්
ිංයුම් ක්‍රියාකාරීත්වය නිසා මිනිසුන්ට බාහිර පරිසරය පිළිබඳ අවඡබෝධ කර ගැනීමට හැකි ය.
මිනිසුන් බාහිර පරිසරය අවඡබෝධ කර ගනුඡේ ස්නායු සම්ඡප්‍රේෂණ මන්නි. ස්නායු සම්ඡප්‍රේෂණ
මානව ඡමොළයට පැමිණි පසුව ඡමොළය විිංන් බාගත් දත්ත ිංයළු ඡේ මනාව සංවිධානය කර
එමන්න් අර්ථාන්විත ඡතොරතුරු සේධරණය වන ඡසේ පිළිඡය කරනු බයි. එඡසේම එකී
ඡතොරතුරුව ගැේ වන ිංයළු සබඳතා පිළිබඳ හැඩත ස කා බ ා ඡමොළඡේ ගබඩා වී පැවති
පැරණි ඡතොරතුරු දත්ත සටහන් හා සසඳා බ ා නිවැරදි නිශ්චිත නිගමනයන්ට පැමිඡණ්.
සංජානනය ඡ ස අර්ථ දක්වනුඡේ ඡමකී ක්‍රියාවළියයි. ඡම් සසඳාබැී ඡම්දී හඳුනා ගැනීමට හා නව
සබඳතා නිර්මාණය කරගැනීමටද හැකියාව ඇති ඡේ. ඡමොළඡේ නිර්මාණලිී කාර්ය ිංදුවනුඡේ

51. 51
ඡම් අනුවය. දත්ත සම්ඡප්‍රේෂණය කිරීම ඡමන්ම ක්ෂණිකව එකී දත්ත නිවැරදි අයුරින් සේධරණය
කිරීමට මස්තිෂ්කය දක්වනුඡේ විස්මිත වූ හැකියාවකි. ඡබොඡහෝවිට ඡමොළඡේ ඡමකී කාර්යය
සංජානනයට සපකාරයකි. නමුදු ඇතැම් විටක දී එය සංජානනයට බාධාකාරී විය හැකි අවස්ථා ද
එළඡේ. එඡසේම සංජානනය ඡවනස් කළ හැකි අවස්ථා ඡසේම සංජානනය විකෘති කළ හැකි අවස්ථා
ද ඇති ඡේ. ඇතැම්විට සංජානනය වැඩි දියුණු ඡේ. ඡමය සංජානනය ඡකඡරහි බ පානු බන
ආකාරය අනුව යමක් හඳුනා ගැනීමට හැකියාව ැඡේ. විවිධ අවස්ථාව දී යමක් සංජානනය
කිරීඡම් එකී අරමුඡණහි යථා ස්වභාවයට වඩා ඡවනස් ගති ක්ෂණ සංජානනය කරගනුඡේ ඡම්
නිසාය. එඡසේම සංජානන අනුපිළිඡව ඡවනස්කිරීමට පවා ඡමහි ක්‍රියා ඡහේතු ඡේ. සංඡේදන
ගැනීම, ගබඩා කිරීම හා අවශයවූ විට ිංහි කැඳවා ප්‍රඡයෝජනය ගැනීම යන ක්‍රියා මන්න්
සංජානනයට සපකාරී කර ගත හැකි ය.160
සංඡේද මන්න් බා ගන්නා ඡතොරතුරු ඡමොළය ඡවත බාදීම සංජානනඡේ කාර්යභාරයයි.
ඇස, කණ, නාසය, දිව,සම හා මනස ආදී ඉන්ද්‍රියයන් මන්න් බා ගන්නා ඡතොරතුරු සංඡේද
ඡ සට ඡමොළයට වාර්තාගත ඡේ. අනතුරුව ඒවාඡේ පවතින විවිධ සංවිධානාත්මක රටා, වයුහ,
සබඳතා හා සමානතා ඡපන්වන හැඩත ව ට අනුව හඳුනාගැනීම ිංදුඡේ.ඡමොළය විිංන් කිිංයම්
ඡතොරතුරක් හඳුනාගනු බන්ඡන් ඒ පිළිබඳ ඡපර බා තිබූ අන්ත අත්දැකීම් ඡහෝ ටට සමානකම්
දක්වන විවිධ ඡේ සපකාරඡයනි.සාමානයඡයන් ඇස, කණ, නාසය, දිව, සම හා මනස යන
ඉන්ද්‍රියන්ඡගන් බන රූප, ශේද, රස, ගන්ධ, ස්පර්ශ හා ිංතිවිල ආදී අරමුණව ට අනුව බා
ගන්නා සංඡේදන ඡතොරතුරු මන්න් බාහිර පරිසරය අවඡබෝධ කරගනී. එහිදී මිනිස් ඉන්ද්‍රියයන්ට
අසීමිතව එඡසේ ඡතොරතුරු බා ගැනීඡම් හැකියාක් නැත. එයට ඡහේතුව මිනිස් ඉන්ද්‍රියන්ඡහ කිිංයම්
සීමා සහිත බවක් ඇති නිසාය. මිනිසා තමාට ැම ඇති සීමිත මිනිස් ඉන්ද්‍රියානුසාරඡයන් බා
ගන්නා ඡතොරතුරුව සීමාසහිත ස්වභාවයක් ගැේඡේ.ඒ නිසා බාහිර පරිසරඡේ සංඡේදන අප
සකහාගනුඡේ අපඡහ ඉන්ද්‍රියානුබේධ සීමාවට අනුව බව වටහා ගැනීම වැදගත්ය.ඒ නිසා බාහිර
පරිසරඡේ ගැේව ඇති ඡතොරතුරු දත්ත ිංයළු ඡේම නිිං ඡ ස සම්පූර්ණඡයන්ම සංඡේදනය වූවා
යැයි ස ීමමකට පත්වීමටද ඡනොහැකි ය.ස ම ඡදයක්ම අදාළ ඉන්ද්‍රීය සීමාවට යටත්වීමට ිංදුවන
ඡහයිනි. ඡම් අනුව ඇතැම් ඡතොරතුරු පිළිබඳව දැනගැනීමට ඡනො ැඡේ. ඇතැම්විට සංඡේදන
ැබුණද ඒවා සංඡේදන ඡ ස බාරගැනීමට තරම් ඉන්ද්‍රීය සංඡේදනය තියුණු ඡනොවීමට ඉඩ තිඡේ.
ඉන්ද්‍රීය සංඡේදන සීමාව න්රණය වනුඡේද ජීවවිදයා පැතිකඩට අනුවය.එහි ජීව විදයා පැතිකඩතුළ
විවිධ ජීව ඡකොට්ාාශව ට නියමවූ අනනයතාවක්ද ඇත.එපමණක් ඡනොව ඒ ජීව විදයා ඡකොට්ාාශය
තුළ එකම ජීව ඡකොට්ාාශයතුළ පවා ඡවන් ඡවන් ජීවීන්ට අනනයවූ ජීවවිදයා පැතිකඩක්ද තිඡබන
බව ඡමහිදී අමතක ඡනොකළ යුතුය.සංඡේදන සංජානනය පිළිබඳව අධයනය කිරීඡම්දී ඡම්
ිංයළු සාධක පිළිබඳව සැ කිලමත් විය යුතුඡේ.161
අඳුරු කාමරයක් තුළට වැටුණු කුඩා අඡ ෝක පයක් මන්න් ටට ප්‍රථම පැවති ඝන අඳුර දුරු
විඡදදනය කර අඡ ෝකය පතුරුවනු බයි. පරිපූර්ණ නිහඬබඡේ පැවන් ශේද ප්‍රතිඡරෝධක
කාමරයක් තුළට බැහැර ිංට එන කිිංයම් ශේදයක් නිසා ඇසීම සපදවනු බයි. ඡමඡසේ
සංඡේදනයක් ඇති වීම සඳහා අවශය වන අවම සත්ඡත්ජක ප්‍රමාණයක් මන්න් සංඡේදන අත්දැකීම්
බන ඉන්ද්‍රියයන් අවදි බවට පත්කරනු ැඡේ. ඡම් සංඡේදන ඉන්ද්‍රියන්හි අවදිබව ඇතිකරවන
අවම සත්ඡත්ජන ප්‍රමාණය සංඡේදන පේධතිය ක්‍රියාත්මක ක හැකි අවම ඡභෞතික ශක්තිය ඡ ස
සැ කිය හැකි ය. එය පූර්ණ පර්යන්තය අAbsolute Thresholds ඡ ස හැඳින්ඡේ. පූර්ණ
පර්යන්තය මන්න් ඉදිරිපත් කළහැකි වනුඡේ සත්ඡත්ජන විෂය පිළිබඳ න්‍රතාව විමර්ශනාත්මක
ස කා බැී මකි. එනම් යම් ප්‍රමාණයක සත්ඡත්ජනයක් ඉන්ද්‍රිය අවදි බව බාදිය හැකිද ඡනො එඡසේ
නම් අවදි බව ඇතිකළහැකි සත්ඡත්ජනය ඡකතරම්දැයි ඡමයින් වටහාගත හැකි ය.ට ළඟ
සත්ඡත්ජන අතර විවිධත්වඡේ න්‍රතාව ඡකතරම්දැයි ඡමයින් දැනගත හැකි ය.පූර්ණ පර්යන්තය
මන්න් සත්ඡත්ජන අතර න්‍රතාඡේ පළුල් පරාසය ස කා බැඡල්. ඡමමන්න් ටට සමාන පූර්ණ

52. 52
පර්යන්ත කා සීමා ක්‍රියාපිළිඡවඡත් නුසුදුසු බව කුමන ආකාර දැයි ස කා බැලය හැකි ය. මන්ද
පර්ඡේෂකයින් ඒකීය න්‍රතා අගයකට ළඟා ඡනොවන බැවිනි. එම එකීය න්‍රතා අගය යටඡත්
සත්ඡත්ජන පිළිබඳ විමර්ශනය ඡනො කිරීම හා ඒ ිංයළු කරුණු පිළිබඳ වාර්තා විමර්ශනය
ඡනොකිරීම දක්නට ැඡේ. එහි දී දැක ගැනීමට ැඡබනුඡේ ඒ ඡවනුවට න්‍රතා පරාසව ට
ඔේඡබන් වූ සත්ඡත්ජනව අනුක්‍රමික සංච නයන්හි ඡභෞතික ශක්තිය පිළිබඳ ිංදු වූ
විමර්ශනයකි. එම සත්ඡත්ජනව අනුක්‍රමික සංච න කිිංදු ප්‍රතිල යක් ඡනොමැති අවස්ථාඡේ ිංට
අසම්පූර්ණව අර්ධ පාර්ශ්චික වශඡයන් ප්‍රතිල සහිත අවස්ථා අ එනම් ඇතැම් අවස්ථාව දී
අනාවරණය වන හා ඇතැම් අවස්ථාව දී එඡසේ ඡනොවන හා සම්පූර්ණ ප්‍රතිල සහිත අවස්ථා
දක්වා වූ විමර්ශනයකි.162
අර්ධ පාර්ශ්වික ප්‍රතිල සහිත ඡම් ප්‍රඡේශය මඡනෝ ඡභෞතික කෘතය ඇසුරින් පැහැදිල කළ
හැකි ය. මන්ද ඉන් ප්‍රකාශ වනුඡේ මඡනෝවිදයාත්මක විච යය අදැඡනන හා ප්‍රතයකරන
සත්ඡත්ජන අත්දැකීම් හා ඡභෞතික විච යය අසත්ඡත්ජන න්‍රතා අතරතුර ඇති සබඳතායි. ඒ
සපක්‍රමය නම් කා ඡේ ප්‍රතිශතය පිළිබඳ කරුණුය. එය සත්ඡත්ජන අනාවරණය කරගැනීම
යනුඡවන් හැඳින්ඡේ. එය සත්ඡත්ජනව ඡභෞතික ශක්තියට විපක්ෂ වූ මිණුමකි. ඡම් අවස්ථාඡේ දී
ඡම් කරුණු සම්පූර්ණ වශඡයන් වාර්තා ඡනො ඡේ. අබිමුඛව පවතින ප්‍රමාණඡේ සත්ඡත්ජන යටඡත්
එක් ශක්ති මට්ටමක් ඒකක තුනකට සමානය. එනමුත් නිරතුරු සම්පූර්ණඡයන් වාඡහ වාර්තා
කරනුඡේ ඒකක නවයකි. ඒ සංඛයාත සබඳතා වාර්තා වනුඡේ සම්මුඛඡේ පවත්නා සත්ඡත්ජන
ඒකක තුන හා නවය අතරතුර අනුක්‍රමඡයන් වර්ධනය වීඡම් ප්‍රමාණය අනුවය. ඡම් කාර්ය සාධන
මඡනෝ ඡභෞතික කෘතයය අනුව විස්තර කළ හැකිවූ විට වයක්තික සත්ඡත්ජන මිම්ම අනුව පූර්ණ
පර්යන්තය නිර්වචනය කරනුඡේ ඡකඡසේ දැයි ගැටළුවක් ඇති ඡේ. සඡත්ජනව ඡභෞතික ඒකක
තිරස් අක්ෂය ඡ සටත්, සත්ඡත්ජන දැඡනන මඡනෝ විදයාත්මක ප්‍රතිශතය ිංරස් අක්ෂය ඡ සටත්
ඡගන සත්ඡත්ජන දැනීම් අවස්ථා වගු ගත කළ හැකි ය. එවිට සත්ඡත්ජනව ඡභෞතික ඒකක
දැක්ඡවන තිරස් අක්ෂඡේ + 6 දී හා එහි මඡනෝ විදයාත්මක ප්‍රතිශතය දැක්ඡවන ිංරස් අක්ෂඡේ
50% දී පළමු සත්ඡත්ජනය ඇති ඡේ. ඒ නිසා ඡමහි පූර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාව ඡමහිදී නිරූපණය
ඡේ. එය විෂය කරුණු වක්‍රඡේ පළමු දැක්ම බිඳියනුඡේ බින්දුඡේ ිංට අඡම් අවස්ථාව ඡභෞතික
ඒකක තුනක් පමණ ඡේ බව ප්‍රධාන කරුණකි. නැතඡහොත් එහි අවසාන දැක්ම 100% ප්‍රතිශතය
දක්වා ළඟා වීඡම් දී ඒ සඳහා අනුලව තා දැක්ඡේ. අඡම් අවස්ථාව ඒකක නවයක් පමණ ඡේ.
නිසැකවම පූර්ණ පර්යන්තය පිළිබඳ ඡම් අර්ථ විග්‍රහය අත්තඡනෝමතික විය හැකි ය. සමහර
කාල්පනික ප්‍රතිෂ්ාා පදනම් මත මඡනෝ විදයාායින් ප්‍රතයක්ෂ කරන සත්ඡත්ජන කා ප්‍රතිශතය
50% ක අගයක් ඡ ස පූර්ණ පර්යන්තය නිර්වචනය කිරීමට එකඟ වී ඇත. එම දත්ත මන්න්
ඡපන්නුම් කරනුඡේ පූර්ණ පර්යන්තය ඒකක 6ක් විය හැකි බවයි.163
ඡභෞතික මිණුම් කා සීමාතුළ විවිධ සංඡේද මාතය සඳහා පූර්ණ පර්යන්තය පිළිබඳ ඇතැම්
තක්ඡසේරු කිරීම් අනුව අර්ථවත් සහජ ාානය අ ප්‍රතිභාන ඉහත සඳහන් කළ ප්‍රස්තාරගත
ඡතොරතුරු අනුව නිරූපණය ඡේ. සතය වශඡයන්ම පර්යන්ත විවිධතා එකක් ට ළඟ දක්වා
ප්‍රඡතයකව සැ කිය යුතු තරඡම් වූ මට්ටමක පවන්. එය එක් එක් පේග යාඡහ ඡභෞතික තත්වය,
අභිඡප්‍රේරණ මට්ටම හා ඒ යටඡත් නිරීක්ෂණය කළ හැකි එබඳු තත්වයන් මත රඳා පවන්. සංඡේද
මාතය නම් විවිධ සංඡේද සංජානනය කරන ඉන්ද්‍රියන්ය. ඡමය ප්‍රකාරතාව අModality යනුඡවන්ද
හැඳින්ඡේ. එනම් ශ්‍රවණය, දර්ශනය, රස විඳීම, ආඝ්‍රාණය හා ස්පර්ශයයි. ඡම් ස ම කරුණක්ම විවිධ
ඉන්ද්‍රියන්ඡගන් සකහා ගනු බන විවිධ සංඡේදන හැඩත යි. ඡම් ස ම සංඡේදනයකටම ඡවන්
ඡවන් වශඡයන් පූර්ණ පර්යන්ත ඇත. දර්ශනඡේ පර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාව නම් පැහැදිල රාත්‍රියක
දී, මයි 30 දුරින් පිහිින ඉින පන්දම් ගිනි දැල් කි. ශ්‍රවණඡේ පූර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාව නම්
නිශ්ච අවස්ථාවක දී අඩි 20 දුරින් පිහිින ඔරඡ ෝසුවක ිනක් ිනක් නාදයයි. රස විඳීඡම් පූර්ණ
පර්යන්ත අවස්ථාව නම් වතුර ගැලුම් ඡදකක දිය කරන ද සීනි ඡත්හැඳී ඡදකක ප්‍රමාණයකි.

53. 53
ආඝ්‍රාණඡේ පූර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාව නම් කාමර හයක මහල් ඡගොඩනැන්ල් ක විසාරිත වීම
පිණිස බිම ඡහ න ද එක් සුවඳ වි රුන් බිඳූවක ප්‍රමාණයකි. ස්පර්ශඡේ පූර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාව
නම් ඉන්ඡ න පක්ෂිඡයකුඡහ පියාපතක් ඔබඡහ කම්මු ක් මතට ඡසන්ිනමීටර් එකක පරතරයක්
ඇතිව පතිත වීමකි.164
ඉන්ද්‍රීය ඡවතට පැමිඡණන සංඡේදන පූර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාවට පැමිණීමට ඡපර ිංදු වන
නමුදු ඉන්ද්‍රියන් එම සංඡේදන නිසා ක්‍රියාත්මක ඡනො ඡේ. එය සංඡේදන පවතින දුබ තාව නිසා ිංදු
ඡනොඡේ. එය බේධ වී පවතිනුඡේ ඉන්ද්‍රියන්ව ජීව විදයාත්මක පැතිකඩ සමඟය. කිිංයම්
සත්ඡත්ජන ප්‍රමාණයක් නිසා ඉන්ද්‍රියන් ජීව විදයාත්මකව සංජානනය කළ හැකි මට්ටමකට සුසර
වීම පර්යන්තය නිසා ිංදු ඡේ. සම්පූර්ණඡයන් සංජානන ක්‍රියාවළිය කළ හැකි මට්ටමකට සුසරවීම
පූර්ණ පර්යන්තය නම් ඡේ. ඡබොඡහෝවිට ඉන්ද්‍රියන්හි පූර්ණ පර්යන්ත මට්ටම ඒකක + 6 දක්වා
ප්‍රමාණයක රැඳී පවන්. මින් අදහස් වනුඡේ ඒකක 0 ිංට 6 දක්වා පරාසයක වූ සත්ඡත්ජන නිසා
ඉන්ද්‍රියන් සුසරවීම ිංදු ඡනො වන බවයි. එය මානව ඉන්ද්‍රියන්හි සාමානය මට්ටමයි. නමුදු
සුවිඡශේෂිත අවස්ථාව දී ඡම් මට්ටම පහළට වැිනය හැකි ය. එනම් චිත්තඡේගික කරුණුව
බ ප ම, ඇතැම් ජීව විදයාත්මක කරුණු නිසා, භාවනාව නිසා ිංත සමාධි මට්ටම්ව ට එළමටම
නිසා වැනි ඡහේතු නිසා ඉන්ද්‍රියන්හි පූර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාව ඡවනස් විය හැකි ය. එනම් සාමානය
අවස්ථාව දී සත්ඡත්ජනව ට සංඡේදී ඡනො වන 0 ිංට 6 දක්වා වූ අවස්ථාක දී රුව ද එවිට
සංඡේදන සංජානනය විය හැකි ය. බියට පත් වූ අවස්ථාවක දී ිංතට ඇති වූ තිතිකා ප්‍රමාණයට
අනුව පූර්ණ පර්යන්ත මට්ටම ඡවනස් විය හැකි ය. එවිට සාමානයඡයන් ඡනොදැඡනන ඡේ පිළිබඳව
පවා සංජානන අත්දැකීම් ඇති විය හැකි ය. ඡම් නිසා ඇතැම්විට මායාරූප දර්ශනය, ඡනො මැති
මායා ශේද ශ්‍රවණය, මායා රස විඳීම්, මායා ස්පර්ශ ඇතිවිය හැකි ය. ඡමය ‍රාන්ති ඡ ස
මඡනෝවිදයාඡේ හැඳින්ඡවන තත්වයකි. ඡම් ‍රාන්ති තත්වය ඡබොඡහෝ බියකරු විය හැකි ය. ඡම්
‍රාන්ති අවස්ථාඡේ දී ිංත වික්ෂිප්ත වීම නිසා ඇතිවන මායා තත්ත්වය සැබ වක් යැයි සපකල්පනය
කර ටට විවිධ නාමයන් පවා වයවහාර කිරීමට පළුවන. සමාජඡේ වයවහාර වන ඇතැම් අමනුෂය
සංකල්පව ට පවා ‍රාන්ති ඡහේතු වී තිඡේ. බිය පමණක් ඡනොව දුක, පශ්චත්තාපය, සාංකාව,
ඡක්‍රෝධය බඳු චිත්තඡේගික අවස්ථාව පවා පූර්ණ පර්යන්ති අවස්ථාව සාමානය මට්ටමට වඩා
ඡවනස් විය හැකි ය.165
එඡසේම චිත්ත ප්‍රශාන්ති අවස්ථාව දී රුව ද ඡමකී පූර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාව ඡවනස් විය
හැකි ය. එනම් ිංත ඉහළ සමාධි මට්ටම්ව පසුවන විට 0 ිංට 6 දක්වා සත්ඡත්ජනව ට ඉන්ද්‍රියන්
සංඡේදී විය හැකි ය. සැබවින්ම ඡම් ඡ ෝකඡේ සංඡේදන 0 ිංට 6 දක්වා පරාසව ඡබොඡහෝ
පැවතිය හැකි ය. එඡසේ රුවද සාමානය මානව ඉන්ද්‍රියන්ට සංඡේදනය වනුඡේ ඒකක 6ට ඉහළ
මට්ටම්ව පරාසය දක්වා වූ සත්ඡත්ජන පමණි. 0 ිංට 6දක්වා පරාසයක වූ සත්ඡත්ජන ඡනො
දැඡන්. නමුදු භාවනාඡයෝගීව ිංිනන ඡයෝගාවරඡයකුම ිංය ිංත ප්‍රශාන්ති මට්ටඡම් පවතින බැවින්
ඉන්ද්‍රීය සංඡේදන මට්ටම 0 ිංට 6 දක්වා සත්ඡත්ජන මන්න් සංඡේදන සංජානනය විය හැකි ය.
එබඳු විශ්මිත හැකියා සාමානය වයවහාරය අනුව අධි මානිංක හැකියාව ඡ ස හැඳින්ඡේ. ඡම් අධි
මානිංක හැකියාව ැබූ අඡයකුට ිංතැන් ඡසේ සංජානනය කළ හැකි ය. ඡවනත් අයට ඡනො දැඡනන
විඡශේෂ ඡේ සංජානනය විය හැකි ය. ඉන්ද්‍රියන්හි ඇති ඡභෞතික හා ජීව විදයාත්මක හැකියාව වැඩි
දියුණු ඡේ. භාවනානුඡයෝගීන් සාමානය අයට ඡනො හැකි විවිධ විස්මිත හැකියා පළ කරනුඡේ ඡම්
නිසාය. දිේබ ඡසෝත ාානය, පරචිත්ත විජානන හැකියාව, දිේබ චක්ෂු ාානය ආදී විඡශේෂ
සංජානන හැකියා ඇති වනුඡේ ඡමඡ ස ය. එඡසේම ඡමෝහනයට පත් කරවීම මන්න් ද යම්
පේග ඡයකුට ඡමබඳු විඡශේෂ හැකියා ඇති කළ හැකි ය. මීට අවශය වනුඡේ ක්‍රමික පහුණුව මන්න්
චිත්ත ප්‍රශාන්තිය ඇති කර පූර්ණ පර්යන්ති අවස්ථාව 0 ිංට 6 දක්වා පරාසයක ඇති කරවීම පමණි.
ඡමඡසේ පූර්ණ පර්යන්ති අවස්ථාව හැකි තාක් 0 ට ආසන්න මට්ටමකට ඡගන ඒඡම්දී ිංදුවනුඡේ
බාහිර පරිසරය හා මානව ඉන්ද්‍රිය ක්‍රියාකාරීත්වය කිිංයම් ඒකීයත්වයකට රැඡගන ඒමකි. යම් කිිං

54. 54
ඡහයකින් බාහිර පරිසරය හා ඉන්ද්‍රිය සංඡේදී මට්ටම සමාන වූ විට කිිංදු ඡේදයක් නැතිව ිංයළු
සත්ඡත්ජන කිිංදු බාධාවකින් ඡතොරව අවශය අයුරකින් සංජානනය කළ හැකි ය.166
ඇතැම් විටක දී මිනිස් ඉන්ද්‍රියයන්ට ඡගෝචර ඡනො වන යම් යම් සංඡේදන ඡවනත් සත්ව
වර්ග ව ට අරමුණු විය හැකි ය. ඒ ඇතැම් මිනිස් ඉන්ද්‍රියන්ට වඩා රූප, ශේද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ
ආදී සංඡේද බා ගැනීඡම් හැකියාව සහිත ිංයුම් ඉන්ද්‍රියන් එකී සත්ව වර්ගව ට ඇති ඡහයිනි.
නිදසුනක් ඡ ස ශේදය ගමන් කරනුඡේ තරංග ආයාමවලනි. එහිදී තරංග ආයාමඡේ සස්, පහත්
බව දුර, සමීප බව ආදී ඡේ අනුව එම ශේද තරංගය ශ්‍රවණය කළහැකි සීමාව න්රණය ඡේ.මිනිස්
කණට ශ්‍රවණය වන ශේද තරංගව සීමාව නිශ්චිත අගයක් ගනී. ටට වඩා අවම සංඛයාත ඇති ශේද
ශ්‍රවණය කිරීඡම් පහසුකම් මිනිස් කණ සතුව ඡනො මැත. නමුදු වරු න් වැනි ඡවනත් සත්ව
විඡශේෂව ඡම් හැකියාව මිනිසාට ද වඩා ඡහොඳින් පිහිටා තිඡේ. වරු න්ඡහ දෘෂය සංජානනය
අVisible Perception දුබ ය.167 ඒ නිසා වරු න් බාධක මඟහැර ගමන් කිරීමට භාවිතා කරනුඡේ
ශේද සංජානනයි අSound Perception . ධ්වනි තරංග නිකුත් කර ඒවා බාහිර වස්තු හා ගැටී යළි
පරාවර්තිත එම තරංග ග්‍රහණය කිරීම වරු න්ඡහ සංජානන ක්‍රමඡේදයයි. එම පරිවර්තිත ධ්වනි
තරංග සපඡයෝගී කරගනිමින් වරු න්ට කිිංවක ඡනො ගැටී, බාධක මඟ හැර පිය මටමට හැකියාව
ැම තිඡේ. ඡසසු ඉන්ද්‍රියයන්ඡහ පවතින සංජානන දුබ තාව ජය ගැනීම සඳහා වරු න් ඡමඡසේ
සාර්ථකව ශ්‍රවය සංජානනය සපඡයෝගී කර ගන්නා බව පැහැදිල ඡේ.168
සත්ව ඡ ෝකඡේ තව සමහර සතුන්ට ඡවනත් ඉන්ද්‍රීය සංජානනය වඩා ප්‍රබ ඡසේ ආඝ්‍රාණ
සංජානනය අOlfactory Perception පිහිටා තිඡේ. පරාණ දඩයම් යුගඡේදී මිනිසුන් විිංන් බල් ා,
බළ ා වැනි සතුන්ඡහ සපකාරය බා ඇති බව ඡපඡනන්නට තිඡේ. ටට ප්‍රධාන ඡහේතුව එබඳු
සතුන් තුළ ආඝ්‍රාණ සංජානනය ඉතා ප්‍රබ ව පිහිටා තිමමය. සාමානය වයවහාරඡේ දී ඉව ඡසේ
හඳුන්වනුඡේ එකි ආඝ්‍රාණ සංජානනයයි.169 බල් න් බළලුන් වැනි සතුන්ට පියවි ඡදඡනතට ඡනො
ඡපනන ඡබොඡහෝ ිංයුම් සංජානන අරමුණු වන බව පර්ඡේෂණ මන්න් ඡහල වී තිඡේ. ඒ අතර
දෘෂය, ආඝ්‍රාණ, ශේද හා ස්පර්ශ සංජානන වඩා ප්‍රබ ය. ඇතැම් විට මනුෂයයින් ඡනොවන ජීවීන්ඡහ
පවා ඉතා ිංයුම් සංඡේදන දැනීඡම් හැකියාව ඡම් වර්ගව සතුන්ට ජාන විදයාත්මකවම ඇති බව
පැවඡසේ. සුවිඡශේී ඡහේතුවක් රහිතව පවා ඇතැම් විටක සුනඛයින් සු බුරනු ඡපඡන්. ඡබොඡහෝවිට
රාත්‍රී නිශ්ච තාව පවතින යම් අවස්ථාව දී ඡමබඳුඡේ ිංදු ඡේ. ඒ ිංදුවීම් ඇති වීමට ඡමබඳු සතුන්ට
ඇතිවන යම් සුවිඡශේී සංජානන ඡහේතු ඡේ.සාමානය පියවි ඡදඡනතට ඡනො ඡපනන අති ිංයුම්
පරාසව ඇති දෘෂය, ආඝ්‍රාණ, ශේද හා ස්පර්ශ සංජානන ඡමබඳු සතුන්ට දැඡන්. ඒ නිසා එබඳු
ිංයුම් සංජානනව ට ප්‍රතිචාර දැක්වීමට ඡමබඳු සතුන් ඡපළඡේ. කිිංදු අර්ථයක් නැතිව ඡම් සතුන්
ශේද නඟන්ඡන් යැයි එය දකින අය ිංතති.170
මීට අමතරව ආඝ්‍රාණ සංජානනය ඉතා ිංයුම්ව ඡවනත් සත්ව විඡශේෂව ද පිහිටා ඇති බව
දක්නට ැඡේ. විවිධ සත්ව විඡශේෂව ආඝ්‍රාණයට සම්බන්ධ ඉන්ද්‍රියන්ඡහ පිහිින වජව
විදයාත්මක ස්වභාවය පවා ආඝ්‍රාණ සංජානනය ිංයුම්වීමට ඡහේතු වී තිඡේ. නිදසුනක් ඡසේ අලන්ඡහ
නාසය පිහිටා ඇත්ඡත් සන්ඡහ ඡසොඬය ඡකළවරය. ජීව විදයාත්මකව අල ඡසොඬ ඡපොළවට
ආසන්නව පිහිටා ඇත. අලයාට ඉතා දුරින් පිහිටා ඇති විවිධ වස්තු සංජානනය කිරීමට ඡපොළවට
ආසන්නව එල්ඡ මින් ඇති ඇති ඡසොඬ මහත් සපකාරී ඡේ. කිිංයම් සඡතකු ආසන්නව ිංිනන බව
අලයා දැන ගනී. තමාට ඇති විය හැකි විවිධ අනතුරු මඟ හැර යාමට ඡම් ආඝ්‍රාණ සංජානනය
අලන්ට සපකාර ඡේ.171 ඡවනත් සතුන්ට අී න්ට ළංවීමට ඡනොහැකිවී ඇත්ඡත් අී න්තුළ ඇති ඡම්
ආඝ්‍රාණ සංජානනඡේ ප්‍රබ තාව නිසාය. ඡම් නිසා අල පිළිබඳව දන්නා අය අී න්ඡහ ආඝ්‍රාණය
ිංදුවීමට බාධා ඇතිවන පරිදි කටයුතු කරති. මින් අල අල් ා ීම කර ගැනීමට හා විවිධ බරවැඩ
පහසුඡවන් ඉටු කර ගැනීමට හැකි ය. ිංය ිංරුඡර් මඩ තැවරීම හා සුළං හමන දිශාඡේ විරුේධ
පිංන් පැමිණීම ආදී සපක්‍රම අී න්තුළ පවතින ආඝ්‍රාණ සංජානනය මැඩපැවැත්වීමට භාවිතා කරන

55. 55
ඡමව ම්ය. ඡම් නිසා ආඝ්‍රාණ සංජානනය ඉතා දියුණුව පැවතිය ද මිනිසා තරම් බුේධිමත් ඡනො වන
බැවින් පහසුඡවන් ඡම් සපක්‍රමව ට හසු ඡේ.172
මුහුඡේ ජීවත්වන ඡඩොල්පින් මසුන් එකිඡනකා හා සංජානන කිරීමට තරංග සම්ඡප්‍රේෂණය
භාවිතා කරන බව පර්ඡේෂණ මන්න් ඡහල වී ඇත. සන්ඡහ වරල් මන්න් දිය රැළි හා මුසුඡකොට
යවන තරංග ඡසසු ඡඩොල්පින් මසුන් විිංන් සංජානනය කරගනු ැඡේ. එඡසේම ශේදය විවිධ
පරාසවලන් නිකුත් කිරීමට ද ඡඩොල්පින් මසුන්ට හැකියාව තිඡේ. එමන්න් අසහනය, කැළමටම, දුක,
බිය, සතුට හා පරාජිත බව ආදී චිත්තඡේගික කරුණු පවා ඡමඡසේ ශේද තරංග මන්න් සංජානනය
කිරීම ඡඩොල්පින් මසුන්ඡහ ිංරිතයි. එඡසේම සන්ට මිනිසුන්ඡහ භාවමය හා චිත්ත ඡේගාත්මක
ිංතිවිල දැන හැඳින ගැනීඡම් සහජ ඉවක් ඇති නිර්මාණලිී බුේධිමත් සඡතකු ඡ සට ද පර්ඡේෂණ
මන්න් පැහැදිල කර ඡගන ඇත. ඡම් ඡහේතුව නිසා මත්සය ඡ ෝකඡේ ඡසසු මත්සයයින්ට වඩා
බුේධිය අධික සඡතකු ඡ ස ඡඩොල්පින් සැ ඡක්. මහ මුහුද මැද මුහුදු බත් වූ නැේ හා මගී යාත්‍රාව
ිංරවූ මිනිසුන්ව ඡේරා ගැනීඡම් කාර්යයන්ව දී ඡඩොල්පින් මසුන්ඡහ සංජානන හැකියාව ටට
විශා පිිනවහ ක් වී තිඡේ. විවිධ අයුරින් මිනිසුන්ට ඡඩොල්පින් මසුන්ඡහ සංජානන හැකියා
සපකාරී වී ඇත. ඡම් ඡහේතුව නිසාම ඡඩොල්පින් මසුන් මැරීම ඡබොඡහෝ රටව නීතිඡයන් තහනම්
කර තිඡේ. දැනට ඡ ෝකඡේ ඡබොඡහෝ දියුණු රටව විවිධ හදිිං අනතුරු හා ස්වභාවික සපද්‍රව නිසා
මුහුදු බත්ව මහ මුහුද මැද අතරමංව ජීවිතයත් මරණයත් අතර සටනක නියැන් ිංිනන ආපදාව ට
ක් වූ අය ඡේරා ගැනීඡම් ඡමඡහයුම් කටයුතු සඳහා ඡඩොල්පින් මසුන්ඡහ සහය හා සපකාරය
භාවිතා කරනු ැඡේ.173
සත්ත ධ්‍රැව ආසන්න බටහිර රටව හිම කාන්තාරව හදිිං අනතුරුව ට මුහුණපා
හිඡමන් වැසී ඡගොස් ජීවිතක්ෂයට පත් වීඡම් අවදානමට ක් වූ මිනිසුන් ඡේරා ගැනීඡම් කටයුතු
සඳහා ඡයොදා ගන්ඡන් සුනඛයින්ය. සුනඛයින්ඡහ ඉව නමින් හැඳින්ඡවන ිංයුම් සංජානන
හැකියාව ඡම් සඳහා භාවිතා ඡේ. ඉතා ඝනව ඇති මිදුණු හිම කදන්ව ට යට වී මිහිදන්ව ඇති
මිනිසුන් ිංය ඉව භාවිතා කර ඡසොයා ගැනීමට තරම් සුනඛයින්ඡහ සංජානන හැකියාව ප්‍රබ ය. ඡම්
සංජානන හැකියාව මානවයා තුළ ඇති සංජානන හැකියාවට වඩා ඉදිරිඡයන් ිංටී. මානවයා ිංය
තාර්කික බුේධිය සංවර්ධනය කිරීමට ඡපර මානවයාට ද ඡම් තියුණු ඉව එඡ ස පිහිටා තිබිණ.
නමුදු තාර්කික බුේධිය සංවර්ධනය වීඡමන් පසුව අනුක්‍රමඡයන් ඉව වියැකී යන්නට විය. තනතනඡේ
මිනිසුන් සංජානනය කරනුඡේ යම් කිිං තාර්කික පදනමක් සහිතවය. තර්ක බුේධිය යනුඡවන්
අදහස් වනුඡේ එයයි. ඡම් තර්ක ක්‍රමඡේද නිගාමී හා සේගාමී තර්කන ක්‍රමඡේද මත පදනම්ව තිඡේ.
නමුදු බුේධිඡේ ිංදුවූ වර්ධනයත් සමඟම තාර්කික හැකියාවට අමතරව ඉන්ද්‍රීයන්ඡගන් පරිබාහිරව
ිංදු වන සංජානනයක් ඇති බවට තනතන පර්ඡේෂණ මන්න් ඡහළිදරේවී තිඡේ.174 එේගා ඡක්ිංඡහ
පර්ඡේෂණ ඡම් අතර වැදගත් තැනක් ගනී.
ඡම් අනුව ඉන්ද්‍රිය අනුසාරඡයන් බා ගන්නා සංජානන ඉන්ද්‍රීය සංජානන ඡ ස ද
ඉන්ද්‍රියන් භාවිතා ඡනො කර මානවයා විිංන් සෘජුවම බා ගන්නා සංජානන අන්න්ද්‍රීය සංජානන
ඡ ස ද නම් කර තිඡේ. ඡම් අන්න්ද්‍රීය සංජානනව ට ඡබොඡහෝ ඡසයින්ම මානවයාඡහ මානිංක
හැකියාව ප්‍රධාන ඡේ. සත්පත්තිඡයන්ම ඇතැඡමකුඡහ ඡම් මානිංක හැකියාව ප්‍රබ ව පිහිටා ඇත.
සමහරු අභයාසය තුළින් ඡම් හැකියාව බා ගනිති. එඡසේම එබඳු හැකියාව නිරන්තර පහුණුව
තුළින් ද වර්ධනය කර ගනිති. සමථ හා විදර්ශනා භවනා මන්න් ද ඡමබඳු අන්න්ද්‍රීය මානිංක
හැකියාවන් වර්ධනය කර ගනු බන ආකාරය පැහැදිල කර දී තිඡේ. ඡමම අන්න්ද්‍රීය හැකියා
වර්ධනය කරගැනීම මන්න් ඡවනත් ඉන්ද්‍රීයන්ඡහ පවතින විවිධ ජීව විදයාත්මක දුබ තා ඉක්මවා
මඡනෝ ඉන්ද්‍රීය ක්‍රියාත්මක කළ හැකි බව පැහැදිල ඡේ.175 මඡනෝ ඉන්ද්‍රිය මන්න් සංජානනය වීඡම්
දී කිිංදු මාධයයක් අවශය ඡනො වීම ද ඡමහි දී කැී ඡපඡන්. ඕන ම ඉන්ද්‍රිය සංජානනයක් ැමඡම් දී
කිිංයම් මාධයයක් අවශයය. ඡමහි මාධයයක් යනු සංජානනය වන අරමුණ, ඉන්ද්‍රීය ස්පර්ශය හා

56. 56
ස්නායු තුළින් සම්ඡප්‍රේෂණ ගමන් ගැනීම ිංදුවීමට අවශය ජීව විදයාත්මක පසුබිමයි. ඡමඡසේ මානිංක
සංජානනය සෘජුව බාගත හැක්ඡක් ඡමොළඡේ විදයුත් ක්‍රියාකාරීත්වය, රසායනික ද්‍රවයව හැිංරීම
යනාදී සාධක ඉවහල් කර ඡගනය. භාවනා වැඩීම මන්න් ඡමොළඡේ සාමානය තත්ව යටඡත්
අක්‍රියාකාරීව පවතින විවිධ ඡකොටස් පවා ක්‍රියාකාරී බවට පත් ඡේ. අන්න්ද්‍රීය ශක්තිය අවධි කර
ගැනීඡමන් ඡමොළය විදයුත් සන්නිඡේදන සංජානනයක් ඇති ඡේ. එය සංඡේද සම්ඡප්‍රේෂණඡේ
සාමානය තත්වයන්ට වඩා ඡවනස් අවස්ථාවකි.176
1.8.මානව අභිඡප්‍රේරණය හා චිත්තඡේග
මානව අභිඡප්‍රේරණය අMotivation නම් සෘණාත්මක මානිංක මට්ටම ඡවනස් කිරීම පිණිස
අවශය වූ ධනාත්මක සත්ඡත්ජන බා දීඡම් ක්‍රියාවළියයි. එදිඡනදා දිවි ඡපඡවත තුළ දී මිනිස් ිංත්
ඉතා ඉක්මනින් කළකිරීමට, ආතතියට හා ඡවඡහසට පත් ඡේ. නිරතුරුව මානවයාට මුහුණ ප මට
ිංදු වන ජීවන අභිඡයෝග විශා ය. ඒ නිසා ඒ ිංදුවීම් දුක් ඡේදනා, කරදර ඡසේ සැ ලව විට ඉතා
ඉක්මනින් ිංතට කළකිරීමක් ඇති ඡේ. ඡම් කළකිරීම් සහගත මානිංක මට්ටම නිසා ඇතිවන
මානිංක ගි න් බවට වූ ප්‍රතිකර්මය නම් අභිඡප්‍රේරණයයි. අභිඡප්‍රේරණය මන්න් මිනිස් ිංඡත් නිදන්ව
පවතින සෘණාත්මක ගති ක්ෂණ ඡමොනවා දැයි මැනවින් වටහා ඡගන අනතුරුව එකී ගති
ක්ෂණ දුරු කිරීම සඳහා ඡයොදවන සපඡේශනාත්මක ප්‍රතිකාරය ිංතට ධනාත්මක ිංතිවිල
ඇතුළත් කිරීමයි. ඡම් සෘණාත්මක මානිංක ගති ක්ෂණ නිසා කාංසාව වැනි මානිංක ගි න්
බඡේ ආරම්භක කුණු පවා පහළ වී තිබිය හැකි ය.177 එහිදී සුදුසු සපඡේශන ක්‍රම භාවිතඡයන්
සපක්‍රමලිී ව ධනාත්මක මානිංක ආකල්ප බාදී ක්‍රමිකව ිංඡත් ගි න් ස්වභාවය ඉවත් කළ හැකි
ය. සාමානය මානිංක තත්වයන්තුළදී පවා අභිඡප්‍රේරණය මන්න් කළ හැකි ඡේ විශ්මිතය.
ඡකඡනකුඡහ මානිංක ධාරිතාව, ස්මරණය, කාර්යල ය, ක්‍රියාකාරීත්වය බඳු කායික හා මානිංක
ක්‍රියාකාරීත්ව රටා ඉහළ නැංවීමට අභිඡප්‍රේරණයට හැකියාවක් ඇත. ඡම් ඡහේතුව නිසා තනතන
ඡ ෝකඡේ දී අධයාපනය, ‍රීඩා, තරඟකාරී අවස්ථා ආදිඡේ දී අභිඡප්‍රේරණය භාවිතා කරනු ැඡේ.
විවිධ ඡවළඳ ආයතනව ඡසේවක ල දායිතාව ඉහළ නැංවීම සඳහා අද අභිඡප්‍රේරණය සාර්ථක ඡ ස
වාණිජ මට්ටමින් ද භාවිතා කරනු ැඡේ. අභිඡප්‍රේරණය මන්න් ිංයළු මානිංක හැකියා ඉහළම
මට්ටමකට ඡගන ඒමට පළුවන. සංජානන ක්‍රියාවළිය පවා අභිඡප්‍රේරණය මන්න් ඉහළ මට්ටමක්
ඡවත රැඡගන යා හැකි ය. අඡනක් අතට අභිඡප්‍රේරණයක් ිංදු ඡනො වන විට, සෘණාත්මක ආකල්පව
ලන් පසු වන විට, ආතතියට පත්වීම නිසා ිංත එකඟ කර ගත ඡනො හැකි අවස්ථාව දී සංජානන
හැකියාව ද අවම වූ මට්ටමක පවන්. ඡබොඡහෝ විට සංජානනය ඇවැිං ඡසසු සාධක සම්පූර්ණව
පවතිේදී රුවද සංජානනය නිිං ඡ සට ිංදු ඡනොවීමට පවා ඉඩ තිඡේ. ඇතැම් විට විකෘති සංජානන
ඇති වීමට පවා ඉඩ තිඡේ.178
චිත්තඡේගය අEmotion නම් මානව හැඟීම්ව පවතින ආඡේගලිී බවයි. හැඟීම්
අFeeling සංඡේදන නිසා ඇති ඡේ. මිනිස් මනසට දැඡනන සංඡේදනව භාවමය ස්වරූපය
හැඟීම්ය. ඡම් හැඟීම් අතර මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වය ඡේගවත් කිරීමට ඉවහල් වන හැඟීම්
චිත්තඡේග ඡසේ හැඳින්විය හැකි ය. චිත්තඡේග ඡද වර්ගයකි. ඉන් එකක් නම් ධනාත්මක
චිත්තඡේගයි. අඡනක නම් සෘණාත්මක චිත්ත ඡේගයි. ධනාත්මක චිත්තඡේග යනුඡවන්
හැඳින්ඡවනුඡේ යහපත් ිංතිවිල නිසා මනඡසේ සපදින්නා වූ ඡේගවත් හැඟීම්බර ස්වභාවයයි.
කරුණාව, පඡරෝපකාරය, දයාව, අනුකම්පාව, සමන්ය බඳු හැඟීම් නිසා ඇතිවන හැඟීම්බර
ස්වරූපය ධනාත්මක චිත්තඡේගයි. ඡම් ආකාරඡේ ධනාත්මක චිත්තඡේග නිසා මනසට ඇති
වනුඡේ ිංිං කි. මානිංක සංහිඳියාවකි. මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වය මන්දගාමී බවක් ගැනීම ස ම
අවස්ථාවක දීම යහපත් යැයි ඡනො සැ ඡක්. එහි ක්‍රියාකාරීත්වය පරිපූර්ණ ක්‍රියාලිී දිවිය සඳහා
අතයාවශයය. හැම විටකදීම මනස මන්දගාමීවීම සසස්යැයි ඡනොසැ ඡක්. මන්ද සෘණාත්මක

57. 57
ිංතිවිල නිසා ද ඇතැම් විටක මානිංක ක්‍රියාකාරීත්වය මන්දගාමී වීමට ඉඩ ඇති ඡහයිනි. එබඳු
අවස්ථාව දී එදිඡනදා ඡබොඡහෝ කාර්යයන් නිිං ඡ ස ඉටු කර ගැනීමට පවා අපහසුතා ඇති ඡේ.
ඒ නිසා සසස් මානිංක මට්ටමකදී මනඡසේ පූර්ණ ක්‍රියාලිී බව පවත්වා ගැනීම අතිශයින්ම
වැදගත්ය. ඡම් සඳහා වූ ඉහළ කාර්ය සාධනය ැඡබනුඡේ ධනාත්මක චිත්තඡේග මන්නි.
සෘණාත්මක චිත්තඡේග යනුඡවන් හැඳින්ඡවනුඡේ අයහපත් ිංතිවිල නිසා මනඡසේ සපදින්නා වූ
ඡේගවත් හැඟීම්බර ස්වභාවයයි.ඡමම අවස්ථාව දී ආඡේගලිී බවට පත්වීම යනුඡවන්
හැඳින්ඡවන තත්වයන්ට පවා පහසුඡවන් ඡගොදුරු විය හැකි ය. ඡකෝපය, ටර්ෂයාව, මානය,
මසුරුකම, කාමය ආදී හැඟීම් නිසා ඇතිවන හැඟීම්බර ස්වරූපය සෘණාත්මක චිත්තඡේගයි.
සෘණාත්මක චිත්තඡේගව ට ඡගොදුරු වීම නිසා පේග යා එහි වහඡ කු බවට පත් ඡේ. ඉන්පසුව ඒ
පේග යා ිංදු කරන ක්‍රියා නිවැරදි දැයි ඒ පේග යාම ඡනො දනී. හැඟීම්ව ට වහල්වීම ඡ ස
සාමානය වයවහාරය අනුව දැක්ඡවනුඡේ ඡමබඳු සෘණාත්මක චිත්තඡේගව ට ඉතා පහසුඡවන්
ඡගොදුරු වීමයි. ඇතැම්විට ඡමඡසේ ඇතිවීමට අභයන්තර ඡහෝ බාහිර ඡහේතු මුල් විය හැකි ය. එම
අභයන්තර ඡහේතුනම් පේග යාඡහ ිංඡත් ඇති වන හැඟීම්, ආශා, තණ්හා, බ ාඡපොඡරොත්තු නිසා
ඇති වන සෘණාත්මක චිත්තඡේගයි. බාහිර ඡහේතු නම් විවිධ බාහිර සත්ඡත්ජන නිසා පේග ිංතක
ඇති වන කැළමටමයි. තමා ජීවත්වන බාහිර සමාජඡේ දී පේග යාට පිංඳුරන් මන්න් අරමුණු වන
විවිධ ගති ක්ෂණ ඇති ඡේ නිසා සෘණාත්මක මානිංක කැළඹිල් ක් ඇති විය හැකි ය.179
ඡකඡසේ රුව ද ධනාත්මක චිත්තඡේග නිසා පේග ඡයකුඡහ කාර්ය සාධන හැකියාව
ඉහළම මට්ටමකට පැමිඡණන අතර සෘණාත්මක චිත්තඡේග නිසා පේග ඡයකුඡහ කාර්ය සාධන
හැකියාව පහළම මට්ටමකට පැමිඡණ්. ඡම් නිසා චිත්තඡේග පිළිබඳ අධයයනය පේග යාඡහ
කාර්ය සාධනය පිළිබඳ වැදගත් න්රකයක් ඡ ස හැඳින්ඡේ. මානව සංජානනයද පේග ඡයකුඡහ
කාර්ය සාධනයට අදාළ වැදගත් පැතිකඩකි. ඇතැම් අවස්ථාව දී පේග ඡයකුඡහ චිත්තඡේගය
අනුව සංජානන විවිධ විය හැකි ය. ධනාත්මක චිත්තඡේගවලන් පසුවීම නිසා සංජානන හැකියාව
අධික විය හැකි ය. කරුණාබර වූ පේග ඡයකුට තව පේග ඡයකුට ිංදු වූ යම් විපතක්
සංජානනයවීඡම් දී ඒ පේග යා අදාළ ිංදු වීමට දක්වන සංඡේදීව අධික විය හැකි ය. ඒ නිසා
වඩාත් ක්ෂණිකව හා ගැඹුරින් සංජානනය ිංදු විය හැකි ය. යම් අවස්ථාව දී ඉන්ද්‍රීය සංජානනය
ඉක්මවා අන්න්ද්‍රිය සංජානන මට්ටම දක්වා රුවද එබඳු පේග යින් තුළ ඇති සංජානන හැකියා
වැඩිදියුණුවන බව පිළිඡගන තිඡේ. එකම සත්ඡත්ජනඡේ දී රුවද විවිධ වූ පේග යින්ඡහ සංජානන
හැකියා හා සංජානන සඳහා දක්වන ප්‍රතිචාර විවිධ වනුඡේ ඡම් නිසාය. එකී සංජානන හැකියා විවිධ
වීම නිසා ද චිත්තඡේග අු ඡහෝ වැඩි විය හැකි අවස්ථා ද එළඡේ. යම් අඡයකුට ිංය
සමීපතමඡයකුඡහ විඡයෝවක් ඡහෝ දුක් කරදරයක් ඉවසාදරා ගැනීමට අපහසු වනුඡේ ඡම් නිසාය.
මධයස්ථ පේග ඡයකුඡහ මරණ පවතක් සංජානනය වීඡම් දී පේග යාඡහ චිත්තඡේගය, සමීපතම
වූ පේග ඡයකුඡහ මරණ පවතක් සංජානනය වීඡම් දී ඇති වන චිත්තඡේගයට වඩා ඉතා අු
මට්ටමක පවතිනුඡේ ඒ නිසාය. ඇතැම් විටක දී තමාට සතුරු පේග ඡයකුඡහ මරණයක් ඡහෝ
විපතක් පිළිබඳ ඇති වන සංජානනය නිසා පේග යාට සතුටක් පවා ඇති ඡේ. එවිට චිත්තඡේගය
ධනාත්මක හැඩත දැරූව ද, එය ධනාත්මක චිත්තඡේගයක් යැයි සැ කීම වැරදිය. මන්ද කිිංයම්
අඡයකුඡහ මරණය හා විපත තවත් පේග ඡයකුට සතුටක්වීම සදාචාරාත්මක ආකල්ප හා චර්යා
පිළිබඳ විශ්වධර්මතාවය එමන්න් සල් ංඝනය වන බැවිනි. සමහරු ඡනො දන්නාකම නිසා වැරදි
ක්‍රියා කර සතුටු වනුඡේ ඡම් බව ඡනො දන්නාකම නිසාය. චිත්තඡේගය ඡහොඳ බඡේ ක්ෂණ දැරූ
පමණින් එය ඡහොඳ චිත්තඡේගයක් බව ඡනොිංතිය යුතුය. වැරදි ඡේ කර සතුටක් ැමමට හුරුවීම
ධනාත්මක චිත්තඡේගයක් ඡනොඡේ.180
චිත්තඡේගයක් වශඡයන් සතුට නිවැරදිබව දැක්වීමට ඡහොඳ නිර්ණායකයක් ඡනො ඡේ.
මන්ද සතුට ඡහොඳ, නරක ඡදක සඳහාම ඇතිවන බැවිනි. ඒ නිසා ඡමහිදී සතුට ධනාත්මක
චිත්තඡේගයක් වශඡයන් සැ ඡකනුඡේ කරුණාව, වමත්‍රිය, සමන්ය, පඡරෝපකාරය බඳු

58. 58
අවස්ථාව දී ිංතට දැඡනන සතුටුදායක හැඟීඡම්දීය. අනුන්ට ිංදුවූ විපතක්, කරදරයක් පිළිබඳ
පවතක් සංජානනය කිරීඡමන් ිංත සතුිනන් පිනාය ම වරදකි. එබැවින් එබඳු අවස්ථාව සතුඡට්
ස්වරූපඡයන් ිංඡත් ඇති වනුඡේ ේඡේෂ සහගත හැඟීමක් බව දක්වා තිඡේ. ඇතැම් විටක
සෘණාත්මක චිත්තඡේගයක් වශඡයන් ිංතට ඇති වූ හැඟීම් ධනාත්මක විය හැකි ය. පඡරෝපකාරය
බඳු හැඟීමක් සෘණාත්මක චිත්තඡේගයක් ඡ ස ඇතැම් අවස්ථාවක දී ඇති විය හැක්ඡක්
ස්වභාවඡයන්ම මසුරු ඡහෝ අ ස පේග ඡයකුටය. එහිදී අභයන්තර චිත්තඡේග බාහිර ආකල්ප
සමඟ ගැටීමක් ඇතිවන බැවින් ධනාත්මක හැඟීම් රුව ද සෘණාත්මකව අදාළ පේග යාට දැඡන්.
මූලක වශඡයන් අඡයකුට ඇතිවන සෘණාත්මක ඡහෝ ධනාත්මක ආකල්ප චිත්තඡේගයක් ඡ ස
ඡහෝ ඡපළගවීමක් ක්‍රියාත්මක විය හැකි ය. ඡමහිදී ඡපළගවීඡම් ස්වරූපය අනුව ඒ හැඟීම්
අභිඡප්‍රේරණයක් ඡ ස භාවිතා කළ හැකි ය. අභිඡප්‍රේරණය මන්න් පේග යාඡහ වනසර්ගක ගති
ක්ෂණ පා නය කළ හැකි ය. එඡසේම චර්යාඡේ ඡවනසක් කළ හැකි ය. කළමණාකරණ
මූ ධර්මව දී ද අභිඡප්‍රේරණය ඡමබඳු චර්යාව ඡවනස් කිරීම සඳහා භාවිතා ඡේ. අධයපන මඡනෝ
විදයා මූ ධර්ම ව දීද ඉඡගනුම් හැකියාව වර්ධනය කිරීම සඳහා අභිඡප්‍රේරණය සාර්ථක භාවිතා
කරනු බන ආකාරය ගැන පැහැදිල කර දී තිඡේ.181
මූලක මානව අවශයතා ඡ ස සැ ඡකන කුසගිනි, පිපාසා, ලිත සණුසුම හා ඡේදනා
සමනය සඳහා කුඩා දරුඡවෝ හැඬීම සපඡයෝගී කර ගනිති. ක්‍රමඡයන් වයිංන් වැඡඩත්ම, ඡසසු
මිනිසුන්ඡහ චර්යා රටා අධයයන කිරීඡමන් හා අනුගමනය කිරීඡමන් ඒ සඳහා නව අභිඡප්‍රේරණ
අඡපළගවීම් ඇති කරගනිති.මානිංක අවශයතා තෘප්තිමත් කර ගැනීම සඳහා ඇති වන ඡමකී
මානිංක ඡපළගවීම් නම් කර ඇත්ඡත් මඡනෝ විදයාත්මක ඡපළගවීම් අPsychological Motives
වශඡයනි. ආරක්ෂණ,සමාජ පිළිගැනීම සහ අනුමැතිය බඳු සමාජ පසුත ය වටා පිහිින ඡදයින් ිංය
ඇගයුමට ක්වූ ස්වීය හැඟීම් සත්ඡත්ජනය කර ගැනීමට මින් අවකාශ සැ ඡසේ. ඡමමන්න් ිංය
නිපණ බව පිළිබඳ ඇගයුමක් ඇති කර ගැනීමට ද ඉඩකඩක් ඇති ඡේ. එඡසේම ඡම් නිසා නව
අත්දැකීම් පිළිබඳ පර්ඡේෂණය කිරීම මඡනෝ විදයාත්මක ඡපළගවීම්ව දී වැදගත් ඡේ. එඡමන්ම
ඒවා තෘප්තිමත් වන මඟ සංස්කෘතික හා ඡක්ව විවිධ ක්‍රියාකාරීත්ව සමඟ බැඳී පවන්. මඡනෝ
විදයාත්මක ඡපළගවීම් හා ජීව විදයාව අතර විශිෂ්ටත්වය පැහැදිලව ඡවන්කර දැක්වීම අපහසුය.
ඇතැම් අවස්ථාව දී ඡපළගවීම් ජීව විදයාත්මක පසුත යක් නිසා ද හට ගන්නා බැවිනි. ඡබොඡහෝ
විට ලංගික හා කුසගිනි අවශයතා සඳහා ඇතිවන ඡපළගවීම් හට ගනුඡේ ජීවවිදයාත්මක
අවශයතාවයක් ඡ ස ය. මඡනෝවිදයාත්මක ඡපළගවීම් තනි තනිව සමාජය තුළ කුමන
ස්වරූපඡයන් නැඟී ිංිනය යුතු දැයි පහදා ඡේ.ප්‍රාථමික ඉගැන්වීම් මන්න් එය ඡමඡහය විය යුතු
ආකාරය පැහැදිල කර ඡේ. සමාජඡේ පේග අවශයතා ඡගොඩනැඟීම සඳහා මඡනෝ විදයාත්මක
පදනමක් ඇත. එය මූලක මිනිස් අවශයතා මත පදනම් වී තිඡේ.182
ඒබ්‍රහම් මාස්ඡ ෝ අAbraham Maslow සංවර්ධන මානුෂිකවාදී මඡනෝ විදයාඡේ
මුලකත්වය ඡගන තිඡේ. ඔහු ඡයෝජනා කර ඇත්ඡත් නිශ්චිත ඡ සට මානව ඡපළගවීම්
වර්ගීකරණය කිරීමටය. මූලක ජීවවිදයාත්මක අවශයතාවයන්ඡහ ිංට අනුක්‍රමඡයන් ආඡරෝහණය
වන පරිදි ඔහු ඡපළගවීම් අවශයතා හටගැනීඡම් ූරරාවළියක් සකස් කර තිඡේ. සපඡත් ිංට
ක්‍රමඡයන් වැඩීඡම් දී එක් එක් වයස් මට්ටම්ව දී මානවයා තුළ ඇතිවන මානිංක හා කායික ජීව
විදයාත්මක ක්‍රියාවළියට සමගාමීව එකී පේග යාතුළ ඇතිවන අවශයතා සරළ මට්ටඡම් ිංට
අනුක්‍රමඡයන් සංකීර්ණවන පරිදි ඡම් අවශයතා ූරරාවළිය ඡපළ ගස්වා තිඡේ. එකී අවශයතා මට්ටම්
අතර එක් මට්ටමක වූ අවශයතා තෘප්තිමත් වීම මන්න් ටළඟ මට්ටඡම් ඇති අවශයතා කරා
අනුක්‍රමඡයන් ළඟා වන පරිදි ඡමය පිළිඡයළ වී ඇත. එඡසේ එම ූරරාවළිඡේ එක් අවශයතා මට්ටමක්
අඡනක පසුකර ය ම ඡසේ අදහස් වනුඡේ ටට ඡපර තිඡබන අවශයතා මට්ටම තෘප්තිමත්ව ඇති
බවයි. ආහාර හා ආරක්ෂණ අවශයතා ළඟාකර ගැනීම අපහසුය. නමුදු ඡමකී අවශයතාවලන්
තෘප්තිමත් වීම නිසා ටට වඩා ඉහළ මට්ටම්ව පිහිින ඡසසු අවශයතා කරා සම්ප්‍රාප්ත වීමට

59. 59
හැකියාව ැඡේ. දියුණු වූ පේග චර්යාව ඉහළ ඡපළගවීම් මන්න් පා නය ඡේ. මූලක මට්ටඡම්
ඇති අවශයතා සම්පූර්ණ වූ පසුව පමණක් ටට ඉහළින් ඇති ඡසසු අවශයතා ඡවතට ිංය මානිංක
හැකියාව ඡයොමු කළ හැකි පසුබිමක් ඇති ඡේ. ඡසෞන්දර්ය හා බුේධිමය අවශයතා ඉහළ මට්ටම්ව
මානිංක අවශයතා ඡ ස සැ කිය හැකි ය. මූලක අවශයතා වන ආහාර, ඉඳුම් හිටුම්, හා ආරක්ෂාව
බඳු අවශතා තෘප්තිමත් සමාජයක පමණක් ක ාත්මක හා විදයාත්මක අවශයතා ඇත.183
මාස්ඡ ෝඡහ ඡම් ඡයෝජනා ක්‍රමය ඡබොඡහෝ දත්ත සඳහා සපකාරී ඡනො ඡේ. නමුදු
ඡපළගවීම් අතර ිංත් ගන්නා සුළු ආකාරඡයන් පවතින විවිධ සබඳතා පිළිබඳ හා පරිසරයට
අනුලව ඉඩ ප්‍රස්තා පිළිබඳ වටහා ගැනීමට මාස්ඡ ෝඡහ ඡමකී ඡයෝජනා ක්‍රමය ඉතා වැදගත්ය.
මානව අභිඡප්‍රේරණය ිංදු වන ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිල කිරීඡම් දී ඡබොඡහෝ ඉහළ ිංේධාන්ත භාවිතා
ඡේ. එනමුදු එහි ස්වල්ප වූ ඡපොදු එකඟතා ද ඇත. මින් ිංේධාන්ත ඡදකක් අතර පවතින එකඟතාව
මානව ස්වභාවඡේ දක්නට ැඡබන ඡබොඡහෝ විවිධතා අර්ථකථනය කිරීම පිණිස භාවිතා ඡේ.
මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණ ිංේධාන්තය හා සමාජ ඉඡගනුම් ිංේධාන්තය ඡම් සඳහා භාවිතා වන ිංේධාන්ත
ඡදකයි. ඡම් ිංේධාන්ත ඡදඡක්හිම සමාඡ ෝචන මානව චර්යාඡේ දක්නට ැඡබන සුවිඡශේෂි
පැතිකඩක් වූ ආක්‍රමණලිී ත්වය පිළිබඳ පරීක්ෂා කිරීම සඳහා භාවිතා ඡේ. ආක්‍රමණලිී චර්යා
පැහැදිල කිරීම සඳහා ඡම් ිංේධාන්ත භාවිතා වනුඡේ ඡකඡසේදැයි මින් වටහාගත හැකි ය.
නිසැකවම අභිඡප්‍රේරණය හා චිත්තඡේග ආසන්න සබඳතා ඡේ. විවිධ හැඟීම් නිර්ණය, ටට අදාළ
චර්යා සහ ප්‍රතිවිරුේධ ; විඡ ෝම වශඡයන් නිතර ඇති වන චර්යා නිර්ණය යන හැඟීම් වලන්
මිනිසුන් ඡපඡළන ආකාරය ආක්‍රමණලිී ත්වය ඡකඡරහි බ පානු බයි. චිත්තඡේග ක්‍රියාකාරී
බවට හා ටට සමාන සෘජු චර්යා ව ට අදාළ ජීව විදයාත්මක ඡමඡහය වීමට යම් දායකත්වයක්
දක්වයි. අත්දැකීම් හා චිත්තඡේග සමඟ සීඝ්‍රගාමීව යයි. එඡසේම චර්යා පදනම් කර ගත් හැඟීම් මන්න්
පා නය ඡේ. 1954 දී මාස්ඡ ෝ මානව අවශයතා පිරමිඩයක ස්වරූපඡයන් වගු ගත කර තිඡේ. එය
ස්ථර සතකට අ7 ඡබදා දැක්ඡේ. පිරමිඩ වගුඡේ පතුඡල් ිංට අනුක්‍රමඡයන් එහි ඉහළ කරා
ළඟාවීඡම් දී පළමු අවශයතා මට්ටඡම් ිංට සත්ඡවන් අවශයතා මට්ටම දක්වා මානව අවශයතා
ඡපළ ගස්වා තිඡේ. ඡමහි පළමු ස්ථරය වනුඡේ කුසගින්න, පිපාසය බඳු කායික විදයා අවශයතායි.
ඡදවන ස්ථරය වනුඡේ ආරක්ෂණ හැඟීම හා අවට බියකරු බවින් ආරක්ෂාවීම ආදී ආරක්ෂණ
අවශයතායි. ඡතවන මට්ටම ඡසසු අයඡහ දාරක ඡප්‍රේමය, පිළිගැනීම බාදීම හා ආදර හිමිකම ආදී
ආයත්තතාව ඡහවත් ආදරය ැමඡම් හා සමාජ පිළිගැනීම් අවශයතායි. ිංේ වන මට්ටම අරමුණු
ඉටු කර ගැනීම, කාර්යක්ෂම වීම, සම්මුතිගත ප්‍රති ාභ, සම්භාවනාවට පාත්‍ර වීම වැනි ගරුසරු
සම්මාන අවශයතාවයි. පස් වන මට්ටම නම් දැනුම, අවඡබෝධය හා පරීක්ෂාකිරීම බඳු ාානන
අවශයතායි. සවන මට්ටම නම් සමමිතිය, පිළිඡව හා අ ංකාරය බඳු ඡසෞන්දර්යය අවශයතායි.
සත් වන මට්ටම නම් ස්ව ආත්ම පරිපූර්ණතාවය ඡසවීම හා විය හැකි යථාර්ථය සමඟ එක්වීම ආදී
ස්වීය වයක්ත අවශයතායි.184
ිංහමන්ේ ඡරෙොයිේඡහ මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණ ිංේධාන්තය අනුසාරඡයන් මානව ක්‍රියා නිර්ණය
කිරීඡම් දී අභයන්තර ශක්තිය සහ ආඡේග ඡබොඡහෝ විට සවිාානකත්වඡේ පහළ මට්ටඡම් ප්‍රඡදද
තුළ කාරක සමඟ සම්බන්ධ ඡේ. ටට සමාන අයුරින් ක්‍රමවත්ව දැක්වීඡම් දී ස්ටැන්ඡෙෝර්ේ
සරසවිඡේ ඇල්බට් බන්දුරාඡහ සමාජ ඉඡගනුම් ිංේධාන්තය අවට පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ
වන්නකි. ස්නායු ඡරෝගී ආබාධ සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීඡම් දී මානව අභිඡප්‍රේරණය සම්බන්ධ මඡනෝ
විශ්ඡල්ෂණ ිංේධාන්ත භාවිතා කරනු ැඡේ. එය ඇරඡගනුඡේ 1900 වසඡර් දී ිංදු වූ ඡරෙොයිේඡහ
ිංහින පිළිබඳ අර්ථ විවරණ ව අනුක්‍රමික පරිණාමය සමඟය. මඡනෝ විශ්ඡල්ෂණවාදී ිංේධාන්ත
පිළිබඳ සම්පූර්ණ අර්ථ විවරණ එහි සංඛයාත්මක ඡවනස්කම් සමඟ අවකාශයක් ස කාඡගන
තිබිණ. නමුදු අභිඡප්‍රේරණ විග්‍රහකිරීම සඳහා එය පිරිමැසුම් සහගත ඡ ස භාවිතා කිරීමට තරම්
ප්‍රමාණවත්ය.185 ඡරෙොයිේ විශ්වාස කරනුඡේ සහජ ආශයික ඡප්‍රේරණ ිංයළු චර්යාව ප්‍රතිවිරුේධ
වර්ග ඡදකක සහජ ආශයන්ඡහ ප්‍රකෘතිය බවයි. ඉන් ජීවිත සහජ ආශය ටඡරෝස් අEros මන්න්

60. 60
ජීවිතය සසස් බවට පත් වන සහ වර්ධනය වන බවයි. එඡසේම මරණ සහජ ආශය තැනඡටෝස්
අThanatos මන්න් ිංයල් විනාශකිරීම දක්වා ඡපළගවීමක් ඇති කර වන බවයි. තරහ ඇති කර
වනුඡේ ජීවිත සහජ ආශය වන ලබිඡඩෝ අLibido මන්නි. ලබිඡඩෝ සහජ ආශය මන්න් ප්‍රධාන
වශඡයන්ම ලංගිකත්වය හා සම්බන්ධ වූ චර්යා පා නය ඡකඡර්. මරණ සහජ ආශය මන්න් ිංය දිවි
නසා ගැනීඡම් ඡහෝ ස්වයං ඝාතක චර්යා ඡහෝ ප්‍රචණ්ඩ බව නිසා අඡනක් අයඡහ ජීවිත විනාශ කිරීම
දක්වා ිංයළු ක්‍රියා පා නය ඡකඡර්. එඡසේම ඡරෙොයිේ මානව අභිඡප්‍රේරණය මූලක පදනම් ඡදකක්
ඔස්ඡසේ අර්ථ දක්වයි. එනම් ලංගිකත්වය හා ප්‍රචණ්ඩ බවයි. කායික අවශයතාව ඡහෝ බිය පිළිබඳ
භූමිකාව ඡමය ඡනො දැනුවත්ව ඇති වීමට ඡහේතුබව දක්වා ඇත. නමුදු ඡමබඳු චර්යා ඇති වීඡම් දී
ස්වල්ප ප්‍රමාණයක් ඡරෙොයිේඡහ ිංේධාන්ත ද ටට ඉවහල් වන බව ඡපන්වා දී තිඡේ.186
ඡරෙොයිේ විශ්වාස කරන අන්දමට යම් අඡයකුඡහ ලංගිකත්වය හා ප්‍රචණ්ඩ බව පිළිබඳ පූර්ව
නිමිති කුඩා දරුඡවකුඡහ බිළිඳු විඡේදීම ඇරඡේ. ිංරුඡර් සංඡේදී ප්‍රඡේශව ට දැඡනන සත්ඡත්ජන
නිසා සුඛ ඡේදනා ආශය මන්න් සීඝ්‍රගාමීව ලංගිකත්වය ජනනය ඡේ. සංවර්ධනාත්මක මඡනෝ
ලංගික හා ප්‍රචණ්ඩ බඡේ අවධි මට්ටම්ව දී ඡම්වා ක්‍රියාකාරී ඡේ. ඒ සැී ම හා පහරදීම වශඡයනි.
මේපිය ස්ඡන්හඡේ ිංට තහනම් වූ ේවි ලංගික වයාභිචාරී හා ප්‍රචණ්ඩ බව දක්වා නිදහස් භාව
ප්‍රකාශන මුදවා හැරීඡම්දී ඡම්වා දැක ගත හැකි ය. අවිාානක අභිඡප්‍රේරණ ඡ ස ක්‍රියාකාරීවන
අවඡරෝධිත අයටපත් කළ නිදහස් භාවමය හැඟීම් ඡමහිදී පරිපූර්ණවූ සවිාානක භාව ප්‍රකාශන
බවට පත් ඡේ. යටපත් කර ඇති ලංගිකත්වය ඡබොඡහෝ භාව ප්‍රකාශ ඡමඡහවර ප්‍රචණ්ඩත්වය වඩා
අධිකය. නමුදු ප්‍රචණ්ඩ බව බිළිඳු දරුවන් තුළ ඇතිවන සාංකාව ප්‍රකාශවන ඡවනත් අභිඡප්‍රේරණයකි.
මන්ද සෘණාත්මකව ඡදමේපියන් පිළිබඳ ඇතිවන ස්ඡන්හවන්ත ආකල්ප පසු කා යක දී මීට ඡහේතු
වන බැවිනි. අවිාානික අභිඡප්‍රේරණ අප්‍රකට ආකෘතියකින් භාව ප්‍රකාශන ඡ ස ඇති ඡේ. මඡනෝ
විශ්ඡල්ෂණවාදී ිංේධාන්තයට අයත් වූ ප්‍රධාන ප්‍රතිෂ්ාාවන්ඡගන් එකක් නම් අවිාානික අභිඡප්‍රේරණ
සංකල්පයයි. අවිාානක අභිඡප්‍රේරණ මන්න් ඇති වන හැිංරීම අධයහාරඡයන් දත යුතුය. 187
චිත්තඡේග ඡනොමැතිව ජීවිතඡේ කිිංදු ඔපයක් නැත. ජීවිතය වර්ණවත් වනුඡේ
චිත්තඡේගය නිසාය. ප්‍රඡමෝද ඡහෝ සංඡේග ඡනො මැති වූ විට බ ාඡපොඡරොත්තුවක් ඡහෝ ිංඡත්
චංච ත්වයක් නැත. එවිට හර්ෂයක් ඡහෝ විජයග්‍රහණයක්ද නැත. එබැවින් සණුසුම හා වර්ණය
මානව අත්දැකීම්වලන් වියුක්ත වී යයි. දාර්ශනකයින් විිංන් ඡබොඡහෝ ක කට ඡපර චිත්තඡේග හා
අභිඡප්‍රේරණ සම්බන්ධව සුඛ ඡේදනාව හා ඡේදනාඡවන් වැළකීම යනා දී කරුණු සමඟ මිනිසුන් තුළ
ඇති වූ බ ාඡපොඡරොත්තු සම්බන්ධවන බව ඡපන්වාදී තිඡේ. ඡම් ිංේධාන්තය සුඛ පරමවාදඡේදී
සංවර්ධනයට පත්කර ඇත. සුඛ ඡේදනාව පිළිබඳ ඡම් ිංේධාන්තය මුල් යුගඡේ ජීවිතඡේ ප්‍රධාන
අරමුණක් බවට පත්ව තිබිණ. ඡම් ිංේධාන්තය ඒ මතයට පක්ෂපාන් හා ප්‍රතිපාක්ෂිත අය අතර දිගු
ක ක පටන් පවත්නා වූ යම් විවාදාපන්න කරුණක් වී තිබිණ. ආනන්ද ජනක මට්ටම් ඡනො නැසී
පැවන්ම හා එඡසේ කිරීමට ඔරුන්ව ඡමඡහයවීම ඡහෝ පනර් ිංදුවීම් සඳහා ිංයළු එකඟතා ඉදිරිපත්
කිරීම ආදී ඡේ මීට ඇතුළත් විය. එබඳු ිංයළු එකඟතා අතර අප්‍රසන්න, ඡේදනාබර ඡහෝ විගස
හිරිහැරදායක මට්ටම්ව නිමාව හා ඔරුන්ට ඒවා වැළැක්වීඡම් හැකි වූ ඡේවල් ද අන්තර්ගත විය.
නමුදු එය අභිඡප්‍රේරණය සහ චිත්තඡේගය අතර ඇති සබඳතා පිළිබඳ අර්ථදැක්වීමට ස ඡහන පමණ
වූ ප්‍රකාශනයක් දැයි විමසීම වැදගත්ය. මානව හැිංරීම්හි ක්‍රියාලිී බව පිළිබඳ අධයයන ඉදිරියට
ිංදුකර යාඡම්දී අභිනව අවශයතා රැසක් පිළිබඳ අවධානය ඡයොමු කළ යුතුය. එනම් චිත්තඡේග
මට්ටම්ව ප්‍රසන්නබව හා බාධාකාරී බව ඒ සබැඳි සෘජු පරමාර්ථ කරා මානව චර්යාව ඡමඡහය
වීඡම් දී ඡකඡසේ වැදගත්වන්ඡන්දැයි විමිංය යුතු ඡේ.188
පසුගික කා වකවානුව තුළ මඡනෝවිදයාායින් විිංන් මඡනෝාතාඡේ හා අමඡනෝාතාඡේ
ඡසෞමය මට්ටම් අතර ඡවනස පැහැදිලව වටහාඡගන තිබිණ. එය ඡවනත් ඡදයකට වඩා එක
ඡදයක් ඡහෝ එක අරමුණක් ඡකඡරහි ඇති අභිරුචිය සමඟ එක්ව පවන්.එඡසේම සම්මත න්‍ර

61. 61
චිත්තඡේග මට්ටම් සමඟ බැඳී පවන්. යඡමකුට වැල කඩදාිංක ඡකොටසකට වඩා සණුසුම්
පරීක්ෂණ න යක් ස්පර්ශය ප්‍රසන්න විය හැකි ය. ඒ අත්දැකීම් ඡසෞමය ආඡේදන හා ඒවාඡේ
වින්දන වර්ණ සංඡයෝගාකාර ව ට අනුරූප විස්තර කිරීම් වශඡයන් හැඳින්ඡේ. ඒ වර්ණ නම්
මඡනෝාතාව හා අමඡනෝාතාවයි. වර්ණ සංඡයෝගාකාරව අභිමුඛඡේ සැමවිට පවතින ඡම්
ඡවනස ඡපන්වීඡම් දී ඡබොඡහෝ අධික ඡසේ ඇතිවන සහිංක බව හා බිය, ඡශෝකය, ප්‍රඡකෝපය ඡහෝ
ප්‍රඡමෝදය පිළිබඳ න්‍ර අත්දැකීම් ඉවහල් ඡේ. සහිංක බව ඡහෝ ශක්තිය ඉක්මවා යාඡම් මට්ටම්
චිත්තඡේග න්‍ර කළ හැකි බව දත යුතුය. ඡබොඡහෝවිට අතරමැද පවතින ආඡේදන මට්ටම් එඡසේම
තිබිය හැකි ය. අප්‍රසන්නතාව, අකමැත්ත, රමණීයත්වය ආදී ආඡේදන රසාස්වාදනඡේදී ආඡේග
ඇවිස්සීම් හා ප්‍රශාන්ති අනිඡරෝධ මට්ටම් ක්ෂණිකව ඡවනස් ඡේ. පේග අත්දැකීම් මත සංජානනය
වන ආඡේදන නිසා ඇතිවන ප්‍රතිල ය ඡවනස්විය හැකි ය. නිදසුන් ඡ ස එකම ආඡේදනය සඳහා
පේග යින් කිහිප ඡදඡනකු දක්වන ප්‍රතිචාර විවිධ විය හැකි ය. ඡමඡ ස වනුඡේ පූර්ව අත්දැකීම්
නිසා මානිංක හුරුවක් සකස්ව පැවන්මයි. ඒ නිසා පේග යින් යම් යම් ඡේ සඳහා කැමැත්තක්
ඡමන්ම අකමැත්තක් දක්වන බව ඡපනී යයි. සමහර අය ඡකඡරහි දුටුමතින්ම ඇති කරගන්නා
කැමැත්ත ඡහෝ අකමැත්ත පිටුපස පේග ආඡේදන න්‍ර ඡ ස බ පවත්වයි.189
පේග යා ප්‍රශාන්ති මට්ටඡම් ිංිනඡම්දීට වඩා කැළඹිල සහිත ආඡේගලිී අවස්ථාව දැක්වූ
ආඡේදනව න්‍රතාව අධිකය. එඡසේම ඡසෞමය සහගත මානිංක ආඡේදන පසුබිමක පසුවන
අයඡහ චිත්තඡේගික වාතාවරණය ප්‍රශාන්ති මට්ටමට ඟාවී ඇති බව ඡපඡනන්නට ඇත. රළු දෘඪ
ආඡේදන සහගත මානිංක ආඡේදන පසුබිමක පසුවන අයඡහ චිත්තඡේගික වාතාවරණය කැළඹිල
සහගත බව ඡපඡනන්නට තිඡේ. ඡමහි විඡ ෝමයද දක්නට ැඡේ. එනම් නිරතුරුවම කැළඹිල
සහිත පසුබිම නිසා රළු දෘඪ ආඡේදන ැබිය හැකි මානිංක පැතිකඩක් හා ප්‍රශාන්ති සහිත පසුබිම
නිසා ඡසෞමය ආඡේදන ැබිය හැකි මානිංක පැතිකඩක් නිර්මාණය වන බවයි. ඡමය පේග
ඡපෞරුෂයට අදාළවූ වැදගත් ිංදු වීමකි. පේග ඡපෞරුෂය ශක්තිමත් වනුඡේ ප්‍රශාන්ති හා ඡසෞමය
ආඡේදන ැමම නිසා වන අතර පේග ඡපෞරුෂය දුබ වනුඡේ කැළඹිල සහිත රළු දෘඪ ආඡේදන
ැමම නිසාය. පේග ඡපෞරුෂය පරිපූර්ණ වීමට යම් පේග ඡයකු බන ආඡේදන සෘජුව ඉවහල්
වන බව මින් පැහැදිලඡේ. ප්‍රශාන්තිය නම් සඡප්ක්ෂාව රුව ද ස ම විටකදීම එය එඡසේ ඡනොවිය හැකි
ය. කිිංයම් අවස්ථාවක දී ඇති වන මානිංක ඡබ ීමනබව හා න්රණයක් ගත ඡනො හැකි විපිලසර
බව සඡප්කෂාව ඡනොඡේ. එහි දී යම් සඡප්ක්ෂාවක් ඡ ස ඡපන්නුම් කරනුඡේ න්රණයක් ගත ඡනො
හැකි ිංඡත් ඡදබිඩි බවයි. ඡම් ඡදබිඩි බව කැළඹිල සහගත බඡේම ඡවනත් වර්ණයකි. ඡබොඡහෝවිට
ඡදබිඩි බව පේග ඡපෞරුෂය භින්නකතාව ඡකඡරහි බ පානු ැඡේ.ඡම් දුබ ඡපෞරුෂය භින්න
ඡපෞරුෂය ඡ ස හැඳින්ඡේ. ස්වීය බව අනනය ක්ෂණ ආදිය පේග ඡපෞරුෂය ශක්තිමත් කිරීමට
සපකාරී ඡේ. ආත්ම අභිමානය වැනි චිත්තඡේග පේග ඡපෞරුෂ සංවර්ධනයට සපකාරී ඡේ.
ආත්මාර්ථකාමී බව පසුගාමී සෘණාත්මක ආඡේදනයකි. ඉන් පේග ඡපෞරුෂය දුබ ඡකඡර්.190
එක් එක් ආඡේදන ිංඡත් ඇතිවන හා පවතින කා සීමා ඡවනස්ය. බිය, ඡකෝපය යන
හැඟීම් ඡදඡක්දී ආරම්භය හා පැවන්ම ඡවනස්බව නිදසුන් ඡසේ දැක්විය හැකි ය. බිය ක්‍රමිකව
ආරම්භ වන අතර ඡකෝපය ක්ෂණිකව ඇති වී ඡේගවත් වී වියැකී යයි. නමුදු ඇතැම් පේග යින්ඡහ
ජීව විදයා පසුබිම මත ඡම් තත්වය ඡවනස්විය හැකි ය. අන්තඡේදී චිත්තඡේගික පසුබිම සත්ව
වර්ගයාඡහ අඛණ්ඩ පැවැත්මට ජීවවිදයාත්මකව සපකාරී විය.ඡවනත් සඡතකුඡගන් ිංය
පැවැත්මට තර්ජනයක් වන අවස්ථාවකදී ිංය ආරක්ෂාව පිණිස කටයුතු කරගැනීමට බිය හා
ඡකෝපය අගනා චිත්තඡේගයක් විය.ිංරුර පරාම නාඩිගමනය, හෘද ස්පන්දනය, ඡේගවත්
පරිවෘත්තිය ක්‍රියාකාරීත්වය ඡල්ව ට හතනඡකෝස් එක්වීම ආදී ද මන්න් සටන්වැදීමට ඡහෝ පළා
යාමට අමතර ශක්තිය ක්ෂණිකව මුදාහැරිනි.මානව ආඡේදන ව ක්‍රියාකාරීත්වයද මීට සමානය.
වර්තමාන මානවයා සංස්කෘතිකව ශිෂ්ට සම්පන්නවී ඇති බැවින් එකිඡනකාට පහරදී ප්‍රඩණ්ඩව
හැිංරීමක් ඡහෝ එබඳු චර්යා සාධාරණීය කරනය වීමක් වර්තමානඡේ දී ිංදු ඡනොඡේ. ඒ නිසා බිය

62. 62
ඡහෝ ඡකෝපයකදී ඡපරඡමන් ජීව විදයාත්මක සූදානමක් මානව ිංරුර තුළදී ඇති වන නමුදු තනතන
මානවයා එය භාවිතා කර ප්‍රචණ්ඩව ඡනොහැිංඡරන බැවින් අධික හතනඡකෝස් සාන්ද්‍රණයක් රුධිර
තර ඡයහි ඡශේෂ ඡේ. පසු කාී නව දියවැඩියා, අධිරුධිර ී ඩන තත්ව දක්වා ඡමකී අහිතකර ප්‍රති
විපාක ඇතිවිය හැකි ය. තනතන සමාජඡේදී ප්‍රචණ්ඩකාරී ඡ ස හැිංඡරමින් එකිඡනකාට පහර
ඡදමින් ක බ කර ගැනීමට වඩා ශිෂ්ට සම්පන්නව නීතිය භාවිතාකර එය ඉටුකරවා ගැනීමක්
දක්නට ැඡේ. ඉන් ජීවිත හා ඡේපළ සුරක්ෂිතතාව ැඡේ. මානවයා ශිෂ්ටසම්පන්න වී ඇති නමුදු
ඒ ශිෂ්ට බව ව ංගුවනුඡේ මතුපිට ඔපයට පමණි. මිනිසුන්තුළ යටපත් කළ න්‍ර ආඡේදනව
අයහපත් වූ බ ප ම ඡනොිංඳී ඇත.එකිඡනකා හා සටන් වැදීමට, ගහ ගැනීමට, ඡපොර බැදීමට
මිනිසුන් තුළ නිදන්ව පවතින ආශාව ‍රීඩාතරඟව හැඩඡයන් මිනිසුන්තුළට පැමිණ ඇත.ඡම් නිසා
‍රීඩාව නිරතවීම මන්න් මුදා හැඡරනුඡේ මිනිසුන් තුළ සැඟව පවතින ජානවිදයාත්මක
ආක්‍රමණලිී න්‍ර ආඡේදනයි. සමාජමය ඡහේතු නිසා තදබ කැළමටමක දී මිනිසුන් ප්‍රචණ්ඩ ඡ ස
හැිංඡරනුඡේ ඔරුන් තුළ යටපත් ඡ ස පවතින න්‍ර ආඡේදන මතුපිටට පැමිණීම නිසාය. ඡමවිට
මිනිසුන්තුළ සත්ව ස්වරූපය ඉස්මතු ඡේ.ලංගික හා ප්‍රචණ්ඩකාරී ආඡේදනව දී මිනිසුන් වඩාත්
කැළඹිල සහගත වනුඡේ ඡම් නිසාය.191
1.9.මානව සංජානනය ඉඡගනුම හා ිංන්ම
ඉඡගනුම යනු චර්යාව ඡවනස්කිරීමට සමත්වූ ඡපළගවීමකි. යම්කිිං ඡදයක් පිළිබඳ ඇතිවූ
වැටීමමක් සහිත අඡයකුට එබඳ වැටීමමක් ඡනොමැති අඡයකුට වඩා එකම කරුණක් වඩා ඡහොඳින්
සංජානනය කර ගත හැකි ය. ඒ අනුව කිිංයම් විෂය කරුණක් පිළිබඳ ගැඹුරු වැටීමමක් ඇති වීමට
පවා ඉඡගනීම වැදගත්ය. යමක් ගැඹුරින් අධයයනය කිරීඡම් දී ඇති වන සංජානනය නිසා පසු
කාී නව යම් දැනුමක් ැමඡම් දී මුලන් ැබූ දැනුම සමඟ සන්සන්දනාත්මව විග්‍රහ කළ හැකි ය.
ඡම් ඡහේතුව විඡශේෂ වූ ඉඡගනීමට අවස්ථාව ැමමකි. එකම කරුණක් පිළිබඳ රුවද ගැඹුරින් ිංන්මට
කල්පනා කිරීමට යම් අඡයකුට පහුණුව හා හැකියාව ඇති වනුඡේ එම ක්ඡෂේත්‍රයට අදාළව කරන
විඡශේෂ ඉඡගනීම නිසාය. ඉඡගනීම යනුඡවන් අදහස් කරනුඡේ සංජානනය අර්ථවත්ව භාවිතා
කිරීමකි. ඡකඡනකු ඡහොඳ ඡහෝ නරක ඡදයක් ඉඡගනීමට හැකය. නමුදු සමාජය විිංන් නරක ඡේ
සඳහා සෘණාත්මක ඡපළගවීම් හා ඡහොඳ ඡේ සඳහා ධනාත්මක ඡපළගවීම් බා ඡදන බැවින් නරක
අත්හැර ඡහොඳ ඡේ කිරීමට අඡයකු තුළ කිිංයම් නැඹුරුවක් ඇති ඡේ. නමුදු ඡම් තත්වය ඡපොදු
නැත.ඇතැම් සමාජ හා සංස්කෘතිව සප සංස්කෘතික වයුහ දක්නට ඇත. ඡමබඳු සපසංස්කෘතික
පසුබිම්තුළ ඇතැම්විට නරක චර්යා සඳහා ද ධනාත්මක සපස්ථම්භන ැබිය හැකි ය. එබඳු
අවස්ථාව දී ඡබොඡහෝ අය ඡපළගවීම් නිසා අයහපත් ද ඉඡගන ගනී. තමන්ට හා අනුන්ට
අවැඩදායක වූ එබඳු ඉඡගනීම් සමස්ත සමාජයතුළ දී ප්‍රතික්ඡෂේප වූ ඡේවල් විය හැකි ය. ඡම් නිසා
එබඳු වැරදි ඉඡගනීමක් කරා ඡයොමු වූ අයට සමස්ත සමාජඡේදී ඇතිවන ඉහත කී ප්‍රතික්ඡෂේපය
ඇතැම් විටක දී සමාජයට එඡරහිව යාමක් බවට පවා පරිවර්තනය විය හැකි ය.192
ප්‍රතිජානනාත්මක ස්ථම්භන බාදීම මන්න් යම් යම් අයහපත් මඡනෝ භාවයන් ද යහපත්
යැයි පේග ඡයකුට ඒත්තු ගැන්විය හැකි ය. ඡමහිදී එබඳු ඉඡගනීමක් අයහපත් යැයි සැ ඡක්.
සමාජ එකඟ බවට ප්‍රතිවිරුේධ ක්ෂණ ඡමබඳු ඉඡගනීමක් මන්න් පේග යින් තුළ ඡරෝපණය කළ
හැකි ය. ඡමබඳු වූ අවස්ථාව දී ඒ ඉඡගනීම බන පේග යින්ඡහ ආකල්ප හා චර්යා පවා
ඉඡගනීමට අදාළව ඡවනස් ඡකඡර්. අනුන් ද නසා ඡගන ිංය දිවි නසා ගත හැකි දරුණු ගණඡේ
අපරාධකරුඡවකු තනනුඡේ ඡම් ආකාරඡේ ඉඡගනීමක් තුළිනි. ඡමබඳු පේග ඡයකුට ඡපොදු
සම්මත පිළිගැනීම් වැරදි බව අවඡබෝධ කර ඡදන අතර සමාජ විඡරෝධී ක්ෂණ යහපත් බව
ප්‍රතිජානනාත්මක ස්ථම්භන මන්න් ඉගැන්ඡේ. සමාජ විඡරෝධී ඡේ යහපත් ඡ ස ද, සමාජ සම්මත
අයහපත් ඡ ස ද සංජානන කිරීම ඡමහි ක්ෂණ ඡේ.ඡම් ආකාරඡේ ඉඡගනීම් තුළින් ිංදුවනුඡේ

63. 63
යහපත තහරුරුවීම ඡනො ඡේ. එඡසේම අයහපත් පිටු දැකීමද ඡනො ඡේ. දරුණු මිනීමරුඡවකුවූ
අංගුලමා නමැති පේග යා බිහිවීමට සමාජ විඡරෝධී ගති ක්ෂණ ඉඡගනීම ඉවහල්විය.එය
ඔහුඡහ ගුරුවරයා ඔහුඡගන් පළිගැනීම සඳහා භාවිතා කළ සපාය විය. අංගුලමා ට මිනිසුන්
මැරීමට අදාළ පැවරුම බාඡදන ේඡේ සමාජ විඡරෝධී ක්ෂණ සහිතවූ අඡයකු බවට ඔහු
පත්කරවීඡම් දුෂ්ට අරමුණ ඡපරදැරි ඡකොටඡගනය. අංගුලමා ඡහ හෘද ශාක්ෂිය පවා තමා කරන
කාර්යය නිවැරදිය යන තත්වයකට පත් කර වූඡේ වැරදි ඡපළගවීමක් මන්න් බා දුන් ඉඡගනීම
ඡහේතුඡවනි. අධයාපන මඡනෝ විදයාඡේ දී හෘද ශාක්ෂිය පවා සකස්වනුඡේ කුඩාක ිංට බන
ඉඡගනීම ඇසුඡරන් බව පිළිගැඡන්. ඡමය හෘද ශාක්ෂිය ඉගැන්වීම යන නමින් හැඳින්ඡේ. එය කුඩා
ක පටන්ම දරුඡවකු බන ස්වීයත්වය පිළිබඳ ආකල්ප පහුණුවට අයත්ය. සමහර අය හරි ඡේ
යැයි ිංතා වැරදි ඡේ කරන බව ඡම් අනුව ඡපඡන්. යඡමකුට හරි වැරැේද ඡපන්වා ඡදනුඡේ
පේග යා තුළ ඇති හෘද ශාක්ෂිය මන්නි. නමුදු ඇතැම් අය හරි ඡේ යැයි කියා ිංදු කරනුඡේ ක ක
පටන් ස්වීය හෘද ශාක්ෂිය සකස් වී තිබුණු පිළිඡව ට අනුවය. ඡම් අනුව හෘද ශාක්ෂිය සකස් වීඡම්
දී පවා වැරදි ඡේ හරි ඡේ ඡ ස වරදවා පිළිගැඡනන පරිදි එය වර්ධනය විය හැකි බව වටහා ගැනීම
වැදගත්ය. ඡබොඡහෝ විට කුඩා දරුඡවකු වැරදි ඡදයක් කරන විට තරවටු කිරීමට වඩා එය වරදක්
බව ඒ දරුවාට ඡහොඳින් වටහා දීම වඩා ප්‍රතිල දායක වනුඡේ ඡම් නිසාය.193
සමාජ විඡරෝධී අදහස් හා ආකල්ප සහිත විවිධ පේග යින් බිහිවීමට ජීවිතඡේ එක් ක කදී
ැබූ වැරදි ආකල්ප හා චර්යා පහුණුවක් ඉවහල්විය හැකි ය. පනරුත්ථාපනය මන්න් ිංදුකරනුඡේ
ඡම් අයුරින් වැරදි ඉඡගනුමක් ැබූ අයඡහ එකී අයහපත් ආකල්ප හා චර්යා සමාජ සම්මත
ආකල්ප හා චර්යා බවට පරිවර්තනය කිරීමකි. අයහපත් චර්යා හා ආකල්ප නිසා ඡකඡනකු නරක
යැයි සම්මත පේග ඡයකු බවටත්, යහපත් චර්යා හා ආකල්ප නිසා ඡකඡනකු ඡහොඳ යැයි සම්මත
පේග ඡයකු බවටත් පත් ඡේ. ඡම් ඡහොඳ බව හා නරකබව නම් ඒ යුගයට සාඡප්ක්ෂව පවත්නා
සමාජ පිළිගැනීමයි. ඡම් ඡහේතුව නිසා ඉඡගනීම, සංජානනය හා සමාජ සම්මතය නිසා පේග ඡයකු
ඡහොඳ ඡහෝ නරක බවට පත් වන බව පැහැදිලය. ඡකඡනකු සපතින් ඡහොඳ ඡහෝ නරක අඡයකු
ඡනොඡේ. කුඩා කළ පටන් බන ඉඡගනුම හා ජීවත්වන පරිසරය ආදී සාධක නිසා පේග යා ඡහොඳ
ඡහෝ නරක බවට ස කනු බයි. ඡම් නිසා ඡහොඳ පේග ඡයකු නරක පේග ඡයකුඡගන් ඡවන් කර
ගන්නා මිම්ම ඒ පේග යා ැබූ ඉඡගනීම, සංජානනය හා සමාජ පරිසරය බව ඡපඡන්. ඡම් නිසා
ඡමබඳු සෘණාත්මක සාධක ඡවනස් කිරීම මන්න් නරක ඡහෝ අයහපත් යැයි සම්මත අය ඡවනස්කළ
හැකි යැයි පිළිගැඡන්. ඡම්වා ඕන ම අඡයකු නරක පේග ඡයකු බවට පරිවර්තනය කිරීමට
ඒකාන්ත ඡ ස අදාළ වන්ඡන් යැයි පැවසීමට අපහසුය. ඇතැම් විටක දී සෘණාත්මක අභිඡප්‍රේරණ
ැමම නිසා ඒවා ජීවිත අත්දැකීම් බවට පත් කර ඡගන එමන්න් ඡහොඳ පේග ඡයකු බවටද පත්විය
හැකි ය. එය පේග ඡයකුඡහ ඡපෞරුෂත්වය මත න්රණය වන කරුණකි. ඡම් ඡහේතුව නිසා
ඉඡගනීඡම් දී පේග ඡපෞරුෂය සංවර්ධනය කිරීමටද මූලකත්වය බා ඡේ. ශක්තිමත් ඡපෞරුෂයක්
හිමි තැනැත්තාට බාහිර පරිසර සාධකය එතරම් අදාළ නැත. සමාජ ඇසුරින් බන අත්දැකීම් ඡහොඳ
රුවද, නරක රුවද මානිංක ඡපෞරුෂය තුළින් ඡප්‍රේරණය කරගැනීම නිසා නරක යැයි සම්මත
අත්දැකීම් වලන් පවා ඡහොඳ ඡේවල් ඡවන්කර ගැනීමට හැකි ය.194
ඉඡගනීඡම් දී ඉඡගන ගනු ඡදය සමඟ පවත්නා යම් යම් ක්ෂණ ද ප්‍රතිග්‍රහණය කරනු
ැඡේ. ඡමය පසු ක ක දී ඉඡගනීමතුළින් ැබූ අනුභූතියක් බවට පත්කර ගනියි. ඡමහිදී
ප්‍රතිජානන ක්ෂණ ඡමන්ම ප්‍රතිඡශේධණ ක්ෂණද ග්‍රහයණය කරගනියි. ඡමය සෘජු ඉඡගනීමක්
ඡනොඡේ. ඉඡගනීම සමඟ ඒ සමඟ බැඳී පවතින යම් යම් සංජානන ක්ෂණ අදාළ ඉඡගනීඡම්ම
ඡකොටසකැයි සපකල්පනය කිරීම ඡමයට ඡහේතුවයි. ඡම් නිසා ඇතැම්විට ප්‍රතිජානන ඉඡගනීමක්
සමඟ සෘණාත්මක ක්ෂණ ද, ප්‍රතිඡශේධන ඉඡගනීමක් සමඟ ධනාත්මක ක්ෂණද සංජානනය
ඡේ. ඡකඡසේරුවද ඡමය සංජානනය සමඟ සම්බන්ධවී පවතියි. නිදසුනක් වශඡයන් කුඩා කා ඡේදී
සු රැරුළ සහිත වැඩිහිින පිරිමිඡයකු අතින් දූෂණයට ක්වූ කුඩා ගැහැණු දරුඡවකු වැඩිහිින වියට

64. 64
පත් වීඡම් දී සු රැරු සහිත ිංයළුම පිරිමි නරක ස්ත්‍රී දූෂකයින් බවට න්රණයක් යින ිංඡත් ඇතිවිය
හැකි ය.195 ටට ඡහේතුවූඡේ කුඩාකළ ැබූ සු රැරු සහිත වැඩිහිින පිරිමිඡයකු ඡවතින් ැබූ අමිහිරි
අත්දැකීමයි. මීට වඩා ඡවනස් ආකාරඡේවූ ඉඡගනීමක්ද ැබිය හැකි ය. නිදසුනක් වශඡයන් ිංය
පියා ඡකතරම් නරක පේග ඡයකු රුවද තමාට දක්වන අසීමිත ආදරය නිසා කුඩා ගැහැණු
දරුඡවකුඡහ ිංඡත් ිංය පියාට සමාන ක්ෂණ සහිතවූ ිංයළුම පිරිමි පිළිබඳව ඇතිවනුඡේ යහපත්
සංජානනයකි. පසු කා යක දී වැඩිහිින වියට පත්රුවද ඒ ගැහැණු දරුවා සහකරුඡවකු ඡතෝරා
ගැනීඡම් දී කුඩා විඡේදී ැබූ සංජානන අත්දැකීම භාවිතා කිරීමට ඡපළඡේ. ඡම් නිසා ඇය නිතරම
ඡහොඳ පේග යින් යැයි සපකල්පනය කරනුඡේ නරක ගති ක්ෂණ සහිත අයය. මීට ඡහේතුව
ඔරුන්ඡහ බාහිර ස්වරූපය ිංය පියාට සමාන බැවිනි. මීට සමාන ක්‍රියාකාරීත්වයක් කුඩා පිරිමි
දරුඡවකුඡහ ිංඡතහි මව පිළිබඳ රුව ද ඇති විය හැකි ය. ඒ අනුව මව ඡකතරම් නරක දුෂ්ට ස්ත්‍රියක
රුවද තමාට දක්වන ආදරය අනුව කුඩා පිරිමි දරුවා සංජානනය කරගනුඡේ ඇය ඡහොඳ
තැනැත්තිකයක් බවයි. පසු කා යක දී තමාට සහකාරියක් ඡ ස මවට සමාන ක්ෂණ ඇති
තැනැත්තියක් ඡතෝරාගැනීමටද කුඩා කා ඡේ දී ැබූ සංජානන අත්දැකීම ඡහේතුඡේ.196
ඡම් ඡහේතු නිසා පංතිකාමර අධයාපනඡේ දී එය හැකිතාක් කුඩා දරුවන්ඡහ මනසක
සුවදායී පරිසරයක් බවට පරිවර්තනය කිරීමට ඡවඡහස ගනු ැඡේ. ශාරීරික දඬුවමට වඩා
මානිංකව බා ඡදන ප්‍රතිජානන හා ප්‍රතිඡශේධන චර්යා ස්ථම්භන සපක්‍රම මන්න් දරුවාතුළ
ඉඡගනීමට අදාළ විවිධ ඡපළගවීම් ක්‍රියාත්මක කරවීම වර්තමානඡේ පිළිගත් සම්ප්‍රදායයි. ඡමහිදී
පඡරස්සම් විය යුතු වූ ඡදය නම් ඇතැම්විට යම්කිිං දුස්සමාහිත චර්යාවක් බැහැර කරවීම පිණිස
බා ඡදන ප්‍රතිඡශේධනාත්මක සපස්ථම්භන පවා ප්‍රතිජානනාත්මක ඡ ස ග්‍රහණය කරගත හැකි
බවයි. ඡහොඳ යැයි සම්මත වූ ඡදයට වඩා නරක යැයි සම්මත වූ ඡදය කිරීමට ඡපළඡේ ගති ක්ෂණ
ඇතැම් පේග යින් තුළ පිහිටා ඇත. ඡම් නිසා සපස්ථම්භන බා දීඡම් දී ප්‍රඡේශම් විය යුතු ඡේ.
පේග ඡපෞරුෂය අනුව ඡම් සපස්ථම්භන බා දීඡම් කාර්ය විවිධ විය හැක්ඡක් ඒ නිසාය. සමහර
සපස්ථම්භන ඇතැම් පේග යින් තුළ ඡනොිංූ ප්‍රතිල ඇති කර වන බව ඡපනී ඡගොස් ඇත.
දුස්සමාහිත ගති ක්ෂණ දුරුකිරීම පිණිස බා ඡදන යම් යම් ප්‍රතිඡශේධානාත්මක සපස්ථම්භන
නිසා එකී දුස්සමාහිත ක්ෂණය තවත් වර්ධනය විය හැක්ඡක් ඡම් ඡහේතුව නිසාය.එහිදී
ඡබොඡහෝවිට ප්‍රතිඡශේධනාත්මක සපස්ථම්භන ඡවනුවට අදාළ දුස්සමාහිත චර්යාව ඡවනුවට ටට
ප්‍රතිවිඡරෝධී ධනාත්මක චර්යාවක් සඳහා ප්‍රතිජානනාත්මක සපස්ථම්භනයක් බාදීඡම් සපක්‍රම
දැනට භාවිතයට ගනු ැඡේ. ඡම් ඡහේතුව නිසා ක්‍රමිකව දුස්සමාහිත ගති ක්ෂණ ක්ෂණය වී ඒ
ඡවනුවට ප්‍රතිජානනාත්මක සපස්ථම්භන ැඡබන ධනාත්මක චර්යාව ක්‍රමාතනලව ව ඉඡගනීමට
එකී පේග යා ඡපළඡේ. ඉඡගනීඡම්දී හැකි තාක් ප්‍රතිඡශේධනාත්මක සපස්ථම්භන භාවිතා ඡනො
කිරීමට ප්‍රඡේශම් ඡේ. ප්‍රතිඡශේධනාත්මක සපස්ම්භන ඡවනුවට දුස්සමාහිත චර්යා ඡවනස්කිරීමට
වර්තමානඡේ ප්‍රතිඡශේධනාත්මක සපස්ථම්භන භාවිතාකිරීමට ඡවඡහස ගනු බන්ඡන් ඡම් ඡහේතුව
නිසාය. දඬුවම් ඡවනුවට තයාග බාදීඡම් ක්‍රමඡේදයක් ඡමහිදී අනුගමනය ඡකඡර්. තනතන
අධයාපන ක්‍රමඡේද සකස් වී පවතිනුඡේ ශාරීරික දණ්ඩනය මුළුමනින්ම බැහැර කරමිනි.197
ඉඡගනුම ිංදු වනුඡේ පංතිකාමර අධයාපනය තුළ දී පමණක් ඡනොඡේ. කුස තා හා
ආකල්ප බා දිය හැකි ස ම චර්යා ඡවනසක්ම අධයාපනයකි. ඡම් අනුව විෂය කරුණු ඉගැන්වීම
ඡමන්ම එහි දී විචාර පූර්වකව කරුණු සම්පාදනය කිරීමට ඉගැන්වීමද වැදගත්ය. කිිංයම් විෂයක්
ඉගැන්වීම හා ඉඡගන ගන්ඡන් ඡකඡසේදැයි ඉගැන්වීම ද වැදගත්ය. මින් ඉඡගනුම සඳහා ඉගැන්වීම
යන සංකල්පය තනතන අධයාපන මඡනෝ විදයාව තුළ බහු ව සාකච්ාාවට බඳුන්වන අධයාපන
ක්‍රමඡේදයකි. එහිදී ිංදු කරනුඡේ ඉඡගනීඡම් ක්‍රමඡේදයතුළ පේග අධිකාරය ඉවත් කර ඒඡවනුවට
විෂය ඡක්න්ද්‍ර ගත කර ගත් අධයාපන රටාවක් හඳුන්වා දීමකි. ස්වයං අධයාපනය යනුඡවන් තනතන
අධයාපන විදයාව තුළ ඡම් සංකල්පය හැඳින්ඡේ. ඡමහිදී සෘජුවම විෂය කරුණු ඉගැන්වීම ඡවනුවට
එකී විෂය කරුණ පිලබඳව ලයැවී ඇති පතඡපොත අධයයනය මන්න් තමාට ගැ ඡපන පරිදි

65. 65
ගැ ඡපන ඡේගයකින් ඉඡගනීමට හැකියාව ැඡේ. මු දී ිංදුවූ පංතිකාමර අධයාපන රටාව ිංයළු
ඡදනාට එක සමානව සුදුසු ඡනො වන බව තනතන අධයාපන මඡනෝ විදයාායින්ඡහ හැඟීමයි.
පේග යින්ඡහ විභව ශක්තිය විවිධාකාරය. ඒ නිසා ස ම ඡදඡනකුම එකම අච්චුවක බහා දැක්විය
ඡනොහැකි ය. එක් කරුණක් සංජානනය කරගැනීම අපහසු පේග යාට ඡසසු පේග යින්ට
සංජානනය කර ගැනීමට අපහසු වන ඡවනත් කරුණක් ඉතා පහසුඡවන් සංජානනය කිරීමට හැකි
ය. ඡම් නිසා පේග විභව ශක්තිය මතු කර ගන්නා ඉඡගනුම් ක්‍රම පේග ඡක්න්ද්‍රියව භාවිතා කිරීම
වඩාත් ප්‍රතිල දායකය. පේග මානිංක වයුහය සකස්ව ඇත්ඡත් ඒ පේග යාඡහ විභව ශක්න්න්ට
අනනයවන පරිදිය. එනිසා ඡවනත් පේග ඡයකුඡහ විභව ශක්තිය අවධි කළ හැකි ක්‍රමඡේදයක්
තවත් අඡයකුට ආඡේශ කිරීම ආයාසකර නිෂ්ල කටයුත්තකි. හැකියා අතින් පේග යන්
ඡදඡදනකු සමාන ඡනොඡේ. අධයාපනය සකස් විය යුත්ඡත් ද හැකියාවට අනුවය.198
පේග ඡයකු තුළ සැඟව පවතින නිර්මාණලිී හැකියාව මතුවනුඡේ විභව ශක්තිය මතුකර
ගැනීමට අදාළ අධයාපනයක් බා දීඡමනි. ඉල්ලුමට අනුව සැපයුම සම්ප්‍රදාය ඡවළඳ ආර්ිරක
රටාව අනුව සැසඳුන ද අධයාපන මූ ධර්මව ට ඡනො ගැ ඡප්. සාමානයඡයන් විභාග ඡක්න්ද්‍රීය
අධයාපන රටාවක් ක්‍රියාත්මක වන පරිසරයක් තුළ සමත් අසමත් බව අධයාපනඡේ ල දායීතාව
මැනීම සඳහා භාවිතා වන නමුදු එය ප්‍රශස්ත ඡදයක් යැයි අධයාපන මඡනෝ විදයාඡේ විග්‍රහ ඡනොඡේ.
ල දායීතාවය මැනීම පිණිස වර්තමානඡේ ආර්ිරක විදයාව තුළ භාවිතා වන සංකල්ප ඒ
ආකාරඡයන්ම අධයාපන මඡනෝ විදයාව තුළ භාවිතයට ගැනීඡම් අඡයෝගයතාවය පිළිබඳ
අධයාපනායින් විිංන් පැහැදිල කර තිඡබනුඡේ මීට ඡබොඡහෝ ක කට ඡපරදීය. මානවයා අජීවි
ද්‍රවයයක් ඡනොඡේ. එබැවින් අජීවි ද්‍රවයය පා නය හා කළමනාකරණය කිරීම සඳහා ඡගොඩනඟන
ද මූ ධර්ම විශා විභව ශක්තියක් ඇති මානවයා සඳහා භාවිතයට ගැනීඡම් අඡයෝගයතාවය
දැනටමත් ඡබොඡහෝ අය විිංන් ඡපන්වා දී තිඡේ. මානව අධයාපනය සකස්විය යුත්ඡත් සංජානන
හැකියාවට අනුරූපවන පරිදි මිස වියුක්ත මූ ධර්ම මත පදනම්ව ඡනොවන බව එහිදී පිළිඡගන
තිඡේ. තනතන රටව දැනට ක්‍රියාත්මක අධයාපන ක්‍රමය පේග විභවතා මත පදනම්වූ
අධයාපනයකි. නිල් කර පින වෘත්න්න් පහත ඡහළා සුදු කර පින වෘත්න්න් ඉහළට ඡගන ඡපන්වීමක්
ඒ රටව අධයාපන ක්‍රමඡේදයතුළ භාවිතා ඡනොඡේ. හැකියාව හා විභවතා හඳුනාගැනීඡමන්
අනතුරුව එකී හැකියා හා විභවතා සංවර්ධනයට අදාළ මඟඡපන්වීම පමණක් ඒ රටව අධයාපන
ක්‍රියාවළිය මන්න් ිංදු ඡේ. ඡම් නිසා සපරීමවූ මානිංක තෘප්තියක් එබඳු අධයාපන ක්‍රමඡේදයක් තුළ
ඇති වීම සාමානය ඡදයකි. මානවයා සපතින්ම විශිෂ්ට අධයාපන හැකියා සරුමකරුඡවකි.199
මානවයා ඉතිහාසඡේ දිගුක ක ිංටම අනයයන්ට සදේසපකාර කිරීඡම් ඉඡගනීම බමින්
පැමිණි බවට සාධක තිඡේ. ඡ ෝක ස්වභාවයට අනුගතවීම පිණිස ක්‍රමික අනුපිළිඡව ක් යටඡත්
ිංය පැවැත්ම සකස් කර ගැනීමට මානවයා සත්සුක විය. එඡසේම ඡසසු මිනිසුන් සමඟ සහඡයෝගීව
ජීවත් වන ආකාරය ද සගත්ඡත්ය. මානව ඉඡගනුම හුඡදක් මාංශඡප්ලි හැිංරවීමට පමණක්ම සීමා
ඡනොවීය. එය චර්යා, කුස තා හා ආකල්ප සංවර්ධනය කිරීඡම් ක්‍රමඡේදයක් ද විය. ඡතොරතුරු
මතකය පිළිබඳ හා අවශයතා පිරිමසා ගැනීම එකී අධයාපනඡේ අරමුණු විය. මානවයා සැමවිට
ප්‍රශ්න විසඳන්ඡනකු විය. ඡබොඡහෝවිට සපකරණ නිපදවීම හා ිංේධාන්ත භාවිතය සපකාරී
කරඡගන බාධක ජය ගැනීමට අවශය ක්‍රමඡේද ගැනීමට හා විසඳුම් සැපයීමට මානවයා පසුබට
ඡනොවීය.200 කුඩා දරුවන් තුළ ආහාර ගැනීඡම් අභිරුචිඡේ පටන් ඔරුන්ඡහ වචන මා ාව සකස්වීම
දක්වාද අනතුරුව සමාජ අභිඡප්‍රේරණ අත්පත් කර ගැනීම දක්වා ිංයල් ඉඡගනීම ඇසුරින් බා
ගනී. එඡසේම දරුඡවකු හදාවඩා ගැනීඡම්දී එය ආරක්ෂණ යාන්ත්‍රණයක් ඡ ස භාවිතා ඡේ.
ිංතාමතාම මඡනෝ ඡරෝග චිකිත්සාවකට සමානවන පරිදි පනර් - අධයයන වර්ග භාවිතා කරනු
ැඡේ. ඉඡගනීම මන්න් මූලක මානව චර්යාව ඡවනස්වීම එහි අරමුණ ඡසේ සැ ඡක්. ඉඡගනීම
පිළිබඳ මඡනෝ විදයාත්මක හැද රීම ඡසසු අධයාපන විෂයන් ඡහෝ ඡබොඡහෝ කුස තා ැබිය හැකි
ඡවනත් ඡේ ඉඡගනීමට වඩා ඡබොඡහෝ ඡසයින් ප්‍රඡයෝජනවත්ය. එය චිත්තඡේගිය සංවර්ධනයට

66. 66
අදාළ මූලක ප්‍රශ්න ව ට, අභිඡප්‍රේරණයට, සමාජ චර්යාවට හා ඡපෞරුෂ වර්ධනයට මනාව ඔබින
ඡදයකි. දරුඡවකු ඉඡගනීම ආරම්භ කරනුඡේ ිංය පරිසරය ඇසුරිනි.201
ඉඡගනීඡම්දී තර්කන ක්‍රියාවළිය ඉතා වැදගත්ය. සාමානයඡයන් ඡමොළයට දත්ත ැමඡම්
ක්‍රියාව එක්තරා තාර්කික කටයුත්තකි. නමුදු ඡමහි ඡදයාකාර ස්වභාවයක් ද ඇත. එකක්
ඡේගවත්ය. එය අතාර්කිකය. අඡනක මන්දගාමීය. එය තාර්කිකය. වම් පස ඡමොළ අර්ධය තාර්කික
සංජානනය පා නය කරයි. දකුණුපස ඡමොළ අර්ධය නිර්මාණලිී අතාර්කික සංජානනය පා නය
කරයි. ඡම් අනුව තර්කය එදිඡනදා දිවි ඡපඡවත තුළ විවිධ ඡ ස ාානය බා ගැනීඡම්දී වැදගත්
ඡමඡහයක් ඉටු කරන බව පැහැදිලඡේ.මම ිංතමි. ඒ නිසා මම ිංිනමි යන ඡදකාර්ත්ඡහ
අDescartes තර්කනය ක්‍රමඡේදය තුළ ගැේවනුඡේද ඡමකී අදහසයි. ඒ වනාීම තර්කනය පිළිබඳ
සාමානය නිදහසුනකි. තනතන මඡනෝ විදයාව තුළ විශා ප්‍රමාණයක තාර්කික පවසරියක් පිළිබඳ
සාකච්ාා ඡේ. තාර්කික පැතිකඩ මන්න් ැබිය හැකි දැනුම පිළිබඳ ප්‍රජානන මඡනෝ විදයාව තුළ
ඡබඡහවින් කතාබහට ක් ඡේ. පරාණඡේ ඇඡමරිකානු මඡනෝ විදයාඡේ අවධාරණය කර තිබූ
අන්දමට එය සැකසී තිබුඡන් සරළ පහුණුවක් හා අවම සංවිධානාත්මක බවක් ගැේවන පරිදිය.
පර්ඡේෂණාගාරව ිංදු වූ විවිධ පර්ඡේෂණ පිළිබඳ අත්දැකීම් ටට පසුව එකතුවිය. එවිට එහි මූලක
පදනම ඉඡගනුම පිළිබඳ නීති දක්වා වර්ධනය විය. මිනිස් හා සත්ව චර්යා පිළිබඳ ිංදුකළ විවිධ
පර්ඡේෂණ අත්දැකීම් ඇසුඡරන් එම නීති සකස්ව තිඡේ. නිදසුනක් ඡසේ හැඟීම් දැනීම පිළිබඳ නීතිය
මන්න් කිිංයම් චර්යාවක් යළිඳු අඛණ්ඩව ඇතිවීමට සම්බන්ධව එහි ඇති ච‍රීය සබඳතා ඉවහල්වන
බව පැහැදිල කර දී ඇත. ඡම් මන්න් චර්යා ප්‍රබ ව පා නය කිරීමට සැ සුම්ගත ක්‍රමඡේදයකට
අනුව සකස් කළ ඉඡගනුම පිළිබඳ නීති සපඡයෝගී වන බව ඡපනී ඡගොස් තිඡේ.202
ඒ ඡකඡසේ රුවද කිිංයම් පේග ඡයකු විවිධ ක්‍රියා කරන විට ඉන් අඡප්ක්ෂා කරනුඡේ ටට
අභිමත ප්‍රතිල යයි. අභිමත ප්‍රතිල අත්පත් කරගත ඡනොහැකි වී නම් ටළඟ අවස්ථාඡේදී දැක්විය
හැකි චර්යාව අනුක්‍රමඡයන් වර්ධනය ඡේ. ඡකඡනකුඡහ චර්යාව අරමුණ මන්න් සත්ඡත්ජනය කළ
හැකි ය. ඡමය අභිඡප්‍රේරණයයි අMotivate . යම්කිිං අඡයකු කිිංයම් පාාමාළාවක් ඡවඡහසවී
අධයයනය කරනුඡේ ඉන් විශිෂ්ට ඡ ස සමත්වීමටය. ටට සමාන්තරව ඡවනත් අධයයන ඒකකයක
ද ඡම් ආකාරයටම ඡවඡහස ඡගන අධයයනය කරන්ඡන් නම් ඒවායින්ද විශිෂ්ට සාමාර්ථ ැබිය
හැකි වනු ඇත. පේග යා ඡවඡහස ගනුඡේ ඉන් අඡප්ක්ෂිත නිෂ්ටාව වන විශිෂ්ට සාමාර්ථය
ැමමටය. ඡමය ද ඉඡගනීමකි. මින් පැහැදිල වනුඡේ ඉඡගනීම පිළිබඳව බන අවඡබෝධඡේ දී
පවා ඉඡගනීඡම් නීති බ පාන බවයි. ඡමහි දී ැඡබනුඡේ ප්‍රජානන අත්දැකීමකි. ප්‍රජානනය යනු
ාානයයි. දැනට තිඡබන සාධක ඡහෝ දත්ත මන්න් අභිනව දැනුමක් ැමම ප්‍රජානනයයි.
සංජානනය හැද රීඡම් දී ප්‍රජානනය ද අධයයනය කිරීම ඉතා වැදගත්ය. සංජානනය යමක් පිළිබඳ
බන යථාර්ථ අවඡබෝධය වන අතර ප්‍රජානනඡේ දී ැඡබනුඡේ ාානයයි. එය සංජානනයට වඩා
ඡවනස්ය. එඡසේම සංජානනයට විශා පිටුබ යක් ප්‍රජානනය නිසා සැ ඡසේ. විශිෂ්ට සාමාර්ථ නිසා
මානව ක්‍රියාව අරුත පිළිබඳව ඔරුන්ට ඉඡගනීමට ැඡේ. එඡසේම විවිධ ක්‍රියා හා එහි ප්‍රතිල
පිළිබඳව ඉඡගනීමට හැකි ඡේ. කිිංයම් අඡයකු ඉඡගනීම පිණිස, කරුණු ධාරණය කිරීමට,
ඉඡගනීම් කටයුතු මනාව සංවිධානය කරගැනීමට හා ඡවඡහස වී අභයාස කිරීමට සනන්දු ඡනො
වන්ඡන් නම් එවිට ඉන් ැඡබන ප්‍රතිල විශිෂ්ට ඡනො වනු ඇත. මින් පැහැදිල වනුඡේ ඉඡගනුම
පිළිබඳ නීති චර්යාව සමඟ මනාව සම්බන්ධ වන බවයි. එඡසේම එහි සංජානන හා ප්‍රජානන ක්‍රමඡේද
යන ඡදකම අඩංගු බවයි.203
යම්කිිං ඡහයකින් පේග ඡයකු ඡවඡහසක් දරා අධයයනඡේ නිරත ඡනොවී විශිෂ්ට ඡ ස
සමත් රුවඡහොත් එවිට ඡසසු අයට ිංඡතන ඡේ ස කා බැී ම වැදගත්ය. එබඳු ඡදයකින් ඒ
පේග යා බන ඉඡගනීඡමන් අත් වන ප්‍රතිල ය කුමක්ද යම් කිිංඡවකුට වංචාකාරීව විශිෂ්ට
ඡ ස සමත්වීමට හැකි ය. එබඳු තත්වයක් පවතිේදී ඡසසු අය විශිෂ්ටව සමත්වීම සඳහා එතරම්

67. 67
සනන්දුවක් ඡනො දැක්වීම සාමානය කරුණකි. එඡසේ ඡනොවන්ඡන් නම් ඒ පරීක්ෂණය ඡසසු අයඡහ
ිංතට ප්‍රිය ඡනො සපදවන එකක්වීමට පවා ඉඩ ඇත. මඡනෝ විදයාායින් දක්වන පරිදි ිංය ආහාර
ඡේ පවා අතපසු කරමින්, වයාලව වූ සටහන් පාඩම් කරමින්, අවංකව ඡවඡහස වී කැපඡවමින්
ිංදු කළ අධයයන කාර්යඡේ බිඳ වැටීමක් මින් ඇති බව බවයි. මින් මානව හැඟීම් පිළිබඳ වැදගත්
නයායක් ඉදිරිපත් ඡේ. තනතන ප්‍රජානන ක්‍රමඡේදඡේ දී ක්‍රියාව හා ප්‍රතිවිපාක අතර පැහැදිල
ඡවනසක් දිස්වන බව තහරුරු කර ඇත. මානව ඉඡගනුම තර්ක ක්‍රමඡේදයක් ඔස්ඡසේ වැඩී යයි.
විචාර පූර්වක බව යනු එකී තර්කය ඔස්ඡසේ චින්තනය ඡමඡහයවීමයි. ඉඡගනුම ැමඡම් දී ිංදු
වනුඡේ යම් විධිමත් පිලඡව කට අනුව දත්ත මනඡසේ ගබඩා කර ගැනීමයි. ඒ දත්ත අතර සබඳතා
පිළිබඳ ඡගොඩනඟා ගන්නා විධිමත් රටා හා වයුහ මත බා ගන්නා දැනුම වර්ග ඡකඡර්. යමක්
විශිෂ්ට ඡ ස ඉඡගනීම යනුඡවන් හැඳින්ඡවනුඡේ ක්‍රමවත්ව තර්ක කිරීඡම් හැකියාව බාගැනීමයි.
ඡමම තර්කය ඡගොඩනඟනුඡේ යමක් විය හැකි සම්භාවිතාව අනුවය. ඒ අනුව ඡදයක් ඇතිවීඡම් හා
පැවන්ඡම් පිළිඡව ක් ඇත. ඒ පිළිඡව අනුව තර්කය ඡගොඩනඟනු ැඡේ. අනතුරුව පිළිගත හැකි
ආකාරයට තර්කය ඉදිරිපත් කළ යුතුය. ඡමහි දී වඩා තර්කානුසාරී විය හැක්ඡක් දක්ෂම පේග යාට
බව ඡම් ක්‍රමය අනුව පිළිගැනී තිඡේ.204
ඡම් අනුව ඡවඡහස මහන්ිං වී විවිධ ස්වරූපඡේ මානිංක වයුහ ඡගොඩනැඟීඡම් කාර්යයට
ඉඡගනුම යැයි පැවඡසේ. විධිමත් හා අවිධිමත් යැයි ඉඡගනුම ඡදඡකොටසකට වර්ග ඡකඡර්. විධිමත්
ඉඡගනුම තුළදී යම් නිශ්චිත මානිංක සබඳතාවක් ඡහෝ මානිංක වයුහයක් මනඡසේ ඡගොඩනැඟීමට
ව යම් ඡකඡර්. විෂය මාළාව යනු ඒ නිශ්චිත වයුහය සඳහා වූ සැ ැස්මයි. විෂය කරුණු මනඡසේ රැස්
වනුඡේ ඡමොළ වයුහයට අනනයවූ ස්වරූපයකිනි. විෂය මාළාඡේ අන්තර්ගත දැනුම අක්ෂර භාවිතා
කර ඡල්ඛනගතව තිඡේ. එම අක්ෂර කියවීඡම්දී අකුරු හා වයාකරණ රටාඡේ සබඳතාව නිසා සංාා
ඇතිඡේ. මනස සංජානනය කර ගනුඡේ එම සංාාවය. ඡමොළඡේ භාෂාව හා දෘෂය සඳහා වූ
ප්‍රඡේශය සත්ඡත්ජනයවීඡමන් සපදින සංාා ස්නායු, ස්නායු අග්‍ර හරහා ඡමොළ අභයන්තරයට
යැඡේ. ඡමොළය තුළ ස්නායු අග්‍ර ඡදකක් අතර ඉඩකඩ අතර සංාා ගමන් ගනුඡේ රසායනික
ප්‍රතික්‍රියාවක් තුළිනි. ඒ රසායනික සන්නිඡේදනය සඳහා අවශය පමණට එහි රසායනික ද්‍රවය තිඡේ.
ස්නායු අග්‍ර ඡකළවරවූ කුඩා රඳවන තුළ ඡමකී රසායනික ද්‍රවය අඩංගුය. නියුඡරෝන සංාා
හුවමාරුව සඳහා සපකාරී ඡමම රසායනික ද්‍රවය ඡබඡහවින් සපඡයෝගී ඡේ. නියුඡරෝන අතර සංාා
ඡහෝ ඡේදනා වැනි ජවන ගමන් ගැනීඡම්දී නියුඡරෝන අග්‍ර ඡදකක් අතර හිස් අවකාශය හරහා ඡමකී
රසායනික ද්‍රවය ගමන්ගනී.එකී රසායනික ද්‍රවය මන්න් ඡමොළඡේ අදාළ ප්‍රඡේශව නියුඡරෝන කරා
නියමිත පණිරුඩ සම්ඡප්‍රේෂණය ඡේ. ඡමකී ජවන ආඡේග අImpulse හඳුනා ගනු බන්ඡන්
ඡමොළඡේ ටට නිශ්චිත ප්‍රඡේශ මන්නි.ඒ හඳුනා ගැනීම සමඟම සංජානනය කාර්ය සම්පූර්ණඡේ.205
ඡමම නියුඡරෝන පණිරුඩ හුවමාරුව ිංදුවනුඡේ අතරක් සහිතවය.කඩින් කඩ ිංදු වන
සංාා ධාරාවක් නැතඡහොත් ප්‍රවාහයක් ඡමන් නියුඡරෝන හරහා රසායනික ද්‍රවය මන්න්
සම්ඡප්‍රේෂණය ිංදු ඡේ. ඡමකී නියුඡරෝන ඡේගවත් ඡකින දත්ත හුවමාරුඡේ සීඝ්‍රතාවය අධිකය. එහි
කා ය ඡේගවත් බව නිසා ඡනො ගිනිය හැකි තරම් ක්ෂණිකය. ඡම් නිසා ඡමකී නියුඡරෝන දත්ත
ජවන් ඡපළක් ඡසේ ඇතිවූ බව සාමානයඡයන් ඕන ම අඡයකුට ඡනො දැඡන්. ස්නායුව ට
දැඡනනුඡේ අඛණ්ඩ ජවන් මාළාවක් ඡ ස ඡනොව එකම ආඡේදනය අඛණ්ඩව තිඡබන්නාක් ඡමනි.
ඡම් නියුඡරෝන සම්ඡප්‍රේෂණ කාර්යය ිංයළු ඉන්ද්‍රියයන්ඡහ අරමුණු සංජානනය සඳහා ඡපොදුය. ඡම්
අනුව ඇස, කණ, නාසය, දිව හා ිංරුර යන කායික ේවාර පිංන් හා මානිංක ේවාරඡයන් අරමුණු
ගැනීඡම්දී ජවන් ඡේගවත්ව සම්ඡප්‍රේෂණ කාර්යය ිංදු කරයි. ඡම් නිසා මානවයා දැන ගන්නා රූප,
ශේද, රස, ස්පර්ශ, ගන්ධ හා ධම්ම අරමුණුද ජවන් ප්‍රවාහයක් පමණි. ජවන් ප්‍රවාහයක ඇත්ඡත්
දත්ත සමුදායක් පමණි. ඡම් නිසා ඡ ෝකය පිළිබඳ දැනගැනීම යනු අරමුණු පිළිබඳව ඇතිවන ජවන්
ආඡේග ප්‍රවාහයක් වටහා ගැනීම පමණි. තර්කනය වශඡයන් හඳුවනුඡේ ඡමකී ජවන් දත්ත ප්‍රවාහය
ිංදු වන හැඩත යයි. නිතරම පළමු ජවනයට අනුව ටට සැසඡඳන ඡසේ ඡදවන ජවනය ආදී

68. 68
වශඡයන් කිිංයම් තාර්කික අLogical systems පිළිඡව කට අනුව සම්ඡප්‍රේෂණ කාර්යය
සංවිධානාත්මකව ිංදු ඡේ. සංජානනඡේ දී වැදගත් වනුඡේ ඡම් සංවිධාන රටාඡේ විවිධ සබඳතා
අවඡබෝධ කරගැනීමයි.206
1.10.ස්නායු පේධතියහා මස්තිෂ්ක වයුහය
ස්නායු නම් මිින ඡ ස එකතුව පවතින නියුඡරෝන තන්තුය. මානව ිංරුඡර් ස ම ඡකොටසක්
පාසාම ඡම්වා පැතිරී පවන්. දැනීම් ප්‍රතිග්‍රාහක, සම, මාංශඡප්ශි සහ අභයන්තර ඉන්ද්‍රියයන්හි ස්නායු
වයාප්තය. අභයන්තර ඉන්ද්‍රියන්හි ිංට කඡශේරුකා සුෂුම්නාව සහ ඡමොළය දක්වා අභිවාීම
අAfferent අඉන්ද්‍රිය සංඡේදක ස්නායු යැයි හැඳින්ඡවන ඡම් ස්නායු මන්න් ශරීර පර්යන්තඡේ ිංට
විවිධ දැනීම් ඡතොරතුරු රැඡගන යයි. සම්පර්ක සම්ඡප්‍රේෂණ ස්නායු ඡමොළය දක්වා සහ කඡශේරුකා
සුෂුම්නාඡේ ිංට මාංශ ඡප්ශි දක්වා සහ අභිවාීම අචා ක ස්නායු නමින් හැඳින්ඡවන ඉන්ද්‍රියයන්
දක්වා ඡතොරතුරු රැඡගන යයි. ස්නායු වස ඡේහ දිගු ස්නායුව එක්තරා ඡකොටසක් ඡනොඡේ.
නමුදු ඒවා වර්ග වී ඇත්ඡත් කඡශේරුකා සුෂුම්නාව ආසන්නඡේ ඡහෝ ඒවා අස දැකිය හැකි
නියුක්ඡ යි අNuclei ඡහෝ ගැංහලයා අGanglia නමැති ස්නායු වස වර්ග සමඟ එකට
එක්වය.207
ස්නායු පේධතිඡේ ිංයළු ඡකොටස් අභයන්තර සබඳතාවලන් යුක්තය. ඒ ඡකඡසේ රුව ද යම්
අරමුණක් සඳහා වයවච්ඡේදක ස්නායු පේධතිය පිළිබඳ සාකච්ාාව දී පහත සඳහන් ආකාරයට
එහි අංශ සහ සප අංශ ඡබදා ඡවන්කර දැක්වීමට සත්සුක ඡේ. ප්‍රධාන වශඡයන් ස්නායු පේධතිය
මධය ස්නායු පේධතිය අCentral Nervous System ; CNS හා පර්යන්ත ස්නායු පේධතිය අ
Peripheral Nervous System ; PNS යැයි ප්‍රධාන ඡකොටස් ඡදකකට ඡබඡේ. මධය ස්නායු
පේධතිය යළි ඡකොටස් සුෂුම්නාඡේ අන්තර්ගත ිංයළු ස්නායු මධය ස්නායු පේධතිය තුළ
අන්තර්ගතය. එඡසේම එහි වැදගත් හා ප්‍රධානතම වන ශාරීරික ස්නායු අඩංගුය. ිංරුඡර් මධයය හා
ශාරීරික ක්‍රියාව ඒකාබේධ මධයස්ථානය ඡ ස හා ිංරුඡර් විවිධ ක්‍රියාදාම පිළිබඳ සම්බන්ධීකරණ
ිංදු වන ස්ථානය ඡ ස මධය ස්නායු පේධතිය ඉතා වැදගත් ඡමඡහයක් ඉටු ඡේ. එය
මස්තිෂ්කඡයන් හා කඡශේරුකාව තුළින් ගමන් කරන සුෂුම්නාඡවන් සමන්විතව ඇත. යමක් පිළිබඳ
ිංතිවිල්ඡල් ඡයදී ිංිනයදී පර්යන්ත ස්නායු පේධතිය වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. එය මන්න්
ඡේහ පර්යන්තඡේ අපිටත ඡකොටස්ව ඡතොරතුරු බාදීම හා බාගැනීම ිංදුඡේ.එය ස්නායු
තන්ූ වලන් සමන්විතය. එම ස්නායු තන්තු මධය ස්නායු පේධතිඡේ ිංට වස හා සම්බන්ධව
ඇත.208 ඡම් වස විවිධ ශක්ති අප්‍රතිග්‍රාහක වස හැඩත ව ට සංඡේදීය. එඡසේම ඡම් වස
මාංශ ඡප්ශි හා ිංරුඡර් ච න ඡහෝ රසායනික අඅපසාීම වස බ ප ම්ව ට අනුව ඡවනස් වන
ග්‍රන්ිර ව ටද සංඡේදීය. පර්යන්ත ස්නායු පේධතිඡේදී ප්‍රමුඛවනුඡේ ශරීරඡේ අඡනකුත් ඡකොටස්ව
ිංට ඡමොළය හා කඡශේරුකා සුෂුම්නාව කරා යන ස්නායුය. පර්යන්ත ස්නායු පේධතිය ද තව වරක්
ඡේහික පේධතිය අSomatic System හා ස්වයංසාධක පේධතිය අAutonomic System යනුඡවන්
ඡකොටස් ඡදකකට ඡබඡේ. ඡේහික පේධතිඡේ ස්නායු මන්න් පණිරුඩ හා විවිධ සංඡේද අදැනීම්
ප්‍රතිග්‍රාහක, මාංශඡප්ලි, ශාරීරික පෘෂ්ාය කරා රැඡගන යයි. ස්වයංසාධක පේධතිඡේ ස්නායු
අභයන්තර ඉන්ද්‍රියයන් කරා දිඡේ. එමන්න් ශ්වසනය, හෘද ස්පන්දනය, ආහාර ජීර්ණය බඳු ිංයළු
ශාරීරික කෘතයයන් පා නය ඡකඡර්. ස්වයං සාධක පේධතිය චිත්තඡේගව ප්‍රධාන භූමිකාව රඟ
දක්වනු බයි.209
ඡේහික පේධතිඡේ ස්නායු මන්න් සම, මාංශ ඡප්ලි හා මධය ස්නායු පේධතිඡේ සන්ධිස්ථාන
ආදිඡේ ිංට සම්ඡප්‍රේෂණය කරන බාහිර සත්ඡත්ජන පිළිබඳ ඡතොරතුරු නිසා මානවයාට දැඡනන
ඡේදනාව, ී ඩනය හා සණුසුම ආදී විවිධ ඡේ පිළිබඳ වැටීමමක් අඅවදිවීමක් ඔරුන් තුළම ඇතිඡේ.

69. 69
ඡේහික ස්නායු පේධතිය මන්න් එඡසේම ආඡේග මධය ස්නායු පේධතිඡේ ිංට ආපසු ක්‍රියාව අරඹිය
යුතු ඡේහ ඡකොටස් කරා සන්නිඡේදනය ඡේ. ඉච්ාානුග අවස්ථා සඳහා මානවයා භාවිතා කරන
ිංයළු මාංශ ඡප්ලි ඒ හා සමානවම අනිච්ාානුග ක්‍රියා සඳහා අංග විනයාසය සහ සමබබරතාව අනුව
යථාවත් කිරීම ඡමඡහයවීමට ද ඡමකී ස්නායුව ට හැකියාව තිඡේ. චා ක ස්නායුව ආඡේග
වාහක අග්‍ර ඡසසු ස්නායු ඡසේ ඡනොඡේ. ඒවා මාංශඡප්ශිව නිශ්චිත සුවිඡශේෂිත ිංයුම් අසංඡේදී
ක ාපව ට සම්බන්ධය. ස්නායු සම්ඡප්‍රේෂණඡේදී ආඡේග වාහක අග්‍රව පිහිින කුඩා බිබිලව ිංට
ඇිංිනල් ඡකෝී න් නිදහස්වීම සත්ඡත්ජන මන්න් මාංශඡප්ලි අඒකමිතිකව සංඡකෝචනයට
ඡහේතුවයි.210
ඡමොළඡේ ිංට කඡශේරුකා සුෂුම්නාව තුළින් සංගත ඡ ස එකට එක් වී ිංරුඡර් ඡනොඡයකුත්
ඡකොටස් කරා ස්නායු තන්තු දිඡේ. කඡශේරුකා සුෂුම්නාව ආරක්ෂා වී පවතිනුඡේ පිට ඡකොන්ඡේ
ඡකොඳු ඇට ඡපඡළේ ඇති ස ම පැත්ඡතන්ම වට වූ අස්ිර පරුක් අතරින් ඡමය ඡමොළය දක්වා වැටී
ඇති බැවිනි. ඇතැම් ඉතා සරළ සත්ඡත්ජන සඳහා ැඡබන ප්‍රතිචාර පවා කඡශේරුකා සුෂුම්නාව
මන්න් අනුපිළිඡවළින් රැඡගන යයි. නිදසුනක් ඡ ස දණහිඡසේ ඇතිවූ ගැස්මක දී රුවද කකු
විස්තරණය වීඡම් ප්‍රතිචාරය දක්වයි. එඡසේම ඡමම ප්‍රතිචාරයම දණහිස් වැස්ඡම් වූ ස්නායු බේධව
ඇති බ නහර ඇබයකට තට්ටුකිරීඡමන් දැකගත හැකි ය. වවදයවරු සුෂුම්නාඡේ ප්‍රන්ක
කාර්යක්ෂමතාව නිර්ණය කිරීම සඳහා ඡම් පරීක්ෂණ නිතර ිංදු කරති. ඡම් ප්‍රන්කව ස්වභාවික
කෘතයය නම් ගුරුත්වාකර්ෂණ ශක්තිය නිසා දණහිස නැම්ම ළන්න් පාදය දික් කිරීඡමන් ජීවියා
ස්ථාවරව තැමමට කරන ව යමයි. දණහිඡසේ ස්නායුබේධ බ නහර නැමීම් සහිත ච න බා ඡේ.
සම්බන්ධිත මාංශඡප්ශි තුළ එේබුණු සංඡේද ස්නායු මන්න් පණිරුඩයක් ආවාීම ස්නායු හරහා
කඡශේරුකා සුෂුම්නාව ඡවත සම්ඡප්‍රේෂණය ඡකඡර්. එඡසේම ආඡේග වාහක මන්න් යළි ආවාීම ස්නායු
ව ිංට මාංශඡප්ශි කරා දිඡවන චා ක නිඡරෝන දක්වා පණිරුඩ සම්ඡප්‍රේෂණය ඡේ. ස්නායු ආඡේග
ක්ෂණිකව ගමන් කරනුඡේ කඡශේරුකා සුෂුම්නාව ඡවත සම්ඡප්‍රේෂණය කළ හැකි ඡසේ එම සම්පර්ක
සෘජුව සම්බන්ධව පවතින නිසාය. චා ක නියුඡරෝන ආඡේග වාහකව පණිරුඩ ගමනාගමනය
ඡදපසටම යා හැකි ඡසේ විස්න්රණය ඡකඡර්.211
එඡමන්ම ඡමොළඡේ ිංට පැමිඡණන ඡම් ප්‍රතිචාර තනිව කඡශේරුකා සුෂුම්නාව තුළ කිිංදු
ආධාරයක් රහිතව දක්නට ැබිය හැකි ය. එය සාමානයඡයන් ඉහළ ස්නායු මධයස්ථානව ිංට
පැමිඡණන පණිවිඩ අනුව සස් පහත් ඡකඡර්. යම් අඡයකුඡහ ඡද අත් එකතු කිරීමට ඡමොඡහොතකට
ඡපර දණහිස නැවන්ම් සහිත ච න බාඡදන බව වටහා ගත හැකි ය. ඡමහි දී විස්තාරණ ච න
වැඩි කර දැක්ඡේ. ප්‍රන්ක ක්‍රියා සංඡච්තනිකව වැළැක්වීමට අවශය වූ විට හරියටම ටට ඡපර
වවදයවරයා ස්නායු බේධයට තට්ටු කරයි. එවිට යඡමකුට එය කළ හැකි ය. මූලක යාන්ත්‍රණය
ඡගොඩනැඟී ඇත්ඡත් කඡශේරුකා සුෂුම්නාව තුළිනි. නමුදු එඡසේ රුවද එය ඡමොළඡේ පා නයට
යටත්ය. සරළම ප්‍රන්ක ක්‍රියාව දී එඡසේම ආවාීම ස්නායු එක්වරක් ඡහෝ වැඩිගණනක් කඡශේරුකා
සුෂුම්නාව සමඟ සම්බන්ධ වී පවන්. ඇතුළට එන හා පිටතට යන ස්නායු අතරතුර ටට මැදිහත් ඡේ.
නියුඡරෝන සම්බන්ධකාරක වර්ධන ශකයතාඡේ ඡබොඡහෝ සංකීර්ණ ප්‍රන්ක ක්‍රියාකාරකම් ඇත. ඒ
තුළ වූ ඉන්ද්‍රීය සංඡේදන මන්න් එන ස්නායු ආඡේග ඇට සැකිල්ඡල් මාංශඡප්ශි කරා ළඟාඡේ.
මූලක නියුඡරෝන ප්‍රන්ක ක්‍රියා තුනකි. එමන්න් කඡශේරුකා සුෂුම්නාඡේ පිවිසුම් මට්ටම න්රණය ඡේ.
ඡම් චා ක ප්‍රන්ක ක්‍රියා හටගැනීම පිළිබඳ වැටීමමක් එවිට ඇති ඡේ. මන්ද ඡම් ආඡේග මස්තිෂ්කය
අර්ධ ඡගෝළ කරා ආඡරෝහණ පථය යන මඟ ඔස්ඡසේ එඡසේම ළඟාවන බැවිනි. එය කඡශේරුකා
සුෂුම්නාව මධයය අස ඇති H-හැඩඡේ අංශයක අළුපැහැ ඡභෞතික ද්‍රවය ඇත. ඡම් අළු පැහැ
ඡභෞතික ද්‍රවය වස ඡේහඡේ විශා ඡ ස අන්තර්ගතය. එඡසේම ඒවාඡේ විවිධ අභයන්තර
සබඳතාද ඇත.212

70. 70
ස්නායු පේධතිඡේ මානිංක අනුරූපිත හැඩඡේ මූලක ආකෘතිය හඳුනා ගැනීඡම් දී ඡමය
ඉතා වැදගත්ය. මන්ද ඡබොඡහෝ විඡශේෂිත ආකෘතික සබඳතා වයක්ත චර්යා පිළිබඳ අධයයනයන්හිදී
සාකච්ාාවට ගැඡනන බැවිනි. ස්නායු පේධතිඡේ ඡම් හැඩත අංශභාග ඡරෝගයට හා ස්නායු ඡරෝග
ව ට ප්‍රතිකාර ඡසොයන ස්නායු විදයායින්ට අතයවශයය. ස්නායු පේධතිය විශාලත වූ එකක හා
සප ඒකක ප්‍රමාණයකින් සංවිධානය වී තිඡේ. එඡසේම ඒවා යළිත් ඡබඡදමින් ඉතාම කුඩා අණුක
ඒකක දක්වා විඡදදනය විය හැකි ඡ ස සකස්ව තිඡේ. විශිෂ්ටතා එම පේධතිඡේ ස ම සපාංගයකම
විඡශේෂ කාර්යයන් හා මුළු පේධතිය තුළ විවිධ ඡකොටස් අතර සබඳතා නිශ්චය කර තිඡේ.
කඡශේරුකාව තුළින් යන සුෂුම්නාව හැර පර්යන්ත ස්නායු තුවා වීඡමන් පසුවද යළි ප්‍රකෘතිමත්
විය හැකි ය. එම අතක ඡහෝ පාදයක අංශභාගය යළි සුවපත් විය හැකි ය. පර්යන්ත ස්නායු
කැී ඡමන් පසුවද යල එහි සංඡේදනා දැනීම යථා තත්වයට පැමිණය හැකි ය. නමුදු කඡශේරුකා
සුෂුම්නාඡේ කාර්යය අඩා වීමක් ඡහෝ බරපත තුවා යක් නිසා හානිවීමක් වැනි තත්වයකදී නම්
මීට ප්‍රතිවිරුේධ ක්ෂණ ඇති ඡේ. ස්නායු සම්බන්ධතා හා එහි ක්‍රියාකාරීත්වය තිරිංග පේධතිය,
ඡරෝද ආදිය සහිත සංකීර්ණ යන්ත්‍රයක ඒක ිංදු කරන යාන්ත්‍රික ක්‍රියාකාරීත්වයට සමානව විග්‍රහ
කළ හැකි ය.213
මස්තිෂ්ක අර්ධඡගෝ අමස්තිෂ්කය තුළ එකට එක්ව පවතින බව දන්නා මස්තිෂ්කය තුළම
ඉතා වැඩි ප්‍රමාණයක් සංස්ථාපනය ඡකොට තිඡේ. ඡමොළඡේ ඉදිරිපස පිහිින කුඩා ඡකොටස් සහ එහි
ිංයළු පැතිව ිංට පිටතට විහිඡදන බැතනනය, ඒ මන්න් දෘෂ්ථීපථයට ඡපඡනන හාත්පස පිහිින සහ
ඉන් ආවරණය වන ිංයළු ඡදයින් ඉතා වැඩි ප්‍රමාණයක් ඒවාට අනුයුක්තව ඇත. ඡමොළඡේ ඉදිරි
ඡකොටස තුළ වූ වයුහයන්හි දක්නට ැඡබන අනුපිළිඡවළ අනිවාර්යඡයන්ම ඡමොළ මධයය හරහා
හරස්කඩක් ඡ ස දැක්විය හැකි ය.මානව මධය ස්නායු පේධතියට අයත් සප අංශ හා ඒවාඡේ
කෘතය ඡමහි දැක්ඡේ. කඡශේරුකා සුෂුම්නාඡේ ඉහළ ඡකොටඡසේ මධය ස්නායු පේධතිය පිහිටා තිඡේ.
ඡමහි ඉහළින් ඇත්ඡත් මස්තිෂ්කයයි අCerebrum . එහි පෘෂ්ාය මස්තිෂ්ක බාහිකඡයන් (Cerebral
Cortex) නිර්මිත වී ඇත. සංඡේදනා සංජානනය, ඉච්ාානුග ක්‍රියා ච න, ඉඡගනුම, ස්මෘතිය, ිංන්ම,
හැඟීම්, විාානය වැනි ක්‍රියා මින් ඡමඡහයවනු ැඡේ.214 ඡේහ කැඡ ෝසය අCorpus Callosum
ටට පහළින් පිහිටා තිඡේ. එහි තන්තු මස්තිෂ්ක අර්ධ ඡගෝ ඡදක සමඟ සම්බන්ධවී පවන්. තැ මස
අThalamus ඡමොළය මධයඡේ පිහිිනඡේය. මස්තිෂ්ක බාහිකය ඡතක් වූ සංඡේද ප්‍රතිචාර ස්ථාන මඟ
ඡමයයි. හයිඡපොතැ මස අHypothalamus තැ මසට යිනන් පිහිටා ඇත. අන්තරංග අිංරුර
ඇතුළත වූ අංග පා නය කිරීම, සණුසුම, පරිවෘත්තිය සහ අන්තරාසර්ග බඳු ඡේහික කෘතය
සංතු නය කිරීම ඡමහි කාර්යයි. පිිනයුටරි ග්‍රන්ිරය අPituitary Gland පිහිිනඡේ ඡමොළ මධයඡේය.
ඡමය අන්තරාසර්ග ග්‍රන්ිරයකි අEndocrine Gland . කඡශේරුකා සුෂුම්නාවට ඉහළින් විතංිංකා
අජා ාකාර සක්‍රියන පේධතිය අReticular Activating System පිහිිනඡේය. ඡමය මස්තිෂ්ක
බාහිකඡේ වූ පළුල් පරාසයක සක්‍රියන ප්‍රඡබෝධමත් කිරීඡම් පේධතියයි. හිස පිටුපස අනුමස්තිෂ්කය
අCerebellum පිහිිනඡේය. මාංශ ඡප්ශි ස්වභාවය, ඡේහ සමතුලත බව, ඉච්ාානුග ච න
සමාඡයෝජනය අඇන්ල හා මහපටැන්ල් බඳු ඡමමන්න් පා නය වන කෘතයයන්ය. මමජාව
අMedulla කඡශේරුකා සුෂුම්නාඡේ මැද පිහිිනඡේය. එහි කාර්යයන් නම් කපා ස්නායු අතරින්,
ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාසය, ගිී ම, ආහාර ජීරණය, හෘද ස්පන්දනය ආදී බහිර්ගත ක්‍රියාව බාරදූර
පා නය ඡමඡහයවීමයි. ඡසේතුව අPons කඡශේරුකා සුෂුම්නාව සඩ පිහිටා තිඡේ. මස්තිෂ්ක අර්ධ
ඡගෝළ සම්බන්ධ කරමින් ඡමහි ිංට තන්තු සම්න්ධව ඇත. කඡශේරුකා සුෂුම්නාඡවන් අSpinal
Cord ස්ථානීය ප්‍රන්ක ක්‍රියා, චා ක සහ ඉන්ද්‍රීය ආඡේග සන්නයන ිංදු ඡේ.215
මිනිස් ඡමොළය තුළ ස්නායු හා ස්නායු ඡසස බිලයන දස දහසකට අධික ප්‍රමාණයක් යම්
ඡකඡනකුඡහ සපඡත්දීම පිහිටා තිඡේ. එම ස්නායු හා ස්නායු වස සපතට ඡපර වර්ධනය ඡේ.
සපතින් පසුව වර්ධනයවීම නවන්. සපතින් පසුව ස ම දිනක් පාසාම ස්නායු වස දස දහසක් මිය
යයි. මිය යන ප්‍රමාණය ඡමොළඡේ අන්තර්ගත මුළු ස්නායු හා ස්නායු වස ප්‍රමාණය අනුව

71. 71
බැතනවිට ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයකි. එඡසේම මිය යන ප්‍රමාණයට සාඡපක්ෂකව යළි ස්නායු ඡහෝ ස්නායු
වස සපතින් පසුව අළුතින් වර්ධනය ඡනොවන නිසා ජීවත්වන ස ම ඡමොඡහොතක් පාසාම අපඡහ
ඡමොළ වස මිය යමින් පවතින බව පැහැදිලය. අනුක්‍රමඡයන් වියපත් වීඡම් දී ඡමොළය මිය යනවා
යන්ඡන් අරුත නම් සපන් ඡමොඡහොඡත් පටන් ස ම අඡයකුම මිය යමින් ජීවත්වන බවයි. ඡකඡනකු
තරුණ විය ඡගවා වැඩිහිින වියට එළමටඡම් දී ඡබොඡහෝවිට නිර්මාණලිී ආකල්ප ඇතිවීම අවම
වනුඡේ ඡමොළඡේ අන්තර්ගත ඡබොඡහෝ ස්නායු වස ප්‍රමාණයක් ඒ වන විට මියඡගොස් ඇති
ඡහයිනි. සාමානයඡයන් වයස අරුරුදු හැත්ත වක පමණ වන පේග ඡයකුඡහ එඡසේ මිය ඡගොස්
ඡහෝ හානියට පත්ව ඇති ස්නායු වස ප්‍රමාණය ඡමොළඡේ ඇති මුළු ස්නායු වස ධාරිතාඡවන්
2.5% පමණ ඉතා කුඩා ප්‍රතිශතයක් වන බව ස්නායු විදයායින් විිංන් ඡසොයා ඡගන තිඡේ.216
මානව ඡමොළඡේ ඒකඡක්න්ද්‍රික ස්තර අConcentric Layers තුනක් ඇත. එනම්
මස්තිෂ්කය, අවයව පේධතිය සහ මධය ක්ෂයයයි අCentral Core . ප්‍රාථමික ක්ෂයය සහ අවයව
පේධතිය අLimbic System මුළු මනින්ම මීට අයත්ය. මස්තිෂ්කඡේ ප්‍රාථමික මධය ක්ෂයඡේ
අPrimitive Central Core සමතුලත පා නය සහ මාංශඡප්ලිමය සමාඡයෝජනය මින් ඉටු ඡේ.
තැ මසය සංඡේද ඉන්ද්‍රිය ඡවත පැමිඡණන පණිවිඩ සඳහා විදුල යතුරු පවරුවක කාර්යය ඉටු
ඡකඡර්. ජීවිතය පවත්වා ගැනීඡම් පරිවෘත්න්ය ක්‍රියා හා ඡේහ සණුසුම පා නය වැනි අන්තරාසර්ග
කෘතය හයිඡපෝතැ මස මන්න් නියාමනය ඡේ.217 අවයව පේධති චිත්තඡේග හා කා ානුක්‍රමික
ක්‍රියා සමඟ සම්බන්ධ වී පවන්. මස්තිෂ්ක වස ආවරණය වී ඇති පිටත ස්ථරය මස්තිෂ්ක
බාහිකයයි. එඡසේම එය සංඡේදනය ඡල්ඛනගත කළ, ඉච්ාානුගත ක්‍රියාව ට මු පිරීම, න්රණ
සකස් කිරීම සහ මතක රැස් කර තබා ගැනීම ආදී ඉහළ මානිංක ක්‍රියාකාරකම්ව මධයස්ථානයයි.
පරිණාමවාදී ක්‍රියාතුළ ඡමොළඡේ ඉදිරිපසට වඩා පසුව සංවර්ධනයවූ මස්තිෂ්කය මානිංක
ක්‍රියාකාරකම්ව ප්‍රන්ක ඡනො වූ ක්‍රියාව මධයස්ථානය ඡේ. එහි පහළ මට්ටඡම් සත්ව වර්ගව ිංට
ඉහළ මට්ටඡම් සත්ව වර්ග ව දක්වා ප්‍රඡදදනය වූ ස්වරූපයක් දක්නට ැඡේ.218
සමහර ප්‍රන්ක කඡශේරුකා සුෂුම්නා මට්ටම අස දී ඡම් වර්ගඡේ කවයක ඡකොටසක් මන්න්
පා නය ඡේ. නිදසුනක් ඡසේ හදිිං අනතුරකට ඡගොදුරුවීම නිසා ඡදපා පණ නැති ඡරෝගිඡයකු
පිළිබඳ කාරණයක දී ඡමන් කඡශේරුකා සුෂුම්නාව කළ යුතු ඡේ දන්වමින් ඡමොළය මන්න් එය
ඡමඡහයවනු ැඡේ. එඡසේම දණහිස ගැස්සීම බඳු ප්‍රන්ක ක්‍රියා ආදී කෘතය කඡශේරුකා සුෂුම්නාව
මන්න් ිංදු වනුඡේ ඡමොළඡේ ඡමඡහයවීම අනුවය. නමුදු ඡබොඡහෝ ක්‍රියාකාරකම් ඡමොළය කරා යන
ස්නායු ආඡේග සම්ඡප්‍රේෂණය සමඟ සම්බන්ධ ඡේ. ඡමොළඡේ දී ිංයළුම වර්ගඡේ සංකීර්ණ අන්තර්
ක්‍රියා සමඟ ඡවනත් නියුඡරෝන ක්‍රියා ිංදු ඡේ. ඡම් අන්තර්ක්‍රියා අවමව පමණක් සම්බන්ධව පවන්.
ඡමොළඡේ ඉදිරි ඡකොටඡසේ අඇවිදීඡම් දී වැනි ඡබොඡහෝ ප්‍රාථමික ඡකොටස් ඡහෝ සංඛයාත්මක
පැටී ම් ඇති පරිපථ හරහා ඡමොළඡේ ඉහළ ඡකොටස්ව දී අ ිංන්ඡම්දී වැනි සහ ප්‍රශ්න විසඳීඡම් දී
වැනි ඒවා අවශය ඡේ.219
එඡසේම කඡශේරුකා සුෂුම්නාවට අයත්වන හිස්කබඡල් අස්ිර ඡමොළ වයුහ ඇතුළත් කළ
හැකි තරම් විශා වී තිඡේ. එහි ශරීරය හා සම්බන්ධවන ිංයළු ආඡරෝහණ හා අවඡරෝහණ ස්නායු
තන්තු අන්තර්ගතය. ඒ සමඟ ඡමොළඡේ ඉහළ වයුහ ඇතැම් වැදගත් ස්නායු වස මධයස්ථාන
නයෂ්ිනය ඉතා ඡහොඳින් සුරක්ෂිතවන පරිදි නිම වී ඇත. පරිණාමවාදී දෘෂ්ින ඡකෝණය අනුව ස කා
බැී ඡම් දී ඡමොළඡේ ඉදිරි ඡකොටස ඡමොළඡේ ඇති පැරණිම ඡකොටස බව පිළිගැඡන්. එහි
අන්තර්ගත වයුහය අනුව සැ කීඡම් දී අ ඡසොයාඡගන ඇති පරිදි ිංයළු පෘෂ්ාවංශිකයන්ඡහ
සංකීර්ණ ප්‍රන්ක ක්‍රියා මින් පා නය කරනු බන බව ඡපනී ඡගොස් ඇත. නිදසුන් ඡ ස ශ්වසනය,
හෘද ස්පන්දනය, ඡේහ තර ව සමබරතාව, සෂ්ණත්වය හා කුසගින්න ආදී ජීවිත අවශයතා මින්
නඩත්තු වන බව පැහැදිලය. ඡමොළ ඉදිරිපස මන්න් පා නය වන ක්‍රියාකාරකම් කඡශේරුකා
සුෂුම්නාව මන්න් පා නය කරනු බන විවිධ ක්‍රියාව ට වඩා ඡබොඡහෝ ඡසයින්ම සංකීර්ණය. නමුදු

72. 72
එය ඡම් දක්වා ප්‍රකෘතියට තරමක් දුරට පරාවර්න් ස්වභාවයක් ඡගන ඇත. එය ස්නායු සබඳතා සමඟ
ඡමොළඡේ ඉදිරි ඡකොටස විශා ඡ සට ස්වයංිංේධ ඡ ස ස්ථාපිතව ඇත.220
ඡමොළ වයුහය විශ්වාස කළ ඡනොහැකි තරම් සංකීර්ණය. දැනට ඡපඡනන අන්දමට වසර
ිංය ගණනක ිංට ඡම් දක්වා පර්ඡේෂකයින් ස්නායු අන්තර් සබඳතා පිළිබඳ ඡසොයා ගැනීමට
සත්සහ දරා තිඡේ. ඇතැම් ඡමොළ වයුහ පැහැදිලවම සීමාංකනය කර ඇත. ඡසස්ස අනුක්‍රමඡයන්
එකිඡනක සමඟ ඒකාබේධ කර ඇත. ඒවාඡේ සීමා මායිම් නිවැරදි ද සහ ස්නායු කෘතය එමන්න්
පා නය කළ හැකි ද යන කරුණු සැ කිය යුතු තරම් විවාදාපන්නය. මානව ඡමොළඡේ ඒක
ඡක්න්ද්‍රික ස්ථර තුන ිංන්ඡම් කාර්යය සඳහා සපකාරී ඡේ. එම ස්ථර තුන නම් ප්‍රාථමික මධය
ක්ෂයය, පශ්චාත් කාී න පරිණාමී අවධියක ිංට පැමිඡණන එහි සාරය වූ අවයව පේධතිය හා
මස්තිෂ්කය ඡේ. මස්තිෂ්කය පශ්චාත් කාී න පරිණාමී අවස්ථාව දී සංවර්ධනයට පත්ව ඇත.
එඡසේම ඡමය ිංයළු සසස් මානිංක කෘතය මධයස්ථානය ඡසේ ක්‍රියා කරයි. සංජානන ප්‍රතිචාර අනුව
ඡවනස් ඡේ. සංජානන ප්‍රතිචාර අනුව සකස් වන පරිසරයතුළ ඡබොඡහෝ සංකීර්ණ නිර්මාණලිී
ිංන්ම් දක්වා සසස් මානිංක කෘතයව ට අනුව ඡමොළය ක්‍රියාකරයි.221
ඡමොළඡේ ඉදිරිපස ඡබොඡහෝ ඡකොටසක් අයත් මධය ක්ෂයයටයි. හිස් කබ ටම ඇතුළත්
කඡශේරුකා සුෂුම්නාඡේ පළමු සුළු ඡකොටඡසේ විශා නය මමජාව නමින් හැඳින්ඡේ. මමජාව පටු
වයුහයකි. අඅඟල් 1.5පමණ දිගින් යුතු වූ එය ශ්වසනය සහ ඇතැම් ප්‍රන්ක ක්‍රියා සපකාරඡයන්
ජීවිතය නඩත්තු කරන ඌර්ධාකාර අංග විනයාසයක් සහිත වූ ඉන්ද්‍රියකි. එඡසේම ඡමකී ස්ථානය
කඡශේරුකා සුෂුම්නාඡේ ිංට පැමිඡණන, ඡමොළය හරහා ඡමොළඡේ දකුණු පස ිංට පැමිඡණන
සංඡේද ආඡේග සහ ිංරුඡර් වම් පස පා නය කරනු බන සහ ඡමොළඡේ වම් පස ිංට පැමිඡණන
සංඡේද ආඡේග මන්න් ිංරුඡර් දකුණු පස පා නය කරනු බන අවඡරෝහණ සම්පාතයක් ඇති
ප්‍රධාන ස්නායු පථයකි. ඡමොළඡේ ඉදිරිපස ඡකොටඡසේ ඡගොඩනැඟී සම්බන්ධිතව ඇති මමජාව
නැමැති කුඩා ඡකොටස සංචලත වයුහය නම් අනුමස්තිෂ්කයයි. ඡමකී අනුමස්තිෂ්කය චා ක
සමාඡයෝජන පා නය කිරීම සමඟ ප්‍රාථමිකව සම්බන්ධ ඡේ. එහි වයුහය මිනිසුන්ද ඇතුළත්ව
ක්ී රපායීන් වැනි පහළ මට්ටඡම් පෘෂ්ා වංශිකයින්ට අනයි හා මාළු බඳු ඡබොඡහෝ දුරට සමානය.
විඡශේෂිත සංච න බාහිකඡයන් ආරම්භ ඡේ. නමුදු ඒවාඡේ සමාඡයෝජනය සහ යථාවත් කර ගැනීම
මස්තිෂ්කඡේ පිටත පරිසරය මත පදනම් වූ සබඳතාවයකි.222
වියපත්වීම සමඟම ඡකඡනකුඡහ නිර්මාණලිී හැකියාව ක්‍රමඡයන් අු වීමට ඡමොළඡේ
ඡම් ස්නායු වස ස්වභාවිකව මිය යාම ඡහේතු ඡේ. ඡවනත් මානව ඡේහ ඡකොටස් විනාශ වීමට
ඡහෝ ී න වීමට සාඡප්ක්ෂකව අළුතින් නිර්මාණය වන නමුදු ඡමොළඡේ ස්නායු වස ඡමඡ ස
යළි සත්පාද ඡනොඡේ. ඒ නිසා මිය යන ස්නායු වස ව ට ගැ ඡපන පරිදි යළි ඡවනත් ඡේහ
ඡකොටසක් සත්පාද කිරීඡම් හැකියාවක් ජීව විදයාත්මකව මානවයාට නැත. ඡම් නිසා වියපත් වීමත්
සමඟම මිය යන ඡම් ස්නායු වස නැවත පනරුත්ථාපනය වීමට අවකාශ ඡනො සැ ඡසන බැවින්
මිනිසාඡහ ඡභෞතික වූ මරණය මන්න් පැරණි වාසස්ථානය ඡවනුවට නව වාසස්ථානයක් වූ නව
ිංරුරක් හා මනසක් බා ගැනීමට හැකියාව ැඡේ. එම නිසා මරණය සපත ඡමන්ම ජීව
විදයාත්මක අවශයතාවයක් සහිත වූ ඡදයක් බව වටහා ගැනීමට ඡමය ඉතා ඡහොඳ සාධකයකි.223
මරණය යම් ජීවිඡයකුඡහ ජීව විදයාත්මක ක්‍රියාවලයට විරාමයකි. සපත යම් ජීවිඡයකුඡහ ජීව
විදයාත්මක ක්‍රියාවලයට නව ඇරඹුමකි. එනමුත් මරණය හා සපත අතර සබඳතා ව කිිංදු
ඡභෞතික හැඩත යක් ජීව විදයාත්මක ක්‍රියාවලය මන්න් අනාවරණය ඡනො කරයි. ඡභෞතික සාධක
මන්න් තහරුරුකළ ඡනොහැකි රුවද මරණය හා සපත අතර නිශ්චිත සබඳතාවක් පවතින බව
පැහැදිලව ඡපඡන්. යම් පේග ඡයකුඡහ ඡපෞේගලක අනනයාතාව අPersonality මන්න් ඡපන්නුම්
කරනුඡේ මරණය හා සපත අතර පවතින ඡම් නිශ්චිත සබඳතාඡේ ජීව විදයාත්මක හැඩත යයි.
යම් ඡකඡනකු සපන් පසුව ඡබොඡහෝ දුරට පේග ඡපෞරුෂය සකස්වීම සඳහා පරිසරය, සාමාජීක

73. 73
හා අධයාපනික පසුබිම ආදී ඡේ බ පානු බන බව සතයයකි. නමුදු එහි වැදගත්ම භූමිකාව වනුඡේ
ආරයයි.224 ඡමහි සඳහන් ආරය නම් ප්‍රඡේණීගතව ජීව විදයාත්මක මේපිය ඡදපළඡගන් ැඡබන
මජානු ශක්තිඡේ බ ප ම පමණක්ම ඡනොඡේ. එම මජානු ශක්තිය සේදීපනය කරවන භව
සබඳතාව ඡමහිදී ඉතා වැදගත් ඡේ. කර්ම විපාක ශක්තිය නිසා ඇතිවන භව සබඳතාව මජානු
ශක්තිය ඡකඡරහි බ පානු බයි. කර්ම විපාක ශක්තියට ගැ ඡපන පරිදි වූ භවයක සපත ැමමට
ිංදු ඡේ. එහි දී මජානු ශක්තිය මන්න් ජීව විදයාත්මක ක්‍රියාවලයට ප්‍රබ බ ප ම් ිංදු ඡකඡර්.225
මිනිස් ඡමොළය විවිධ අංශව ට ඡබදී ඇත. කථන, ශ්‍රවණ, ආඝ්‍රාණ, රස, ස්පර්ශ හා සංඡේද
ඡසේ ඒවාටම ඡවන් වූ විවිධ අංශ මිනිස් ඡමොළය තුළ දක්නට ැඡේ. මිනිස් ඡමොළය බාගන්නා
ස්නායු සංඡේද ඡතොරතුරු ඡමොළඡේ අදාළ අංශ ඡවත ඡයොමුකරනු ැඡේ. අනතුරුව එකී ස්ථාන
නිිං ඡ ස සත්ඡත්ජනයයට ක් කිරීම මන්න් අදාළ සංඡේදනය නිවැරදිව හඳුනා ගනු බයි. ඡමය
සංජානනය ඡ ස හැඳින් ඡේ. ඡමහිදී ඇස, කණ, නාසය, දිව, සම ආදී පිංඳුරන්ඡගන් බා ගන්නා
ඡතොරතුරු හා සංඡේද පමණක් ඡනොව මනිංන් බා ගන්නා හැඟීම් පිළිබඳ ස්නායු සංඡේද පවා
ඡමොළඡේ අදාළ ස්ථානව ට යවනු ැඡේ. මින් ආදරය, දුක, සතුට, කණගාටුව, රාගය, ඡකෝපය
බඳු හැඟීම් මානව ඡමොළය විිංන් හඳුනා ගනු ැඡේ. සාමානයඡයන් ඡමොළඡේ ක්‍රියාකාරීත්වය ඉතා
ඡේගවත්ය. එඡසේම සූක්ෂමය. එයට සමාන කළ හැකි ඡවනත් දියුණු යාන්ත්‍රික සපකරණයක්
මිනිස් නිෂ්පාදන අතර නැත. මිනිස් ඡමොළඡේ ඡතොරතුරු සන්නිඡේදන හැකියාව ඉතා සසස්
තත්වඡේ පවන්. එඡසේම බාගත් විවිධ ඡතොරතුරු ඉතා විශා ප්‍රමාණයක් ගබඩාඡකොට පසුව
භාවිතයට ගත හැකි දියුණු තාක්ෂණික හැකියාවක් මිනිස් ඡමොළයට සපතින්ම ැම ඇත. ඉතා සුළු
ඉඩ කඩක, සුළු පරිමාවකින් පිහිටා ඇති නමුදු මිනිස් ඡමොළඡේ වයුහය හා එහි ක්‍රියාකාරීත්වය ඉතා
විස්මයාතනලව බව එමන්න් වදනිකව ිංදුකර ගන්නා විවිධ කාර්යය ප්‍රමාණය අනුව පැහැදිල
ඡේ.226
මිනිස් ඡමොළඡේ විවිධ සංඡේදන සඳහා ඡවන්ව ඇති විවිධ අංශ සත්ඡත්ජනය කිරීම මන්න්
අදාළ සංඡේදන හැකියාව නිරායාසඡයන්ම මිනිසාට ඇතිඡේ.227 නිදසුනක් වශඡයන් ශ්‍රවණය
සඳහා ඇති ප්‍රඡේශ සත්ඡත්ජනය මන්න් බාහිරව ශ්‍රවණ සංඡේදන ඡනොමැතිව රුව ද ශ්‍රවණ
අත්දැකීම බා දිය හැකි ය. ඡමය ඉන්ද්‍රිය යනු හුඡදක් ඡභෞතික ඉන්ද්‍රිය ක්‍රියාකාරීත්වය පමණකැයි
සීමිත ඡ සකට එය අර්ථකථනය කර ගැනීම අභිඡයෝගයට ක් කිරීමකි. බාහිර ශ්‍රවණ ඉන්ද්‍රිඡයහි
අුපාුකම් ඇති අඡයකුට රුව ද ඡමොළඡයහි ශ්‍රවණයට සම්බන්ධ ප්‍රඡේශය කරා ස්නායු ආඡේග
මන්න් ශ්‍රවණ සන්නිඡේදන පණිවිඩ බා දිය හැකි ක්‍රමඡේදයක් සකස් කරන්ඡන් නම් ඒ මන්න්
ශ්‍රවණ අත්දැකීම් බා දිය හැකි බව ඡම් යටඡත් දක්වා ඇත. එඡසේම ආඝ්‍රාණ, රස, ස්පර්ශ, ගන්ධ
හා හැඟීම් පිළිබඳ අදාළ අංශ සත්ඡත්ජනය කිරීඡමන් ඡසේ ආකාරයටම එම බාහිර සත්ඡත්ජන
සංඡේදන ඡනොමැතිව ඒ අත්දැකීම් එඡ සම බා දිය හැකි ය. ඡමොළයට සම්බන්ධ කළ
ඉඡ ක්ඡරෝඩ හරහා විදයුත් චුම්බක තරංග යැවීඡමන් අදාළ ප්‍රඡේශව ට බාදුන් කම්පන හා
සත්ඡත්ජන මන්න් ඡම් තත්වය කෘතිමව ඇති කළ හැකි බව මඡනෝ විදයාත්මක පර්ඡේෂණ මන්න්
ඡහළි වී තිඡේ. එඡසේම විවිධ ඉන්ද්‍රීය හා හැඟීම් සංජානනයට සම්බන්ධ අංශ වලන් එකක ඡහෝ
කීපයක ිංදු වන බිඳ වැටීමක දී ඡමොළඡේ ඡවනත් අංශයකින් අදාළ කාර්යය ඉටු කිරීමට බාර
ගන්නා බවද ඡම් පර්ඡේෂණවලන් විදයාායින්ට ඡපනී ඡගොස් තිඡේ. මඡනෝ විදයාායින් විිංන්
තවමත් පර්ඡේෂණ මන්න් ඡසොයා ඡගන ඇත්ඡත් මිනිස් ඡමොළඡේ ක්‍රියාකාරීත්වඡයන් ඉතා සුළු
ඡකොටසක් පමණි. මිනිසාට ඡහළිදරරු ඡනො වූ ඡමොළඡේ තව විශා කාර්ය ප්‍රමාණයක් ද ඇත.228
මානව ඡමොළය පරිගණකයක ක්‍රියාකාරීත්වයට සමාන කළ හැකි ය. නමුත් එය ඡබොඡහෝ
ක්‍රම වලන් ඉතා දියුණු ඉඡ ක්ඡටොනික් පරිගණකයකට ද වඩා අතිශයින් අනර්ඝ තත්වඡේ පවන්.
එය එහි වැඩසටහන්ව නිතය පිළිඡවත හා එමන්න් විවිධ කටයුතු ඡබොඡහෝ ඡේගවත්ව කිරීමට
සත්සුක වීම නිසා එහි ක්‍රියාකාරීත්වය ක්ෂණික බව ඡපඡන්. නමුදු දියුණුතම පරිගණකයකට කළ

74. 74
හැකි කාර්ය හා සසඳන විටකදී කුඩා දරුඡවකුඡහ රුව මස්තිෂ්කය පවා ඒ සමඟ සැසඳිය ඡනොහැකි
ඡ ස ටට වඩා ඡබොඡහෝ බ සම්පන්නය. මානව මස්තිෂ්කයට හැකි සංඡේදන ක්‍රියා පිරික්සුම්
හැකියාව පදුම සහගතය. ටට විවිධ සංඡේදව ප්‍රඡදද ඉතා ඡහොඳින් වටහාගැනීඡම් හැකියාව ඇත.
වසර ගණන් පැරණි වයින් වර්ග හා විවිධ සුවඳ විළරුන් වර්ග කීපයක් අතර, ජනකායක් අතර
හිඳින එක පරුඡල් විවිධ මුහුණුවර කීපයක් අතර, ඡබෝ යක විවිධ පතිතවීම් අතර ඡවනස්කම්
කුමක් දැයි මනාව දැන හැඳින ගැනීමට මස්තිෂ්කයට හැකියාව තිඡේ. මස්තිෂ්කඡේ භාෂා හැකියාව
එහි දෘඩාංග ක්‍රියාත්මක කරවීමට අවශය පරිගණක මෘදුකාංග සඳහා වැඩසටහන් ලවීමට භාවිත
ඡේ. එඡසේම එහි යාන්ත්‍රික ක්‍රියාකාරීත්වය පවතිේදීම තාක්ෂණිකයින් පහුණු කරවීමට ද හැකියාව
ඇත. එහි දන්නා ඡහෝ ඡනොදන්නා ඡතොරතුරු ස්වල්පය හා මස්තිෂ්කඡේ වර්තමාන නීති හා නිමවන
ද නව හැඩත සීමාකිරීම් පිළිබඳ දිගු දුර ප්‍රමාණයක් දක්වා ඔේබට යන නිර්මාණලිී
කාර්යයන්ට සම්බන්ධ දිගු කාී න මතකය දීර්ඝ කිරීම එහි ප්‍රඡදද විය හැකි ය. ඒ ඡකඡසේ රුවද
පරිගණකය හා මස්තිෂ්කය අතර ඡබොඡහෝ වැදගත් වූ ප්‍රඡදද එහි ක්‍රියාකාරී ප්‍රඡේශව ගැේ ඡේ.229
පරිගණකය ක්‍රියා කිරීම සඳහා නිඡයෝග ඡහෝ සපඡදස් බාදිය යුතුය. නමුදු ඒවා වටා
ක්ෂණික ස්ථානගත තැන්ව ට කිිංඡවකු ඡහෝ යම්කිිං ඡදයක් පැමිණ ඒවා බාහිරව ක්‍රියාත්මක
කරනතුරු අක්‍රියාකාරීව බ ා ිංිනයි. ඡමොළය නිර්මාණය වී ඇත්ඡත් ක්‍රියාකාරීවීම සඳහාමය.
සංඡේද සත්කෘෂ්ට ඡ ස පිරිසැකසුම් ඡේ. ඡතොරතුරු ගබඩා ඡේ. සංජානනය හැකියාව ඇත. න්රණ
ව ට සපායලිී ව එළමටඡම් හැකියාව පවන්. එබඳු න්රණ පිළිබඳ වඩා සීඝ්‍ර හා තහරුරු ක්‍රියා මාර්ග
ඉටු කර ගැනීඡම් අභිප්‍රාය ද ඡමහි අන්තර්ගතය. ඡයදරුම් හා අනුක න ධාරිතාව ිංරුඡර් මාංශ
ඡප්ශිව හා ග්‍රන්ිරව ඡසේවාව ඡමොළ ක්‍රියාකාරීත්වය මන්න් පා නය ඡේ. දුරදක්නය අන්වීක්ෂය
බඳු මානව නිපැයුම් වන සපකරණ සැකසීඡම් දී අපඡහ යාන්ත්‍රික ක්‍රියාකාරීත්වය සමඟ එය
අඛණ්ඩව ිංදු ඡේ. ඡමම සපකරණ නිපදවා ඇත්ඡත් මානවයා තුළ විදයමාන සංඡේදන සීමා හා
අභයවකාශ චන්ද්‍රිකා, කිමිදුම්යානා හා ශාරීරික ඉන්ද්‍රීය තුළ පටක බේධ කිරීම් ඡභෞතික බඳු සීමා
අභිබවා ඡගොස් විවිධ කාර්ය ඉටුකරගැනීම සඳහාය.මානව ඡමොළයට ිංය ජීව ශක්තිය විශ්ඡල්ෂණය
කර ගැනීඡම් හැකියාව ඇත. නව දිවියකට අවශය විවිධ නිර්මාණලිී ඡේ විවිධ කා පරාස තුළ
අධයයනය කර ඉඡගනීමට මානව ඡමොළයට හැකියාව ඇත.230
ඡමොළය තුළ පිහිින රැළි ආකාරවූ නැරුම් මන්න් ඉඡගනුම හා මතකය පිළිබඳ කරුණු එක්
රැස් ඡේ. සංජානනය අදාළ වැදගත් ක්‍රියාකාරකම් ඡම් ප්‍රඡේශව දී ිංදු ඡේ. යඡමකු ඉඡගන
ගැනීමඡසේ හඳුන්වනුඡේ විවිධ සංජානන එක්තැන් කිරීම් පිළිබඳ විවිධ සබඳතා ඡගොඩනැඟීමයි.
මතකය හා විග්‍රහ කිරීම වැදගත් වනුඡේ ඡම් නිසාය. කිිංයම් දත්තයකට අදාළ වූ ඡතොරතුරු
ඡමොළඡේ ගබඩාඡකොට තබනුඡේ ටට නිශ්චිත ප්‍රඡේශව ය. ඡම් අනුව ශ්‍රවණය, කථනය, ආඝ්‍රාණය,
ස්පර්ශය හා රසවිඳීම ආදී ඡේ සඳහා ඡමොළඡේ ඡවන්වූ නිශ්චිත ප්‍රඡේශ පිහිටා තිඡේ. ිංරුඡර්
යාන්ත්‍රික ක්‍රියාකාරීත්වය ිංදු වන ප්‍රඡේශය Motor Area යනුඡවන් හැඳින්ඡේ. මස්තිෂ්ක බාහිකය
ඡකොටස් සතරකින් සමන්විතය. එනම් ළාට ඛණ්ඩිකාව අFrontal lobe , පාර්ශ්චික ඛණ්ඩිකාව
අParietal lobe , අවමුර්ධ ඛණ්ඩිකාව අOccipital lobe හා කාලක ඛණ්ඩිකාව අTemporal lobe
පිහිටා තිඡේ. සංඡේදී හැඟීම් දැඡනන ප්‍රඡේශය SomatosensoryArea යන ඡකොටස් සතරයි. එඡසේම
ඡමොළඡේ භාෂාව ශ්‍රවණය හා කථනය ිංදු වන ප්‍රඡේශය Broca’s Area ඡ ස හැඳින්ඡේ. භාෂාව
අවඡබෝධ වන ස්ථානය Wernike’s Area ඡ ස හැඳින්ඡේ. එඡසේම ඡමොළඡේ දෘෂය සංජානනය ිංදු
වන ප්‍රඡේශය Visual Area ඡ සද, ශ්‍රවය සංජානන ිංදුවන ප්‍රඡේශය Auditory Area ඡ සද හැඳින්
ඡේ. ළාට ඛණ්ඩිකාව ිංරුඡර් කාර්යය පා නය කරන ඡමොළඡේ ප්‍රධාන මධයස්ථානයකි. හිස්
මුදුන මධයයට ආසන්නව ඡමොළඡේ යාන්ත්‍රික ඡපඡදස පිහිටා ඇත.231 ඡම් යාන්ත්‍රික ඡපඡදිංන්
මානව ිංරුඡර් යාන්ත්‍රික ඡ ස ිංදු වන ඡනොඡයකුත් ච නව ට අවශය ක්‍රියාකාරීත්වය සැපඡේ.
ඡමම යාන්ත්‍රික ක්‍රියාකාරීත්වය ිංදුවීම පිණිස කාලක ඛණ්ඩිකාව පසුකර සංාා ගමන්කළ යුතුය.
යම් ඡහයකින් බාහිකඡේ ඡම් ඡපඡදසට අනතුරක් ිංදුරුවඡහොත් ිංරුඡර් ච නයට සම්බන්ධ

75. 75
යාන්ත්‍රික ක්‍රියාවළියට බාධා ඇති ඡේ. එවිට ඡම් ඡපඡදසට අඝාත තත්වයක් ඇතිවී එහි ප්‍රතිල ය
අංශභාගී ඡරෝගීතත්වයක් ඇති වීමයි. මින් ිංරුඡර් යාන්ත්‍රික ක්‍රියාකාරීත්වය නැතිව යා හැකි ය.232
ාට ඛණ්ඩිකාව නැමැති ප්‍රඡේශය පිහිටා තිඡබනුඡේ හිස මධයඡේ න ට සමීපව ඇති
ස්ථානඡේය. ඡමම ළාට බාහිකය ඡමොළඡේ පළුල් ප්‍රඡේශයක් පරා පැතිර පවන්.නමුදු ිංයළු
ප්‍රඡේශ වලන් ිංදු කරන කාර්යභාරය ඡමඡතක් මුළුමනින් ඡසොයා ඡගන නැත. ළාට ඛණ්ඩිකාව
ිංන්ඡම් ක්‍රියාවලඡේ දී ඉතා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. එඡසේම මතකය, චර්යා සංවිධානය
හා මානව ක්‍රියාව ප්‍රති විපාක පිළිබඳ පඡරෝකථනයන ආදී කටයුතුව ට සම්බන්ධය. ළාට
කණ්ඩිකාඡේ වම් පස බාහික අර්ධඡගෝ ය සමන්විත වනුඡේ ඡබ්‍රොකා ප්‍රඡේශඡයනිඅBroca’s
Area . භාෂාව කතාබහ සම්බන්ධව ඡමය වැදගත් ප්‍රඡේශයයි. ඡමම ප්‍රඡේශය නම් කර ඇත්ඡත්
ප්‍රංශ ස්නායු විදයාාඡයකු වූ ඡපෝල් ඡබ්‍රොකා අPaul Broca ඡහ නමිනි. ඔහු විිංන් ඡමය 1800 දී
ඡසොයා ගන්නා දී. මිනිසුන්ට වැ ඳි මාරක ඡනොවන ආඝාත තත්වයක් ඡමය ඡසොයා ගැනීමට මුල්
විය. ඡමය වැළඳි අයට භාෂාමය ගැටළු මතු විය. ඒ ඡරෝගය නම් කර තිබුඡන් ඇොිංයා අAphasia
යන නමිනි. එම ඡරෝගයට ඡගොදුරු වූ අයට භාෂාව අවඡබෝධ කර ගැනීමට හා කථා කිරීමට ඡනො
හැකි විය. ඡමකී ආඝාත ඡරෝගය වැළඳි අය ඉන් ී ඩාවට පත්වීම ස කා වර්තමානඡේ එය ඡබ්‍රොකා
ප්‍රඡේශය ඡ ස හැඳින්වීය. ඔහුඡහ පූර්ව අධයයනයන්ට අනුව ඡබ්‍රොකා ප්‍රඡේශය භාෂාව කථාකිරීමට
හා ඡමොළඡේ අඡනකුත් ප්‍රඡේශය භාෂාව අවඡබෝධ කිරීම පිණිස ඡවන්වී පවතින බව විශ්වාස
කඡල්ය.233 ළාට ඛණ්ඩිකාව ශාරීරික අවයවව හා කඡේ ඉච්ාානුග ක්‍රියා පා නය කිරීඡම්
වැදගත් මධයස්ථානයකි. හිස් මුදුන මැදට ආසන්නව යාන්ත්‍රික ක්‍රියාකාරීත්වය නමින් හැඳින්ඡවන
ගමන් කිරීමට අදාළ ප්‍රඡේශයක් ඡේ. ඡමය ළාට කණ්ඩිකාඡේ පිටුපස ප්‍රඡේශය කරා දිඡේ.234
ළාට ඛණ්ඩිකාව මානව චර්යාවට සම්බන්ධ නිඡශේධානාත්මක සංාා පා නය කිරීඡම් දී
වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරන බව පිළිගැනී තිඡේ. ළාට ඛණ්ඩිකාඡේ කාර්යය නාටයාකාර
ස්වභාවයක් ගන්නා බව ෆීනියාස් ඡහම ඡහ අPhineas Gage ිංදුවීම අනුව ඡපඡන්.මාර්ග ඉදි
කිරීඡම් නිරතව ිංින ඡසේවකඡයකු වූ ෆීනියාස් ඡහමට ිංදු වූ හදිිං අනතුරකදී යඩක ස ක් හිස්
කබ පසාරු කර ඡගන යන අතර, පසුව ිංහිසුන් වන ඔහුව හදිිං ශ ය කර්මයකට ක් ඡකඡර්.
ළාට ඛණ්ඩිකා ප්‍රඡේශය තුළින් හිස් කබ පසාරු කර ඡගන මතුව තිබූ යකඩ ස එහි දී ඉවත්
ඡකඡර්. පසුව සුවපත් වන ෆීනියාස් ඡහමඡහ ිංරුඡර් අංශභාගී ඡරෝගී තත්වයක් මතු ඡේ. ිංහිය ද
පසු ිනක ක ක් ජීවත් වූ නමුදු මිය යන තුරුම ෆීනියාඡසේඡහ ිංරුඡර් වූ අංශභාග ඡරෝගී තත්වය
පැවතින. මඡනෝ විදයාඡේ දී ඡම් නිදසුන ඡබොඡහෝවිට අදාළ පැහැදිල කිරීම් සඳහා බහු ව භාවිතා
ඡේ.235
ඡමොළඡේ නිශ්චිත ස්ථාන ඡවත යැඡවන සංාා මන්න් අදාළ සත්ඡත්ජනය ිංදුඡේ.පසුව
ඡම් සත්ඡත්ජනය කුමන ආකාරඡේ අරමුණක් නිසා ඇතිවූ ඡදයක් දැයි ඡසොයා බැඡල්.එය
ශ්‍රවණ,දෘෂය, රස, ගන්ධ, ස්පර්ශ ඡහෝ මානිංක අරමුණක් විය හැකි ය. ඉන්ද්‍රියන්ඡගන් ඇති වූ
සංාා ඡමොළය ඡවත ැඡේ. ඡමොළඡේ අදාළ ස්ථානය සඡත්ත්ජනයවීම මන්න් නියමිත සංාාව
හඳුනාගනී. පසුව නැවත වරක් අදාළ සංාාව ප්‍රතික්‍රියාවක් දැක්විය යුතු නම් ආපසු එම
ක්‍රියාකාරකම ිංදුකරනුඡේ නියමිත වූ ප්‍රඡේශය මන්නි.236 ඡම් අනුව පහන් ිංළුවක ඇන්ල් ක්
ස්පර්ශවීඡම් අවස්ථාව ස කන්න. එවිට ස්පර්ශ සංාාව වහා ඡමොළඡේ ාට කණ්ඩිකාව ප්‍රඡේශය
ඡවත යැඡේ. ගින්දර නිසා ඇති වූ ස්පර්ශඡේ දී ඡේදනාව දැඡන්. එය ඡේදනාවක් වන බැවින් වහා
ක්ෂණිකව අත ඉවතට ගත යුතු බව දන්වයි. ඡමකී සංාාව වහා බාහුඡේ මාංශඡප්ශිය ඡවත ැම
ක්ෂණිකව එය හැකිී අත ඉවතට ඇඡේ. ඡමය ඉතාම ක්ෂණිකව ිංදුවන බව දැනුනද, ඡම් පියවර
ඡවත මනස ඟා වනුඡේ ක්ෂණික පියවර ගණනකින් පසුව බව පැහැදිලය. ස්පර්ශය ඡමන්ම රූප,
ශේද, ගන්ධ, රස හා ධම්මතා යන ඕන ම අරමුණක දී එය සංාාවක් ඡ ස ඡමොළඡේ ටට අදාළ
ප්‍රඡේශය කරා ගමන් කරනුඡේ ඡම් ආකාරයටය.237

76. 76
ඡමඡසේ ඡමොළය විිංන් අදාළ දත්ත නිවැරදිව හඳුනාගැනීම හා ටට අනුලව වන ඡසේ ප්‍රතිචාර
දැක්වීම ිංදු ඡේ. ඡපර බාගත් දත්ත ඡමොළය තුළ තැන්පත් ඡකඡර්. පසුව ැඡබන දත්ත හා ඡපර
දත්ත කිිංයම් සසඳා බැී මකට ක්ඡේ. ඡම් මන්න් දත්ත පිළිබඳ වැඩිදුර අධයයනය හා නව
සබඳතා අවඡබෝධ කර ගැනීමට හැකියාව ැඡේ. ඡමොළය දකුණු හා වම් පාර්ශව වශඡයන් ඡබදී
පවන්. යම් සංජානනයක් පිළිබඳව ඡමොළඡේ කුමන පාර්ශවය ක්‍රියාත්මක වන්ඡන්දැයි දැනගැනීම
වැදගත්ය. කිිංයම් වස්තුවක් පිළිබඳ සංජානන ිංදු වනුඡේ එය පිහිටා ඇති දිශාවට විරුේධ දිශාඡේ
වූ ඡමොළඡේ පාර්ශවය මන්නි. ඡම් අනුව පැන්ස ක් දකුණු පැත්තට බරව ඇති නම් ඇස මන්න්
ඡමොළ පාර්ශවයට යවන සංාාව යැඡවනුඡේ වම් පස ඡමොළ අර්ධඡගෝ ය ඡවතය. වම් පස ඇති
වස්තු ඡමොළඡේ දකුණු පාර්ශවය සංජානනය කරයි. ඡම් ආකාරයට කිිංයම් වස්තුවක් පිහිින
දිශාවට විරුේධ පැත්ඡත් ඇති ඡමොළ අර්ධ ඡගෝ ය මන්න් සංජානනය කරන බව පැහැදිලය.
ස්පර්ශය, දිවට රස දැනීම, ආඝ්‍රාණය, ශ්‍රවණය ආදී ිංයළු සංජානන ක්‍රියාත්මක වනුඡේ ඡම් අයුරිනි.
එඡසේම ඇස මන්න් ැඡබන සංජානන රූපය ඡමොළයට ැඡබනුඡේ සඩ යට මාරුවූ රූපයක්
පරිදිය. ඡමොළඡේ ස්නායු විිංන් නිවැරදිව එය සකස්කර හඳුනා ගනු ැඡේ. ඡමොළඡේ සංජානනය
නිවැරදිව ිංදුවීමට ඡමොළ පාර්ශව ඡදඡක්ම ඇති අඡනෝනය සබඳතාවය හා සමාඡයෝජනය ඉතා
වැදගත්ය. ඡරෝගී තත්වයන් නිසා ඇතැම් අය තුළ ඡම් සමාඡයෝජන ක්‍රියාවළිය නිිං පරිදි ිංදු
ඡනොඡේ. එවිට සංජානනඡේ විවිධ ඌණතා ඇති විය හැකි ය.238
සංජානනඡේ අුපාුකම් පිළිබඳ නිවැරදි ඡතොරතුරු තනතන දියුණු වවදයවිදයා සපකරණ
මන්න් බාගත හැකි ය. සුපරික්ෂයක් අScanner මන්න් ඡමොළ ඡදපාර්ශවඡේ ක්‍රියාකාරීත්වය
පරීක්ෂා කළ හැකි ය. ඒවා අවශය නම් ාායාරූපයට පවා නැන්ය හැකි ය. එහි දී ඡමොළ පාර්ශවව
දක්නට ැඡබන විවිධ අුපාුකම් පැහැදිලව දැකගත හැකි ය. නිවැරදිව ඡමොළ පාර්ශව ඡදක
ක්‍රියාත්මක වන විට එහි විදයුත් සංාාව ක්‍රියාකාරීත්වය මනාව කැී ඡපඡන්. කිිංයම් ඡහේතුවක්
මත සංජානනඡේ ිංදුවන අුපාුකම් ඡබොඳවූ විදයුත් සංාාව සටහන් මන්න් නිරීක්ෂණය කළ
හැකි ය. විවිධ ඡහේතු නිසා ඡමොළ පාර්ශව ව ට ැබිය යුතු සංාා නිවැරදිව ඡනො ැබිය හැකි ය.
ඡමොළඡේ ස්නායු වස අතර පණිරුඩ හුවමාරුවට අදාළ රසායනික ද්‍රවයව පවතින විවිධ
සංලව තා, අන්තරායකර ඖෂධ මන්න් ඇතිවන බ ප ම, ජාන විකෘතිතා වැනි ඡහේතු, ඇතැම්
මානිංක ඡරෝගී තත්ව බඳු ඡහේතුව බ ප ම නිසා ඡම් ඡමොළ පාර්ශවව විදයුත් සංාා හුවමාරුව
නිිං පරිදි ිංදුඡනොඡේ. එහි ප්‍රතිල නම් බා ගන්නා සංජානනය නිවැරදි ඡනො වීමයි. ඡම් නිසා
අතුරු ප්‍රතිල ඡසේ ඡහේතුවක් ඡනොමැතිව හටගන්නා විවිධ චිත්තඡේගික මඡනෝභාව පේග යා තුළ
ඇති ඡේ. දුක, ඡේදනාව, ඡකෝපය, කාංසාව බිය බඳු හැඟීම් ඡත්රුමක් ඡනොමැතිව අධිකව ඇති ඡේ.
මානිංක ඡරෝග ඇතිවනුඡේ ඡම් නිසාය. එහිදී ඖෂධ භාවිතා කරනුඡේ ඡමකී ඡමොළ පාර්ශව ව
සංාා ගමන් ගැනීඡම් කාර්ය විධිමත් කිරීම පිණිසය.239
මස්තිෂ්ක බාහිකය අCerebral Cortex නමින් හැඳින්ඡවනුඡේ ඡමොළඡේ මතුපිට පිහිින
ිංවියයි. ඡමයට හානිවීම නිසා භාෂාව සම්බන්ධ ගැටළු මතු ඡේ. එඡසේම දෘෂය සංජානනය අVisual
Cortex ිංදුවන ප්‍රඡේශයට හානිිංදුවීම නිසා ඡපනීම සම්බන්ධ දුෂ්කරතා මතු ඡේ. ඡමම මස්තිෂ්ක
බාහිකඡේ එක්තරා ඡකොටසක් ඡමොළඡේ අභයන්තරයට සම්බන්ධ ඡේ. ඡම් නිසා ඡමකී බාහිකයට
හානි ිංදුවීම නිසා ජීවිතඡේ ඡබොඡහෝ අවදානම් තත්ව ව ට පවා මුහුණ ප මට ඡහේතු විය හැකි ය.
ඡමකී මස්තිෂ්ක බාහිකය සංාා හැඳිනීමට ඡමන්ම සංාා යැවීමට ද වැදගත් ඡේ. ඡමොළඡේ විවිධ
ප්‍රඡේශ අතර සංාා හුවමාරුව ිංදුවනුඡේ ඡමකී මස්තිෂ්ක බාහිකඡේ ක්‍රියාකාරීත්වය අනුවය.
ඡමොළඡයන් නිකුත්වන සංාා යැඡවනුඡේ විදයුත් චුම්බක තරංගව ස්වරූපඡයනි. ඡමය කුඩා
විදයුත් ධාරාව ට සමානය. ඡමොළඡයන් නිපදඡවන ිංයුම් විදයුත් ධාරා ඡමොළඡේ විවිධ ප්‍රඡේශව
ක්‍රියාකාරීත්වයට ඉතා වැදගත්ඡේ. හැඟීම් හා ිංතිවිල පා නය කිරීඡම් කටයුතු සඳහා ඡමකී විදයුත්
ධාරා ප්‍රඡයෝජනවත්ය. සංජානනඡේ ඡබොඡහෝ පැතිකඩ සඳහා ඡමකී විදයුත් ධාරා සන්නිඡේදනය
සපකාරී ඡේ. ඇල්ො, මටා හා ටීටා ඡසේ විවිධ තරංග ආයාමයන්ඡගන් යුතුව ඡමොළඡයන් ඡමකී

77. 77
විදයුත් ධාරා සන්නිඡේදනය ඡකඡර්. ඡම්වා ඡමොළය තුළ පමණක් ඡනොව ස්නායු පේධතිය හරහා
ිංරුඡර් විවිධ ස්ථානව යාන්ත්‍රික ක්‍රියාකාරී බව පවත්වා ගැනීම පිණිස භාවිතා ඡේ. සාමානයඡයන්
පේග ඡයකු පූර්ණ ක්‍රියාකාරී අවස්ථාවක දී ඡමොළඡේ ඇති තරංගව ස්වරූපය ඡවනස්ය.
විඡේකීව ිංිනනවිට, නිදිබර අවස්ථාව දී, අඩනින්ද තුළ දී, ගැඹුරු නින්ඡේ දී, භාවනානුඡයෝගී
අවස්ථාව දී, චිත්ත සමාධිඡේ දී, ධයාන ිංත්ව දී යනාදී වශඡයන් ඡමොළඡයන් නිකුත්වන විදයුත්
තරංගව ස්වභාවය විවිධ ඡේ. ක බ අවස්ථාව දී ිංත විිංරී ඇති විට ඇල්ො තරංග නිකුත් ඡේ.
එතැන් ිංට ධයාන ිංත් දක්වා තරංගව තරංග ආයාමඡේ පවතින ිංයුම් හා කුඩා බව විදයුත්
තරංගව පවතින ඡමකී විවිධත්වයට ඡහේතු ඡේ.240
මස්තිෂ්ක බාහිකය ඡමොළඡේ සංඡේද දැනීම්, ාානය හා යාන්ත්‍රික ක්‍රියාකාරීත්වය ඉටු
කරනු බන ප්‍රඡේශයයයි. ඡමය එක්තරා අයුරකින් සවිාානක අත්දැකීම්, සාමානය ක්‍රියාකාරී බව,
භාෂා හැකියාව, නිර්මාණලිී ත්වය හා බුේධිමත් බවට අදාළ පැතිකඩයි. ඡමොළඡේ ඡමකී ප්‍රඡේශ
අති විශා සංඛයාවක් වූ ස්නායු පේධති රැසකින් සමන්විත ඡේ. මස්තිෂ්ක බාහිකය ඡමොළඡේ ිංවිය
අBark ඡ සද හැඳින්විය හැකි ය. එය මස්තිෂ්කඡේ ගබඩාවී පවතින බිලයන සංඛයාවක් වූ
නියුඡරෝන වසා ගනිමින් පැතිරී ඇත.241 ඡමොළඡේ අළු පැහැඡයන් දිස්වන නියුඡරෝන වස බිත්ති
රැසකින් සමන්විත ප්‍රඡේශයක් තිඡේ. ඡමය අළු පදාර්ථ අGray matter ඡ ස හැඳින් ඡේ. එවැනිම
නියුඡරෝන වස බිත්ති රැසකින් සමන්විත සුදු පැහැඡයන් දිස්වන ප්‍රඡේශයක් ඡමොළඡේ ඡේ.
ඡමය සුදු පදාර්ථ අWhite matter ඡ ස හැඳින්ඡේ. අළු හා සුදු පැහැති ප්‍රඡේශව ඇති ඡම්
නියුඡරෝන අක්සන බාහික නියුඡරෝන සමඟ මනාව බැඳී පවන්.ඡම් නියුඡරෝනව ඇති ස්ථූ
මයී න් තන්තු නිසා ඡමකී සුදු පැහැය ඒවාට ැම තිඡේ.242 ඡමොළඡේ අළු හා සුදු පැහැති ප්‍රඡේශ
එක්ව ක්‍රියාත්මක ඡේ. මන්ද එය ඉතා ඡහොඳින් අන්තර් සබඳතා පැවැත් විය හැකි අයුරින් බැඳී ඇති
ඡහයිනි. මස්තිෂ්කය කිිංයම් අන්තර් ක්‍රියාවක ඡයඡදනවා යැයි පැවඡසනුඡේ ඡමකී අළු හා සුදු
පදාර්ථ එක්ව සමාඡයෝජනය වීමයි. බාහිකඡේ ඡමඡහයවීම මත ිංදු වන ඡමොළඡේ කාර්යභාරය
ඡ ස හැඳින්ඡවනුඡේ ඡමයයි. සමාජය විිංන් බුේධිමත් අය ඡසේ හැඳින්ඡවනුඡේ ඡමොළඡේ අළු
පැහැති ඡකොටස බහු ව ඇති පේග යින්ය.243
මස්තිෂ්කඡේ පවතින විවිධ දුබ තා නිසා ඡමකී විදයුත් තරංග සන්නිඡේදනය අඩා විය
හැකි ය. එඡසේ වූ අවස්ථාව දී මානව ක්‍රියාකාරීත්වයට අවශය වන ඇතැම් ක්‍රියාකාරකම් නිිං ඉටු
කළ ඡනොහැකි තත්වයන්ට පත්ඡේ. ඡමොළඡේ සංජානනයට සම්බන්ධ විවිධ ස්ථානව
ක්‍රියාකාරීත්වයට තරංග සෘජුවම සම්බන්ධය. සමහර ස්ථාන ප්‍රසාරණයවීමට ඡමන්ම හැකිී මටද
තරංගව බ ප ම ඡහේතු ඡේ. තරංග ක්‍රියාකාරීත්වය අඩා වීම මත සංජානනයක් ැමඡම් දී
ප්‍රසාරණය විය යුතු ඡකොටස් හැකිී තිබුණඡහොත් එකී සංජානනය නිිංයාකාරව ැමමට අපහසුතා
මතු ඡේ. ප්‍රසාරණය වී පවතින ඡකොටස්ව පවා එකී ප්‍රසාරණය පූර්ණ වශඡයන් නියමිත පරිදි ිංදු
ඡනො ඡේ. නිවැරදිව සංජානනය වනුඡේ ඡමොළඡේ අදාළ වයුහ නියමිත පරිදි ක්‍රියා කරන විටදීය.
ඡමොළය අභයන්තරයට සැපඡයන රුධිර සාන්ද්‍රණඡේ අන්තර්ගත විවිධ ග්‍රන්ථීන්ඡගන් ව ඡහන
‍ාවව අPeptides ක්‍රියාකාරීත්වය නිසාද සංජානන විවිධ ස්වරූප ගනී.244
මස්තිෂ්ක අර්ධ ඡගෝ හරහා ඡදපසට පිනයක් එලුවාක් ඡමන් විහිද පවතින ඡේහ සංඡේදන
බාහික ප්‍රඡේශය අSomatosensory area of cortex මන්න් මානව සංඡේදන හැඳිනීම ිංදු ඡේ.
ඡමයට ආබාධ ඇතිවීඡමන් මානිංකව ඇති වන හැඟීම් දැනීම්ව විවිධ අක්‍රමකතා ඇතිවිය හැකි
ය. ඡම් ඡරෝගී තත්වය ඡසොමැඡටෝඡකෝසයිඡකෝිංයාව අSomatopsychosis ඡසේ හැඳින්ඡේ. ඡහේද
සංඡේදන බාහික ප්‍රඡේශය කරා සංඡේද ඡගන යන්ඡන් ප්‍රඡේගී ඡේදනා මාර්ග තන්තු අPathway of
fast-pain fibers මන්නි. එඡසේම මන්දගාමී ඡේදනා මාර්ග තන්තු අPathway of slow-pain fibers
ඡමොළඡේ ඡසසු ප්‍රඡේශ කරා දිඡේ. මන්දගාමී ඡේදනා මාර්ග තන්තු සම්බන්ධවනුඡේ අවයව
පේධතියට අLimbic system අදාළ ප්‍රඡේශ සමඟයි. ඡමොළඡේ ඡේදනා ප්‍රඡේලි ප්‍රඡේශ අArea of

78. 78
gain gates පිහිටා ඇත. ඡම් ඡේදනා ප්‍රඡේලි ප්‍රඡේශ සම්බන්ධවී ඇති ස්නායු අක්සන සමඟ
මන්දගාමී ඡේදනා මාර්ග තන්තු සමීප සබඳතා පවත්වයි. සෘජු ඡේදනා සංාාවක් පැමිඡණනුඡේ
මන්දගාමී ඡේදනා මාර්ග තන්තුව ස්නායු මන්නි.245 එම ස්නායු අක්සන ඡේදනා ප්‍රඡේලි
ප්‍රඡේශව ඇති ප්‍රතිඡශේධනාත්මක නියුඡරෝන අInhibitory pain gate neuron ආසන්නයටම
සම්බන්ධ ඡේ. නමුදු ඡම් ස්නායු අග්‍ර අතර ඉතා ිංයුම් පරතරයක් පවන්. ඒ නිසා එකිඡනක ස්පර්ශ
ඡනො ඡේ. ඡම්වා අතර පණිරුඩ හුවමාරුව ිංදුවනුඡේ අංශු හුවමාරුවක් මන්නි. ඡම් රසායනික ද්‍රවය
අංශු එන්ඡ‍ොෆින් අEndorphins යනුඡවන් හැඳින්ඡේ. ඡමකී එන්ඡ‍ොෆින් අංශු ඡේදනා ප්‍රඡේලි
ස්නායු අග්‍රව ිංට සෘජු ඡේදනා පණිරුඩ ඡමොළයට රැඡගන යන මන්දගාමී ඡේදනා මාර්ග
තන්තුව අග්‍ර කරා ළඟාඡේ. එහිදී එන්ඡ‍ොෆින් අංශු ඒ මන්දගාමී ඡේදනා මාර්ග තන්තුව
අග්‍රව ට ඇතුළුව ඡේදනා සන්නිඡේදනය කිරීමට බාධා පමුණුවයි.246
ඡේදනා සංඡේදන බහු ව ඡමොළයට හුවමාරුවනුඡේ හිංසාග්‍රාහක අNocioceptors ස්නායු
පණිරුඩ මන්නි. ඡම්වා හිංසාග්‍රාහක ප්‍රන්ක අNociceptive reflex යන නමින් හැඳින්ඡේ. එඡසේ රුව ද
සත්ඡත්ජන හා ඡේදනා අත්දැකීම්ව ඓකයය අතර සෘජු සබඳතාවක් ඡනො පවන්. යම් යම්
සුවිඡශේී අවස්ථාව දී ඡේදනා පණිරුඩ මස්තිෂ්කඡයන් පරිබාහිරව වැළකිය හැකි ය. නිදසුනක්
ඡ ස ඡේදනා සහිත තුවා ද පාපන්දු ‍රීඩකඡයකුට ිංය ප්‍රධානතම හා සණුසුම්කාරී තරඟඡේ
නිමාව ආසන්නව ඇති අවස්ථාව සැ කිය හැකි ය. ඡේදනා ග්‍රාහක ඡේදනා පණිරුඩ තරඟය
අතරතුරදී හුවමාරු කිරීඡම් අවස්ථාව ඡමහිදී වැදගත් ඡේ. තරඟය නිමාව දකින ඡතක් ඡමොළඡේ
ඡමකී පණිරුඩ හුවමාරුව ප්‍රමාද වන බව ඡමහිදී ඡපනී යයි. මැක් ගිල් විශ්වවිදයා ඡේ මඡනෝ
විදයාා ඡරොනල්ේ ඡමල්සැක් අRonald Melzack ඡේදනා ප්‍රඡේශ පා න ිංේධාන්තය අGate-
control theory of pain ඡ ස ඡමය හඳුන්වා තිඡේ. ඡම් ිංේධාන්තඡයන් පැහැදිලවනුඡේ ස්නායු
ප්‍රඡේශ තුළින් මස්තිෂ්කය කරා හිංසා ප්‍රතිග්‍රාහක ජවන අආඡේග හුවමාරුවීම පිළිබඳවයි. හිංසා
ප්‍රතිග්‍රාහක ව ිංට ිංරුඡරන් ඡමොළය කරා පැමිඡණන ිංයළු පණිරුඩ එමන්න් විවෘත හා වැසුණු
අයුරින් වැ කිය හැකි ය. ඡමය ඡේදනා ප්‍රඡේලිව ක්‍රියාකාරී ස්වභාවයයි. මින් ඡේදනා ජවන
ආඡේග හුවමාරුව වඩා ප්‍රබ ඡහෝ දුබ බවටත් පත්කළ හැකි ය. එම හිංසාගාීම ප්‍රතිග්‍රාහක ඡම්
නිසා සත්ඡත්ජනව ට අධි සංඡේදී ඡහෝ මන්ද සංඡේදී ප්‍රතිචාර දක්වයි. ඒ ඡේදනා ප්‍රඡේලි මාර්ග
මන්න් ඉතා මන්දගාමී ඡේදනා ස්නායු හුවමාරුව ිංට මන්දගාමී ඡේදනා ස්නායු මාර්ග දක්වා
ඡදයාකාරයක වූ ඡේහ පේධතියක් මත ක්‍රියාක්මක ඡේ. පළමුව ඡේදනා පණිරුඩ හිංසාග්‍රාීම
ප්‍රතිග්‍රාහකව ිංට පැමිඡණ්. එය ඇන්ල් ක වූ තැී මක් ඡසේ ගත හැකි ය. ඒවා ඡේදනා ප්‍රඡේශ
මාර්ග ඡතක් පැමිණ හුවමාරුවට සකස් ඡේ. ඡම්වා මන්දගාමී ඡේදනා ජවන ආඡේග ඡසේ ඡත්රුම්
ගත හැකි ය. මන්ද නියුඡරෝ ඇමයිඡනෝ අම් අNeuropeptide මන්දගාමී ඡේදනා පණිරුඩ
හුවමාරුව තුළට ග ා එන බැවිනි. ඡමය ඡේදනා දැනීඡම් සැබ අරුතයි. ඇතැම්විට ඡම් අතරතුර
ඡමොළය ආසන්නම ස්නායු කරාද ඡම් තත්වය වයාප්ත ඡේ. එවිට ඡමොළයට සාමානය පිළිඡව ට
ඡේදනා පණිරුඩ ගමන් කිරීම වැළඡකයි.247
ඇතැම් අවස්ථාව දී අස ඇති මස්තිෂ්ක ස්නායු ජවන ඒ හරහා ය ම පා නය කරනු
බයි. එබඳු අවස්ථාව දී ඡමොළයට ඡේදනා පණිවිඩ රැඡගනයනු ඡනො ැඡේ. ඡේදනා ජවන ඒ
කරා ළඟාවූ විට ඒවා සම්ඡප්‍රේෂණය කරනුඡේ ඡවනත් ඡදයකට ඡදඡවනි වන පරිදි ඉතා ඡසමිනි.248
මැද ඡමොළඡේ ිංට පහළට පණිරුඩ පැමිඡණනුඡේ ඡබොඡහෝ ආසන්න වශඡයන් මන්දගාමී ඡේදනා
ජවන ව ට අවයව පේධතිය හරහා ය මට ඉඩකඩ ැඡබන පරිදිය. වාසනාවකට ඡමන්, ඒවාට
ආසන්න ඡ ස මන්දගාමී ඡේදනා ජවන සම්ඡප්‍රේෂණවීම නිසා ඡේදනා ප්‍රඡේලි මාර්ග සැමවිටම වසා
තැබිය හැකි ය. ඒ සඳහා නිදසුනක් ඡසේ ඡේදනා සහිත තුවා යක් ඇති පාදයක් සණුසුම් වතුරකට
දැමූ විට එය විලුඡේ ිංට ඡේදනා ප්‍රඡේලි මාර්ග වසා දැමීමට සපකාරී ඡේ. එම සණුසුම් සංඡේදනය
ස්නායු ප්‍රඡේලි මාර්ග වසා දැමීම මන්න් ඡේදනා සංඡේදනඡයන් ස්වල්පයක් අවහිර ඡකඡර්.
පැහැදිලව ඡපඡනන අන්දමට නම් සීඝ්‍ර ඡේදනා මාර්ගව ට ඡේදනා ප්‍රඡේලි ඡදොරටු හරහා යා ඡනො

79. 79
හැකි ය. ඒවා වසා දැමිය ඡනො හැකි ය. ඡබොඡහෝ ී ඩාකාරී ඡේදනා සහිත පණිරුඩ රැඡගන යාහැකි
මන්දගාමී ඡේදනා මාර්ග ඇතැම් ඡහේතු යටඡත් ඡේදනා ප්‍රඡේලි ඡදොරටු මන්න් ඡකඡසේ ඡහෝ
පා නය කළ හැකි ය. ඡේදනා ප්‍රඡේලි නිරූපනය වනුඡේ ඡමොළය ඡවත ේවින්ය සංඡේදනා රැඡගන
යන නියුඡරෝන සම්ඡප්‍රේෂණය වළක්වන සුවිඡශේී ස්නායු ක්‍රියාකාරීත්වයකි. ප්‍රඡේලි ස්නායු
එන්ඡ‍ොෆීන් නම් ද්‍රවයඡේ බ ප ම මන්න් ඡේදනා දැනීඡම් නියුඡරෝන සම්ඡප්‍රේෂණය වළක්වනු
බයි. මස්තිෂ්ක බාහිකඡේ ිංට වැසී ඇති ඡේදනා ප්‍රඡේශව කරා පැමිඡණන ඡවනත් සංඡේදී
නියුඡරෝනව ට ඡහෝ ස්නායු තන්තුව ට සංාා කළ විට, ඡේදනා ප්‍රඡේශ මන්න් ඡේදනා නියුඡරෝන
වළක්වයි. ඒ නිසා ඡමොළය කරා ඡේදනා පණිරුඩ සම්ඡප්‍රේෂණ ළඟා වීම නවත්වයි.249
ස්ත්‍රීන් සතුව ේවින්යික ඡේදනා ප්‍රඡේශ යාන්ත්‍රණයක් පැවන්ම ප්‍රඡයෝජනවත්ය. එයට
පදනම් වී ඇත්ඡත් ටස්රජන් ඡහෝඡමෝනඡේ ක්‍රියාකාරීත්වයයි. පිරිමින්ට ඡමබඳු ඡදයක් නැත. දරු
සපතක දී ඡේදනාබර අත්දැකීම් විඳ දරා ගැනීඡම් කාර්යභාරය ඉටු කිරීම සඳහා ඡම් අතිඡර්ක
ඡේදනා ප්‍රඡේශ ස්ත්‍රීන්ට සපකාරී ඡේ. ඒවා පිළිබඳ ඡසොයා ඡගන ඇති ඡතොරතුරුව සඳහන් අන්දම
ස්ත්‍රීන් හා පිරිමි අතර පවතින ඡේදනා අත්දැකීම් විඳ දරා ගැනීඡම් ඡමකී ඡවනස්කම් පැහැදිල ඡේ.
ඒවා ඉතා ල දායීවූ ඡේදනා පා නය කිරීඡම් ඖෂධ ස්ත්‍රීන් ඡවනුඡවන් තැනීඡම්දී ප්‍රධාන වශඡයන්
වැදගත් ඡේ. එහි දී ඡසොයා ගන්නා ද එම ේවින්යික ද්‍රවයය මන්න් ස්ත්‍රී පරුෂ ඡදපක්ෂඡේම
එන්ඡ‍ොෆීන්ව වැදගත්කම අු ඡනො කරමින් ඡේදනා ප්‍රඡේශ පා නය කරන බව පැහැදිල වී
තිඡේ. ඒ ඡකඡසේරුවද එන්ඡ‍ොෆීන් පිළිබඳ ඡසොයාගැනීම් 1973 දී කැන්ඩස් පර්ට් අCandace Pert
හා ඡසො මන් ස්නයිඩර් අSolomon Snyder යන විදයාායින් ඡදඡදනා විිංන් ිංදු කරන දී. ඒ
ඡසොයා ගැනීම් ඡේදනාඡේ විවිධ පැතිකඩ පිළිබඳ පැහැදිලව අර්ථ ගැන්වීමට සපකාරී වී තිඡේ.
පළමුඡවන් මිනිසුන්ව නිද්‍රාගැන්විය හැකි පරිදි යම් ඡේදනා නාශක ප්‍රමාණයක් ශ ය
කර්මව දී භාවිතා කරන ේඡේ එන්ඡ‍ොෆිවන්ව ප්‍රති විපාක ක්‍රියාවට සමාන වන පරිදි ඡේදනා
නියුඡරෝන වැළකිය හැකි බ යක් ඉන් ද ඡහයිනි. සැබවින්ම ඒ අන්ඡතෝජනක අEndogenous
යන අරුතින් නියමිත කා යකට වූ එන්ඡ‍ොෆීන්ව ක්‍රියාකාරීත්වය ඡමෝර්ෆීන්ව අMorphine
ගැේ ඡේ.250 ඡදවනුව දිවීඡම් දී, දිවීඡමන් පසුව හා දිවීම අතරතුර ඡබොඡහෝ මළ ‍රීඩකයින්ට
දැඡනන නිවැරදි ඉවසීම පවත්වා ගැනීමට ඉහළ මාත්‍රා වලන් භාවිතා ඡේ. එයින් ඇතිවන ප්‍රතිල
නම් ඉතා ඉහළ මට්ටම්ව එන්ඡ‍ොෆීන් ප්‍රමාණයක් නිදහස් කිරීමයි. එන්ඡ‍ොෆින් ඡමඡසේ නිදහස්
කරනුඡේ කඡශේරුකා සුෂුම්නාඡේ හා මස්තිෂ්කඡේ ඉදිරි ඡකොටඡසේ පිහිින සුවිඡශේී ත නියුඡරෝන
මන්න් පමණක්ම ඡනොඡේ. ඡභෞතික හා මානිංක වශඡයන් සුවිඡශේී වූ අවස්ථා යටඡත් ආතතියට
මුහුණපා ඇති විට දී, හයිඡපෝතැ මස අHypothalamus හා පිිනයුටරි ග්‍රන්ිරය අPituitary Gland
මන්න් සැමවිටම එන්ඡ‍ොෆින් නිකුත් කරනු ැඡේ.251 නමුදු එම ආතති තත්ව ඉවසාඡගන දිවීඡම්දී
ඇතිවන ආතතිඡේදී ද ඡමඡ ස එන්ඡ‍ොෆීන් නිකුත් ඡේ. පැහැදිලව ඡපඡනන අන්දමට,
ධාවකයින්ඡහ ිංරුරු ස්වයං‍රීයව ිංය වජව රසායන ක්‍රියාකාරීත්වය මන්න්ම ඉහළ පරාසයක
ඡමෝෆීන් සපයනු බයි.
1. ඡසෝරත හිමි,වැලවිිනඡේ, අ1999 , ශ්‍රී සුමංලග ශේදඡකෝෂය, ිංංහ ිංංහ ාර්ථ, ේවින්ය භාගය, ඇස්
ඡගොඩඡහ, ඡකොළග, පි. 87
2. බුේධදත්ත හිමි ඡපොල්වත්ඡත්, අ1998 පාල ිංංහ අකාරාදිය, ඡබෞේධ සංස්කෘතික මධයස්ථානය, ඡදහිව ,
පි.480
“ස ඡව කාසාව මරහති” ආදී තන්හි ඡපඡනන්ඡන් සන්ධි විධිඡයන් ඡසො-යන්ඡන් ඔකාරය ඡ ොප්වී ිංේධ
පදයකි.එය ත ශේදඡේ පංලඞ්ග-ප්‍රථමා-ඒක වචනයයි.
3. බුේධදත්ත හිමි ඡපොල්වත්ඡත්,(1998), පාල ිංංහ අකාරාදිය,ඡබෞේධ සංස්කෘතික මධයස්ථානය, ඡදහිවි ,
.පි. 491
4. ම ඡසේකර ජී.ී . අ1998 , ඉංග්‍රීිං-ිංංහ ශේදඡකෝෂය, ගුණඡසේන සමාගම, ඡකොළග, පි.647

80. 80
5. Jhon I Goo led, Robert B Downs, Ruth Tyatt, Viola L James, අ1980 , New Encyclopedia, Volume
10, Standard Education Corporation, Chicago, pp. 198,199,
Perception –
Per-sep-shun, an awareness of impressions received through the senses. The process of gaining
perception is called perceiving. An organism is said to perceive events, objects or qualities in its
environments
6. Claude E.Buxton, අ1953 , Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company, New York,
p.332
7. - Do- p.339
8. - Do-p.343
9. - Do-p.342
10. Urmon J, (1968),The Subjects of the Five Sense,Proceedings of the British Academy,London,
p.117
11. Strawson P.F, (1974), Causation in Perception in Freedom and Resentment and Other Essays,
London, pp.76-89
12. Samnel Johnson, (1993), The New Encylopaedia Britannica, Volume vii, Encylopaedia Britannica
Inc., William Benton Publisher, London, p. 866
Perception 14:38 -
The Process whereby sensory perception is translated into organized experience. The text articles
covers history and such classical problems as sensory and perceiving temporal ( time) relations,
primary tendencies in perceptual organization, such as Gestalt principles, context effect and
perceptual constancies and individual differences in perception according to age, sex, culture,
expectancies, motives and conflicts.
13. Hastino,James, (1953), Encyclopedia of Religion and Ethics, Volume ix, T&T Clart, 38,George
Street, London, pp. 722-724
14. Hastino,James, (1953), Encyclopedia of Religion and Ethics, Volume ix, T&T Clart, 38,George
Street, London, pp. 721-725
Perception –
Simple as Perception may appear as set forth in a psychological system, yet in the history of
philosophy. We its discussion has raised the deepest question of the possibility of knowledge, on
the supposition that mind and matter were separated by the whole diameter of being.
15. Versey G.N.A, (1971), Perception,London, pp.102-122
16. Sellars W, (1968), Science and Metaphysis,London, pp.212-225
17. Sun Ford,D.C, (1976), The Primary Objects of Perception;Mind,London, pp.189-208
18. Price H.H, (1954), Perception,London, p.242
19. Picher G, (1971), A Theory of Perception,N.J.Princeton University Press,London, p.87
20. Zimbardo Philip G, (1979), Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, p.342
21. Luthans F, අ2002 , Organization Behaviour. McGraw Hill, London, PP.12-87
18. එදිරිිංංහ ඩී, හපආරච්චි ගාමිණී, අ2006 , කාල් ඡරොජර්ස් සහ මඡනෝ විදයාව, වත්මා ප්‍රකාශකඡයෝ, ඡදහිව ,
පි.68
19. රාමනායක, වි.ම., අ2005 , සංවිධාන චර්යාව, විඡමසූරිය ග්‍රන්ථ ඡක්න්ද්‍රය, මුල්ඡල්රියාව, පි.57-76
20. එම පි.58-77
21. Claude E.Buxton, (1953), Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,NewYork,
p.367
22. Perkins M, (1984), Sensing the World,London, pp.201-221
23. Claude E.Buxton, (1953), Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,NewYork,
p.367
24. - Do-p.339
25. ගමාච්චි ී ානන්ද, අ2006 , ප්‍රඡයෝගික මඡනෝ විදයාව මිනිස් මනඡසේ මහිමය, විඡමසූරිය පාාක පදනම, පංචි
ඡබොරැල් , පි. 43- 58
26. Samuel Johnson, (1943-1973), The New Encyclopedia Britannica, Volume Vii, Encyclopedia
Britannica Inc., William Benton Publisher, London, p.866
The process whereby sensory simulation is translated into organized experience. The text articles,
covers history and such classical problems as sensing and perceiving temporal (time) relations, and
perceiving as synthesizing.Also covered are primary tendencies content effects and
perceptualconstancies and individual differences in perception according to age, sex, culture,
expectancies, motives, and conflicts.
27. Claude E.Buxton, (1953), Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,NewYork,
p.367
28. - Do-p.373

81. 81
29. Morgan T Clifford, (1975), King A Richard, Introduction to Psychology, Tata McGraw-hill
publishing company ltd, New Delhi, p.336
30. Claude E.Buxton, (1953), Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,
p.333
31. - Do-p.342
32. - Do-p.371
33. Anderson J.R, Bower G.H, (1973), Human Associative Memory,D.S.Winston,Mashington, pp.246,
258,297
34. Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,
p.372
35. Anderson J.R, & Bower G.H, (1973), Human Associative Memory, D.S.Winston, Mashington,
p.245
36. Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company, New York,
p.332
37. - Do-p.335
38. - Do-p.334
39. Peacoke C, (1994), Scenarious,Concepts and Perception,in Creane(ed),Cambridge University
Press, Cambidge, pp.105-135
40. Peacoke C, (1994), The Contents of Experience, Cambridge University Press, Cambidge, p.142
41. Peacoke C, (1994), Essays of Perception, Cambridge University Press, Cambidge, pp. 79-89
42. Routledge & Kegan Paul, (1960), Contains an Early Verson of Sense – Data Theory, London,
pp.31-86
43. Moore G.E, (1922), The Nature and Reality Object of Perception in Philisophical Studies,London,
pp.193-221
44. McLaughlin,B.P, (1984), Perception,Causation and Supervenience,Midwest Studies of Philosophy,
London, pp.569-591
45. - Do-p.571
Distingnishes basic from from non-basic perception of things using the by-relation as in above
argnes that seconds, odours, tastes and coloured surfaces are physical;and arques that since non -
basic-perception has a pragmatic dimension,the problem of what kind of causal connection pairs
perceived objects with sense experiences by which they are perceived should be restricted to basic
perception.
46. Blum R.H, Bovet D and Moore J, (1973), Controlling Drugs : An International Handbook for
Psychoactive Drug Classification, Jossey Bass, San Francisco, pp.172-213
47. Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York, p.185
48. - Do-p.182
49. - Do-p.177
50. Ebbinghaus H, Rugar H.A., Bussenius C.E., (1885), Memory, Techers Collage, New York, pp.225
-246
51. Buss A.H, (1966), Psycholopathology,Wiley, New York, pp.341,477,489,492
52. Brehm J,W, cohen A.R, (1962), Explorations in Cognative Dissonance,Wiley, New York, pp.451-
559
53. Ernest R. Hilgard, (1975), Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York,
p.388
54. ම. නි. i, (1929), මහා හත්ිරපඡදෝපම සුත්ත,බු.ජ.මු, පි. 460
55. ස. නි. v, (1929), දීඝායු සපාසක සුත්ත, බු.ජ.මු, පි.142
56. ස. නි. iii, (1929), මහාල සුත්ත,බු.ජ.මු, පි.118-120
57. Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York, p.378
58. - Do-p.392
59. Deci E.L, (1971), Effects of Externally Mediated Rewards on Intrinsic Motivation,Journal of
Personality and Social Psychology,18:105-15,London, p.540
60. Chase M.H.( 1972),Sleeping Brain,Brain Research Institute,Unversity of California, Los Angeles,
p.190
61. Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York, p.177
62. - Do-p.393
63. - Do- p.388
64. - Do-p.403
65. - Do-p.254

82. 82
66. Clayton K.N, (1964), T-maze Choise-Learning as a Joint Function of the Reward Magnitudes of
the Alternatives, Journal of Comparative and Physiologiacl Psychology,58:333-338,New York,
p.209
67. Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York, p.537
68. - Do-p.255
69. - Do-p.290
70. - Do-p.528
71. - Do-p.530
72. Cofer C.N, අ1972 , Motivation and Emotion,Glenview, iii : Scott, Foresman, London, pp.302, 331,
359
73. Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York,
p.536
74. - Do-p.537
75. Tyler L.E, අ1956 , The Psychology of Human Differences, Appleton Century Crofts, New York,
pp.352-367
76. Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York,
p.394
77. - Do-p.393
78. - Do-p.335
79. - Do-p.75
80. - Do-p.334
81. Claude E.Buxton, අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company, New York,
p.332
82. එදිරිිංංහ ඩී, හපආරච්චි ගාමිණී, අ2006 , කාල් ඡරොජර්ස් සහ මඡනෝ විදයාව, වත්මා ප්‍රකාශකඡයෝ, ඡදහිව ,
පි.66
83. ස. නි. i, අ1929 , සත්ති සුත්ත,බු.ජ.මු, පි.24
84. ස. නි. iii, අ1929 , ඡදමක සුත්ත,බු.ජ.මු, පි.224
85. ම. නි. ii, අ1929 , මහා මාලුංක සුත්ත,බු.ජ.මු, පිටු.168-170
86. Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York,
p.209
87. - Do-p.81
88. - Do-p.87
89. - Do-p.395
90. Bandura A.L, අ1971 , Social Learning Theory,General Learning Press, New York, pp.357-368
91. Bandura A.L, අ1971 , Principles of Behavior Modification,Holt,Rinehart and Winston,New York,
pp. 398, 458, 459, 503, 521
92. Claude E.Buxton, අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company, New York,
p.332
Why do things look the way they do? The gestalt psychologist Kurt Kafka asked many years ago.
The question is simple, but the answer has turned out to be complex, Perception refers to the way
the world looks (sound, feels, tastes and smells, too) In other words, perception refers to what is
immediately experienced by a person.
93. Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York,
p.303
94. - Do-p.302
95. Bandura A.L, Blanchard E.B and Ritter B, අ1969 , The Relative Efficacy of Desenssitiza and
modeling Approaches for including Behavioral, Affective and Attitudinal Changes, Journal of
Personality and Social Psychology,13:173-199, New York, pp.506-510
96. Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York, p.337
97. - Do-p.336
98. Barr H.L, Langs R.J, Holt R.R, Goldberger L and Klein G.S, අ1972 , LSD:Personality and
Experience, New York, pp.183-197
99. Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New Yok, p.333
100.- Do-p.335
101.- Do-p.14
102.- Do-p.138
103.- Do-p.335
104.Alston.W, අ1986 , International and Externalism in Epistemology in Epistemic Justification Ithaco
my: Cornell University Press, pp.185-226

83. 83
105.Bandura A.L, අ1973 , Aggression:A Social Learning Analysis, Englewood Cliffs, Pentice Hall,
New York, pp. 339, 340, 341, 359, 382
106.- Do-pp 331-342
107.- Do-pp 329-351
108.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, p.14
109.Armstrong.D.M, අ1974 , Belief, Truth and Knoledge Cambridge : Cambridge University Press,
p.123
110.Ernest R. Hilgard, අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, p.32
111.Berlyne D, අ1955 , The Arousal and Satiation of Perceptual Curiosity in the Rat,London, pp.118-
213
112.Zimbardo Philip G, අ1979 , Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, pp. 282,
284
113.- Do-pp. 285,286
114.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, p.33
115.Zimbardo Philip G, අ1979 , Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, pp. 285,
286
116.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, p.34
117.Zimbardo Philip G, අ1979 , Psychology and Life,Scott,Foresman and Company, London, pp. 285,
286
118.- Do-pp. 285,286
119.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, p.35
120.Zimbardo Philip G, අ1979 , Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, pp. 285,
286
121.- Do-pp. 285,286
122.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, p.36
123.Zimbardo Philip G, අ1979 , Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, pp. 285,
286
124.- Do-pp. 286,287
125.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company, New York,
p.112
126.- Do- p.113
127.Zimbardo Philip G, අ1979 , Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, pp. 288,
289
128.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,
p.109
129.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York, p.231
130.Zimbardo Philip G, අ1979 , Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, pp. 286,
287
131.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York, p.222
132.Breland K and Breland M, අ1954 , Animal Behavior, Macmillan, New York, pp.201-312
133.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,
p.111
134.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York, p.36
135.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,
p.146
136.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York, p.159
137.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,
p.146
138.- Do-p.147
139.Zimbardo Philip G, අ1979 , Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, p.213
140.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York, p.166
141.- Do-p.167
142.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,
p.147
143.Zimbardo Philip G, අ1979 , Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, p. 285
144.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York, p.168
145.- Do-p.168
146.- Do-p.168
147.Teitebaum P, අ1967 , Physiological Psychology, Prentice Hall,Englewood Cliffs, New York, pp.41
-65

84. 84
148.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York, p.169
149.- Do-p.173
150.- Do-p.173
151.- Do-p.173
152.Zimbardo Philip G, අ1979 , Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, p. 285
153.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, p.173, Oxford & IBH Publication,New
York, PP. 21-98
154.Zimbardo Philip G, අ1979 , Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, pp. 285,
286
155.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York,
p.177
156.- Do-p.178
157.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company, New York,
p.332
158.එදිරිිංංහ ඩී, හපආරච්චි ගාමිණී, අ2006 , කාල් ඡරොජර්ස් සහ මඡනෝ විදයාව, වත්මා ප්‍රකාශකඡයෝ, ඡදහිව ,
පි. 75
159.Zimbardo Philip G, අ1979 , Psychology and Life,Scott,Foresman and Company, London, p.234
160.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York,
p.171
161.- Do-p.133
162.- Do-p.105
163.- Do-p.105
164.- Do-p.105
165.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,
p.106,
166.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York, p.105
167.- Do-p.104
168.Barnett S.A, අ1967 , Attack and Defense in Animal Societies in Clemente,C.D,and Lindsley
D.B.(eds), Aggressive and Defence,University of California,Los Angeles, p 344
169.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, p.146, Oxford & IBH Publication,New York
170.Barnett S.A, අ1967 , Attack and Defense in Animal Societies in Clemente,C.D,and Lindsley D.B.
(eds), Aggressive and Defence,University of California,Los Angeles, pp.342-359
171.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York, p.147
172.Epstein A.W and Teitelbaum P, අ1962 , Regulation of Food intake in the Absance of Taste,Smell
and Other Oro-Phyaryngeal Sensations,Journal of Comparative and Physiological Psychology, 55:
753 -759, London, pp.311-345
173.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York, p.149
174.- Do-p.148
175.- Do-p.149
176.Tart C.T(ed), අ1962 , Altered States of Consciousness,Wiley, New York, pp.188-191
177.Claude E.Buxton, අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company, New York,
p 107
178.Ernest R. Hilgard, අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York,
p.154
179.- Do-p.333
180.Claude E.Buxton, අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,
p.131
181.Ernest R. Hilgard, අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York,
p.333,
182.Claude E.Buxton, අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company, New York,
p.127
183.Ernest R. Hilgard, අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York,
p.333
184.- Do-p.334
185.Thurstone L.L, අ1955 , The Differential Growth of Mental Abilities, Psychometric Laboratory,
Unversity of North Carolina, Chapel Hill, North Carolina, pp.411-521
186.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York p.335
187.Rabin A.I, අ1968 , Some Sex Differences in the Attitudes of Kibbuts Adolescents,The Israel
Annals of Psyiatry,6:63-69,New York, pp.81-94

85. 85
188.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company, New York,
p.150
189.- Do-p.150
190.Rappoport L, අ1972 , Personality Development:The Chronology of Experience,Gien View, iii,
Scott, Foresman,New York, pp.382-426
191.Stevens L.A, අ1971 , Explorers of the Brain,Knopf,New York,pp.56-68
192.Zimbardo Philip G, අ1979 , Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, p. 430
193.Soltag L.W,Baker C.T & Nelson V.L, අ1958 , Mental Growth and Development:A Logitudinal
Study Monographs of the Society of Research in Child Development,23,Serial no.68,New York,
pp.382-418
194.Wallach M.A & Kogan N, අ1964 Modes of Thinking in Young Children,Rinehart and Winston,
Holt, New York, pp.389-421
195.Speisman J.C,Lazarus R.S,Mordkoff A.M & Davison L, අ1975 , Experimental Reduction of Stress
Based on Ego-Defence Theory,Journal of Abnormal and Social Psychology,68:367-80pp.335-354
196.Stone L.J & Church J, අ1973 , Childhood and Adoescence (3rd ed),Random House,New York,
pp.89-132
197.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company, New York,
p.231
198.Bossard J.H, & Ball E.S, අ1955 , Personality Roles in the Family,Child Development, 26:71,
America, pp 90-124
199.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, p.231, Harcourt, Brace and Company,New
York
200.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication,New York, p.194
201.Zimbardo Philip G, අ1979 , Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, p. 431
202.Rock I, අ1975 , An Introduction of Perception,Macmillan,New York, pp.128-158
203.Solomon G.F, අ1974 , Emotions,Stress and Immunity,Stanford University Medical School,
Stanford, California, pp.367-485
204.Stein D.G & Rosen J.J, අ1974 , Motivation and Emotion, Macmillan, New York, pp.331-359
205.Zimbardo Philip G, අ1979 , Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, p. 432
206.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, p.37
207.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company, New York,
p.28
208.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, p.37
209.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company, New York,
p.150
210.- Do-p.30
211.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, p.40
212.- Do-p.304
213.Meyer Merle E, අ1979 , Foundation Contemporary Psychology,Oxford University Press,New
York, pp. 188-198
214.Ernest R. Hilgard, අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, p.41
215.Claude Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company, New
York, p.32
216.- Do-p.33
217.- Do-p.33
218.Carterette E.C and Friedman M.P, (1974), Handbook of Perception, Academic Press, New York,
pp128-157
219.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company, New York,
p.33
220.- Do-p.34
221.- Do-p.34
222.Zimbardo Philip G, (1979), Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, p. 341
223.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company, New York,
p.34
224.Anand B.K, Sharma K.W & Dua S, අ1964 , Activity of Single Neurons in the Hypothalamic
Feeding Centers : Effect of Glucose, American Journal of Physiology, 207 : 1146 - 1155, America,
p.308
225.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,
p.33
226.- Do-p.34

86. 86
227.- Do-p.34
228.- Do-p.34
229.- Do-p.35
230.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, p.41
231.Zimbardo Philip G,(1979), Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, pp.309,
310
232.- Do-p.333
233.Claude E.Buxton,Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,1953 p.35
234.Benjamin B.Lahey, අ2001 , Psychology, An Introduction, University of Chicago, Boston, pp. 53-
136
235.- Do-pp.70-71
236.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, p.35
237.Eysenck H.J, අ1967 , The Biological Basis of Personality,Springfield,iii,:ThomasLondon, pp-394-
421
238.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York,p.35
239.- Do-p.36
240.- Do-p.37
241.- Do-p.3
242.Anderson B, අ1971 , Thirst-and Brain Control of Water Balance,American Scientist,59:408,
America, pp.318-327
243.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York,p.38
244.- Do-p.39
245.- Do-p.39
246.Barlow H.B,Single Units and Sensation:A Neuron Doctrine for Perceptual Psycholoy?Perception,
1:371-394,London,1972,pp.141-147
247.Ernest R. Hilgard අ1975 , Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, p.40
248.- Do-p.40
249.Zimbardo Philip G, (1979), Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, p. 434
250.Claude E.Buxton අ1953 , Introduction to Psychology, Harcourt Brace and Company, New York,
p.41
251. - Do-p.41

87. 87

88. 88

89. 89

90. 90

91. 91