1. කතෘ : ආචාර්ය සුජිත් නිශාන්ත ෙහේවෙග්
01.පරිච්ෙඡ්දය
බටහිර සංජානන විගහය
1.1.මානව සංජානනය යනු කුමක්ද
සංජානනය යන පදයට විවිධ අර්ථ තිෙබ්.එෙසේම විවිධ විෂය ක්ෙෂේතවල සංජානනය යන්න
බහුලව භාවිතා වන පදයකි.ශාස්තීය අර්ථෙයහි හා සාමාන ව වහාරෙයහි සංජානන යන පදයට
ලබාදී ඇති විවිධ නිර්වචන තිෙබ්.ඉන් වඩා සරළ අරුතින් සැලකුවෙහොත් ව වහාර සිංහල භාෂාෙව්
සංජානනය යන්ෙනන් අදහස්වනුෙය් මනාව හා යහපත්ව දැනගැනීමයි.1ජානන යන පදෙයන්
අවෙබෝධය කිරීම,දැනගැනීම යන අදහස් ව ංගාර්ථවත්ෙව්.එය සං යන උපසර්ගය හා සම්බන්ධවීම
නිසා යහපත්ව දැනගැනීම,මනාව දැන ගැනීම යන අර්ථ එක්වී තිෙබ්.“ස”යනු ස්වකීය තමා අයත්
යන උපසර්ගයයි.එය සෙහේතුක ආදී ෙනොෙයක් තැන්හි යුක්ත යනාර්ථෙයහි “ස”කාරයක්
ෙපෙන්.එය සහ නිපාකෙයහි හ-කාරය ෙලොප් කිරීෙමන් සිදුවූවකැයි කියති.උපසර්ගය වශෙයන්
දැක්ෙවන්ෙන් “සං” යන්නයි.2සං+ජාන+න = සඤ්ජානන යන්න නපුංසක ලිංගාර්ථවත්වූ හැඳින
ගැනීමයි. සඤ්ජානන්ත යනු තුන් ලිංගාර්ථවත් වූ හැඳින ගනිමින්;හැඳින ගන්නා යන්නයි.එය
සං+ඤා+නා = සඤ්ජානාති යන හැඳිනගනී;මනාෙසේ දැනගනී යන අදහස ඇති කියාපදය සැකසී
තිෙබ්.සඤ්ජාත යනුෙම් සංජානන යන්න පාලි භාෂාෙව් සඤ්ජානන යන පදෙය් අර්ථයටද සමානය.
පාලි භාෂාෙව් සඤ්ජානන යන්න ෙයදී ඇත්ෙත් හැඳිනීම යන අදහස ෙගනදීම සඳහාය.3ඉංගීසි
භාෂාෙව් භාවිතාවනුෙය් Perception යන පදයයි.4 මින් දැකීම, හැඟීම, අවෙබෝධය ; පත ක්ෂ
ඥානය අදහස්ෙව්. Perception යන වචනය සකස්ව ඇත්ෙත් per – sep – shun යන වචන තුනක
අර්ථ මතය.ෙමය ජර්මන් භාෂාෙව් දැක්ෙවන per – sep – shun යන වචන තුනක් එක් වී සකස්වූ
තනි පදයකි.5මින් අදහස් වනුෙය් කිසියම් සංෙව්දනයක් නිසා හට ගැෙනන සංකල්ප පිළිබඳ ඇති
සිහි නුවණයි.ෙම් සංජානන කියාවලිය බාහිර පරිසරය අවෙබෝධ කරගැනීෙම්දී වැදගත්ෙව්. ඒ නිසා
සංජානනය පත ක්ෂය (අවෙබෝධය) ෙලසද හැඳින්ෙව්. ෙම් අනුව කිසියම් ජීවිෙයක් යනු සිය
මානසික පසුබිම තුළ සිදුවීම්, අරමුණු ෙහෝ ගුණය පත ක්ෂක කරගන්නා අෙයකි.6 එබඳු ෙබොෙහෝ
ෙද් සිය මෙනෝකායික කියාවළිය මඟින් තහවුරු කරගැනීම හා ඒවාට විවිධ අර්ථකථන සැපයීම සිදු
වනුෙය් සංජානනය මඟිනි.7 ජීවිෙයකු සතු ඉන්දියන් නිසා සංජානනය සිදුෙව්.
ඉන්දියන් මඟින් විවිධ සංෙව්දන (Senses) ලැබිය හැකිය.ඉන්දියන් ඇසුරින් ලබන සෑම
සංෙව්දනයක්ම ඒ වූ අයුරින්ම සංජානනය ෙවතැයි ෙනොහැකි හැකිය.මන්ද සංජානන කියාවළිය
සම්පූර්ණවීමට සිහි නුවණද ඒ සමඟම ෙයදිය යුතු බැවිනි.සිහි නුවණ ෙනොතිබුණෙහොත් සංෙව්දන
ෙකතරම් ලැබුණද සංජානන කියාවළියක් සිදුෙනොෙව්.මන්ද සංෙව්දන හඳුනාගැනීමට අසමත්වන
බැවිනි.ෙම් නිසා සංෙව්දනය පමණක් සංජානනය ෙනොවන බව පැහැදිලිය.ෙම් නිසා සංජානනෙයහි
පදනම හඳුනාගැනීම බව ෙම් මඟින් පැහැදිලි ෙව්.එෙසේම හුෙදක් ඉන්දිය සංෙව්දන සාමාන දැනුම
ෙලස සැලකිය හැක.මන්ද ඉන්දියන් මඟින් ලබන සංෙව්දන නිශ්චිත රටා ෙලස ෙහෝ විවිධ සබඳතා
ෙලස ඒවාෙය් කිසියම් අර්ථයක් හඳුනාගනු ලබන්ෙන් සංජානනය මඟින් වන නිසාය.සංජානනයක්
ෙනොමැතිවිට සංෙව්දන නිශ්චිත රටා ෙහෝ සබඳතා ෙලස මනස විසින් හඳුනාෙනොගනී.යම් නිශ්චිතවූ
රටා ෙහෝ සබඳතා සමූහයක් ෙහෝ හඳුනාගනු ලබන්ෙන් විෙශේෂිත දැනුමකිනි.ඒ දැනුම සංෙව්දනවල
ගැබ්ව ෙනොතිබූ දැනුමකි.ෙම් ෙහේතුව නිසා සංජානන කියාවළිෙයහි පදනම සාමාන දැනීම තුළින්
1

2. සුවිෙශේෂී දැනුමක් ලැබීමට හැක්ෙක් කුමන සංෙව්දනවලින් දැයි පැහැදිලි කර ගැනීම ෙලස දැක්විය
හැකිය. සිංහල භාෂාෙව් ජානන යන පදය අවෙබෝධය දැනගැනීම යන්න හැඳින්වීම සඳහා භාවිතා
වන බව පැහැදිලි කරදී තිෙබ්.මීට "වි" යන උපසර්ග එක්වූ කල එහි අරුත වැඩිදියුණු ෙකෙර්. ඒ
අනුව වි+ජානන =විෙශේෂ දැනගැනීම;අවෙබෝධය ෙලස දැක්විය හැක.ෙම් අනුව සාමාන දැනීම
ඉන්දිය සංෙව්දන මඟින් නිරූපණය වන විට විෙශේෂ අවෙබෝධය විජානනය මඟින් නිරූපණය ෙව්.
ඉන්දිය මඟින් ඇතිවන සංෙව්දන දත්ත සම්ෙපේෂණයක් ෙලසද දැක්විය හැක.මන්ද සංෙව්දන නම්
දත්ත මහත් රාශියක් මස්තිෂ්කය ඇතුළු අදාළ සංෙව්දන මධ ස්ථාන ෙවත ලැබීම වන ෙහයිනි.ෙම්
සංෙව්දන මධ ස්ථාන ෙවත ලැෙබන දත්ත මහත් රාශිය මනාව පිරිසැකසුම් කියාවළියකට ලක්කර
ඉන් විවිධ අර්ථ ලැෙබන පරිදි සුදුසු ෙලස ෙපළ ගස්වා වටහාගැනීම සංජානනයයි.ඉන්දිය සංෙව්දන
ලැබීම සාමාන දැනුමයි.එය ඇසුරින් විෙශේෂ අවෙබෝධය ෙහවත් විජානනය ලැබීමට හැකි පරිදි ඒ
දත්ත ෙපළ ගස්වා හඳුනාගැනීම සංජානන කියාවළියයි.සංජානන කියාවළිය සම්පූර්ණකිරීම සඳහා
මානව සංෙව්දන පද්ධතිෙය් හැකියාව ඉවහල්ෙව්.ෙම් සඳහා යම් ෙනොහැකියාවක් තිබිණි නම් එහිදී
සංජානනය නිසි පරිදි සිදුෙනොෙව්.ෙම් අනුව සාමාන දැනුම තුළින් විජානනය ලැබීමට මානව
සංෙව්දන පද්ධතියට හැකිදැයි අවෙබෝධකර ගැනීමට වෑයම් කිරීම සංජානනය ෙලස දැක්විය හැක.
ස්නායු පද්ධතිය හා එහි කියාකාරීත්වය නිසා මානව සංෙව්දන පද්ධතියතුළින් දත්ත සම්ෙපේෂණය
සිදුෙව්.සංෙව්දන අතර විවිධ සබඳතා හැඩතල අර්ථවත්ව හඳුනාගැනීම සංජානනයයි.දත්ත මනසට
ලැබූ විට පාථමික අවධිෙය්දී ඇත්ෙත් හුෙදක් නිශ්චිත පිළිෙවලක් ෙනොමැති දත්ත ෙගොනුෙලසය.ඒ
දත්ත ෙගොනුවල දත්ත විවිධ රටා සැකෙසන ෙසේ පිලිෙවලකට තබා ඒ අතර විවිධ සබඳතා හැඩතල
හඳුනාගැනීමට සංජානනය උපකාරීෙව්.දත්ත නම් ෙමොළයට ලැෙබන ඉන්දීය අරමුණු හා සිදුවීම්ය.
කාලය යනුෙවන් ෙදයක් ඇතිබව වැටෙහනුෙය් ෙම් ඉන්දීය අරමුණු හා සිදුවීම් අතර පරතරයයි.ඒ
සිදුවීම් අතර අවකාශය කාලය නමින් හැඳින්ෙව්.කාලය ඇතිබව වැටෙහනුෙය් සිදුවීම් අතර පරතර
අවකාශය සංජානනයවීෙම්දීය.සිදුවීම් අතර පරතර අවකාශය සංජානනවනුෙය් අසමාන වූ සිදුවීම්
හා ඉන්දීය අරමුණු සංජානනයවීෙම්දීය.ඉන්දීය අරමුණු හා සිදුවීම් සමාන ෙවත්ම පරතර අවකාශය
අඩුවී යයි.ෙම් අනුව යම්කිසි ඉන්දීය අරමුණක ෙහෝ සිදුවීමක මනස එල්බ සිටීෙම්දී සමානබව වැඩි
වීම දියුණුවී යත්ම පරතර අවකාශය යම්කිසි අවස්ථාවක ෙනොදැනීයයි.මනස ඒකාගවූ අවස්ථාවක්
ෙලසට හැඳින්ෙවනුෙය් මනස ෙමබඳු සංජානන කියාකාරීත්වයක පවතින විටය.ගිනි පුපුරක් ඉතාම
ෙව්ගෙයන් කරකැවීෙම්දී ගිනි වළල්ලක් ෙලසට ෙපෙන්.සමාන අරමුණු ඔස්ෙසේ සිදුවන සංජානනය
ද එපරිදිය.ෙමහිදී වැදගත්ම ෙදය නම් කාලය යනු හුෙදක් සංජානනය නිසා ඇතිවන ෙදයක් බවයි.
එමඟින් පැවෙසනුෙය් කාලය යනු අරමුණු හා සිදුවීම් සමඟ ගණනය කරනු ලබන නිශ්චිත
රටාවක් බවයි. සර්වසම සංෙව්දන රාශියක් සම්ෙපේෂණයවීෙම් පතිඵලය කාලය පිළිබඳ වැටහීමද
කමිකව අතුරුදහන්වී යාමයි. යමක් පිළිබඳ දැඩිව එල්බසිටින අවස්ථාවලදී කාලය පිළිබඳ හැඟීමක්
ෙනොදැෙනනුෙය් ෙම්නිසාය.හුෙදක් භාවනා කිරීෙම්දී පමණක් ෙනොෙව්.කුමක කටයුත්තකදී වුවද
මුළුමනින්ම සිදුකරන කටයුත්තට පමණක් අවධානය ෙයොමුකර සිටීම නිසා කාලය පිලිබඳ වැටහීම
දුරු වී යයි.ෙබොෙහෝවිට ඉන්දිය සංෙව්දන සිදුෙව්ද්දී පවා සංජානනය ෙනොවී තිබිය හැකි අවස්ථා
ෙබොෙහෝ ඇත.එෙසේ වනුෙය් සංෙව්දන සිදුෙවද්දී ඒ පිළිබඳ සිහිය රඳා ෙනොපැවතීම නිසාය.සමහර
සංෙව්දන ලැෙබද්දී මතකෙය් ගබඩාවී පැවති ස්මරණ අවදිෙව්.එවිට ඒ ස්මරණ තුළින් නව දැනුමක්
ලැබිය හැක.ෙම් නව දැනුම ෙතොරතුරු දැනගැනීම පිළිබඳ බිහිවන්නකි. ෙහොඳින් දැන හඳුනන
අෙයකුෙග් කටහඬක් ශවණයවීෙම්දී එක්වරම ඒ පුද්ගලයා පිළිබඳ ගබඩාවී පැවති ෙතොරතුරු
උද්ධරණයෙව්.ෙම්වා ෙතොරතුරු පතිගහණ සංෙව්දන යන නමින් හැඳින්ෙව්. සමහර අවස්ථාවලදී
ෙමබඳු සංෙව්දන මඟින් සෘජුවම ෙතොරතුරු ලබා ගත හැක.නිදසුනක් ෙලස තැපැල්කරුවා ළඟාවන
විට ෙහෝ ඔරෙලෝසුෙව් සීනුනාදය ශවණය වනවිට එය නිරීක්ෂණය කිරීෙමන් ලැෙබන ෙතොරතුරු
උද්ධරණය පිළිබඳ වටහාගත හැකිය.එය වක අයුරිනි.ෙමහිදී සංෙව්දන විවිධ සංඥා (Signals) වල
ස්වරූපෙයන් කියා කරයි.සංඥා ලැබීම වටහාගැනීම පමණක් ෙමහිදී සංජානනෙය් කාර්යභාරය
ෙනොෙව්.මන්ද සංඥා මඟින් උත්ෙත්ජිත ෙමොළය ස්මරණයතුළ ගබඩාවී පැවති නව වැටහීම් මුදා
හැර ෙතොරතුරු සංජානනය කරන බැවිනි. නමුදු තව සමහර අවස්ථාවල ෙපොතක හා පුවත්පතක වූ
2

3. වැදගත් සිදුවීම් පිළිබඳව කියවද්දී ෙහෝ සිය විෙව්කෙය්දී තමා දුටුෙද් විස්තර කරන අෙයකුට සවන්
ෙදද්දී සෘජුවම ෙතොරතුරු සංජානනය කළහැකිය.8
ඒ ෙකෙසේ ෙවතත්, සාමාන සංෙව්දන ඉක්මවා යද්දී පශ්න ගණනාවක් ඇති ෙව්.9ඒවා නම්
ඉන් කුමක් පත ක්ෂ වන්ෙන්දැයි ඇතැම්විට පැහැදිලි ෙනොවීමයි.අපෙග් සෑබෑ පත ක්ෂයන්
සැබවින්ම සැබෑ ෙලෝකෙය් පවතින ඒවාමදැයි ගැටළු පැණ නගී. සංජානන දැනුෙම් විවිධ ස්වරූප
කැමක්දැයි දැනගැනීම ෙම් තත්වය අවම කිරීමට ගතහැකි එක් පෙයෝගික විසඳුමකි.අපෙග් ඉන්දීය
සංජානනයට අවශ වනුෙය් කුමන හැඩතලෙය් ස්වරූපයක්දැයි ෙම් මඟින් වටහාගැනීමට මඳ
පිටිවහලක් ඉන් ලැෙබ්.ෙම් කරුණ සංකල්පිත ෙහෝ ඥාන විභාගයීය එළඹුමක් සඳහා ෙබොෙහෝවිට
අදාළ ෙව්.එෙසේම එය එෙසේ එළඹිය හැකි ඥානවිභාගයීය විසඳුම් සඳහා මඟෙපන්වන්නක්ද ෙව්.ෙම්
ආකල්ප නිසා සංජානන විෂය පිළිබඳ පර්ෙය්ෂණාත්මක අධ යනයන් ෙභෞතික විද ාව හා මෙනෝ
විද ාව අතර ෙදෝළනය ස්වරූපයක්ද විද මාන ෙව්.එය එක්තරා ආකාරයක දර්ශනයකි.විෂය අනුව
නම් කළෙහොත් එය සංජානන දර්ශනය නමින් හැඳින්විය හැකිය.ඒ ෙම් සංජානනය දර්ශනය සඳහා
ජීව විද ාත්මක පැතිකඩ තුළ කියාකාරීත්වය ඉතා වැදගත්ය.එය අධ යනය ෙනොකර සංජානනය
පිළිබඳ නිසි අවෙබෝධයක් ලැබිය ෙනොහැක.10
දර්ශනෙය්දී (හා මෙනෝවිද ාෙව්දී) සංජානනය යන වදන භාවිතා වනුෙය් තාක්ෂණ
කමෙව්දයට සමාන සංසිද්ධියක් හැඳින්වීම සඳහාය.ඉන් අදහස් වනුෙය් සංෙව්දන මඟින් දැනුම
අත්පත් කරගැනීමයි. සංෙව්දනය කුමක්ද යන අවෙබෝධය ෙනොමැති නම් එවිට ෙමකී සංෙව්දන
ශිල්පය මඟින් සංජානන පරමාර්ථය සාක්ෂාත් කළ ෙනොහැකිය.අප නිතර ෙනොදකින හඳුනා
ෙනොගන්නා ෙද් අපට ශවණයට හා ස්පර්ශයට ලැෙබන නමුදු, ඒවා මැනවින් තහවුරු කරගනු
ලබන ෙතක් ඒ පිළිබඳ පත ක්ෂ අවෙබෝධයක් ෙනොලැෙබ්.ඉන් අදහස් වනුෙය් අප දකින, ශවණය
වන හා ස්පර්ශවන සෑම ෙදයක්ම තහවුරු කරගන්නා ෙතක් අපට ඒ පිළිබඳ පත ක්ෂ අවෙබෝධයක්
ලැබිය ෙනොහැකි බවයි. යම් පුද්ගලෙයකු විසින් ඉටු කරගැනීමට අෙප්ක්ෂිත පධාන පරමාර්ථ හා
ඉන් ඉටුකරගැනීමට හැකිවූ ෙද් අතර පවතිනුෙය් පරතරයකි. මින් පැහැදිලි වන එක් ෙදයක් ෙව්.
නිදසුනක් නම් ෙකෙනකු මිනිෙසකුව උපත ලබා ලබන අවෙබෝධෙය් දියුණුව ෙහෝ පිරිහීම ඒ
පුද්ගලයාෙග් දැකීෙම් දියුණුවට ෙහෝ පිරිහීමට සමානුපාතික වන බවයි.යම්යම් සංකල්ප ඒවාෙය්
අනන තා ලක්ෂණ මඟින් පැහැදිලිව ෙවන්කර හඳුනා ගැනීමට හැකිවීම ෙහෝ ෙනොහැකිවීම මත
සංජානනෙය් ෙම් දියුණුව ෙහෝ පිරිහීම රඳාපවතින බව ෙපෙන්. එය ෙවනුවට ගතහැකි ෙවනත්
කිසිදු විකල්ප කියා මාර්ගයක් භාවිතාෙකොට එවිට පත ක්ෂ අවෙබොධයක් ලැබිය ෙනොහැකිය.ෙමහි
දී සංජානනය කරන්නා බාහිරව පිටතින් මනුෂ ෙයකු ෙලස දැකගත හැකි වුවද සංජානනය අර්ථ
සම්පන්න වනුෙය් මිනිසත්බවට උචිත අයුරින් ඒ කියාවළිය ෙමෙහයවුවෙහොත් පමණක්බව ෙමහි
ගැබ්වන අර්ථයයි.දැකීෙම් කාර්යය තිරිසන් සෙතකුට වුවද සිදුකළ හැකිය.මිනිෙසකුටද දැකීෙම්
හැකියාව තිෙබ්.තිරිසන් සතාෙග් දැකීෙම් හැකියාෙවන් මිනිස් දැකීම ෙවනස්වනුෙය් සංජානනය
අනුවය.නිසි දෘෂ සංජානනය සම්පූර්ණව සිදුවනුෙය් මනුෂ දැකීමතුළ බව ෙමහි අදහසයි. සත්ව
දාෂ සංජානනය අසම්පූර්ණය.ෙම් අනුව විවිධ සතුන්තුළ ඇති සංජානන හැකියා අසම්පූර්ණබවින්
විවිධ ෙව්.ඇතැම් සතුන්ට වර්ණ දෘෂ සංජානන හැකියාවක් නැත.ඇතැම් සතුන්ට වර්ණ එෙක් සිට
කිහිපයක් දක්වා පමණක් දැකිය හැකිය.ඇතැම් සතුන්ට හැඩතල පමණක් හඳුනාගත හැකිය.තවත්
සත්ව වර්ග චලනය අනුව දෘෂ සංජානනය පිළිබඳ අවෙබෝධයක් ලබාගනී.ආෙලෝකයට හා අඳුරට
පමණක් සංෙව්දී දෘෂ සංජානන සහිත සත්ව වර්ගද ෙව්. 11
සංෙව්දිත අරමුණ හා පත ක්ෂ අරමුණ අතර පවතින විවිධත්වයන් හඳුනාගැනීම ඉතා
වැදගත්ය.ඒ සඳහා ෙගොඩනැඟී ඇති නිශ්චිත සංශයවාදී විවිධ තර්ක විතර්ක අෙප් භව පත ක්ෂයට
එෙරහිව වුවද උපකමශීලී අයුරින් හැසිරවිය හැකිය.එෙසේවනුෙය්ද ෙභෞතික අෙප්ක්ෂා ෙපර දැරිවය.
ෙම්වා එක් අංශයකින් ක්ෂණික සම්බන්ධතා හා අසම්බන්ධතා නිසා ඇති නැති වන අෙප් දෘෂ ,
ශව හා ස්පර්ශ වැනි සංෙව්දන වලට සම්බන්ධ බව ෙපෙන්.දාර්ශනික සංශයවාදීන් සඳහා
3

4. නිදසුනක් ෙලස ෙරෙන් ෙදකාත් (Rene Descartes) හා ෙඩ්විඩ් හියුම් (David Hume) ෙපන්වාදිය
හැකිය. ඔවුන්ෙග් විෙශේෂ ලක්ෂණය නම් අෙප් සංෙව්දන පද්ධතිෙය් ගැබ්ව ඇති වරදිනසුළු බව
සමඟ තර්ක විතර්ක කිරීමයි. එනම් අෙප් සංෙව්දනවලට අප ජීවත්වන වටාපිටාව පිළිබඳ වඩාත්ම
නිවැරදි ඉන්දීය ෙගෝචර දැනුමක් ලබාදීමට හැකියාවක් ෙනොමැතිවීමයි.අෙප් ශාරීරික ඉන්දියන්ට
ෙගෝචරවනුෙය් ෙලෝකෙය් ඇති සැබෑ අරමුණුවලින් ඉතා සුළු පමාණයක්වීම මීට ෙහේතුවයි.දෘෂ
සංජානනය ගත්විට අෙප් ඇසට ෙලෝකෙය් ඇති සියළුම ෙද් ෙනොෙපෙන්.ඉතා සියුම් අංශු,ජීවීන්
වැනි කුඩා ෙද් පියවි මිනිස් ඇසට දර්ශනය ෙනොෙව්.ශබ්ද,ගන්ධ,රස,ස්පර්ශ ආදී ෙසසු සංජානන
පිළිබඳව වුවද දැක්වීමට ඇත්ෙත් මීට සමාන තත්වයකි.ෙමබඳු ඇතැම් සංජානන පියවි මානව
ඉන්දියන්ට ෙගෝචර ෙනොෙව්.එබඳු සංජානන විවිධ හැඩෙයන්,විවිධ වර්ණෙයන්,විවිධ ස්වරූපෙයන්
පැවතිය හැකිය. දෘෂ සංජානනය සම්බන්ධව සැලකූවිට පියවි මිනිස් ඇසට දර්ශනයවනුෙය්
ෙලෝකෙය් පවතින වර්ණවලින් ෙකොටසක් පමණි.පිස්මය බඳු උපකරණයක් භාවිතාකළ විට තවත්
වර්ණ ඇසට ෙගෝචර ෙව්.සාමාන ෙයන් පියවි මිනිස් ඇස සුදු ආෙලෝකය ෙලස දකිනුෙය් වර්ණ
රැසක් එක්වී සැකසුණු වර්ණාවලියකි.ෙම් අනුව මිනිස් ඉන්දියන් සංජානනය කරන ස්වරූපයට
වඩා සැබෑ තත්වය ෙවනස්විය හැකියා.අපෙග් සංජානනය සමඟ බද්ධවූ දෘෂ්ටියක් සිරගතවීමටද
අපට සිදුවී තිෙබ්.සැබෑ තත්වය නම් මතුපිටින් ෙපෙනන ස්වරූපයට වඩා ෙවනස් ෙදයක් සැබෑව
විය හැකිබවයි.සංජානනය හා බැඳුනු දෘෂ්ටිවල සිරගතව ජීවත්වීමට මිනිසුන් හුරුව තිෙබ්.එය එක්
දෘෂ්ටියක් බව පවා පහසුෙවන් වටහාගැනීමට ෙමොවුන් අසමත්ය.ෙපෙනන, දකින, ඇෙසන, ස්පර්ශ
වන සියල්ල වරදවා ෙහෝ අඩුපාඩුකම් සහිතව සංජානනය කරගැනීම නිසා දෘෂ්ටි බිහිෙව්.ඒවාෙය්
විවිධ ස්වරූපවලට ෙහේතුව සංජානනෙය් විවිධබවයි.ඉන්දියන්හි අඩුපාඩුකම් නිසා සංජානනය ඉන්
සෘජු සංජානනයක් ෙනොලැෙබ්.එබැවින් එය වක සංජානනයකි.ඒ නිසා ඉන්දීය සංජානනෙය් මතු
පිටින් ෙපෙනන වක ස්වරූපයට වඩා ඒවා සැබෑවින්ම සෘජුබව වටහාගත යුතුය.12 සක්කායදිට්ඨිය
ඇතිවීමට ෙහේතුවද වක සංජානනයයි.ඉන්දීය සංජානනය ෙනොමැති පුද්ගලත්වයක් බිහිකරගනිමින්
සංජානනය කිරීම නිසා සාවද සංජානනයක් සිදුෙව්.එය සක්කාය දිටඨිය බිහිවීමට ෙහේතුවයි.
සංජානනය මඟින් ඉන්දිය පත ක්ෂය වඩාත් සංවර්ධනය ෙකෙර්. දැනුම, නුවණ, පඥාව
යැයි හඳුන්වනුෙය් ෙමෙසේ සංවර්ධනය වන පත ක්ෂයටය.ෙම් අයුරින් සංවර්ධනය වන පත ක්ෂය
අනුකමිකව වඩා නිවැරදි මට්ටම දක්වා පරිවර්තනයෙව්.ෙම් කියාවළිය අඛණ්ඩව සිදුෙව්.සංෙව්දන
කිහිපයක් අතර තාවකාලික සබඳතා ෙගොඩනැඟීෙම්දී ෙව්ලාව යන පස්තුතය පිළිබඳවද සංජානනය
ෙව්.ෙව්ලාව සැබවින්ම නැති ෙදයකි.එය එක්තරා සම්මතයක් පමණි.ෙව්ලාව සංජානනයවනුෙය්
සංජානන කිහිපයක් අතර පරතරය නිසාය.මීට සමාන සංජානන රාශියක් තව ඇත.කාලය,
අවකාශය,අභ ාවකාශය,දුර ආදී ලක්ෂණ සංජානනය කරනුෙය් සංජානන කිහිපයක් අතර පවතින
සාෙප්ක්ෂකබව සැලකිල්ලට ෙගනය.ෙම් නිසා ෙමබඳු සංජානන නිශ්චිත ස්වරූපයක් ෙනොදරයි.
සංජානනය කරනු ලබන්නා සිටින ස්ථානය,සංජානන කරනු ලබන ස්වරූපය අනුව ෙමබඳු
සංජානනවලදී ලැෙබන දැනුම වරින්වර ෙවනස්ෙව්.ෙගස්ෙටෝල්ට් මූලධර්ම මඟින් සංවිධානාත්මක
සංජානනය පාථමික නැඹුරුතාෙව් සිට සංකීර්ණ තලය දක්වාම ආවරණය කරනු ලැෙබ්.එහි පති
ඵලය නම් සංජානනෙය් ගැබ්වන විවිධ ස්වරූප විද ාත්මකව අධ යනය කිරීමයි.ෙම් ස්වරූප නම්
සන්දර්භය, සංචලතාව, වයස, ලිංගිකත්වය, සංස්කෘතිය, අෙප්ක්ෂා, අභිෙපේරණ, හා ගැටුම්කාරී
ස්වරූප ෙලස හඳුනාගත හැකිය.මූලික සංජානනය ෙම් ස්වරූපවලට අනුව ෙවනස් විය හැකිය.ෙම්
නිසා සංජානනය හඳුනාගැනීෙම්දී ෙමකී ස්වරූප පිළිබඳ කරුණු දැනගැනීමද වැදගත්ය.එෙසේම ෙම්
ස්වරූපවලට අනුරූප වන පරිදි සංජානනෙය් ඇතිවිය හැකි ෙවනස්කම් වලට ගැලෙපන ෙලස
ෙගස්ෙටෝල්ට් මූල ධර්ම ෙවනස් විය හැකිබවද ෙමහිදී අමතක ෙනොකළ යුතුය.13
සරලව ගතෙහොත්, සංජානනය මඟින් ෙපන්නුම් කරනුෙය් මෙනෝවිද ානූකූල විධි කමයක්
පිළිබඳ වූ එක්තරා විද ාත්මක සැකැස්මකි.ඒතුළ මෙනෝවිද ාත්මක අර්ථකථනවලට ජීවවිද ාෙව්
අනුබලය ලැබී තිෙබ්.එෙසේම දාර්ශනික පශ්න පිළිබඳ ගැඹුරු කතිකාවත් ඒතුළ ෙගොඩනැඟී තිෙබ්.
සංජානනෙය් විද ාත්මක පදනම ෙහළිකරගැනීම සඳහා ෙම් සියල්ල පිළිබඳ අවධානය ෙයොමුකිරීම
4

5. අවශ ය.ෙමවැනි කටයුත්තකදී විෂය කිහිපයක දායකත්වය ලබාගැනීමට වුවමනාෙව්.විෂයයන්
රැසක දැනුම් පරාසය මත සංජානනය වඩාත් අර්ථ සම්පන්න ෙලස වටහාගත හැකිය.සංජානනය
අනිවාර්යෙයන්ම සිතට සම්බන්ධය.එෙසේම චර්යාව වඩාත් නිරවුල්ව ෙත්රුම්ගැනීමට සංජානනය
උපාකරීෙව්.චර්යාව පුද්ගල හැසිරීම හා සම්බන්ධවන බැවින් නාට ානුසාරී ලක්ෂණ එහි විද ාමාන
විය හැකිය.එෙසේම එය සමාජයතුළ පුද්ගල භූමිකාව නිරූපණය කිරීමට අත වශ සාධකයකි. එහිදී
සංජානනය ඊට සම්බන්ධවනුෙය් පුද්ගල චර්යාෙව් ගාමක බලෙව්ගය වන ෙච්තනාෙව් ස්වරූපය
සකස්වීමට එය උපකාරී වන බැවිනි. මින් අදහස්වනුෙය් යමක් සංජානනය කරගන්නා ආකාරය
අනුව ෙච්තනාෙව් හැඩතල සකස්වන බවය.යෙමකුතුළ පුද්ගල පරමාදර්ශ පැවතිය හැකිය. එකී
පුද්ගල පරමාදර්ශ සමඟ ෙච්තනාෙව් සබඳතාවක් තිෙබ්.යෙමකුෙග් ෙච්තනාෙව් ස්වරූපය අනුව
පුද්ගල පරමාදර්ශ කියාවට නැෙඟ්. සංජානනය නාට පිටපතක් වන විට ඒ පිටපත ඇසුරින් නාට
රඟ දැක්වීම චර්යාව මඟින් සිදුෙව්.සංජානනයට ජීවවිද ාත්මක පැතිකඩක් තිෙබ්.එෙසේම දාර්ශනික
පැතිකඩක් තිෙබ්.මෙනෝවිද ාව හා ජීවවිද ාව එකතුවන ස්ථානය නම් සංජානනයයි.නමුදු පුද්ගල
ෙච්තනාෙව් සිට චර්යාව දක්වා සියල්ල සඳහා ෙබොෙහෝවිට බලපානුෙය් මානසික පැතිකඩයි. යම්
කිසි පුද්ලෙයකු තුළ තිබිය හැකි සුළු කායිකා දුබලතාවයක් හැෙරන්නට චර්යාෙව් පබල ෙවනසක්
ජීවවිද ාත්මක පැතිකඩ මඟින් ආවරණය ෙනොෙව්.14සංජානනය යනු එක්තරා අයුරකට පිළිෙයළ වී
ඇති සංෙව්දන ලබා ගැනීෙම් ජීවවිද ාත්මක සැලැස්මකි.සිෙත් ෙගොඩනැඟී ඇති, සිතීමට අවශ
කරන පිළිෙවලකට දත්ත නිර්මාණශීලීව හා සංවිධානාත්මකව ඉදිරිපත් වන සැලසුමක් සංජානනය
මඟින් අර්ථවත්ෙව්.සංජානනය මානවයාට උද්ගත වන විවිධ ගැටළුවලට විසඳුම් සැපයීමට හා නව
දැනුම ෙගොඩනැඟීමට උපකාරී කරගත හැක.15
සංජානනයට නිශ්චිත අර්ථයක් දිය ෙනොහැකි තරමට අතිශයින්ම පුළුල් අරුතක් ඇති
පදයක් බවට පත්ව තිෙබ්. මන්ද විවිධ විෂය ෙක්ෙෂේතවල සංජානනය විවිධ ෙසේ අර්ථකථනය වී
ඇත. ෙම් අනුව මෙනෝ විද ාව,දර්ශනය,සමාජ විද ාව, ජන සන්නිෙව්දනය ආදී විවිධ ෙක්ෂ්තවල
සංජානනය අර්ථකථනය වී ඇත්ෙත් එකී විෂයවල මූලික අරමුණුවලට ගැලෙපන පරිද්ෙදනි.
සාමාන අරුතින් ගතෙහොත් බාහිර පරිසරය මිනිසා ෙත්රුම් ගැනීෙම්දී මානව මනසතුළ සිදුවන
ජීව විද ාත්මක කියාවලිය සංජානනය ෙලස හැඳින්විය හැක. මානව මනෙසේ ජීව යාන්තික
කියාවළිය (Neurology-Mechanism) නම් සංජානනයයි. බාහිර පරිසරෙයන් සංෙව්දන ෙසේ මානව
මනසට ලැබී පිරිසැකසුම්වන (Process) දත්ත අතර විවිධ නව සබඳතා හඳුනාගැනීෙමන් එහි අරුත්
වටහාගැනීෙම් කියාවලිය සංජානනයයි. හුෙදක් ස්නායු සම්ෙපේෂණය මඟින් මානව මනසට දත්ත
ලැබීම පමණක් සංජානනය ෙනොෙව්. නමුදු එය සංජානන කියාවළියට අයත් එක් පියවරකි. ෙමබඳු
පියවර රැසක් සංජානන කියාවලියට අන්තර්ගත ෙව්. මෙනෝවිද ාඥයින් විසින් සංජානනය පිළිබඳ
විවිධ පර්ෙය්ෂණ සිදුකර තිෙබ්. සංජානනය පිළිබඳ බහුලව පර්ෙය්ෂණ ෙමෙහයවූ මෙනෝවිද ා ගුරු
කුල පවා ඇති වී ඇත. ෙගස්ෙටෝල්ට් සම්පදාය ෙම් අතරින් සුවිෙශේෂී වැදගත්කමක් ගනී.16
මෙනෝවිද ාඥයින් විසින් සංජානනය ෙසොයා ගැනීම ඇරඹීමට දිගුකලකට ෙපර විවිධ
දාර්ශනිකයන් අතර වස්තු විශ්ෙල්ෂණය සෘජුවම දැනගන්ෙන් ෙකෙසේදැයි පශ්නයක් පැවතිනි. දහ
නව වන සියවෙසේදී ෙලොක් (Loke), බාක්ෙල් (Berkeley) හා හ ම් (Hume) වැනි සංඝටනවාදී
මෙනෝවිද ාඥයින් විසින් සංජානනය හා අවෙබෝධය පිළිබඳ ෙපොදු සිද්ධාන්ත ෙයෝජනා කර තිබුණි.
ඔවුන් ෙයෝජනා කරන ලද්ෙද් යථාර්ථය පිළිබඳ ලබාගත හැක්ෙක් සංඥා හරහා බවයි. මානව මධ
ස්නායු පද්ධතිය සකස්ව ඇත්ෙත් සරළ දැනීම් වල සිට අපට ඇතිවන ෙබොෙහෝ සංකීර්ණ අදහස්
දක්වා ඉෙගන ගත හැකි පරිදි එක්තරා ජීවවිද ාත්මත සැලසුමකට අනුවය.ෙමහිදී සංජානනය
සිදුවනුෙය් මානව අවෙබෝධයට අයත් සියළු පැතිකඩ මනාව ආවරණය වන පරිදිය.ස්නායු
සංෙව්දන සම්ෙපේෂණ එක්තරා රටාවක අනුව සිදුෙව්.සංඥාවක ඇතිවීම හා නැතිවීම අඛණ්ඩව සිදු
ෙවමින් සම්ෙපේෂණ කාර්යය සම්පූර්ණෙව්.ෙමය සංඝටන කමෙව්දයක් ෙලස අර්ථදැක්විය හැකිය.
මන්ද එක් සම්ෙපේෂණ පවාහයක් ෙලස දිස්වුවද ස්නායු සම්ෙපේෂණ සිදුවනුෙය් වරින් වර කැඩි යළි
ඇති ෙවමින් අඛණ්ඩව සිදුවන ජවන් පවාහයක් අනුව වන බැවිනි.ෙමබඳු සංජානනයක්තුළ පවා
5

6. අවෙබෝධයට අවශ මූලිකාංග සම්පූර්ණවීම සිදුෙව්.ඉන්දියන් කරා පැමිෙණන ස්නායු සංෙව්දන
පත ක්ෂ අවෙබෝධය සඳහා පදනම් වන බව ඉහත සඳහන් දාර්ශනිකෙයෝ දැඩිව අවධාරණය කරති.
බිතාන අනුභූතිවාදීන් ෙසේ හැඳින්ෙවනුෙය්ද ෙම් දාර්ශනිකයින්ය.සංජානනෙය්දී පුද්ගල ෙච්තනාව
පධානත්වය ගන්නා ආකාරය ඔවුන්ට වැදගත් ෙනොවින.නමුදු යථාර්ථය නම් අවෙබෝධෙය් පධාන
භූමිකාව උසුලනුෙය් ෙච්තනාව හා බද්ධවූ සංජානනය බවයි.නමුදු මුල්කාලීනව දාර්ශනිකයින්ට
ෙචතානාෙව් වැදගත්කම ෙනොවැටහින.ඒ ෙවනුවට ඔවුන්ෙග් අවදානය ෙයොමුවූෙය් කියාවටය.17
ෙමහිදී වුන්ඩ්ට්(Wundt) හා ටිච්නර්(Titchener) යන ඇතැම් පැරණි මෙනෝවිද ාඥයින්
විසින්ද ෙමබඳු උපකල්පන පිළිෙගන තිෙබ්.ඉකුත්වූ 18 වන සියවෙසේදී ඔවුන් වෑයම්කෙල්ද
එකඟතාව දැක්වූෙය්ද ඉෙගනුම මඟින් සිදුවන සංජානන පුහුණුව පිළිබඳ කරුණු අධ යනයටය.
ඉෙගනුම යනු සංජානනය පිළිබඳව වූ එක්තරා පුහුණුවකි. එමඟින් මනෙසේ ඇඳී ඇති සංජානන
සටහන් වාර්තාගත කිරීමට හා සංජානනය පිළිබඳ නිරීක්ෂකයින් පුහුණුකිරීමට උත්සාහ ගැනීමට
හැකිය.සංජානනය නම් පාථමික සංෙව්දන පත ක්ෂය කිරීමයි.ෙනොෙයකුත් කමවලට නවීකරණය
කළහැකි එෙසේම ෙබොෙහෝ වැඩිදියුණු කළහැකි ලක්ෂණ ෙමබඳු පාථමික සංෙව්දනතුළ ගැබ්ව ඇත.
එහිදී මෙනෝවිද ාත්මක පත ක්ෂයට අයත් මූලිකාංග පිළිබඳ නිවැරදි අත්දැකීම් ලබාගැනීම පිණිස
අන්තරාවෙලෝකනය විෂය යටෙත් කමික පුහුණුවීම් කළයුතු බව ඔවුහු තරෙය් විශ්වාස කරති.18
ෙබොෙහෝ මෑත කාලීනව,රැඩිකල්වාදී මත ඉදිරිපත්කළ ඇතැම් චර්යාවාදීහු සැබෑ ෙලොෙවන්
ලබා ගන්නා සෘජු සංඥා දත්ත හා සංජානන අත්දැකීම් අතර ෙවනස ඔස්ෙසේ පර්ෙය්ෂණවල නියැලී
නූතන මෙනෝවිද ාවට වගකීම් සහගත ස්ථානයක් සකස්කර දීමට වෑයම් කළහ. ඔවුන්ෙග් ෙමම
මතවාදෙය් පුෙරෝගාමීව කියාකළ ෙවොට්සන් ඇතුළු ෙබොෙහෝ මෙනෝවිද ාඥයින් විසින් සංජානනය
පිළිබඳ ෙමබඳු නව ආකල්ප ඔස්ෙසේ සිය පර්ෙය්ෂණ කාර්යය ෙමෙහයවන ලදී. මානවයා චර්යාවන්
මඟින් පමණක්ම හසුරුවන බව පැවසූ ඔවුහු ඊට ෙපර පැවති ෙබොෙහෝ මතවාද පතික්ෙෂේප කළහ.
බී.එෆ්.ස්කිනර් පැහැදිලි කරනු ලැබුෙව් සංජානනය නම් සැබෑ ෙලොව සමඟ චර්යාව මඟින් ඇතිකර
ගන්නා සෘජු පතිචාර බවයි. ෙච්තනාෙව් වැදගත්කම පිළිබඳ ඔවුන් එතරම් උනන්දුවක් දක්වා නැත.
ස්කිනර් (Skinner1974)ෙග් මතය වූෙය් සංජානනය නම් ෙලෝකය ස්වීය ෙලස ගහණය කිරීෙම්
කියාවලිය බවයි.යම් පුද්ගලෙයකුෙග් මධ ස්නායු පද්ධතිය ඔස්ෙසේ පැමිෙණන ස්නායු සම්ෙපේෂණ
ෙමොළය කරා පැමිණීෙමන් පසුව ෙමොළය එය හඳුනාගනු ලබන ස්වරූපය සංජානනය ෙලස ෙම්
මතය අනුව නිරූපනයෙව්.ෙමහිදී ෙච්තනාෙව් වැදගත්කම ෙනොසලකා හැර තිෙබ්.19
එලීනා ගිබ්සන් (Eleanor Gibson1969) දක්වන අන්දමට සංජානනය නම් අඛණ්ඩව
සම්ෙපේෂණය වන ස්නායු සංෙව්දන දත්ත සමූහයකි.ෙම්වා සෘජු උත්ෙත්ජන ෙලස ෙමොළය කරා
පැමිෙණ්. මානව ෙමොළය විසින් එම දත්තවල ඇති අවශ , අනවශ දෑ ෙතෝරා ෙතොරතුරු කමිකව
ෙපළ ගස්වනබව ෙමහිදී ෙපන්වාෙදනු ලැබිණ.20 එෙසේම අවශ ෙතොරතුරු පහසුෙවන් උද්ධරණය
කළ හැකි අයුරින් කමවත්ව ගබඩාකිරීෙම් කාර්යයකද ෙමොළය නියැෙලනබව ෙමහිදී සඳහන්ය.
නිදසුනක් වශෙයන් මීට අප ෙපර දැක නැති මිනිසුන් කණ්ඩායමක් හමුවී විටකදී,ඒ සෑම අෙයකුම
නිවැරදිව හඳුනාගැනීමට ෙනොහැකිවනුෙය් ඒ මිනිසුන් පිළිබඳ මීට ෙපර ලබාගත් දත්ත අපෙග්
ෙමොළයතුළ ඒ අවස්ථාෙව්දී ගබඩාවී නැති බැවිනි.කලින් දැකපුරුදු අය නම් දුටු විගස හඳුනා
ගැනීමට ඉඩ ලැෙබනුෙය් ඒ සෑම අෙයකු පිලිබඳව අවශ කරන දත්ත සංජානනය ඇසුෙරන් අෙප්
ෙමොළයතුළ ගබඩාවී පවතින බැවිනි.ෙම් අයුරින් අප දකින සෑම අෙයකුෙග්ම යම් විෙශේෂ ලක්ෂණ
හඳුනා ගැනීම ඉෙගන ගැනීමට ඉඩකඩ ලැෙබ්.එකී චරිතලක්ෂණ මඟින් ඔවුන් හඳුනාගත හැක.
මතක ගබඩාෙව් තැන්පත්ව ඇති ෙතොරතුරු ඇසුරින් ඔවුන් අෙනක් අය අතරින් ෙවන් කර හඳුනා
ගත හැක.ෙම් හැඳිනීම ලබාෙදනුෙය් එක් පුද්ගලෙයකුෙගන් තවත් පුද්ගලෙයකු ෙවනස්වන පුද්ගල
අනන තා ලක්ෂණෙයනි. සංජානනය ආශිතව ෙම් සියළු ෙතොරතුරු ආරම්භෙය් සිටම උදාවියහැකි
නව තත්ව දක්වා අනිවාර්යෙයන්ම ලබාගත හැකිබවද ගිබ්සන්ෙග් පකාශය අනුව පැහැදිලි ෙව්.ෙම්
අනුව යම් පුද්ගලෙයකු හඳුනාගැනීමට අපට හැකිවනුෙය් ඒ පුද්ගලයා අන් අයෙගන් ෙවනස්වන
6

7. නිසාය.නැතෙහොත් ෙසසු අයට සාෙප්ක්ෂකව ඒ පුද්ගලයාතුළ විද මාන කැපීෙපෙනන ෙවනස
නිසාය. සියළු සංජානන ෙමොළයතුළ පිළිෙවලකට අනුව ස්ථානගත කළවිට ඒ අතර ඇති සමාන
ෙමන්ම ෙවනස් ලක්ෂණ පවා පැහැදිලිව කැපී ෙපෙන්.සංජානනය පිළිෙවලකට අනුව ෙපළගැසීම
වැදගත්වනුෙය් ඒනිසාය.එවිට එහි ඇති සුවිෙශේෂී සලකුණු අනුව ෙසසු ෙතොරතුරු පවා උද්ධරණය
කරගත හැකිය.ෙමහිදී අවශ ෙතොරතුරු කරා ළඟාවීමට ෙමන්ම අනවශ ෙතොරතුරු බැහැර
කිරීමට පවා සංජානනය අර්ථවත්ව ෙපළගැස්වීමතුළින් හැකියාව සැලෙසේ.21
අපෙග් ෙබොෙහෝ පත ක්ෂ අපෙග් සැබෑ සංජානන භාවනාමය යැයි අනුමාන කළ හැකිය.
එය එෙසේ පැවසීමට ෙහේතුව සංජානනය වූ කලී සැමවිටකදීම බාහිර ෙලෝකෙය් සෘජු පතිබිම්බ
ෙනොවන නිසාය.නමුදු එය පකාශයට පත්ව ඇත්ෙත් ෙලෝකෙයන් බාහිරව ලබා ගන්නා ෙතොරතුරු
මත ෙගොඩනැඟුනු ෙද්වල් විය හැකි බව මතයි.එවැනි එක් ෙදයක් නම්, බාහිර ෙලෝකය සමඟ
සැසඳීෙම්දී අපෙග් ෛදනික සංජානන ෙබොෙහෝමයක් අධික ෙලස වැරදි සහගත බව අපි දන්ෙනමු.
අප මායා ෙතොරතුරු පරීක්ෂා කරන විට ඒවාට අපව නිරීක්ෂණය කළ හැකිව ඇත.එෙසේම අපෙග්
දැනුෙම් සාවද එදිරිවාදිකම් ඒවාට වටහාගත හැකි වී තිෙබ්.22
සංජානනය නිවැරදිව අරුත් ගන්වන්නට විවිධ නිර්වචන රාශියක් බිහිව තිෙබ්. ඊට ෙහේතු වී
ඇත්ෙත් සංජානනය විවිධ අංශ හා විෂය ක්ෙෂේතය යටෙත් සාකච්ඡාවට බඳුන්වීමයි. යම්
පුද්ගලෙයකු විසින් පරිසර පසුබිම තුළදී ඇස, කණ, නාසය, දිව, සම හා මනස යන සිය ඉන්දිය
අනුසාරෙයන් ලබා ගන්නා උත්ෙත්ජන යම් කිසි අර්ථයක් දියහැකි ෙතොරතුරු බවට පත් කිරීෙම්දී
අනුකමෙයන් එළැෙඹන ෙතොරතුරු ෙත්රීම (Selection), සංවිධානය (Organization), හා අර්ථ
කථනය (Interpretation) යන පැතිකඩ තුනකින් යුතු කියාවලියක් ෙලස ෙෆඩ් ලූතන්ස් (2002)
විසින් සංජානනය (Perception) නිර්වචනය කර තිෙබ්.23 ෙමහිදී ෙපෙනන්ෙන් සංජානනය
ෙතොරතුරු සන්නිෙව්දන තාක්ෂණ කියාවළියකට සමාන ලක්ෂණ ෙපන්වන බවයි. මනෙසේ දත්ත
සම්ෙපේෂණය හා ෙතොරතුරු සන්නිෙව්දන තාක්ෂණ කියාවලිය සංජානනය ෙලස හැඳින්වුවද කිසිදු
වරදක් නැත. ෙතොරතුරක් ෙහෝ කිසියම් දත්තයක් කිසියම් විධිමත් අදහසක් ෙගන ෙදන පරිදි මනාව
සංවිධානය කිරීම, විචාර පූර්වක නිරීක්ෂණ මඟින් එහි නව සබඳතා පිළිබඳ අර්ථකථන, උද්ධරණය
කිරීමට සුදුසු ෙතොරතුරු අවෙශේෂ දත්ත අතරින් නිවැරදිව ෙතෝරා ගැනීම ආදී පියවර රාශියක්ම ෙම්
සංජානන කියාවලියට අයත් ෙව්. සංජානනය යනු දැනුම බුද්ධිය බවට පත්කිරීෙම් කියාවලිය ෙලස
හැඳින්වුවද වරදක් නැත.24
සංජානනය මෙනෝ විද ාව තුළ බහුලව සාකච්ඡාවට බඳුන්වන විෂය ක්ෙෂේතයකි. ඇස,
කණ, නාසය, දිව, සම හා මනස යන ඉන්දිය මඟින් ලබා ගන්නා සංෙව්දනය (Sensation) මනසට
වාර්තා ෙකෙර්. සමහරු සංෙව්දනය හා සංජානනය එකම අර්ථ ෙගන ෙදන්ෙන් යැයි සැලකුවද එහි
ෙවනස් ඇත. සංෙව්දනය යනු පුද්ගලෙයකු විසින් සිය ඉන්දිය ඇසුරින් බාහිර පරිසරෙයන් යම් යම්
දත්ත හා දළ උත්ෙත්ජන ලබා ගැනීමයි. ෙමය සැකසූ ෙහෝ සංවිධානාත්මක දත්ත (Row Data)
සමූහයක් පමණි. නමුදු සංජානනය මඟින් මීට වඩා වැඩි කාර්යභාරයක් මනස තුළ සිදු කරයි. ෙම්
අසංවිධිත දත්ත යම් සංවිධිත ෙතොරතුරක් බවට පත් කිරීම හා ඒවාට අනුව පුද්ගලයින් විවිධ
පතිචාර දැක්වීම ෙතක් මනස තුළ සිදුවන කියාවලිය සංජානනය නමින් හැඳින්ෙව්. එබඳු වාර්තා
මනා අවධානය සහිතව මනසින් ගහණය ෙකොට අවෙබෝධ කිරීම සංජානනය යනුෙවන්
හැඳින්ෙව්.25 මින් පැහැදිලි වනුෙය් හුෙදක් සංෙව්දන වාර්තා ලැබීම පමණක් සංජානනය ෙනොවන
බවයි. සංජානනය සිදු වීමට මානසික ඒකාගතාවය හා චිත්ත සෙමෝධානය අත වශ ය.26
සිතා මතා ෙතෝරා ගන්නා ලද කිසියම් අරමුණක් ෙකෙරහි අදිටන් සහිතව ෙයොමු කරනු
ලැබූ අවධානය ඉච්ඡිත අවධානය (Desideratum Advertence) ෙලස හැඳින්ෙව්. ෙමහි සඳහන් වන
ඉච්ඡිත අවධානය පුහුණුෙව් හා අවධානෙය් පතිඵලයකි. එබඳු මානසික තත්වයක් නිරායාසෙයන්
ඇති ෙනොෙව්. යමක් ෙකෙරහි දැඩි අවධානයක් ඇතිවීමට ඒ සඳහා ෙපර පුහුණුවක් තිබිය යුතුය.
ෙබොෙහෝ ෙදෙනකු ෙම් පිළිබඳව ෙනොදනිති. එබැවින් ෙම් ගැන වැඩි උනන්දුවක් ෙහෝ අවධානයක්
7

8. ෙයොමු ෙනොකරන බව ෙපෙනන්නට තිෙබ්. ප්රබල අධිෂ්ඨානයත්, දැඩි ඒකාගතාවක් හා මනා
චරිතයක් ඇති අෙයකු හඳුනාගත හැකි කමය නම් ඒ පුද්ගලයා තුළ වූ අවධානයයි. සාමාන
ව වහාරෙය් දී ෙම් අවධානය අර්ථ දැක්ෙවනුෙය් අධිෂ්ඨාන ශක්තිය ෙලසටය. ෙම් අධිෂ්ඨාන
ශක්තිය ද ඉච්ඡිත අවධානෙය් සංවර්ධිත ස්වරූපයක් බව මෙනෝ විද ාඥයින් විසින් පැහැදිලිව
දක්වා තිෙබ්. බලවත් අධිෂ්ඨාන ශක්තියක් ඇති විට තමා පසක් කර ගැනීමට බලාෙපොෙරොත්තුවන
අරමුණ ෙකෙරහිම එල්බ සිටීම සාමාන ෙදයකි. එය අධිෂ්ඨාන කළ ෙදය සාක්ෂාත් කරගැනීමට
උපකාරී ෙව්.27
සංජානනෙය්දී වැදගත් වනුෙය් ෙම් ඉච්ඡිත අවධානයයි. මන්ද සෑම සංෙව්දනයක්ම
සංජානනය ෙනොකරන ෙහයිනි. මනසට ෙයොමුවන සංෙව්දන අතරින් වඩාත් අවධානයට ෙයොමු වූ
කරුණු හා පස්තුත ෙකෙරහි පමණක් මානසික කියාකාරීත්වය සිදුවීම සාමාන ස්වභාවයයි. ෙසසු
සංෙව්දන ෙකෙරහි අවධානය අල්ප බැවින් ඒවා හුෙදක් සංඥා ෙලස පමණක් මනසට දැනී නැතිව
යයි. මනසට සංෙව්දනය වන කරුණු අතරින් ඉච්ඡිත අවධානයට ලක් වූ කරුණ පමණක් පත ක්ෂ
කිරීම මනෙසේ සාමාන ස්වභාවයයි. සංජානනය ෙලස හැඳින්ෙවනුෙය් ෙමෙසේ ඉච්ඡිත අවධානයට
ලක්ව පත ක්ෂය කරා ෙයොමුවන කරුණු ඇතුලත් මානසික කියාකාරීත්වයට අදාළ සියළු ෙද්ය. ඒ
ඉච්ඡිත අවධානය සිහිය (Conscientiousness)ෙලසද හැඳින්විය හැක. සිහිය යනුද ෙම් ඉච්ඡිත
අවධානෙය්ම තවත් එක් සංවර්ධිත රූපයකි. සිහිය ඇතිවිට පමණක් අවධානය ෙයොමුවන බැවිනි.
අවධානය හා සිහිය වනාහී එකම කරුෙණහි ද්විවිධ ස්වරූප බව වටහාගත හැක. එෙසේම සිහිය
අවධානෙය් හා අධිෂ්ඨානෙය්ම සංවර්ධිත ස්වරූපයක් බව ද මෙනෝ විද ාඥයින් විසින් පැහැදිලි කර
දී තිෙබ්. සිහිය අඳුර ඇති විටක ආෙලෝකයක් ෙමනි. අඳුෙරහි ඇති ෙද් ෙපෙනනුෙය් අෙලෝකෙයනි.
එෙසේම සිහිය නිසා අවධානයට හා අධිෂ්ඨානයට ෙගෝචරවන කිසියම් අරමුණක මනස තදින් බැඳී
පවතින අතර ඒ අරමුෙණහි යථා ස්වරූපය හඳුනාගැනීමද සිදුෙව්. එෙසේම අවධානය හා අධිෂ්ඨානය
සංවර්ධනය වීෙම්දී පඥාව එකතු වීෙම් කාර්යය සිදුවනුෙය් සිහිය මඟිනි. සිහිය වනාහී සාමාන
සංෙව්දනවල සිට අවධානය දක්වා මනෙසේ අවෙබෝධ කිරීෙම් කාර්යයන් පඥාව (Insight) දක්වා
රැෙගන යාමට සමත්වන බුද්ධිමය ෙමවලමකි.28
සංජානනය විසින් ඇස,කණ, නාසය, දිව, සම හා මනස යන සංෙව්දන ඉන්දිය මඟින් විවිධ
කාර්යය වලට අදාළ අමුදව ලබා ගනු ලැෙබ්. ඒවා මනෙසේ භාවිතය මඟින් පකාශයට පත්ෙව්.
සංෙව්දනය හා සංජානනය ෙවන් කරගැනීෙම්දී ෙබොෙහෝ අය දුෂ්කරතාවයට පත් ෙවති. ඒ ඒවාෙය්
ෙවනස සියුම් වන බැවිනි. සංෙව්දනය යනු සවිඥානකව ලබා ගන්නා ඉන්දියයන්ෙග් සරල
වාර්තාය. ෙම් සරල වාර්තා අනුපිළිෙවල හා සංවිධානය මඟින් නිවැරදි විචාර පූර්වක ෙතොරතුරු හා
දත්ත උද්ධරණය කරනු ලැෙබ්. ඒ ෙතොරතුරු හා දත්ත ආශෙයන් නව විශ්ෙල්ෂණ සිදුකිරීමට
හැකිය. සංජානනය යනු සංෙව්දනෙයන් ඇති වන වින්දනය තුළින් හට ගන්නා සිතුවිලිය. එෙසේම
සංජානනෙය්දී විවිධ සංෙව්දන ගණනාවක් එක් සිතුවිල්ලක් ෙහවත් සංඥාතයක් තුළ ෙගොනු කරනු
ලැෙබ්. මනස සංෙව්දන මඟින් විඳ ගනී. සංජානනය මඟින් එෙසේ විඳ ගන්නා බව මනස දැන ගනී.29
සංජානනෙය්දී දැනීම් වශෙයන් මානව ෙමොළය ෙවත සම්ෙපේෂණය වන ස්නායු ආෙව්ග
කිසියම් නිශ්චිත වූ පිළිෙවළකට වර්ගීකරණය කිරීම හා ඊට අනුගතව දත්ත අතර නව සබඳතා
හඳුනාගැනීම සිදුෙව්. ස්නායු ආෙව්ග මඟින් ලැෙබන විවිධ රටාවල දත්ත හා ව හ අතර ඇති
සබඳතා නිසා නව දැනුම ෙගොඩනැෙඟ්. ඉෙගනුම සිදුවීමට සබඳතා හැදෑරීම පෙයෝජනවත්ය.
පාථමික දත්ත සංජානනය උපෙයෝගී කරෙගන දැනුෙම් විවිධ හැඩතල මනසතුළ ඇති කරයි.
සංජානනය වූ කලී එක්තරා අයුරකින් සංවිධානාත්මක පුහුණුවකි. ෙක්වල වශෙයන් හා අන්තර්
පුද්ගල වශෙයන් සංජානනෙය්දී වයස, ලිංගිකත්වය, සංස්කෘතිය, අෙප්ක්ෂා, අභිෙපේරණ හා ගැටුම්
ආදී ෙද් අනුව එම සංජානන ෙවනස් ෙව්. ෙගස්ෙටෝල්ට් මෙනෝවිද ාඥයින් විසින් අන්තර් පුද්ගල
සංජානනෙය්දී සිදුවිය හැකි ෙම් ෙවනස්කම් පිළිබඳ ෙබොෙහෝ පර්ෙය්ෂණ සිදුකර තිෙබ්.30
8

9. ෙලෝකෙය් ෙසසු සත්ව විෙශේෂවලට සාෙප්ක්ෂකව මිනිසුන්ෙග් ඉන්දීය සංජානනය තීව හා
පබල ෙනොෙව්. මිනිසුන්ෙග් දියුණුම ඉන්දීය ෙමොළයයි. මිනිස් ෙද්හයට සාෙප්ක්ෂකව අති විශාල
ෙමොළයක් මිනිසුන් සතුව පවතී. සත්ව ෙලෝකෙය් සිය ෙද්හයට සාෙප්ක්ෂකව මිනිසුන් තරම් විශාල
ෙමොළයකට හිමිකම් ඇති ෙවනත් සත්වෙයකු නැත. ඒ නිසා මිනිසුන් සිය සංජානනය පබල හා තීව
කරගැනීම සඳහා භාවිතා කරනුෙය් ෙමොළයයි. සුවිශාල හා දියුණු ෙමොළෙය් කියාකාරීත්වය නිසා
මානව සංජානනය ඉතා දියුණු තත්වයකට පත්ව තිෙබ්. මානව ෙමොළය ඉතා නිර්මාණශීලීය.
එෙසේම තාර්කික බවින් අනූනය. ෙම් ෙද අංශයම එහි උපරීමව ගැබ් ෙව්. එනිසා මානව සංජානනය
අවෙශේෂ ෙවනත් කිසිදු සත්වෙයකුෙග් සංජානනයට වඩා සමබර හා පරිපූර්ණය. නිර්මාණශීලීබව
බුද්ධිමත්කම මනිනු ලබන එක්තරා මිණුම් ඒකකයකි. කලාව, සාහිත ආදී විවිධ විෂය ක්ෙෂේතවල
මානවයා ලබා ඇති දියුණුවට නිර්මාණශීලීබව පබලව දායක වී තිෙබ්. නිර්මාණශීලීබව සාහිත ය
හා කලාව තුළ පමණක් ෙනොව දිවි ෙපෙවත තුළ සෑම කටයුත්තකදීම වැදගත්වන ෙදයකි. නූතනය
තුළ ශුද්ධ විද ා අධ යන ක්ෙෂේතයට අයත් විෂයයතුළ පවා නිර්මාණශීලීබව වැදගත් සාධකයකි.31
මානව ෙමොළය අර්ධ ව හ ෙදකකින් සමන්විතය. ඒ දකුණු හා වම් ෙමොළ අර්ධය. මින්
වම්පස පිහිටි ෙමොළ අර්ධ ව හය මඟින් තාර්කික පසුතලයට අදාළ මානව සංජානන හැකියාව
කියාත්මක ෙව්. එෙසේම දකුණුපස පිහිටි ෙමොළ අර්ධ ව හය මඟින් නිර්මාණශීලීබවට අදාළ මානව
සංජානන හැකියාව කියාත්මක ෙව්. සමබර ෙපෞරුෂයකට ෙම් මානව සංජානන හැකියා ෙදක එක
ෙලස කියාත්මකවීම වැදගත්ය. නමුදු ෙබොෙහෝවිට සමාජෙය් විද මාන පුද්ගලයින් තුළ ෙම් හැකියා
ෙදක එක හා සමානව විද මාන වන අවස්ථා විරලය. ඇතැම් අය තුළ තාර්කික පසුතලයට අදාළ
මානව සංජානන හැකියාව අධිකය. එබඳු අය විශිෂ්ට ගණෙය් ක්ෂණික තීරණ ගත හැකි අය ෙවති.
ෙබොෙහෝවිට ෙමබඳු අය කියාත්මක වනුෙය් තමාට සංජානනය වූ ෙතොරතුරු කිසියම් තර්කානූකූල
සංවිධිත පිළිෙවලක් මත ෙගොනු කර අනුපිළිෙවල ඔස්ෙසේ යාහැකි තාර්කික පියවර මඟිනි. ගණිතය
හා ශුද්ධ විද ාවට බහුල නැඹුරුබවක් දක්වනුෙය් ෙමබඳු අයයි. වියුක්ත සංකල්ප පිළිබඳව කටයුතු
කිරීමට වැඩි නැඹුරුතාවක් දක්වනුෙය්ද ෙමබඳු පුද්ගලයින්ය. ෙම් අය අධි විශ්ෙල්ෂණ හැකියාවක්
ඇති පුද්ගලයින්ය. ඕනෑම කරුණක ගැබ්වන දත්ත විශ්ෙල්ෂණය කර සංජානනය කිරීමට දක්ෂතා
දක්වනුෙය් ෙම් අයයි. ෙමබඳු මානසික ව හයක් සහිත අය පරිපාලන ක්ෙෂේතෙය්දී දක්ෂතා දැක්වීම
විෙශේෂෙයන් කැපී ෙපෙන්.මන්ද දැනට ලබා ඇති දත්ත හා ෙතොරතුරු අනුව ක්ෂණික තීරණවලට
එළඹීෙම් හැකියාව වඩාත් අධිකව ඇත්ෙත් එබඳු අයට බැවිනි.එබඳු වෘත්තීන්වලදී වෘත්තීය හැකියා
ෙලස ක්ෂණික තීරණ ගැනීෙම් අවශ තාව වඩාත් බහුලව ඇතිවන ෙහයිනි.32
අෙනක් පුද්ගල ෙකොට්ඨාශය තුළ නිර්මාණශීලීබවට අදාළ සංජානන හැකියා ෙසසු අයට
වඩා අධිකව ඇත. ෙමබඳු අය නිර්මාණශීලී පුද්ගලයින් ෙලස සැලෙක්. කලාකරුවන්,සාහිත
කටයුතුවල නියැලි අය, මානව ශාස්ත අධ යනයට අදාළ විවිධ විෂය ක්ෙෂේතයන්හි නිරත පිරිස් බඳු
අය ෙම් ගණයට අයත්ය. ෙම් අයතුළ විද මාන සුවිෙශේෂීත්වය වනුෙය් විශ්ෙල්ෂණ හැකියාවට වඩා
සංශ්ෙල්ෂණ හැකියාව අධිකව පිහිටි බවයි.සංශ්ෙල්ෂණය යනු දත්ත හා ෙතොරතුරු අතර සබඳතාව
දැකීමයි. විශ්ෙල්ෂණෙය්දී විගහය සිදුවන අතර සංශ්ෙල්ෂණෙය්දී අන්තර් සබඳතා අතර සමානතා
දැකීම සිදුෙව්. ෙම් නිසා වඩා නිර්මාණශීලී ෙලස සිය කාර්යයන්හි නිරතවීමට ෙමබඳු අයට හැකියා
ඇත.සංශ්ෙල්ෂණය මඟින් විවිධ විෂය පරාස අතර විවිධ සබඳතා හැඩතල අවෙබෝධ කරගැනීමට
පහසුෙවන් හැකිෙව්.33
සංශ්ෙල්ෂණ හැකියාව අධික අයට නිර්මාණශීලී ෙලස ආකල්ප,සිතිවිලි පහල වනුෙය් ෙම්
දත්ත අතර ෙතොරතුරුවල විවිධවූ සබඳතා හැඩතල සුවිශාල පමාණයක් අවෙබෝධ කර ගැනීමට
හැකි බැවිනි.ෙමමඟින් දත්තවල ෙවනත් අයට ෙනොදැකිය හැකි එෙසේම අවෙබෝධ කරගත
ෙනොහැකි වූ විවිධ සබඳතාවල විශාල පරාසයක් දක්වා පහසුෙවන් වටහාගැනීමට හැකිෙව්.බුද්ධිමය
හැකියාව ෙලස නූතනෙය් අර්ථදැක්ෙවනුෙය් දත්ත විශ්ෙල්ෂණ හැකියාව ෙනොව දත්ත සංශ්ෙල්ෂණ
හැකියාවයි.ෙම්නිසා ගණිතයට දක්ෂතා දක්වන අය බුද්ධිමතුන් ෙලස සැලකූ යුගය පසුකර නූතන
9

10. යුගය නිර්මාණශීලී දක්ෂතා පකට කරන අය බුද්ධිමතුන් ෙලස සලකන යුගයකට එළඹ සිටින බව
දත යුතුය.ෙලෝකෙය් නව නිපැයුම් බිහිවනුෙය් නිර්මාණශීලී හැකියාව අධික අය නිසාය.තාර්කිකව
නිගමනවලට එළඹීෙම් හැකියාව වැදගත්වනුෙය් විශ්ෙල්ෂණ කාර්යෙය්දීය.ෙම්නිසාම ගණිතෙය්දී
තාර්කිකව පියවර බද්ධව නිගමනවලට එළඹීෙම් හැකියාව වැදගත්ෙව්.34
විශ්ෙල්ෂණෙය්දී තිෙබන දත්ත විශ්ෙල්ෂණය කිරීම සිදුෙව්.එහි අවසාන නිෂ්ඨාවද වියුක්ත
සංකල්ප ෙගොඩනැගීමය.ෙම් නිසා විශ්ෙල්ෂණ හැකියාව අධික අයතුළ වියුක්ත සංකල්ප ෙගොඩ
නැඟීෙම් හැකියාව මනාව ඇත.අවසාන විගහෙය්දී වියුක්ත සංකල්ප අර්ථනථනය කළයුතු වනුෙය්
සමස්තය සමඟය.සමස්තය සමඟ සන්සන්දනය කිරීම යනු යලි සංශ්ෙල්ෂණයට පිවිසීමයි. ෙම්
නිසා වියුක්ත සංකල්ප ෙගොඩනැඟීම තුළින් සමස්ත අවෙබෝධ කාර්යයට එතරම් අනුබලයක්ද
ෙනොසැලෙසේ.35යමක් වියුක්තව අවෙබෝධ කිරීම එතරම් ඵලදායීද ෙනොෙව්.වඩා ඵලදායී වනුෙය් එය
සමස්තය සමඟ ගලපාගත් විටය.සමස්තය පිළිබඳ පුළුල්ව අධ යනයකරනුෙය් සංශ්ෙල්ෂණ මඟින්
නිසා විශ්ෙල්ෂණයට වඩා සංශ්ෙල්ෂණය උපෙයෝගීතාවක් ඇති කමෙව්දයක් බව පිළිගැනීමට ලක්
වී තිෙබ්.යමක් පිළිබඳ අධ යනය කිරීෙම්දී පවා සිදුකරනුෙය් දත්ත අතර විවිධ සබඳතා පිළිබඳ නව
නිර්මාණශීලී එළඹුම් සකස් කරගැනීමයි.ඉන් පවතින සබඳතා නව දෘෂ්ටිෙකෝණයකින් හැඩයකින්
යුතුව දැකීමට හැකියාව ලැෙබ්.ෙම් නිසා අධ ාපනය කියාවළිය මඟින් නිර්මාණශීලීබව වර්ධනය
කළ හැකි බව වර්තමානෙය් පිළිගැනීමට ලක්ව තිෙබ්.36
1.2.මානව සංජානනෙය් විවිධ සීමා
මානවයාෙග් ඉන්දීය ස්වභාවය අනුව සංජානනෙය් විවිධ සීමා පවතී. ඇතැම් සීමා ෙභෞතික
වන අතර ඇතැම් සීමා ආධ ාත්මික ෙව්. යම්කිසි ෙදයක් කිරීෙම්දී එය කරන කමය පිළිබඳ සිතීමට
ෙබොෙහෝ අය පුරුදුව සිටිති.ෙබොෙහෝ අවුරුදු ගණනකට ෙපර ෙගස්ෙටෝල්ට් මෙනෝ විද ාඥයින් පවා
ෙමෙසේ පශ්න නැඟීමට හුරුව සිටියහ.ෙම් පශ්න සරළ වුවද ඊට දිය යුතු පිළිතුර නම් සංකීර්ණ විය
හැක. ශබ්ද, ෙව්දනා, රස හා ආඝාණ බඳු සංජානනයන් සියළු සංජානනවලට දෘෂ සංජානනය
මූලික ෙව්. ෙම්නිසා දෘෂ සංජානනය මඟින් ෙලෝකයට අයත් ෙසසු ඉන්දීය සංජානන පිළිබඳ
මූලික අවෙබෝධයක් ලැබිය හැකිය. එෙසේම පුද්ගලෙයකු තුළ ඇතිවන ක්ෂණික අවෙබෝධය ද
සංජානනයට තවත් නමක් ෙලස සැලකිය හැකිය.37 සංජානනෙය්දී ලබාගනු ලබන දත්ත අතර
කිසියම් අනුපිළිෙවලක් කමවත් සංවිධානාත්මක බවක් තිබිය යුතුය. ලබාගත් දත්ත උපෙයෝගී
කරගනිමින් නව දැනුමක් බිහිකර ගත හැක්ෙක් එවිටය.නිර්මාණශීලී බෙව් පදනම අළුතින් දැනුම
නිර්මාණය කිරීමයි.එය බුද්ධිමය හැකියාවකි.ඇතැම් අය තුළ ෙම් හැකියාව අධිකව ඇත.සමහරු
විශ්ෙල්ෂණෙය්හි දක්ෂවුවද ෙමකී නිර්මාණශීලී හැකියාව අඩු අයයි.ඇතැම් අය තුළ ෙම් හැකියා
ෙදකම එක පමණට වැඩී ඇත.38
ඉන්දියන් මඟින් ස්නායු සංෙව්දන සම්ෙපේෂණයවීම සංජානනෙය් පථම පියවරයි. සංෙව්දන
කියාවලිය නිවැරදිව සිදුවීමට ස්නායු කියාකාරීත්වය නීෙරෝගීව පැවතිය යුතුය. ඉන්දියන්ෙග් සිට
ශරීරය අභ න්තර තුළින් ෙමොළය දක්වා විහිෙදන අති දැවැන්ත ජාලමය ස්නායු තන්තු ව හයක්
මිනිසාට හිමිව තිෙබ්.ෙම් ස්නායු තන්තු ව හය මඟින් සංෙව්දන නිදහෙසේ ෙමොළ අභ න්තරය කරා
සම්ෙපේෂණය ෙව්.සංජානනය සිදුවනුෙය් ෙම් ස්නායු තන්තු හරහා සිදුවන දත්ත සම්ෙපේෂණ කියාව
මඟිනි.එනිසා සංජානනය පිළිබඳ නිවැරදි වැටහීමක් ලබාගැනීමට නම් පළමුව ස්නායු කියාකාරීත්ව
රටාව පිළිබඳ ජීව විද ාත්මක අධ යනයක නිරතවීෙම් අවශ තාවද මතුෙව්.39
ෙමකී සංෙව්දන පැනල හරහා සිදුවන ෙතොරතුරු හුවමාරුව සංජානන කියාවළියට සෘජු
ෙලස සම්බන්ධ බව ගිබ්සන් (Gibson 1966) දක්වා තිෙබ්. නමුදු ෙබොෙහෝ සංජානන කියාවළීන්
තුළ සංෙව්දන වාර්තාවනුෙය් අසංවිධිත දත්ත ෙලසය. එෙසේම එම දත්ත පූර්ව සන්නිෙව්දිත
ෙතොරතුරු හා සම්බන්ධය. එද දත්ත මඟින් පරිපූර්ණ හා නිර්මාණශීලී ෙතොරතුරක් සැකෙසනුෙය්
10

11. ඒවා විධිමත් රටාවකට අනුව සංවිධානය කිරීම මඟිනි. පසුකාලීනව දත්ත ඇසුරින් නිර්මාණශීලී
රටා පකටකිරීම ෙවනත් ආකාරයක මානසික කියාවලියක් වන අතර එය හැඳින්ෙවනුෙය්
පජානනය ෙලස බව විලියම් ෙජ්ම්ස් (William James)විසින් ෙබොෙහෝ කාලයකට පථම ෙපන්වාදී
තිබිණ. අපට දැෙනන ෙබොෙහෝ විෂයගත සංෙව්දන අපෙග් මනසින් බැහැර ෙවනත් ස්ථානයක සිට
ඇතිවන ඒවා ෙසේ අප උපකල්පනය කරනුෙය් ෙම් නිසාය.40
ස්නායු සංෙව්දන පරිවර්තිත ස්වරූපෙයන් මානව මනසට ඇතුල්වන ස්ථානය සංජානනය
බව දැක්ෙව්.ෙමබඳු අවස්ථාවලදී ඇතැම් ස්නායු සංෙව්දන නිවැරදිව ගහණය කරගැනීමට අපහසු
විය හැකිය.එවිට එය ව ාජයක් ෙහෝ මඟහැරුණු සංජානනයක් ෙනොවන බව දත යුතුය.ෙම් අතර
ෙවනත් ෙබොෙහෝ විශ්වසනීය සංජානන සමඟ එකඟතාවට ෙනොපැමිණි අපැහැදිලි සංජානනද ෙව්.
කිසියම් ෙමොෙහොතකදී අපෙග් සංෙව්ද උත්ෙත්ජන සමූහය අතරින් එෙතක් පත ක්ෂ කළ පැහැදිලි
ස්වල්පය පමණක් ඉතිරිකර අෙනක් සියල්ල විනාශවී යෑමට හැක. විෙව්කී ස්වරූපෙයන් යුතු ෙකටි
ෙනොපැහැදිලි පසුබිමක් පවතින අතරතුර පැහැදිලි බව අඩු අෙනක් ෙද් අපට පහසුෙවන් පත ක්ෂ
කළ ෙනොහැක. ෙමය ෙමහි කියෙවන පරිදි අප වටා විවිධ ස්ථානවල ඇතිවන සිද්ධීන් ස්වල්පයක්
පමණක් සංජානනය කළ හැකිය.ෙමහිදී සංජානනය අසම්පූර්ණය.නමුදු අත වශ ම ෙද්වල්
ගහණය කරගත හැකිය. පියවි මානව ඉන්දියන්ට පරිබාහිර ෙවනත් උපකරණ භාවිතා කර
සංජානනෙය් හැකියාව වර්ධනය කරගත හැකිය. විෙව්කීය සිටින අවස්ථාවලදී සංජානන හැකියාව
කළබලකාරී අවස්ථාවකට වඩා වැඩි බව දක්නට ලැෙබ්.ඒ අනුව ජීව විද ාත්මක සාධක හැරුණු
විට සංජානනයට බලපාන ෙවනත් කරුණුද ඇතිබව ෙපෙන්.ෙමය දැඩි අවධානයට ෙයොමුවිය යුතු
සංජානනෙය් මූලික ගුණයකි.41
අපෙග් අත්දැකීම් ක්ෙෂේත නිවැරදිව ෙක්න්දගතවීම හා මායිම්ගතවීම දක්වා අවධානය ෙබදී
ෙගොස් ඇත.අපෙග් පත ක්ෂය තුළ ෙක්න්දගතවූ සංජානනෙය් ෙබොෙහෝ ක්ෙෂේත පැහැදිලිය.මන්ද ඒ
සියල්ල අෙප් පසුබිම මත ෙපලගැසී ඇති අපෙග් පත ක්ෂයන් බැවිනි.අෙනක් කරුණ අපැහැදිලි
පත ක්ෂ ෙව්.අෙනක් අතට අෙප් සංජානන සියල්ලම ඉන්දියන් කියාත්මක වන සීමාව දක්වා විහිද
පවතී.ඇසක ෙපනීම සිදුවන මට්ටම අනුව දෘෂ සංජානනය සීමා ෙව්.යම් ෙහයකින් පුද්ගලෙයකු
තුළ ඇෙසේ ෙපනීම අඩුවීම දෘෂ සංජානනය ඒ ෙපනීමට සාෙප්ක්ෂකව අඩුවීමට ෙහේතුෙව්.ෙමෙලස
ඇසීම, රස දැනීම, ආඝාණය හා ස්පර්ශය යන අරමුණු දැනීමට අදාළ ඉන්දියන්ෙග් දුබලතාවක් මතු
වීම මත ඉන් ලැෙබන ශවණ, රස, ආඝාණ හා ස්පර්ශ සංජානන ඊට සාෙප්ක්ෂකව අඩුවී යාහැකිය.
ෙමහිදී පැහැදිලි වනුෙය් මානව සංජානනෙය්දී ඉන්දීය සංජානනයට සීමා පැණෙවන බවයි.සිෙතන්
ලබා ගන්නා මානසික අරමුණු අනුව සංජානනය ලබාගත හැක්ෙක් සිෙත් ස්වභාවයට අනුවය. සිත
මඟින් ලබාගන්නා ෙමබඳු මානසික අරමුණුවලට බුදු දහෙම් ධම්ම ෙලස හැඳින්ෙව්. ෙම් මානසික
අරමුණු ගැනීෙම් කියාවලියට සෘජුවම ෙමොළෙය් ස්නායු හා ස්නායු ෛසල සම්බන්ධ ෙව්.42
සාමාන ෙයන් අප සීතිම ෙහෝ කල්පනා කිරීම ෙලස හැඳින්ෙවනුෙය් ෙම් කියාකාරීත්වයයි.
ෙමහිදී අතීතෙය්දී ඇස,කණ,නාසය,දිව හා සම ආදී ෙසසු ඉන්දීය කියාකාරීත්වය මඟින් ලබාෙගන
ෙමොළය තුළ ගබඩාවී පැවතී විවිධ අරමුණුවලට අදාළ සංකල්ප, අදහස් පිළිබඳ යළි නව සබඳතා
හැඩතල අනුව සංවිධානයවී සකස්වීමක්, සිදුෙව්. සිතීම ෙලස හැඳින්ෙවනුෙය් ෙමයයි. ෙමොළෙය්
ස්නායු කියාකාරීත්වය මඟින් පමණක්ම අරමුණු ලබාගැනීමට හැකි පසුබිමක් පවතී. කිසියම්
ෙහයකින් ෙකෝමාව වැනි ෙරෝගී තත්වයක් වැළඳී සිෙත් කියාකාරීත්වය අඩපණවූ විට සිත ෙක්න්ද
කර ඇතිවන අරමුණු දැන ගන්නා ස්වභාවයද නැතිව යයි.සාමාන ෙයන් සිත ෙලස හැඳින්ෙවනුෙය්
ෙමොළෙය් කියාකාරීත්වයයි.හැඟීම් දැනීම් සියල්ල සඳහා ෙමොළෙය් ෙවන්වූ පෙද්ශ පිහිටා තිෙබ්.ෙම්
ස්වභාවයට ඇතැම් අවස්ථාවලදී හෘදයවස්තුෙව්ද කිසියම් උපකාරයක් ලැබිය හැකිය. දුක, සතුට,
රාගය හා ෙකෝපය ආදී හැඟීම් සියළු ෙද් ෙවනත් ඉන්දියයක උපකාරය රහිතව මනසට පමණක්
ඇතිකළ හැක.එබඳු අවස්ථාවකදී සංජානනයට මූලික වනුෙය් මනසයි.එනිසා මනස ෙවනත්
ඉන්දියක් හා සමානව සංජානනයට උපකාරවන බව මින් පැහැදිලි ෙව්. මනසට අවෙශේෂ ෙවනත්
11

12. කිසිදු ඉන්දියක ආධාරය රහිතව තනිවම සංජානන කාර්යය සිදුකළ හැක.එෙසේම ෙසසු ඉන්දියන්ට
බලපවත්වන විවිධ සීමා මානව මනසට එහිදී බලෙනොපාන බවද ෙපනී ෙගොස් තිෙබ්. ෙවනත්
ඉන්දියන්හි ගැබ්වන ඉන්දීය දුබලතාව එම ඉන්දියන් මඟින් වන සංජානනයට බලපාන නමුදු
මෙනෝ ඉන්දීය සංජානනය සඳහා එබඳු සීමා බලෙනොපායි.එෙසේ වනුෙය් මානසික හැකියාෙව්
අසීමිත බව නිසාය.43
මානව සංජානනෙය් සීමා සහිත බව ෙපන්වීමට ෙහොඳම නිදසුන නම් ඉන්දීයන් මඟින් ඇති
වන සංජානනෙය් දුබලතායි.සැබෑවටම අපෙග් ඉන්දියන් මඟින් වන සංජානනය සත ය ෙනොෙව්.ඒ
සඳහා විවිධ ෙහේතු සාධක ඉදිරිපත් කළ හැකිය.ඉන්දීය සංජානනෙය් ඇති විවිධ සීමා සහිතකම් මීට
බලපායි.ඇස, කණ,නාසය,දිව හා සම යන පසිඳුරන්ෙග් පවතින ජීව විද ාත්මක දුබලතා සංජානන
ෙකෙරහි බලපවත්වයි.මානව ස්නායු පද්ධතියට ඉතා කුඩා අන්වීක්ෂීය පරතරවලින් යුතු සංජානන
රාශියක් ස්නායු තුළින් ෙමොළයට සම්ෙපේෂණයවනුෙය් කිසිදු අතරක් ෙනොමැති එකම සංජානනයක්
ෙලසවීම එක් ජීව විද ාත්මක දුබලතාවකි.ෙම් ජීව විද ාත්මක දුබලතාව ඇස,කණ,නාසය,සම යන
පසිඳුරන් ෙකෙරහි පමණක් ෙනොව මෙනෝ ඉන්දියයටද අදාළය.ඊට ෙහේතුව මෙනෝඉන්දියය සකස්ව
ඇත්ෙත්ද ෙමොළෙය් ස්නායු පද්ධතිය හා හෘදය වස්තුෙව් රුධිර සැපයුම් කියාකාරීත්වය එකාබද්ධව
බැවිනි.ඊට අමතරව බුදුදහෙම් මානවයාෙග් මුළු සිරුෙරහිම දැෙනන,විඳින ස්වභාවය සිතෙසේ දක්වා
ඇත.ෙම් අනුව බුදුදහෙම් මෙනෝඉන්දීය පිළිබඳ විගහය බටහිර මෙනෝවිද ාෙව් සඳහන් වන මෙනෝ
ඉන්දීය පිළිබඳ විගහයට වඩා පුළුල් බව ෙපෙන්.බටහිර මෙනෝ විද ාෙව් මෙනෝඉන්දිය ෙලස දැක්
ෙවනුෙය් ෙමොළෙය් ස්නායු, ෙහෝෙමෝන හා රසායනික දව වල ස්නායු ආෙව්ග සම්ෙපේෂණ කාර්යය
යන කරුණු ස්වල්පය පමණි. බටහිර මෙනෝවිද ාවට අනුව හෘද වස්තුව රුධිර සැපයීෙම් කාර්යයට
අමතරව ස්නායු සම්ෙපේෂණ කාර්යයට සම්බන්ධ ෙමොළයට සෘජු මානසික බලපෑමක් සිදුකළහැකිවූ
ඉන්දියක් ෙලස සාමාන ෙයන් ෙනොසැලෙක්.නමුදු ෙහෝෙමෝන හා ෙද්හෙය් විවිධ රසායනික දව
සමඟ මුසු වූ රුධිර පරිවහනය සම්බන්ධව ඉතා වැදගත් ෙමෙහයක් හෘද වස්තුව මඟින් ඉටුවන බව
බටහිර විද ාව පිළිගනී.ෙම් නිසා මානවයාට ඇතිවන තදබල මානසික ආෙව්ග,කම්පන,ආතති ආදී
මානව ෙමොළයට අයත් ස්නායු පද්ධතිෙය් බලපෑම්වලදී හෘද වස්තුෙව් රුධිර පරිවහනය සම්බන්ධව
විවිධ ගැටළුකාරී තත්ව පැණ නැඟී ඒවා හෘදයාබාධ දක්වා දුරදිග යන බව ෛවද විද ා අර්ථකථන
වල පැහැදිලිව සඳහන්ෙව්.44
මිනිස් ඉන්දියන්ෙග් සීමාසහිත සංජානන හැකියාව නිසා ඇතිවන මානව සංජානන දුබලතා
සඳහා විවිධ නිදසුන් ෙපන්වා දිය හැක.සාමාන ෙයන් නිෙවස්වල භාවිතා කරන කැෙතෝඩ කිරණ
(Cathode Ray Tube) විදුලි පහන් මඟින් ආෙලෝකය ඇති කරනුෙය් කැෙතෝඩ කිරණ නළයක්
තුළින් ගමන්කිරීමට සැලැස්වීම මඟිනි. නළෙය් ආෙල්පකර ඇති රසායනික සංෙයෝගය නිසා
කැෙතෝඩ කිරණ ගමන්කිරීෙම්දී ආෙලෝකය එමඟින් උත්පාදනය ෙව්.කැෙතෝඩ කිරණ යනු
ෙව්ගෙයන් ගමන්කරන ඉෙලක්ෙටෝඩ පමාණයකි. ෙම් ඉෙලක්ෙටෝඩ ගමන්කිරීම ඉතා කුඩා ක්ෂුද
පරතර සහිතව සිදුෙව්.එය සිදුවනුෙය් කැඩි කැඩී යාමක් ෙලසය.නමුදු ෙම් කියාව ෙව්ගවත්ව සිදු
ෙව්.එනිසා සාමාන ෙයන් මිනිස් ඇසට එෙසේ සිදුවන බවක්වත් ෙනොදැෙන්.සාමාන මිනිස් ඇසට
එය දර්ශනය වනුෙය් ෙනොනවත්වාම එකදිගට ඇතිවන ආෙලෝක ධාරාවක් ෙලසය.ෙමය මිනිස්
ඇෙසේ පවතින දුබලතාවක් නිසා ඇතිවන සාවද වූ සංජානනයකි.මිනිස් ඇසට පැමිෙණන දෘෂ
සංජානනය ඇස තුළ රඳා පවතින කාලසීමාවක් ඇත. සාමාන ෙයන් එය තත්පරයකින් 1/10 ක්
පමණ ෙව්.ෙම් කාලසීමාව පසුවූ විටදී පැමිෙණන දෘෂ සංජානන කිසියම් පරතරයක් සහිතව
සංජානනයෙව්.එවිට එය ෙපෙනනුෙය් අඛණ්ඩව ෙනොව කැඩී කැඩී යන දෂ සංජානන ෙපළක්
ෙලසය.නමුදු තත්පරයකින් 1/10 කට වඩා අඩුවූ දෘෂ සංජානන අතර කාලසීමාව අඩුවූ විට එය
ෙවන් ෙවන්ව සංජානනය කිරීමට මානව දෘෂ සංජානනය අසමත් ෙව්.එවිට එය ෙපෙනනුෙය්
එකම අඛණ්ඩ සංජානනයක් වශෙයනි.කැෙතෝඩ නළ පදීප්ත පහෙනහි ආෙලෝකය කැඩී කැඩී
පැමිෙණන නමුදු එය අඛණ්ඩ ආෙලෝක ධාරාවක් ෙසේ සංජානනය කරනෙය් එම අෙලෝක ධාරාෙව්
බිඳීම තත්පරෙයන් 1/10ට වඩා අඩුකාලසීමාවකදී සිදුවන බැවිනි.45
12

13. කර්මාන්තශාලාවල යන්ෙතෝපකරණ ආදිෙය් දැතිෙරෝද භමණ ෙව්ගය ඇතැම් අවස්ථාවලදී
තත්පරෙයන් 1/10 කට වඩා අධිකවන අවස්ථා ඇත.එම අවස්ථාවලදී එබඳු චලන ඇසට ෙනොෙපනී
යාහැක.ෙපනනුෙය් දැති ෙරෝද එකතැන නතරව තිෙබන්නාක් ෙමනි.එෙසේම කැෙතෝඩනල පදීප්ත
පහන් කර්මාන්තශාලාවල භාවිතා කිරීෙම්දී ආෙලෝකය කිරණ බිඳි බිඳී යන අවස්ථාව හා දැතිෙරෝද
භමණ ෙව්ගය එකහා සමානව සමපාත වියහැකි අවස්ථාවලදී දැතිෙරෝදවල චලනය ෙනොෙපනීයාම
නිසා හදිසි අනතුරු සිදුවිය හැක.එනිසා එබඳු පදීප්ත පහන් කර්මාන්තශාලාවල භාවිතය තහනම්ය.
සිනමාපටයක් නැරඹීෙම්දී එහි රූපරාමුවල සිටින නළුනිළියන්ෙග් රඟපෑම්වන අංගචලන සටහන්ව
ඇති කැමරාපටය ෙව්ගවත්ව දිවවීෙම් කාර්යය සිදුෙව්.රූපය ඇෙසේ රඳාඇත්ෙත් තත්පරෙයන් 1/10
ක් පමණ සුළු කාලයක් නිසා ඊට වඩා වැඩි ෙව්ගෙයන් දිෙවන රූපරාමු ෙපළක සටහන්ව ඇති අංග
චලන සමූහය මඟින් සැබවින්ම නළුනිළියන් කියාකරනු දැකියහැක.නමුදු එය සැබෑව ෙනොෙව්.ෙම්
අයුරින් දෘෂ සංජානනෙය් පවතින ජීව විද ාත්මක දුබලතාව උපෙයෝගීකරෙගන ව ාජ ෙද් සැබෑ
ෙද් ෙලස මවා ෙපන්වනු ලබයි.එය රැහැනකින් සර්පෙයකු මවා ෙපන්වීමට සමානය.රූපවාහිනිෙය්
ෙහෝ පරිගණක තිරෙය් කියාවලියද ෙමයට සමානය.එහි ඇත්ෙත්ද කැෙතෝඩ කිරණ නලයකි.එයින්
නිකුත්වන කැෙතෝඩ ධාරාවක් නලෙය් මුහුණත ආෙල්පකර ඇති ෙෆෙරොක්සයිඩ් සංෙයෝගයක වැදී
පරාවර්තනය ෙව්.එම ධාරාව කුඩා අෙලෝක ලපයකි.එය ඉතා ෙව්ගෙයන් කැෙතෝඩ නලෙය් මතුපිට
වැදීෙමන් හා පරාවර්තනයවීෙමන් තිරය මත රූපයක් මවයි.ෙම් කියාවලිය අඛණ්ඩව සිදුෙව්.එනිසා
රූපවාහිනිය ෙහෝ පරිගණක තිරය ෙදස බලා සිටින්ෙනකුට ෙපෙනනුෙය් ඒ මත දිස්වන චලන,රූප
ෙහෝ නිශ්චිත ෙතොරතුරු සමූහයකි.නමුදු ඒ සියල්ල කුඩා ආෙලෝක ලපයකින් මැවුනු මායාවකි.46
විවිධ ඔෂධ වර්ග නිසාද ෙමෙසේ මායාකාරී හා භාන්ත සහගත සංජානන මිනිසුන්ට ඇතිෙව්.
එෙසේම විවිධ මානසික ෙරෝගී තත්ව නිසාද භාන්තාබාධ (Hallucinesis)ඇතිෙව්.සමහරු ෙනොමැති
ෙද් සිතින් මවාෙගන බිය ෙවති.එයද භාන්තිය ඇතිවීමට (Hallucinate)ෙහේතුවකි.සැබෑ ෙලොව තුළ
ෙනොමැති විවිධ ෙද් සිතින් මවාෙගන බියට පත්වීම මානසික ෙරෝගී චර්යාවක ලක්ෂණයකි.එවැනි
අයට සෑබෑ ෙලොවතුළ විද මාන විවිධ වස්තූ එබඳු භාන්ති ඇතිකර ගැනීමට අරමුණු ෙව්.නැතෙහොත්
සිය යටිසිෙත් සැඟව පවතින,යටපත්කළ විවිධ ඉටුෙනොවූ ආශා,හැඟීම් ආදිය පතිරූප ෙසේ ෙහේතුෙව්.
ෙම්වා භාන්ති ඇතිවීමට ෙහේතුවන පතිමූර්ති (Image Hallucinatory)යැයි සලකනු ලැෙබ්.මානසික
ෙරෝග අතර බිය නිසා ඇතිවන විවිධ මානසික ෙරෝග (Hallucination)විශාල සංඛ ාවක් ඇත.ෙම්වා
මානසික ෙරෝගී භීතිකා (Phobia)ෙසේ හැඳින්ෙව්.සමාජ භීතිකාව (Social Phobia)මින් වඩා පචලිත
භීතිකාවයි.උසස්ථානවලට ඇති බිය(Acrophobia),අවකාශ ස්ථානවලට ඇති බිය (Agoraphobia),
වැසුණු ස්ථානවලට ඇති බිය(Claustrophobia), හුදකලාවට ඇති බිය(Monophobia), අඳුරට ඇති
බිය(Nyctophobia), ව ාධි බිය(Pathophobia), අමුත්තන්ට ඇති බිය(Xenophobia) හා සතුන්ට
ඇති බිය(Zoophobia) යනුෙවන් බිය නිසා ඇතිවන මානසික ෙරෝග වර්ග රාශියක් මෙනෝවිද ාෙව්
සඳහන්ය. සිෙත් තදබල විශ්වාස ඇති විටද ව ාජ, මායාකාරී දර්ශන,ශවණ ආදිය ඇතිෙව්.ආගමික
ඇදහිලි, විශ්වාස හා අභිචාර විධි නිසාද භාන්ති තත්වයන් ඇතිෙව්.සිරුරට හිංසා කරගනිමින් දුක්දී
අත්තකිලමථානුෙයෝගී වත පැවැත්වීම හින්දු ආගමික චාරිතවිධි අතර ඇත.එහිදී සිරුරට කටු ගසා
ගැනීම, දිවට උල්කටු ඉඳිකටු වැනි දෑ ගසා ගැනීම, මුහුණට ෙදකම්මුල්වලට උල් තියුණු ෙලෝහ
ආයුධ වලින් පසාවන ෙසේ ඇණීම,ලණු උපෙයෝගී ෙකොට සිරුරට ගැසූ ෙලෝහ ෙකොකු ආදී ෙද්වලින්
පැද්ෙදමින් එල්ලී සිටීම හා දවෙසේ නියමිත කාලෙව්ලාවක් නිරාහාරව සිටීෙමන් උපවාස කිරීම ආදී
ෙද් කරන ආකාරය නිරීක්ෂණය කළ හැකිය.ෙම් කිසිදු කාර්යයකදී සිරුරට වදෙව්දනා දීම එබඳු
ෙද් වල නිරතවන අයට මැසිවිලි නැඟීමට කරුණු ෙනොෙව්.මන්ද ස්වකැමැත්ෙතන්ම වධෙව්දනා
විඳීමට සහභාගීවන බැවිනි.ඇතැම්විට ෙම් කාර්යයවලදී සිරුරට වධදීෙම්දී ෙව්දනාදිය ෙනොදැෙනන
බවක් ද ෙමබඳු අය පවසති.අධික ආගමික භක්තිය මඟින් සිරුෙර් සංෙව්ද සම්ෙපේෂණය කරන
ස්නායුවල සන්නිෙව්දන කාර්යයට බාධාඇති කරවිය හැකි බව ෙමබඳු සිදුවීම්වලදී ෙපෙන්.47
අධික ආගමික භක්තිය පවා අභිෙපේරණයක්(Motivate) ෙලස කියා කරයි.මානව ස්නායු
සම්ෙපේෂණෙය් ඇති ස්වභාවික සන්නිෙව්දන කාර්යයට බාධා කිරීමට පවා ෙම් අභිෙපේරණයන්ට
13

14. (Motivation) හැකියාව ඇත.එහිදී ඇතිවන සෘණාත්මක ශාරීරික සංෙව්දන (Negative Body
Senses) ෙමොළයට දැන්වීම හා ෙමොළය විසින් ඒවා හඳුනාගැනීෙම් කාර්යයට අභිෙපේරණය මඟින්
බාධා ඇති ෙකෙර්.ඇතැම්විට දැඩි ආගමික භක්තිය විසින් ඇති කරණ අස්වාභාවික අභිෙපේරණ
නිසා විවිධ භාන්ති අවස්ථා පවා මනෙසේ ජනිත ෙව්.ෙමවිට සම්ෙපේෂණය වන සංෙව්ද නිසියාකාරව
හඳුනාගැනීමට මනසට ෙනොහැකිෙව්.හඳුනාගැනීෙම් කියාවළිය විකෘති ෙව්.වැරදි සංජානන සැපයීම
නිසා මනස නිවැරදිෙද් ෙලස හඳුනාගනු ලබනුෙය් වැරදි ෙදයයි.මානව සංජානනෙය් පවතින සීමා
සහිතබව නිසා වරදවා ෙහෝ සිතාමතාම විකෘතිකර ලබාෙදන සංජානන නිවැරදිව අවෙබෝධ කර
ගැනීමට ඊට ෙනොහැකිෙව්. ෙම් නිසා සංජානනය නිවැරදිව සිදුවීමට ජීව විද ාත්මකව අනුබලය
වැදගත්ය.සංජනනය කර ගනු ලබන අරමුණු නිවැරදිව සංජානනයවීමට ජීව විද ාත්මක පැතිකඩ
විශාල බලපෑමක් කරනු ලැෙබ්. ඇතැම්විට ජීව විද ාත්මකව පවතින විවිධ ගැටළු, දුබලතා සීමිත
බව සංජානනයටද බලපානුඇත.ඒ නිසා නිවැරදි සංජානනයක් සිදු වීමට ජීව විද ාත්මක නිෙරෝගී
බව අවශ ය. ඉන්දීය දුබලතා ඇතිවීම නිසා සංජානනෙය්ද ගැටළු, දුබලතා ඇතිවනුෙය් ෙම් නිසාය.
ජීව විද ාත්මක පැතිකඩ නිවැරදි ෙසේ තිබුණද,ඇතැම්විට බාහිර කරුණුවල බලපෑමට නතුවීම නිසා
සංජානනය විකෘතිය වියහැකිය. විවිධ ආගමික අභිචාර විධිවල බලපෑමට නතුවීම නිසා ඇතැම්විට
විවිධ කරුණු සංජානනය කරගනුෙය්ද විකෘති අයුරින් වියහැකිය. සංජානනය සිදුවීමට අදාළ ජීව
විද ාත්මක කියාවළියට අතරමඟදී බාධා ඇති කිරීමට පවා ෙමබඳු බාහිර බලපෑම්වලට හැකියාව
තිෙබ්.48
ෙකෙසේ වුවද මිනිස් මනස සතු සංජානන හැකියාෙවන් දැනට විවිධ කාර්යය සඳහා භාවිතා
වනුෙය් ඉතා සුළු පමාණයක් පමණි.එය දිය මත ගිලී ඇති අයිස් කන්දකට සමානය.මතුපිට දක්නට
ලැෙබන පමාණයට වඩා විශාල පමාණයක් දිය යට ඇති බැවිනි.ෙබොෙහෝවිට සාමාන මානව
සංජානනය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරන විට ඒ සඳහා අරමුණු කරනුෙය් ඉන්දීය සංජානනය බව ෙපනී
යයි.ඉන්දීය සංජානනයට විවිධ සීමා පැණවී තිෙබ්.ඉන්දියන්හි පවතින ජීවවිද ාත්මක දුබලතා ඊට
ෙහේතු ෙව්.පුද්ගලෙයකු සතුව පවතින මනසද ඉන්දියකි.ෙසසු ඉන්දියන්හි විද මාන ජීව විද ාත්මක
දුබලතා මානව මනසට එතරම් පබලව බලෙනොපායි.එබැවින් ෙවනත් ඉන්දියන්ෙගන් පරිබාහිරව
මනස පමණක් භාවිතා කර සංජානන කාර්යෙයහි නියැලීෙම්දී ඊට ඇතිවන බාධාවන් ෙබොෙහෝ
අඩුය.එනිසා ඉන්දීය සංජානනෙය් විද මාන විවිධ ජීවවිද ාත්මක සීමා ජයගත හැක්ෙක් ෙබොෙහෝ
විට මෙනෝ ඉන්දිය භාවිතා කරබව දක්නට ලැෙබ්.නිදසුනක් ෙලස භාවනා කිරීෙම්දී භාවිතයට ගනු
ලබන්ෙන් මෙනෝඉන්දියයි.එහිදී භාවනාව තුළින් වැඩිදියුණු කරන ලද මෙනෝඉන්දිය භාවිතෙයන්
ෙසසු ඉන්දියන්ට ලබාගත ෙනොහැකි අතිසූක්ෂම සංජානන පවා ලබාගත හැකිය.මන්ද ෙසසු
ඉන්දියන්ට විවිධ සීමා ෛජව විද ාත්මකව පැණවී ඇති බැවිනි.මෙනෝ ඉන්දිය පමණක් එකී ජීව
විද ාත්මක දුබලතාව ඉක්මවා යාමට සමත්වී තිෙබ්.මෙනෝ ඉන්දිෙය් ගැබ්වන පවතින සංජානන
හැකියාව වුවද සාමාන පමාණයට වඩා දියුණු කළ හැකිබව වර්තමාන පර්ෙය්ෂණවලින් පවා
පැහැදිලිවී තිෙබ්.ඒ පිළිබඳ බටහිර රටවල අධිමානසික විද ා ක්ෙෂේතෙය් (Para-Psychology) විවිධ
පර්ෙය්ෂණ සිදුවී තිෙබ්.ෙමෝහනය හා භාවනාකම භාවිතා කර සංජානන හැකියා වැඩි දියුණු කළ
හැකි බව එහිදී දැන් ෙසොයා ෙගන තිෙබ්.ඇතැම් පර්ෙය්ෂණකයින් ෙමෝහනය ෙහවත් ස්වප්න නිදාව
ෙකෙරහි වැඩිදුරට විශ්වාසය ෙනොතබන බව ෙපනී ෙගොස් තිෙබ්.ඊට ෙහේතුව ෙමෝහනය මඟින්
ෙමෝහනයකරනු ලබන පුද්ගලයාෙග් කිසියම් අධිකාරී බලපෑමක් ෙමෝහනයට පත්වන තැනැත්තාට
ලැබීමයි.ෙමෝහනය කරන්නා විසින් ෙමෝහනය වන්නාව සිය ගහණයට ගන්නා ස්වරූපයක් ෙමහි
විද මානය.ෙම් නිසා ෙමෝහනය කර සිදුකරන විවිධ කියාවල අස්වාභාවික හැඩයක් ගැබ්වන බව
ෙමොවුන්ෙග් අදහසයි.ෙමෝහනෙය්දී නිදාශීලී බවට පත්වන උඩුසිත මඟින් ෙමෝහනෙය්දී අවධිවන
යටි සිෙත් කියාකාරීත්වය අවෙබෝධ කරගැනීමට අසමත්වන බවද ඔවුන් දක්වා තිෙබ්.එෙසේම
ෙමෝහනයට පත්වන පුද්ගලයා තවත් අෙයකුෙග් රූකඩයක් බවට පත්වන බැවින් පිළිගත් මෙනෝ
චිකිත්සක කම ෙව්දයක් ෙසේ ෙමෝහන පතිකාරය ෙයොදාගැනීම පවා ගැටළු සහගත බවක් ඇතිකරන
බව ෙමොවුන්ෙග් පිළිගැනීමයි.49
14

15. මානව මනස මඟින් සෘජු ෙලස ලබන සංජානන හැෙරන්නට ඉන්දියන්ෙගන් ලබාගන්නා
ෙසසු ඉන්දීය සංජානනවල යම් සීමාසහිත බවක් ඇත.ඉන්දීයන්ෙග් ඇති ෛජවවිද ාත්මක දුබලතා
නිසා ෙමබඳු තත්වයක් ඇතිෙව්. ඇතැම් දුබලතා සාමාන පියවි මිනිස් ඇසට හසුවන අතර ඇතැම්
දුබලතා එක්වරම වටහාගැනීම අසීරුය.එහි සියුම් ස්වභාවයක් ගැබ්වන බැවිනි.සියළු මානව සංෙව්ද
සංජානනය වනුෙය් කුඩා අන්තර ඇති දත්ත ඛණ්ඩ වශෙයනි.අපට එක් සංජානනයක් ෙසේ දැෙනන
සංජානනවල සැබෑ ස්වරූපය ෙම් කුඩා අන්තර සහිත සංෙව්ද සමූහයකි.ෙම් කුඩා අන්තර අතරඇති
ක්ෂණික බවත්, ක්ෂණික ඛණ්ඩනයත් නිසා සැබවින් සංෙව්ද සමූහයක් ෙවනුවට දැෙනනුෙය් ඒවා
එක්ව මිටි වශෙයනි.ඒ නිසා අප සංජානනයක් වශෙයන් සලකනුෙය් සංෙව්ද මිටියකි.ෙකෙසේ ෙහෝ
ඒවා අතර පවතින පරතරය අවෙබෝධකළ හැකිනම් ඉන්දීය සංජානනෙය් පවතින මිථ ාව ක්ෂණික
ෙලස වැටෙහේ.කුඩා තිත් සමූහයක් ෙදස ඈතින් හිඳ නැරඹීෙම්දී එහි තිත් ෙවනුවට කිසියම් රූපයක්
සටහන්ව ඇති බවක් අපට ෙපෙනනුෙය් ෙම් සංජානන මායාව නිසාය.ෙම් තත්වය දෘෂ ,ශවණ,රස,
ස්පර්ශ හා මනන සංජානන සම්බන්ධෙයන්ද එෙසේම සත ය ෙව්.50ෙම් නිසා අපට සංජානනය වන
සෑම ෙදයක්ම ෙලෝකෙය් ඇති සැබෑ පිළිෙවල යැයි ෙනොසිතිය යුතුය.නමුදු සෑම අෙයකුම සමානව
සංජානනය කරනු ලැෙබ්.එයට ෙහේතුව ඉන්දිය කියාකාරීත්වය සමානව සකස්ව ඇති බැවිනි.වරදක්
ඇතත් සියළු ෙදනාටම ඒ වරද එක සමානව අත්දැකීමට සිදුවන බැවින් එය සංජානන දුබලතාවක්
ෙලස ෙනොගැෙන්.නමුදු සිහි තබාගත යුත්තක් නම් එය සැබෑවක් ෙනොවන බවයි.ෙමහිදී සිදුවනුෙය්
සාවද සංජානනය සියළු ෙදනාටම ලැෙබන බැවින් එය නිවැරදි යැයි සලකා ගැනීමයි.51
සියළු ෙදනාටම එකහා සමානව සංජානන ලැබූ පමණින් අප ලබන සෑම සංජානනයක්ම
නිවැරදි ෙනොවන බව වටහාගත යුතුය.ඒනිසා දැනට නිෙරෝගී යැයි සැලෙකන පුද්ගලෙයකුෙග්ම
සංජානන සහමුලින්ම නිවැරදි ෙනොවන බව ෙම් අනුව පැහැදිලි ෙව්.පුහුදුන්අය උන්මත්තකයින්ට
සමාන බව බුදුරදුන් ෙද්ශනාකර ඇත්ෙත් ෙම් නිසාය.එකම ෙවනස සියළු ෙදනාෙග්ම සංජානනය
සමාන වනබව පමණි.ඒ නිසා අපට වැරදී ඇතිබව පවා අපි ෙනොදන්ෙනමු.කිසියම් අෙයකු මානසික
ෙරෝගිෙයකු ෙලස නීර්ණය වනුෙය් නීෙරෝගී යැයි සම්මතව ඇති ෙසසු පුද්ගලයින්ට සාෙප්ක්ෂකව
ඒ පුද්ගලයාෙග් මනෙසේ මතුවූ විකෘති සංජානන ලක්ෂණ අනුවය.වැදගත්ම ෙදය නම් නීෙරෝගීයැයි
සම්මතව ඇති පුද්ගලයින්ෙග් පවා මනස මුළුමින්ම නිරවුල් ෙනොවන බවයි.ෙම් නිසා සමාජය තුළ
ෙවෙසන නීෙරෝගී යැයි සම්මත පුද්ගලයින්ෙග් පවා මානසික ලක්ෂණවල විවිධ මානසික දුබලතා
ගැබ්විය හැකිය.ෙම් දුබලතා එතරම් උගෙනොවන තාක් ඒවා මානසික ෙරෝග ෙසේ ෙනොසැලෙක්.52
දෘශ ,ශව ,රස,ආඝාණ හා ස්පර්ශ යන ෙම් සංජානන නිසා පවතින තත්වයට වඩා ෙවනස්
ෙදයක් අපට දැෙන්.ෙම් නිසා අපට සැබවින්ම සංජානනය වනුෙය් ෙලෝකය පවතින ස්වරූපෙයන්
ෙනොෙව්. ඊට වඩා ෙවනස්වය. නමුදු සෑම ෙදනාටම එක සමානව ෙම් ෙවනස්බව ෙපොදුවීම නිසා
එහි ෙවනසක් සියළු ෙදනාටම ෙනොදැෙන්. නමුදු යථාර්ථය නම් ෙම් සංජානන මිස සැබවින්ම අප
ෙලෝකය යැයි සිතන යමක් ෙනොපවතින බවයි.53නිදසුනක් ෙලස මානසික ෙරෝගී පුද්ගලෙයකුෙග්
සංජානනය විකෘතිය.එබඳු පුද්ගලෙයකු සැබවින්ම පවතින ෙදයක් ෙලස දකින,ඇෙසන,රස විඳින,
ආඝාණය හා ස්පර්ශ කරන ෙද් සැබවින්ම ෙනොපවතී.ඒවා ඒ මානසික ෙරෝගියාෙග් විකෘති දැනීමක්
පමණි.සාමාන පුද්ගලෙයකුෙග් වුවද සංජානනය කිසියම් නිශ්චිත සීමාවක් පවතී.ඒ සීමාව ෙතක්
සංජානන කාර්යය සිදුවන නමුදු ඉන් එහා කිසිදු ෙදයක් පිළිබඳ ඒ පුද්ගලයාට දැනීමක් නැත.ෙමම
සීමාව සෑම සාමාන පුද්ගලෙයකුටම ෙපොදුය.එෙසේම සමානය.එම නිසා එහි පවතින අස්වාභාවික
බව පිළිබඳ සාමාන ෙයන් කිසිදු පුද්ගලෙයකුට වැටහීමක් නැත.නමුදු යථාර්ථය එය ෙනොෙව්. බුදු
දහෙම් යථාර්ථය දක්වා ඇත්ෙත් පරමාර්ථ ධර්ම වශෙයනි.අභිධර්ම පිටකය පුරාම විස්තරවනුෙය්
ෙම් පරමාර්ථ ධර්ම පිළිබඳවයි. චිත්ත, ෛචතසික, රූප හා නිබ්බාන ෙලස පරමාර්ථ ධර්ම සතරක්
අභිධර්මෙය් සඳහන්ය.අභිධර්මෙය් සඳහන් ෙම් පරමාර්ථ ධර්මවලදී සංජානනෙය් සූක්ෂම පෙභ්ද
පිළිබඳව සාකච්ඡාෙව්. එහිදී සාමාන පියවි මානව ඉන්දියයන්ට හසුෙනොවන සූක්ෂම ධර්මතා
පිළිබඳව විශ්ෙල්ෂණාත්මකව පැහැදිලි ෙකෙර්.54
15

16. මානවයා සිත හා කෙය් එකතුව මඟින් නිර්මිත වි ඇත. බුදු දහෙම් ෙම් තත්වය දක්වා
ඇත්ෙත් පංචස්කන්ධ ව වහාරෙයනි. ෙමහි පංචස්කන්ධය නම් ෙකොටස් පහක එකතුවක් යන්නයි.
එනම් රූප,ෙව්දනා,සංඥා,සංඛාර හා විඤ්ඤාණ යන ෙකොටස් පහයි. ෙමහි රූප ෙකොටසට දහඅටක්
රූප අයත්ෙව්.එය ෙභෞතික විෙභ්දනයකි. අටෙළොස් රූප කලාප යනුෙවන් ෙම්වා හැඳින්ෙව්.ඉන්පසු
විද මාන ෙසසු ස්කන්ධ සතරම ශක්ති ස්වරූප ගනී. ෙමහි ෙව්දනා ස්කන්ධය යනු සංෙව්ද ෙලස
මෙනෝවිද ාෙව් විගහවන තත්වයයයි. සංඥා ස්කන්ධ නම් යමක් හඳුනාගැනීමයි. මෙනෝවිද ාෙව්
ෙමය සංජානනය යනුෙවන් හැඳින්ෙව්. සංඛාර යනු යමක තිෙබන ස්වරූපයට යමක් එකතුකිරීමයි.
අතීත අරමුණ නිසා සිෙත් සටහන්ව පැවති යම් යම් ෙද්,පූර්ව නිගමන මත වූ බලපෑම්,අතීත කර්ම
විපාක දීමට ඇති නිසා ඒවාෙය් බලපෑම් යනාදී වශෙයන් විශාල බලපෑමකින් මානව සිත බැඳී ඇත.
ඒ නිසා යමක් පිළිබඳ අරමුණු ගැනීෙම්දි ඉහත දක්වන ලද සංඛාර ස්කන්ධයට අයත් ෙද් මඟින් සිත
රවටනු ලැෙබ්. ෙම් නිසා සිතට දැෙනන ස්වරූපය වනාහී අරමුෙණ් පැවති නියම ස්වරූපය ෙනොෙව්.
නිතරම සංඛාර නිසා කුසල් ෙහෝ අකුසල් වශෙයන් සිත ෙවනස්වීමට ලක්ෙව්. පරමාර්ථ ගහණය
කළ පුද්ගලයා සංජානනය නිවැරදිය. එහිදී සංඛාර ඇතිවනුෙය් කුසල් අකුසල් වශෙයන් ෙනොෙව්.
එයට කියා සිත් යැයි ව වහාර ෙකෙර්. ෙමහි දී වනුෙය් සංජානනෙය් පවතින සෘජුබව නිසා පුද්ගල
සිත පවතින යථාර්ථයට අනුගතවීමයි. ෙම් නිසා සිෙත් විකෘතිබවක් ඇති ෙනොෙව්. ෙච්තනාව නිසි
ෙලස කියාත්මක ෙව්. කුසල හා අකුසල වනුෙය් ෙච්තනාෙව් බලපෑම නිසාය. ෙච්තනාව ආත්ම
සංකල්පය සමඟ බද්ධෙව්. ආත්ම සංකල්ප ඝන සංඥාව හා බැඳී පවතී. ඝන සංඥාව සන්තතිය හා
බැඳී පවතී. ෙලෝකය සංෙව්දන සමූහයක් ෙලස සංජානනය කිරීෙම්දී ෙමකී ඝන සංඥාව බිඳ වැෙට්.
සන්නතිය එකක් වශෙයන් දකින ස්වභාවය නැතිව යයි. එෙසේම සංෙව්දන සමූහය ආත්මය ෙලස
දකින විශ්වාස කරන ස්වභාවය නැතිව යයි.55
තිලක්ෂණ මඟින් පැහැදිලි ෙකෙරනුෙය් ෙම් අදහසයි. අනිත නම් ෙම් ෙවනස්වන බවයි.
දුක්ඛ ලක්ෂණය නම් අතෘප්තිකර බවයි. යමක අතෘප්තිය පවතිනුෙය් ෙවනස්වීම නිසාය. එෙසේම
අතෘප්තිය නිසා ෙවනස්වීම අවශ ෙව්. නමුදු ෙවනස්වීෙමන්ද තෘප්තියක් අත් ෙනොෙව්. තෘප්තිය
තකා ෙවනස්වුවද ඉන් යළි යළි ඇතිවනුෙය් අතෘප්තියමය. ෙමහි චකීය ස්වභාවයක් පවතී. ෙවනස්
වීම සෑම ඉන්දීය සංජානනයකටම ෙපොදුය. නිත සංඥාව ඇතිවනුෙය් සංජානන සමූහය එකක් ෙසේ
වරදවා වටහාගැනීම නිසාය. සංෙව්දන සමූහයක් ෙසේ සැලකීෙම්දී නිත සංඥාව දුරුෙව්. අනාත්මය,
අනිත ය හා දුක්ඛ යන ති ලක්ෂණය සියළු සංෙව්දනවලට ෙපොදුය.සංෙව්දනවල යථාස්වභාවය
වටහාගැනීමට හැකියාව ලැෙබනුෙය් ෙම් අනුව සලකා බැලීෙම්දීය. විදර්ශන පඥාව යනු ෙමෙලස
සලකා බැලීෙම්දී යථාර්ථයට අනුව සංජානනය සකස්වීෙම් එක්තරා සියුම් අවස්ථාවකි. සංජානනය
කමානූකූලව පිරිසිදු කිරීෙම් කියාමාර්ගයක් බැවින් විදර්ශනා භාවනාවට සප්ත විශුද්ධිය වැඩීම යයි
පැවෙසේ. ෙමම විදර්ශනා වැඩීම මඟින් සිෙත් සංජානන හැකියාව වර්ධනය කළ හැක. සංජානනය
කිසියම් සීමාවකට ෙකොටුවී පැවතීම දුරු ෙව්. එෙසේම ෙලෝකෙය් යථාර්ථ දර්ශනය දැකියහැකි තරම්
සිත සියුම් ෙව්.සංජානනෙය්දී ෙවනස් කිසිදු බාධාවක් ෙනොවී හැකිතාක් තිෙබන සත ස්වරූපෙයන්
සංජානනය කිරීම විදර්ශනා භාවනාෙව් අරමුණයි.56
1.3.මානව සංජානනෙය් පෙභ්ද
මානව සංජානනය පිළිබඳව පධාන වශෙයන්ම මෙනෝවිද ාෙව් සාකච්ඡා කර තිෙබ්. මානව
මනස කුමන ආකාරයට බාහිර ෙලෝකය අවෙබෝධ කරගනීදැයි සැලකීම ඊට ෙහේතුවයි. මෙනෝ
විද ාෙව් වර්ධනය වූ සංජානනය පිළිබඳ න ාය හා සිද්ධාන්ත ඉන් බාහිර ෙසසු විෂයයන්ටද
වැදගත් විය. ඒ නිසා දැනට ෙලෝකෙය් විවිධ විෂයන්ට ෙමකී සංජානන න ාය හා සිද්ධාන්ත
බහුලව භාවිතා ෙව්. අද ෙම්වා වාණිජ අරමුණු සඳහා ෙවළඳ පචාරක සමාගම් විසින් සුලභව භාවිතා
කරනු ලැෙබ්. විවිධ මිනිසුන් ෙලෝකය අවෙබෝධ කරගනුෙය් ෙනොෙයක් ආකාරෙයනි. මානසික
කියාකාරීත්වය නිසාම මානවයා පෙභ්ද ෙව්. සංජානනය මානසික කියාකාරීත්වය මූලික කරෙගන
16

17. ඇති කියාවලියකි.ෙම් නිසා සංජානනයට මිනිසුන්තුළ විද මාන විවිධ ෙවනස්කම් බලපායි. එකම
ෙදයක් වුවද මිනිසුන් ෙදෙදෙනකු වටහාගන්ෙන් ෙදයාකාරයකටය. ජීව විද ාත්මක කියාවළියට
අමතරව ෙමහි ෙවනත් අංශයක්ද ගැබ්වන බව ෙමයින් පැහැදිලි ෙව්.මිනිසුන්ෙග් මානසික
කියාකාරීත්වය ඉතා සංකීර්ණය. මෙනෝවිද ාව ෙමකී මානසික කියාකාරීත්වය අවෙබෝධ
කරගැනීමට උත්සාහ දරා ඇති අතර සියළු ෙද්ම දැනගත ෙනොහැකි වුවද එක්තරා පමාණයකට
ෙම්වා අර්ථකථනය කර තිෙබ්.ජීව විද ාත්මක පර්ෙය්ෂණ ෙම් සඳහා මෙනෝවිද ාවට උපකාරී වී
තිෙබ්.57
මානව සංජානනය යනුෙවන් හැඳින්ෙවන පදෙයන් අදහස් වනුෙය් එකම අරුතකි. නමුදු
මානව සංජානනෙය් පෙභ්ද රැසක් තිෙබ්. ඒ විවිධ මානවයින් විවිධාකාරෙයන් සංජානනය කිරීම
නිසාය. ඊට අමතරව මානවයාෙග් ෙපොදු සංජානන කියාකාරීත්වය පිළිබඳ විවිධ මෙනෝවිද ාඥයින්
විසින් අර්ථ දක්වන ලද විවිධ වූ ස්වරූප රාශියක් තිෙබ්. මෙනෝවිද ා ගුරුකුල බිහිවීමට පධාන
ෙහේතුවක් වූෙය් මානව සංජානනය පිළිබඳව බිහිවූ ෙමකී අර්ථකථන රාශියයි.ෙමම විවිධ මෙනෝ
විද ා ගුරුකුලවල සංජානනය අර්ථකථනයවී ඇති ආකාරය අනුව මානව සංජානනය පිළිබඳ
මතවාද රැසක් පවතී. ඒ අනුව මානව සංජානනය විගහවන පෙභ්ද රැසකි. එයට ෙහේතුව විවිධ
මෙනෝවිද ාඥයින් විසින් සිය පර්ෙය්ෂණ පතිඵල අනුව මානව සංජානනය ගුරුකුල රැසක් යටෙත්
බිහිවූ විවිධ න ාය මඟින් අර්ථ දක්වා තිබීමය. මින් මෙනෝ විශ්ෙල්ෂණවාදය (Psychoanalysis),
චර්යාවාදය (Behaviorism), ෙගස්ෙටෝල්ට් මෙනෝවිද ාව (Gestalt Psychology), පජානන මෙනෝ
විද ාව (Cognitive Psychology), සමාජ ඉෙගනුම් න ාය (Social Learning Theory) හා මානුෂ
හා සංදෘෂ්ටික න ාය (Humanistic and Existential Theory) වඩා වැදගත්කමක් උසුලයි. ෙම්වා
අතරින් මෙනෝ විශ්ෙල්ෂණවාදය, චර්යාවාදය හා ෙගස්ෙටොල්ට් වාදය වැනි න ායයන් පැරණිය.
මෙනෝවිද ාව කියූවිට සිහිපත්වනුෙය් සිග්මන්ඩ් ෙෆොයිඩ්ෙග් මෙනෝ විශ්ෙල්ෂණවාදයයි. එතරම්
එය ජනපියත්වයක් හිමිකරෙගන තිෙබ්. එෙසේම පජානන මෙනෝවිද ාව, සමාජ ඉෙගනුම් න ාය,
මානුෂ හා සාංදෘෂ්ටික න ාය යන න ායයන් නූතනය.58
මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදෙය්දී සියල්ල මනස ෙක්න්දකරෙගන බිහිවී ඇති බව පිළිගැෙන්.ෙම්
අනුව මිනිසාෙග් සෑම කායික කියාවකටම පසුබිම් වූ කිසියම් මානසික පැතිකඩක් පිළිබඳ ෙමහි දී
පුළුල්ව සාකච්ඡාවට ලක්ෙව්. එෙසේම මිනිස් චර්යා සම්බන්ධව සිෙත් ස්ථර තුනක් යටෙත් සියළුෙද්
ෙගොනුවී පවතින බව ෙමහි කියැෙව්.එනම් සුපහන් සිත(Super Ego), පහන් සිත (Ego) හා දළ
සිතයි (id). ෙමයින් සුපහන් සිත මඟින් සිෙත් උසස්ම ස්ථරය හැඟෙව්.සදාචාර සම්පන්න ගතිගුණ
සියළු ෙද් වලට අධිපතීත්වය දරනුෙය් ෙම් සුපහන් ස්ථරයයි.නමුදු ෙමකී ස්ථරය කියාකාරී බෙවන්
අඩුය. ඇතැම්අය තුළ නිරායාසෙයන්ම ෙම් ස්ථරය වර්ධනයවූ අයයි. නිදසුනක් ෙලස ආගමික
කතෘවරුන් සියළු ෙදනාෙග්ම පාෙහේ ෙම් ස්ථරය ෙසසු අයට වඩා වර්ධනය වී තිෙබ්. පහන් සිත නම්
උපරීමව කියාකාරී චිත්ත ස්ථරයයි.59කියාශීලී දිවිෙපෙවතක් ගතකරන අයෙග් සුපහන් ස්ථරය
වර්ධනයවී ඇත. දළ චිත්ත ස්ථරය සකස්ව ඇත්ෙත් යටපත්වූ ආශාෙවනි. ෙමයින් අධික ෙව්ගයක්
හා ශක්තියක් උත්පාදනය ෙව්. නමුදු දළ සිතටද කියාත්මකවීෙම් හැකියාක් නැත. දළ චිත්ත ස්ථරය
කියාකරනුෙය් ඒ සඳහා පහන් චිත්ත මට්ටෙම් උපකාරෙයනි.60දළ චිත්ත මට්ටෙම් පවතින තවත්
ගුණයක් නම් යටපත්ව පවතින අධික ආශාවයි. මූලිකව ෙමහි කාමාශාව බහුල ෙසේ විද ාමානය.
එනිසා ෙමය යටපත්වූ කාමය (Libido) ලුබ්ධිය ෙසේ හැඳින්ෙව්.කාමය වුවද පවතිනුෙය් යටපත්කළ
ස්වරූපෙයනි. එෙසේම ෙවනස් මුහුණුවරකිනි. සිග්මන්ඩ් ෙෆොයිඩ් විසින් මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදෙය්දී
යටපත්කළ කාමාශාෙව් විවිධ ස්වරූප හා හැඩතල ඉදිරිපත් වියහැකි ආකාර පිළිබඳ විගහයක් පවා
ඉදිරිපත්කර තිෙබ්. මිනිසුන්ෙග් සිහිනවල කියාකාරීත්වය හා ස්වප්න නිදාවට පත්කළ විවිධ අයෙග්
අත්දැකීම් ඇසුරින් විවිධ චිත්ත මට්ටම්වල කියාකාරීත්වය සිදුවන අයුරු පර්ෙය්ෂණාත්මකව ෙමහිදී
ඉදිරිපත්වී තිෙබ්. මිනිසුන් ෙමෝහනය කර මානසික චිකිත්සාවල නිරතවිය හැකි අයුරුද පර්ෙය්ෂණ
මඟින් ෙහළිකර ඇත. සිග්මන්ඩ් ෙෆොයිඩ්ෙග් මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදී සිද්ධාන්තවලට එෙරහිව පසු
කෙලකදී විවිධ විෙව්චන පවා ෙවනත් මෙනෝවිද ාත්මක ගුරුකුල යටෙත් ඉදිරිපත් විය.61
17

18. කාල්යුං,ඇල්ෆඩ් ඇඩ්ලර්,කැරන් ෙහෝර්නි හා එරික් ෙෆෝම් මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදී මතවාද
දැරූ මෙනෝවිද ාඥයින් විය.එෙසේම ඔවුන් ඉතා බුද්ධිමත් හා නිර්මාණශීලී ආකල්පවලින් ෙහබිඅය
විය.ආරම්භක වකවානුව තුළ ෙම් සියළු ෙදනාම ෙෆොයිඩ්ෙග් මතවාදවලට සම්පූර්ණෙයන් එකඟවී
සිටියද පසුකාලයකදී ෙෆොයිඩ්ෙග් යම් යම් මතවාදවලට විරුද්ධව අදහස් පළ කරන්නට වූහ.එෙසේම
ෙමොවුන් සඳහන් කළ ඉතා වැදගත් මතයක් වූෙය් මිනිසා ෙත්රුම්ගැනීමට විඥානය හා අවිඥානය
පමණක් පමාණවත් ෙනොවන බවයි.ඊට අමතරව ෙමොවුහු පරිසර සාධකයක් ඉදිරිපත් කළහ.ෙම්
ෙවනස්කම අතර වැදගත් ෙදයක් වූෙය් ලුබ්ධිය සම්බන්ධව දැරූ ආකල්පයයි.ෙෆොයිඩ් ෙමය ලිංගික
කාමාශාව ෙලස හැඳින්වූ අතර කාල්යුං ෙපොදු ජීවන ශක්තියට සමාන කෙළේය.ඇල්ෆඩ් ඇඩ්ලර්ෙග්
න ායය ෙෆොයිඩ්ෙග් න ායයට වඩා සම්පූර්ණෙයන්ම ෙවනස්ය.මානව චර්යාවට අතීතය බලපාන
බව ෙෆොයිඩ්ෙග් මතය වුවද ඇඩ්ලර් දැක්වූෙය් ඒ සඳහා අතීතය ෙනොව අනාගතය බලපාන බවයි.
එෙසේම ඔහු ෙපෞරුෂය ෙකොටස්වලට කඩා දැක්වීම ෙවනුවට ෙපෞරුෂෙය් ඒකීයත්වය අවධාරණය
කෙළේය.සිය මෙනෝවිද ාව ෙගොඩනඟන ලද්ෙද් ජීවවිද ාත්මක සාධකමත ෙනොව සමාජයීය සාධක
මතයි.එමඟින් විවිධ සමාජයීය සබඳතා නිරීක්ෂණෙයන් පුද්ගල ෙපෞරුෂය අවෙබෝධ කලහැකිබව
ෙපන්වා ෙදන ලදී.62
ෙපෞරුෂය සම්බන්ධව ෙෆොයිඩ්ෙග් මතවාදවලට එකඟවූ කැරන් ෙහොර්නි එය කුඩාකාලෙය්
සිට වර්ධනය වන්නක් බව පිළිගත්තාය.නමුදු ෙෆොයිඩ් දක්වා තිබූ මෙනෝලිංගික වර්ධනය මතවාද
වලට එකඟ ෙනොවූවාය. කිසියම් දරුෙවකුෙග් වර්ධනය ෙදමාපියන් මත රඳා පවතින්නක් විනා ඒ
සඳහා මුඛ අවධිය,ඊඩිපස් සංකීර්ණය යනාදී ෙද් අදාළ ෙනොවන බවත් පැවසුවාය.යම් දරුෙවකුෙග්
වර්ධනය සඳහා සමාජයීය,සංස්කෘතික හා පාරිසරික සාධක බලපාන බවද දැක්වූවාය.එරික්ෙෆොම්ද
මානව ෙපෞරුෂත්ව වර්ධනය ෙකෙර් සමාජයීය සාධකෙය් ඇති වැදගත්කම අවධාරණය කෙල්ය.
එමඟින් ඔහු ෙපන්වා දී ඇත්ෙත් මානවයාෙග් ජීවිතෙය් මූළික අරමුණ වියයුත්ෙත් හුෙදක් ආෙව්ගී
ආශාවන් මුදුනුපමුණුවා ගැනීම ෙනොව, සුරක්ෂිත දිවි ෙපෙවතක් ගත කිරීම බවයි.ඉහත සඳහන් වූ
මෙනෝවිද ායින් සියළු ෙදනාම මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදය පිළිගනු ලැබූහ.නමුදු ඇතැම්විට ඒවාට යම්
යම් සංෙශෝධන එක්කර තිෙබ්.මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදෙය් මුල්ම වැදගත්ම සංෙශෝධනය ඉදිරිපත්කර
ඇත්ෙත් කාල්යුං,ඇඩ්ලර් හා රීක් වැනි පථම අනුගාමික පිරිසයි.1939 ෙෆොයිඩ් මියයාෙමන් පසුව
මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදෙය් ෙදවන සංෙශෝධනය සිදුවිය.එය එරික් එරික්සන් විසින් ඉදිරිපත් කරන
ලද ඊෙගෝවිශ්ෙල්ෂණවාදයයි(Ego Analysis).විඥානය ෙහෝ අවිඥානය තුළ ගැබ්වූ පධානත්වය
හැරදමා ඒ ෙවනුවට ෙපෞරුෂයට සමාජයීය හා අන්තර් පුද්ගල සාධකවල වැදගත්කම අවධාරණය
කිරීම තුන්වන සංෙශෝධනය මඟින් ඉටුවිය.එරික් ෙෆොම්,හැරී සුලිවන්ස් හා කැරන්ෙහෝනි ෙමකී
තුන්වන සංෙශෝධනයට අයත් මෙනෝවිද ාඥයින්ය.63
ව හවාදය හා කාර්යබද්ධවාදය ඉතා දියුණුවට පත්ව තිබිණද අන්තරාවෙලෝකන කමයට
සීමාවීෙමන් මිදීමට ෙනොහැකිව තිබිණ.ෙම් නිසා ෙම්වා බිහිවී දශක ෙදකකට පමණ පසුව ෙමකී
ගුරුකුල ෙදකට විරුද්ධව විශාල නව මතවාද බිහිෙවමින් පැවතින. ෙජොන් බී.ෙවොට්සන් නමැති
මෙනෝවිද ාඥයා එහි මූලික විය. ඔහු අන්තරාවෙලෝකනය මෙනෝවිද ාෙව් දියුණුවට බාධාවක්
ෙලස සැලකීය. 1913 දී ඔහුෙග් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද ලිපියක් නිසා ෙමයට පදනම වැටිනි.
චර්යාවාදය බිහිවූෙය් සිග්මන් ෙෆොයිඩියානු මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදයට විකල්ප කමෙව්දයක්
වශෙයනි. මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදෙය් ගැබ්ව පැවති යම් යම් දුබලතා පතිවිරුද්ධ පාර්ශව ෙවතින්
විෙව්චනයට ලක්වීමත් සමඟම එකී ඌණ පූරණ සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා චර්යාවාදය බිහිවිය.
මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදයට එල්ලවූ පබල අභිෙයෝගය වූෙය් නවීන විද ාෙව් පර්ෙය්ෂණ සිද්ධාන්ත
අනුව මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදය පාෙයෝගික වශෙයන් වැදගත් ෙනොවන බවයි. එයට ෙහේතුව හුෙදක්
මානසික ලක්ෂණ විශ්ෙල්ෂණය කිරීම පමණක් මූලික වූ ෙම් විධිකමෙය් නිවැරදි සෙත ක්ෂණ
කමයක් භාවිතා කිරීෙම් අපහසුව පමුඛව සැලකිනි. එෙසේම මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදෙය්දී ෙභෞතික
නිරීක්ෂණ මඟින් නිවැරදි නිගමනවලට පැමිණීෙම් අපහසුතාද තිබිණ. සෑම ෙදනාටම පිළිගත හැකි
නියමිත මිණුම් දණ්ඩයක් භාවිතාකර විද ාත්මකව සාධක සහිතව තහවුරුකළ යුතු අවස්ථාවලදී ඒ
18

19. මඟ අනුගමනෙයන් එෙසේ කිරීම දුෂ්කරවීමද මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදෙය් ගැබ්වූ පධාන දුබලතාව ෙසේ
සැලකිනි. හුෙදක් මනස පිළිබඳ කරුණු හැදෑරීෙම්දී ගුප්ත බවකින් ෙතොරව පැහැදිලි පදනමක සිට
ඒවා කළ යුතු විය. නමුදු මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණෙය්දී භාවිතා කළ විවිධ කම එය භාවිතා කරන්නාට මිස
නිරීක්ෂකෙයකුට එතරම් පාෙයෝගික ෙද් ෙනොවීය. අෙනක ෙම් කාලවකවානුව වන විට ජීවවිද ාව
නව පර්ෙය්ෂණ විධිකම භාවිතෙය්දී අත්පත් කරෙගන පැවති ඉහළ ඵලදායීතාවද මීට බලපෑෙව්ය.64
චර්යාවාදී මෙනෝවිද ා ගුරුකුලෙය් නිර්මාතෘ ෙවොට්සන් වුවද එය ෙගොඩනැඟීම සඳහා
ඇවැසි පසුබිම ඊට දශක ගණනාවකට ෙපර සිටම සකස් විය.චර්යාවාදය ෙගොඩනැඟී ඇත්ෙත් විවිධ
සතුන්ෙග් හා මිනිසාෙග් චර්යාව පාදක කරෙගනය.ඒ මඟින් චර්යාවට අදාළ මානසික ලක්ෂණ
විගහකරනු ලැෙබ්.චර්යාව බාහිරව නීරීක්ෂණය කළහැකි නිසා චර්යාවාදයට විද ාත්මක පදනමක්
ලැබී තිෙබ්.එෙසේම නූතන ෙබොෙහෝ මෙනෝවිද ා න ායය ෙගොඩනැඟීමට චර්යාවාදය ඉවහල් වී
තිෙබ්.ඕනෑම ෙකෙනකුෙග් චර්යාව බාහිර නිරීක්ෂකෙයකුට සෘජුව නිරීක්ෂණය කළහැකි නිසා
චර්යාවාදය මඟින් එළෙඹන නිගමන තර්කානූකූලය.ඊ.එල්.ෙතෝන්ඩයික් හා ඉවාන් පැව්ෙලොව් යන
කායික විද ාඥයින් ෙදෙදනා විසින් සත්ව චර්යා පිළිබඳ සිදුකළ පර්ෙය්ෂණ ෙම් සඳහා උපෙයෝගී
විය.එමඟින් එළෙඹන නිගමන විද ානූකූලව සාධක සහිතව සනාථ කළ හැක. ෙම් යටෙත් යම්
ෙකෙනකු එළඹි නිගමනය පිළිබඳ වුවද තව අෙයකුට විචාර පූර්වක අවෙබෝධයක් ලැබිය හැක.
මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදෙය් ෙමන් ෙමහි ගුප්ත බවක් දක්නට ෙනොවීමද චර්යාවාදෙය් ජනපියත්වයට
ෙබෙහවින් ඉවහල් විය. චර්යාව හා මානසික පැවැත්ම පිළිබඳ අපූරු සබඳතාද ෙම් මඟින්
ෙහළිදරව් වූ බැවින් චර්යාවාදෙය් වැදගත් බව වඩා තහවුරු විය.සමාජයීය විද ා ක්ෙෂේතයට අයත්
ෙබොෙහෝ විෂයන්වලදී චර්යාවාදෙය් විවිධ සිද්ධාන්ත භාවිතා ෙව්.නූතන කළමනාකරණ සිද්ධාන්ත
විශාල සංඛ ාවකටද චර්යාවාදය ඉවහල් වී තිෙබ්. සංවිධාන චර්යාව පිළිබඳ න ාය මුළුමනින්ම
ෙගොඩනැඟී ඇත්ෙත් චර්යාවාදය අනුවය.65
චර්යාවාදය ෙවනත් මෙනෝවිද ා ක්ෙෂේත කීපයක බිහිවීමට ෙහේතුවිය. චර්යාව මඟින් නිසි
ෙලස මනස විගහ කළ ෙනොහැකි බව ඇතැම් අයෙග් ආකල්පයයි. මන්ද චර්යාවට වඩා හාත්පසින්
ෙවනස් මානසික රටා පුද්ගලෙයකුතුළ ඇතිවිය හැකි බැවිනි. එෙසේම චර්යාවාදෙය් ගැබ්ව පවතින
ෙභෞතික හැඩතල වුවමනාවට වඩා ෙභෞතිකත්වය මතුකරවන්නකි.එබැවින් මානසික ලක්ෂණ
විශ්ෙල්ෂණය සඳහා චර්යාවාදය එතරම් ෙනොගැලෙපන බව ඇතැෙමකුෙග් අදහසයි. මීට විකල්ප
වශෙයන් විවිධ න ායය නූතන මෙනෝවිද ාව තුළ බිහිව ඇත. ෙම් අතරින් පජානන මෙනෝවිද ාව
හා සමාජ ඉෙගනුම් න ායය වඩාත් වැදගත් ෙව්. පජානන මෙනෝවිද ාෙව්දී දැනුම ලැබීම සඳහා
භාවිතා වන විවිධ උපාය මාර්ග පිළිබඳ සාකච්ඡා ෙව්.66පජානන යන වදන ඥානය දැනුම යන
අදහස ෙගනදීම සඳහා භාවිතා ෙව්. චර්යාවාදෙය් පැවති ෙභෞතික සීමා සහිත බව පජානන මෙනෝ
විද ාව නිසා සම්පූර්ණ විය. මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදෙයන් පසු බිහි වූ චර්යාවාදෙය් විවිධ දුබලතා
පැවති අතර ඒවා ඌණ පූර්ණය කිරීම සඳහා ෙමබඳු ක්ෙෂේත බිහිවිය. පජානන මෙනෝ විද ාෙව්
න ාය සකස් වීම සඳහා ෙගස්ෙටෝල්ට් මෙනෝවිද ා ගුරුකුලෙය් ආභාෂය බලපා ඇත. එනමුත්
මානුෂ හා සාංදෘෂ්ටික න ාය සඳහා එබඳු ෙවනත් මෙනෝවිද ා ගුරුකුලයක අභාෂය බලපා නැත.
එය වර්ධනය වූෙය් ඊටම ස්වායක්ත වූ ස්වාධීන මෙනෝවිද ා දර්ශනයකට අනුවය. එෙසේම චර්යා
වාදය හා මෙනෝ විශ්ෙල්ෂණවාදය පමණටම මානුෂ හා සාංදෘෂ්ටික න ායට පමුඛ බවක් ලැබිණ.
එෙසේම එය ෙපොදු මහජනතාව අතරද ජනපිය විය.ෙම් ෙහේතු නිසා ෙතවන බලෙව්ගය (The Third
Force ) ෙලස නූතන මෙනෝවිද ාව තුළ මානුෂ හා සාංදෘෂ්ටික න ාය හැඳින්ෙව්.67
ෙමම මානුෂ හා සාංදෘෂ්ටික න ාෙයන් ඉදිරිපත් වනුෙය් මිනිසාට පත ක්ෂ කළහැකි පරිදි
අවෙබෝධයට අනුව බාහිර ෙලෝකය සංජානනය කරගන්නා බවයි.එෙසේම එය වඩා මානුෂික බවකට
අනුව විගහ කර තිෙබ්. ඉන්දිය කියාකාරීත්වය මඟින් බාහිර ෙලෝකය මිනිසාෙග් සංජානනයට හසු
වන බව සාංදෘෂ්ටික න ාෙය් හරයයි.මිනිසාෙග් ඉන්ද්රීය කියාකාරීත්වය පිළිබඳ දක්නට ඇති විවිධ
සීමාවන් සංජානනයට එෙසේම බලපැවැත්විය හැකි බව ෙමහිදී කියෙව්. ෙමහි විෙශේෂ ලක්ෂණයක්
19

20. වනුෙය් ආධ ාත්මික ලක්ෂණ යනු ඉන්දීය දැනුෙම්ම එක්තරා පෙද්ශයක් ෙලස විස්තරවීමයි.මනස
තවත් එක් ඉන්දියයක් ෙලස ෙමහිදී හඳුනාගනු ලැෙබ්.ඉන්ද්රියන් මඟින් ලබන දැනුම
අවෙබෝධයට බලපානු ලබන ආකාරය විගහක ෙයදීම සාංදෘෂ්ටික න ායෙයන් සිදුෙව්.ඉන්දිය
දැනුෙම් හරය ෙසේ මානසික පැවැත්ම සකස් වන බව ෙමහිදී පිළිගැනී තිෙබ්.ෙම් නිසා ඉන්දිය
සංෙව්ද හා බාහිර විවිධ සාධක දැනුමට බලපෑ හැකි බව දක්වා ඇත.ඥානය නම් ඉන්දීය සංෙව්දවල
පවත්නා අනුකූල රටා බව ෙමහිදී පැහැදිලි ෙව්.ඉන්දීය සංජානනය මඟින් ලබන සංෙව්දවල ෙපොදු
හැඩතල පිළිබඳ ෙමහිදී සලකා බැෙල්.ඉන්දීය සංජානන හා මනස සකස්ව පවතින බාහිර ව හය
අතර සබඳතාව පජානන ක්ෙෂේතෙය්දී වඩා වැදගත් වියහැකි බව සාංදෘෂ්ටික න ායය ඔස්ෙසේ
පැහැදිලි කර ෙද්.දාර්ශනික පක්ෂය අනුව මානුෂිකවාදය හා සාංදෘෂ්ටිකවාදී මෙනෝවිද ාව ස්වාධීන
සම්පදාය ෙදකක් වුවද එය එකම ගුරුකුලයක් වශෙයන් සැලෙක්.68
යුෙරෝපෙය් ශතවර්ෂ කීපයක් පුරා මානුෂිකවාදී දර්ශන සම්පදාය වැෙඩමින් පැවතිනි.ජීන්
ජැක් රූෙසෝ (Jean Jacques Rousseau-1712-1778)ෙමෙලස යුෙරෝපය පුරා මහත්ෙසේ ජනාදරයට
පත්වූ මානුෂිකවාදී දාර්ශනිකෙයකි.ඔස්කා වයිල්ඩ් බඳු පකට ෙල්ඛකයින්,කවීන්,සාහිත කරුවන්,
බර්නාඩ් ෙෂෝ බඳු නාට කරුවන්, පිකාෙසෝ බඳු චිතශිල්පීන් ෙබොන්ටැෙනෝ (Brentano -1838-
1917) වැනි මෙනෝවිද ාඥයින් මානව අයිතිවාසිකම් කියාකාරීන් මානුෂිකවාදී මෙනෝවිද ාෙව්
පගමනයට මහත්ෙසේ දායක විය.ෙදවන ෙලෝක යුද්ධෙයන් පසු 19 හා 20 ශත වර්ෂවලදී යුෙරෝපය
පුරා සාංදෘෂ්ටිකවාදය ව ාප්ත විය.ෙදවන ෙලෝක යුද්ධෙය්දී සිදුවූ අති විශාල මනුෂ සංහාරය හා
විනාශ නිසා මානවයාෙග් පැවැත්ම පිළිබඳ මානුෂිකව සැලකීමට සෑම ෙදෙනකුම උනන්දු විය.ෙම්
දර්ශනෙය් මූලික හරය වූෙය් පුද්ගලිකත්වය හා පුද්ගල පැවැත්ම සුරක්ෂිත කිරීමයි.මින් පකට
සාංදෘෂ්ටිකවාදී දාර්ශනිකයින් නම් ෙෆඩ්රික් නිට්ෙෂේ, ෙසොෙර්න් කියකිගාඩ්, මාටින් හයිෙඩගාර්,
ජින් ෙපොල් සාෙතේ, ඇල්ෙබයා කැමූ, ෙදොස්ෙතොවුස්කි යන අයයි.ෙමොවුන් සිය දර්ශනය පකට කෙල්
සිය කලා නිර්මාණ තුළිනි.ෙම් නිසා සාංදෘෂ්ටිවාදෙය් බලපෑෙමන් බිහිවූ ෙලෝකපකට විශ්වසාහිත
කලා නිර්මාණ රැසක් ව ාප්තව පැවතින.ෙම් අනුව ෙම් යුගෙය් බිහිවූ ෙකටිකතා,නවකතා,නාට
හා කාව නිර්මාණ වලට සාංදෘෂ්ටිකවාදය බලපාන ලදී.මානුෂවාදය හා සාංදෘෂ්ටිකවාදය අතර වූ
තිබූ සමීප සබඳතාව ෙමබඳු සාහිත නිර්මාණ ඔස්ෙසේ ෙලොව පුරා මනාව පකට විය.69
සංජානනය පිළිබඳ විවිධ මත පළකල මෙනෝ විද ාඥයින් අතරින් ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන්හට
(Gestalt) හිමිවනුෙය් පමුඛතම ස්ථානයකි. මීට ෙහේතුව ඔවුන් සංජානනය පිළිබඳව ඉතා පබල
මතයක් ඉදිරිපත් කිරීමය. වර්තමානෙය්දී ෙම් මතය ෙකතරම් පබලත්වයකට පත්වී ඇත්දැයි
පැවසුවෙහොත් ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදී මෙනෝ විද ාව (Gestalt Psychology)වශෙයන් නම් කළ ෙවනම
මෙනෝ විද ා ශාඛාවක් පවා බිහිවී ඇත. ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන් මෙනෝ විද ා ඉතිහාසෙය් පැරණිතම
ගුරුකුලයකි. ඊට පථමෙයන් පචලිතව පැවති ව හවාදෙය්, කාර්යබද්ධවාදෙය් හා චර්යාවාදෙය්
අඩුපාඩුකම් විෙව්චනය කරමින් හා එකී දුර්වලතා මඟ හැරවීම පිණිස ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදය ඇති විය.
ෙමයට මුල පුරනු ලැබුෙව් 1880 දී ඕස්ෙට්ලියානු ජාතික කිස්ටියන් ෙපොන් එෆාරන්පල්ස් විසින්
පැහැදිලි කරෙදන ලද සමස්ථය පිළිබඳ අදහස මඟිනි. ෙම් සමස්තය පිළිබඳ අදහසින් ඉදිරිපත්
වනුෙය් කිසියම් පස්තුතයක අවයව මඟින් ෙනොව සමස්ත පස්තුතය මඟින් පමණක් ඒ පිළිබඳ
නිවැරදි අවෙබෝධයක් ලැබිය හැකි බවයි. ෙම් අදහස පැහැදිලි කරදීම සඳහා කිස්ටියන් භාවිතා කළ
නිදසුන නම් සංගීතෙය් සප්ත ස්වරයයි.සප්ත ස්වර තනුවකට අනුව සකස්වීම නිසා ලයාන්විතෙව්.70
ස්වර සතක් එක් වූ විට තනුවක් සෑෙද්. නමුදු තනුව යනු ෙම් ස්වර හත ෙනොෙව්. ස්වර හත
එක් වූ විට ඇතිවන කිසියම් ෙගස්ෙටෝල්ට් ගුණයක් ඒ තුළ අන්තර්ගතව ඇති බව කිස්ටියන් විසින්
පැහැදිලි කර දී ඇත. ඒ ෙගස්ෙටොල්ට් ගුණය නම් ස්වර සෙත් සමස්තයයි. ෙම් නිසා ෙම් සමස්තය
පිළිබඳ මූලධර්මය ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදෙය් පධානතම ලක්ෂණයක් ෙලස සැලෙක්. එෙසේම ෙම්
සමස්තය පිළිබඳ ගුණය සකස්ව ඇත්ෙත් සමස්තෙය් අන්තර්ගත අවයවවල එකතුවක් ෙලසය.
එෙසේම ෙම් එකතුව කිසියම් කමානූකූල රටාවකට අනුගතව සකස්ව ඇත.එය සංවිධානාත්මක
20

21. රටාවක් යැයි කියනු ලැෙබ්. ෙම් අනුව ෙගස්ෙටෝල්ට් ගුණය සංජානනෙය්දී ඇතිවන ඉහළ මානසික
මට්ටම මත තීරණය වන සංවිධානාත්මක රටාවක් බව ෙපන්වා දී තිෙබ්. ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන් විසින්
සංජානනය පිළිබඳ ඉදිරිපත් කළ න ායය මඟින් මානව සංජානනෙය් ෙබොෙහෝ පැතිකඩ විගහෙව්.
ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද ෙම් මතය මඟින් පැහැදිලි වනුෙය් සංජානනය කරනු
ලබන ඕනෑම වස්තුවක ෙහෝ ගති ලක්ෂණයක එක්තැන් වූ අවයවවලට වඩා පරිබාහිර කිසියම් ගති
ගුණයක් සංජානනය මඟින් අවෙබෝධ කරගන්නා බවයි. ෙම් නිසා සැබවින්ම සංජානනය කිරීෙම්දී
යමක නියම අරුතට වඩා ෙවනස් වූ යමක් සංජානනය වන බව පැහැදිලි ෙව්. එෙසේම ඒ ලක්ෂණය
සංජානනය කරන වස්තුෙව් ෙහෝ ගතිලක්ෂණෙය් අන්තර්ගත අවයවද ෙනොෙව්. ඉන් බැහැර වූවක්ද
ෙනොවන බවද ෙම් අනුව ෙපෙන්.71
මූලිකව ඉදිරිපත් වූ ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදය පසුව ඇති වූ විවිධ මෙනෝ විද ාත්මක විශ්ෙල්ෂණ
නිසා වඩාත් සංවර්ධනයට පත් විය. ෙබොෙහෝ මෙනෝ විද ාඥයින් විසින් ෙම් ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදී ගුරු
කුලය ෙපෝෂණය කරන ලදී. ෙමොවුන් අතරින් මැක්ස් වර්තයිමර් (Max Wertheimer1880-1934),
කාර්ට් කෆ්කා(Kurt Kafka1886-1941), ෙවොල්ෆ්හෑන්ග් ෙකොලර්(Wolf Gang Kohler1887-
1967) සහ කර්ට් ෙලවින් (Kurt Levin1890-1947) යන ජර්මන් ජාතික මෙනෝ විද ාඥයින් පධාන
ෙව්. ෙම් ෙගස්ෙටෝල්ට් යන වචනය ජර්මන් භාෂාෙවන් ගත්තකි. ජර්මන් භාෂාෙව් පූර්ණ රූපය,
සමස්තය (Form, Configuration)යන අර්ථය ෙගනදීම පිණිස ෙගස්ෙටොල්ට් යන පදය භාවිතා
ෙව්.72ෙම් නිසා ෙගස්ෙටෝල්ට් යන වචනෙයන් අදහස් කරනුෙය් කිසියම් පස්තුතයක ගැබ්ව පවතින
ගුණයක් යැයි සැලකිය හැක.ෙම් ගුණය නම් අදාළ පස්තුතෙය් සමස්ත ගුණවල එකතුවයි. එනම් ඒ
තුළ අන්තර්ගත සමස්ත ගුණයයි.විවිධාංගිකරණය අධික තැනකදී නම් සමස්තගුණය පිළිබඳ ෙමකී
අදහස එතරම් පාෙයෝගික ෙනොවිය හැක.නමුදු පස්තුතයට අදාළ අවයව සමානවන අවස්ථාවලදී ඒ
අවයවල ෙපොදු ගුණය සැලකිය හැක.ෙම් නිසා අපෙග් පාෙයෝගික ජීවිතය තුළදී ෙම් ෙගස්ෙටෝල්ට්
ගුණය අදාළ විය හැකි ස්ථාන ෙමන්ම එතරම් අදාළ ෙනොවිය හැකි ස්ථානද පවතින බව ෙපෙන්.73
ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන් විසින් සංජානනය පිළිබඳ දැක්වූ අදහස්වල පධාන මෙනෝ විද ාත්මක
සංකල්ප තුනක් අන්තර්ගතෙව්. එනම් සංජානනය පිළිබඳ සංකල්පය, ඉෙගනුම පිළිබඳ සංකල්පය
හා ෙපෞරුෂය පිළිබඳ සංකල්පය වශෙයනි.ෙමහි මුල් සංකල්පය වූ සංජානනය පිළිබඳ සංකල්පය
ෙසසු සංකල්ප තුනටම විශාල න ායික පදනමක් සපයයි.ෙම් පර්ය්ෂණෙය්දී පවා මූලික වශෙයන්ම
ෙවෙහසවී ඇත්ෙත් සංජානන සංකල්පය විවිධ දෘෂ්ටිෙකෝණවලට අනුව අධ යනය කිරීමටය.එහි
ජීව විද ාත්මක,මෙනෝවිද ාත්මක,සමාජ විද ාත්මක, අධ ාපන විද ාත්මක, ආචාරවිද ාත්මක හා
දාර්ශනික වැදගත්කමක් නිරායාසෙයන්ම ගැබ්ව තිෙබ්.ෙමහිදී සංජානනය පිළිබඳ සංකල්පය ජීව
විද ාත්මක පසුතලයක් සහිතව මෙනෝවිද ාවතුළ අර්ථදැක්ෙව්.74සංජානනෙය් විවිධ ෙක්ෂ්ත
පිළිබඳ අවෙබෝධ කරගැනීමට මෙනෝවිද ාවට හැකිවී ඇත්ෙත් ජීව විද ාත්මක පර්ෙය්ෂණ දියුණු
මට්ටමක පැවති බැවිනි.ජීව විද ා පර්ෙය්ෂණවලදී ලැබූ විවිධ ෙතොරතුරු ඔස්ෙසේ මෙනෝවිද ාෙව්
සංජානන පදනම ෙගොඩනැඟී තිෙබ්.ෙමහිදී ශාරීරික ඉන්දීය මඟින් ෙතොරතුරු ලබාගැනීෙම් කාර්යය
ෙකෙසේ සිදුෙව්දැයි පහදාෙදනු ලැෙබ්.ඉන්දියන්ෙග් දැනුෙම් පවතින විවිධ අඩුලුහුඩුතා සංජානනෙය්
පැවතිය හැකි විවිධ දුබලතාවලට පධාන වියහැකි බවද ෙම් මඟින් පැහැදිලි කර ෙදනු ලැෙබ්. 75
ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන් විසින් සංජානනය පිළිබඳව දැක්වූ පධානතම අදහස වනුෙය් මානව
සංජානන කියාවලිය ව හාත්මකව ෙනොව සංවිධානාත්මකව සිදුවන බවයි.ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන්ට
අනුව ඉෙගනුම යනු විවිධ සංජානන රටා අතර පවතින සංවිධානාත්මක සබඳතා වටහා ගැනීමයි.
ෙම් අනුව ඉෙගනීමකදී සිදුවනුෙය් ඉතා සරළ බෙව් සිට සංකීර්ණ බව දක්වා සංජානන සබඳතා
විශාල පමාණයක් අවෙබෝධ කර ගැනීමට හැකියාව ලැබීමයි.ෙමය සිදුවනුෙය් ස්නායු සම්ෙපේෂණ
දත්ත ෙලස ෙමොළයට ලබාෙගන ෙමොලෙයහි ඒවා ව හාත්මකව ගබඩා කිරීම මඟිනි.ෙමොළෙය්
ජීවවිද ාත්මක රැළි සංඛ ාව සමඟ පවා ෙමය සබඳතාවයක් දක්වයි.එෙසේම ෙමකී සංජානන දත්ත
ව හ නිසා ෙමොළයට පවතින ස්වභාවයට වඩා ෙවනස් ෙවනස් ආකාරවලින් අළුතින් සිතාබැලීමට
21

22. හැකියාව ලැෙබ්.නිර්මාණශීලීව සිතීම යනු ෙමයයි.නිර්මාණශීලීවීම යනු පවතින දැනුම ආශිතව
නව දැනුම් පද්ධතියක් උකහාගැනීමයි.ෙමොළයට ෙම් හැකියාව ලැෙබන්ෙන් ෙමෙසේ උද්ධරණය
වන දත්ත ඇසුෙරන් නව ව හ ෙගොඩනඟා ගැනීම නිසාය.යමක් සංජානනය කිරීෙම්දී හුෙදක් එය
පවතින ස්වභාවෙයන්ම පිළිෙනොෙගන ඒ පිළිබඳ විචාර පූර්වකව නිරීක්ෂණය කිරීමට මනසට
හැකියාව ලැෙබනුෙය්ද ෙම් අයුරින් නිර්මාණශීලීව කටයුතු කිරීම නිසාය.එෙසේම සංජානන රටා
අතර නිර්මාණශීලී සබඳතා ෙපළගැස්වීමට හැකිවීමද ඉෙගනුෙම් තවත් එක් ලක්ෂණයකි. මානව
ෙමොළය ලබාගන්නා ස්නායු සම්ෙපේෂණ දත්ත සංවිධානය කිරීම සහ ඒතුළින් ෙගොඩනඟා ගත් විවිධ
සබඳතා සංස්ෙල්ෂණය හා විශ්ෙල්ෂණය කිරීම ඔස්ෙසේ ෙමහි න ායය ෙගොඩනැඟී තිෙබ්.ෙමෙලස
සකස් වූ න ායය විශාල පමාණයක් ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන් සතුව ඇත.ෙම් අනුව එක් ඉෙගනීමක්
තවත් ඉෙගනීමකට ආධාර ෙව්.දන්නා ෙදයින් ෙනොදන්නා ෙදයට යනුෙයන් අධ ාපන මෙනෝවිද ා
මූලධර්මයක් පවා සකස්ව ඇත්ෙත් එබැවිනි. 76
ඉෙගනීමකදී සිදුවනුෙය් නව රටා විශාල පමාණයක් හඳුනා ගැනීමකි.ෙමය දත්ත අතර නව
සබඳතා ෙගොඩනැඟීමකි.ෙමොළෙය් නව ව හ ෙගොඩනැඟීමකි.ෙම් නිසා ඉෙගනීම ෙමොළ ෛසල
පකෘතිමත් කිරීමට හා සංවර්ධනය කිරීමට උපකාරීෙව්.ඉෙගනීම යනු සංෙව්ද අතර පැවතිය හැකි
විවිධ අනුකමික රටා විශාල පමාණයක් හඳුනා ගැනීම ෙලස අර්ථ දැක්විය හැක. ෙම් නිසා සෑම
ඉෙගනීමකදීම අපෙග් මනස් පරිපථයතුළ තවත් ක්ෂුද සංකීර්ණ පරිපථරටා ඉතා විශාල පමාණයක්
ඇති ෙවතැයි සැලකිය හැක.ජීව විද ාත්මකව සැලකූවිට ෙමොළෙය් ඇති විවිධ රැළිවල පමාණය හා
ඝනත්වය අධික වීම සිදුෙව්.ෙමොළය ෙමෝරායාම, දැනුමින් පරිණතවීම ෙලස සාමාන ව වහාරෙය්
හැඳින්ෙවනුෙය් ෙම් තත්වයයි.ඉෙගනීම නිසා ෙමොළය එක්තරා අතකින් වර්ධනය ෙවතැයි සැලකිය
හැකිය.මන්ද ෙමොළෙය් ස්වභාවිකව ඇතිවන ව හයට අමතර සංවර්ධනයක් මින් ඇතිවන බැවිනි.
ඉෙගනීමට වැදගත්වන තවත් එක් ලක්ෂණයක් නම් මතකයයි.මතකය සිදුවනුෙය් සංෙව්ද ගබඩා
කර තැබීම අනුවය.ඉන්දීය සංජානනය මඟින් ලබාගත්තා ස්නායු සම්ෙපේෂණ දත්ත ෙමොළෙය්
ගබඩා කර තබා අවශ වූ විටක පෙයෝජනයට ගැෙන්.මතකෙයන් ඉටුවනුෙය් ෙම් කාර්යභාරයයි.
ඉෙගනූම යනු වඩාත් සංවිධිත ෙලස දත්තා ගබඩාකිරීෙම් කාර්යයි.ඉෙගනීම නිසා විවිධ සබඳතා
වලට අනුරූපව වඩා සංවිධානාත්මක ෙලස සංෙව්දන ගබඩා කර තැබිය හැක.එෙසේම එෙසේ ගබඩා
වී තැන්පත්ව ඇති මතක ආපසු සිහි කැඳවීෙම්දී එකී දත්ත අතර විවිධ සබඳතා උපකාරී කර ගත
හැකිවීමද ෙමහි ගැබ්වන උපෙයෝගීතා ලක්ෂණයකි. අප එකම වස්තුවක් මතක තබාගැනීම සිදු
වනුෙය්ද එම වස්තුෙව් විවිධ ලක්ෂණ ෙවන් ෙවන්ව මනස තුළ සංවිධානාත්මකව ෙගොනුගතකර
තබාගැනීම මඟිනි.නිදසුනක් ෙලස ඇපල් ෙගඩියක් මතක තබාගැනීෙම් කාර්යය සැලකිල්ලට
ෙගන බැලිය හැකිය.එහිදී ඇපල් ෙගඩිෙය් මතුපිට තිබූ රතුපාට ෙමොළෙය් වර්ණය සම්බන්ධව ඇති
එක් ෙපෙදසකද එහි රස ෙමොළෙය් රස සම්බන්ධන ඇති තව ෙපෙදසකද, සුවඳ ෙමොළෙය් ආඝාණ
සම්බන්ධව ඇති තව ෙපෙදසකද, රවුම් හැඩය ෙමොළෙය් හැඩතල හඳුනාගන්නා තව ෙපෙදසකද
ගබඩා කර තැෙබ්.යළිත් අවස්ථාවකදී ඇපල් ෙගඩියක් දුටුවිගස ෙහෝ ඇපල් යන සංඥාව මනසට
ලැබුණු වහාම ඇපල් යන සංඥාවට කියාකාරී වන ෙලස ෙමොළෙය් විවිධ පැති වල මතක ගබඩාවල
ගබඩාවී තිබූ මතක ෙගොනු සියල්ල ආපහු කැඳවාගැනීමට ෙමොළෙයන් සංඥාවක් අදාළ පෙද්ශ
ෙවත මුදා හරී.ඒ ක්ෂණෙයන්ම යළි ආපසු කැඳවනු ලැබූ ෙම් මතක ෙගොනු සියල්ෙල් ගබඩා වී
පැවති මතක සියල්ල යළි මහෙමොළය කරා යවනු ලැෙබ්.මහෙමොළෙය්දී ෙමොළෙය් එක් එක් පෙද්ශ
වලින් ෙවන්ෙවන්ම කැඳවාගනු ලැබූ මතක සියල්ල එක්ව ෙගොනුගතකරනු ලැෙබ්.ඉන් අනතුරුව
මහෙමොළයට ලැබුණු ඇපල් යන සංජානන සංඥාව සමඟ සසඳා බැලීමක් සිදුෙකෙර්.යම් ෙහයකින්
ෙම් සසඳා බැලීෙම්දී සමානකමක් තිබුණෙහොත් ෙම් ඇපල් ෙගඩියකි යන හඳුනාගැනීම මනස
විසින් සිදුකරනු ලබයි.ඊට අමතරව ඇපල් ෙගඩියට සම්බන්ධව එහි සංකීර්ණ විස්තර මනෙසේ
ගබඩා කර තිබිණි නම් ඒ සියල්ලද ක්ෂණයකින් මුදා හැරීමට මනස කටයුතු ෙයොදයි.ඇපල් ෙගඩිය
සම්බන්ධව ලැබුණු ආගන්තුක ස්නායු සංඥා ඇපල් සම්බන්ධ වැඩිදුර කරුණු නම් ෙමොළෙය් පැවති
දත්තවලට ඒවා එක්කිරීමක්ද සිදුෙව්.ෙමෙසේ එක්කිරීෙම්දී ෙමොළෙය් පවතින ස්නායු දත්ත ව හ
අතර නව සබඳතා රටා ෙගොඩනැඟීමක්ද සිදුෙව්.එවිට ආගන්තුක දත්ත සංඥා හා පවතින දත්ත
22

23. ව හ වලට අමතරව ෙමොළය විසින් නව සබඳතා රටා පිරික්සීම තුළින් උකහාගත් නව ෙතොරතුරු ද
ඊට එක්කර ගනියි.නිර්මාශීලී ඉෙගනීම සිදුවනුෙය් ෙම් අයුරිනි.ෙම් කියාවළිය ඉතා සංකීර්ණ වුවද
ඉතා ක්ෂණිකව සිදුවන බැවින් අපට සුළු ෙමොෙහොතකින් දැනුම ලැබිය හැකිය.77
ඉෙගනුමකදී සිදුවනුෙය් එහි සෑම පියවරකදීම ලැෙබන ඉන්දීය සංෙව්ද ෙවන් ෙවන්ම ලබා
සංවිධානාත්මකව ෙගොනුගත කිරීමකි.ෙම් ෙගොනුගත කිරීෙම් සංවිධානාත්මක බව ඉතා වැදගත්ය.
ඉෙගනීෙම් දියුණුව යනු වඩා කමානූකූලව, සංවිධානාත්මකව ෙම් ෙගොනු භාවිතාකිරීෙම් හැකියාව
ෙගොඩනඟා ගැනීමයි.ඉෙගනුෙමන් ලැෙබනුෙය් ෙම් ෙගොනුගත කිරීෙම් තාක්ෂණයයි.කාර්යක්ෂමව
හා ඉහල ඵලදායිතාවයකින් යුතුව සිය දැනුම භාවිතාකිරීමට ෙම් නිසා යෙමකුට ඉෙගනීෙමන් හැකි
ෙව්.මතකය ස්මරණය හා ආවර්ජනය ඉෙගනීෙම්දී වැදගත්ය.ඉෙගනීෙම්දී මනෙසේ කාර්යක්ෂමතාව
වැඩිදියුණු ෙව්.මතකය, ස්මරණය, ආවර්ජනය හා සිහිකැඳවීම වැනි සූක්ෂම පරිපාලන කියාවලිකදී
මනස කියාශීලීව පවත්වා ගැනීමට ෙමහිදී හැකියාව ලැෙබ්.ඉෙගනුම නිසා ස්නායු සංෙව්දන පිළිබඳ
ෙවනත් සංවිධිත රටාද සංජානන කළ හැකිය.ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන් ඉෙගනුම පිළිබඳ න ායය මඟින්
පැහැදිලි කර දී ඇත්ෙත් ෙමොළය ෙවත සංජානනය වන ස්නායු සම්ෙපේෂණ දත්ත සංෙව්දන අතර
විද මාන කිසියම් ෙපොදු රටාවන් ෙවෙතොත් ඒ පිළිබඳ ඇති අවෙබෝධයයි.ෙමබඳු ෙපොදුරටාතුළ ගැබ්
වන සමස්ත අදහස සංජානනය පිළිබඳ අවෙබෝධය ලැබීෙම්දී උපකාරී වන බව ඔවුහු දක්වති.
ඉෙගනුම පිළිබඳ එක් එක් පියවර තුළ සමස්තය පිළිබඳ කිසියම් ෙපොදු තත්වයක් විද මාන වන බව
ෙමයින් පැහැදිලි ෙකෙර්. ෙමය දැනුම විවිධ අයුරින් සංවිධාන ගතවීමකි.ෙගොනු ගත ෙකෙරන එක්
එක් පියවර මඟින් සමස්ත සංජානන පිළිබඳ කිසියම් නිශ්චිත නිගමනයක් ලැබිය හැකි වනුෙය් ෙම්
නිසා බව ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීහු දක්වති. ඉෙගනීෙම්දී පසු කරන එක් එක් පියවර අතර සබඳතාව පවා
මින් පැහැදිලි ෙව්. සමස්තය හා එක් එක් පියවර අතර සබඳතාව අවෙබෝධෙය් තව පැතිකඩකි.
වියුක්ත හා සංයුක්ත සංකල්ප පිළිබඳ ඉෙගනීමට හැකියාව ලැෙබනුෙය් ෙම් නිසාය.78
ඉෙගනුෙම් වඩා සංවර්ධිත පියවර කරා ළඟාවීමට එක්තරා අයුරකින් ඊට සැසෙඳන පරිදි
මානව ෙමොළය ව හාත්මකව වර්ධනයවී පැවතිය යුතුය.එය ජීවවිද ාත්මක අවශ තාවයකි.එෙසේම
ෙමකී ජීවවිද ාත්මක අවශ තාව සම්පූර්ණවීෙමන් පසුව සෑම පුද්ගලෙයකුටම වියුක්ත හා සංයුක්ත
සංකල්ප පිළිබඳ ඉෙගනීෙම් හැකියාව ලැෙබ්.වියුක්ත සංකල්ප නම් යම්කිසි ෙදයකට සාෙප්ක්ෂ
ෙනොවන අදහස්ය.ෙම් අනුව ගණිතය බඳු ශුද්ධ විද ා ක්ෙෂේතෙය් සඳහන්වන්ෙන් වියුක්ත සංකල්ප
ෙව්. ෙම් අනුව කාලය, දුර, දිග, පළල, අවකාශය, පමාණය, ස්කන්ධය, වියුක්ත සංකල්පවලට
නිදසුන් ෙලස දැක්විය හැකිය.බුදුදහෙම් අභිධර්ම පිටකයතුළ සඳහන් පරමාර්ථ ධර්මද වියුක්ත
සංකල්පවලට නිදසුන් ෙලද දැක්විය හැකිය.සංයුක්ත සංකල්ප යනු තවත් යමකට සාෙප්ක්ෂක
ෙලස අර්ථදැක්විය හැකි අදහස්ය.ෙබොෙහෝවිට ආගම, කලාව, සංස්කෘතිය, ෙසෞන්දර්ය, සංගීතය,
ඉතිහාසය, භාෂාව ආදී විෂයන්හි ඇත්ෙත් සංයුක්ත සංකල්පය.එකී විෂයන්හි වුවද සිද්ධාන්ත,
මූලධර්ම ආදී ෙද් හැරුණු විට සාමාන විෂය කරුණුවල අන්තර්ගතවනුෙය් සංයුක්ත සංකල්පෙව්.
සංයුක්ත සංකල්පවලට විෙශේෂ ලක්ෂණ නම් නිතරම ෙලෝකෙය් පියවි මානව ඉන්දියන්ට ෙගෝචර
වන ෙද් සමඟ සබැඳී තිබීමයි.ෙම්වා ෙබොෙහෝවිට මානව සම්මත ව වහාරයන් ෙලස දක්නට ලැෙබ්.
බුදුදහෙම් විනය හා සූත පිටකවල සඳහන් සූතෙද්ශනා සංයුක්ත සංකල්පවලට නිදසුන් ෙලස
දැක්විය හැකිය.බුදුදහෙම් පුද්ගල ව ාවහාරයන් සූතෙද්ශනාතුළ විද මාන වුවද, ධර්මෙය් ගැඹුරු
හරය සංයුක්ත සංකල්ප ෙනොෙව්.නිදසුනක් ෙලස විදර්ශනා භාවනාෙව්දී අත්දකින විවිධ මානසික
ස්ථරවල ස්වභාවය වියුක්ත සංකල්ප ෙලස සාමාන ෙයන් අර්ථදක්වන ෙදයටද වඩා ඉතා ගැඹුරු
ෙව්.එහිදී තවදුරටත් සංකල්ප ෙනොවන ශුද්ධ මානසික ස්වභාවය අනුකමෙයන් ෙකෙළස් ඉවත්
කිරීම තුළින් පාදා ගනු ලබන බැවිනි.වියුක්ත සංකල්ප ඉෙගනීම අසීරුය.සංයුක්ත සංකල්ප
ඉෙගනීම පහසුය යනාදී ෙලස සාමාන්ය ව වහාරය තුළ පවතින අදහස වැරදිය.වියුක්ත සංකල්ප
නැඹුරුව හා සංයුක්ත සංකල්ප නැඹුරුව යනාදී වශෙයන් මානසික තත්ව ෙදකක් මානවයින් තුළ
පිහිටන බව සැබෑවකි. නමුදු එය තවත් ෙදයකින් උසස් බව දැක්වීමට කාරණයක් ෙනොෙව්.වියුක්ත
සංකල්ප පවා සැබවින්ම වියුක්ත ෙද් ෙනොෙව්. එෙසේ නම් ඒවා වියුක්ත බව දැනගනුෙය් ෙකෙසේදැයි
23

24. තවත් ගැටළුවක් මතුෙව්.කුමකට වියුක්තද යන කරුණ මතුවන බැවිනි.එවිට ඒවා තවත් අයුරකට
සංයුක්ත වන බව වැටෙහේ.ෙම් නිසා වියුක්ත සංකල්ප යනු ෙවනත් ආකාරෙය් සංයුක්ත සංකල්පම
බව වටහාගත හැක.එවිට සංයුක්ත හා වියුක්ත සංකල්ප යන්ෙනහි ෙවනස පිළිබඳ ගැටළුවක් ඇති
ෙව්.ෙමහිදී වටහාගත යුත්තක් නම් ඒ ෙවනස අපෙග් සංජානනෙය් පවතින දුබලතාවක් නිසා මතු වූ
ගැටළුවක්ම වන බවයි.සංයුක්ත හා වියුක්ත යන සංෙව්ද ගබඩාෙකොට ඇත්ෙත් ෙවනස් අර්ථෙදකක්
යටෙත්ය.ඒ නිසාම යමක ෙවනස මඟින් අපෙග් මනස එක්තරා හැඳිනීමක් හා ෙතෝරාගැනීමක් සිදු
කරයි.ඒ හැඳීනීම හා ෙතෝරාගැනීම කිරීමට බාධාවන ෙවනත් අදහසක් මතුවූ විට මනෙසේ සුපුරුදු වූ
කාර්යය ඉදිරියට ෙමෙහයවාගත ෙනොහැකිවී අසීරුතාවකට පත්වීම සිදුෙව්.අවෙබෝධ කරගැනීමට
මඳක් අසීරුවුවද වියුක්ත සංකල්ප ෙලස ව වහාර කරනුෙය්ද ෙවනස් වර්ගයක සංයුක්ත සංකල්ප
වලටම බව දැන ගැනීම පෙයෝජනවත් ෙදයකි.සෑබෑ ෙලසම වියුක්ත යනුෙවන් අදහස්වන සංකල්ප
තිබිය හැක.නමුදු ඒවා වියුක්ත යැයි කිසිදු ආකාරයකින් මනසින් දත ෙනොහැකිය.මන්ද මනස හුරුව
පවතිනුෙය් සංයුක්ත සංකල්ප සංජානනයට හා ඒවා අවෙබෝධකර ගැනීමට පමණක් වන නිසාය.79
ෙපෞරුෂය පිළිබඳ ෙගස්ට්ෙටෝල්ට්වාදී ආකල්පය වැඩිදුරටත් සංවර්ධනය කරනු ලැබුෙව්
කර්ට් ෙලවින් විසිනි.සාමාන ෙයන් ෙමම න ාය ක්ෙෂේත න ායය ෙලස හැඳින්ෙව්. ෙමම ෙපෞරුෂ
සංකල්පය ෙගොඩනැඟීෙම්දී ෙලවින් ෙභෞතික විද ා, ගණිත, ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදී ඥානය හා ෙවනත්
ශුද්ධ විද ා දැනුම ෙබෙහවින් උපකාරී කරගනු ලැබිණ.ෙමහි සඳහන් න ායය අනුව මානව
ෙපෞරුෂය නම් මානසික පරිසරයක් ඇති ස්වාධීන එකකයකි. මානසික පරිසරය යන්ෙනන් අදහස්
කරන ලද්ෙද් පුද්ගලෙයකු තුළ විද මාන විවිධ මානසික සම්බන්ධතාය.ඒ අනුව පුද්ගලයා හා එම
පුද්ගලයාෙග් මානසික පරිසරය ජීවන අවකාශයක් ෙලස ෙලවින් විසින් හඳුන්වන ලදී. ෙමකී ජීවන
අවකාශයෙය් අභ න්තර ස්වභාවය, එහි ක්රියාකාරීත්වය හා එහි ගතික ස්වභාවය හා එහි වර්ධනය
යටෙත් ෙලවින්ෙග් න ාය විශ්ෙල්ෂණය ෙව්.ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන් විසින් දක්වන ලද ෙපෞරුෂත්වය
පිළිබඳ අදහස තුළ ගැබ් වනුෙය්ද සංජානනය හා ඉෙගනීම පිළිබඳ දැක්වූ ආකල්ප එකතුවකි.
කුඩාකල සිට මානවෙයකුතුළ රැස් වන විවිධ සංෙව්ද සංජානන හා ඉෙගනුම් හැකියා ආදිය එක්රැස්
වූ විට ඒ පුද්ගලයා ෙසසු අයෙගන් පැහැදිලිව ෙවන්කර හඳුනාගත හැක.එය ඒ පුද්ගලයාෙග්
පුද්ගල අනන තාවයි. ෙපෞරුෂය ෙලසද දැක්ෙවනුෙය් ෙම් පුද්ගල අනන තාවයයි.ෙමය කිසිෙසේත්
ආත්මාර්ථකාමී බව යන්ෙනන් අදහස්වන හැඟීම ෙනොෙව්.තමාෙග් මානසික ෙපෞරුෂ මට්ටම් ෙසසු
අයෙග් මානසික ෙපෞරුෂ මට්ටම්වලින් පැහැදිලිව ෙවන්කර ගන්නා සීමාවකි.එය එක් හැඩයකින්
තවත් හැඩයක් ෙවන්කර ගැනීම හා සමානය.80
සංජානනය පුද්ගල අනන තාව අනුවද ෙවනස්ෙව්.එයට ෙහේතුව පුද්ගලෙයකු උරුමකර
ගන්නා ජීවවිද ාත්මක අනන තාව ෙමන්ම කුඩාකල සිට හැදීවැඩී ඇති පරිසර සමාජ පසුබිමතුළ
ඇති විවිධ ලක්ෂණද උකහාගැනීෙමන් ෙපෞරුෂය සකස්ව තිබීමයි. සංජානනයට අරමුණ එකක්ම
වුවද ෙදෙදෙනකුෙග් සංජානන අතර පරස්පරතා විද මාන වනුෙය් ෙම් නිසාය.ෙම් ෙහේතුව නිසා
ඇතැම්විට සංජානන ගැටළු පවා ඇති ෙව්.ෙකෙනකුෙග් ෙපෞරුෂය ඒ පුද්ගලයා සමාජෙය් ෙසසු
අය සමඟ කටයුතු කිරීෙම්දී බාහිරව විද මාන ෙව්.බාහිර සමාජය ඕනෑම පුද්ගලෙයකු දැනහැඳින
ගනුෙය් ඒ පුද්ගලයාෙග් ෙපෞරුෂය මඟිනි.ෙම් නිසා යෙමකුට ඇති පුද්ගල අනන තාව තීරණය
කිරීෙමහිලා ෙපෞරුෂය වැදගත් සාධකයක්ද ෙව්.ෙමහි ෙවනත් පැතිකඩක්ද තිෙබ්.එනම් යෙමකුෙග්
බාහිරව දිස්වන විවිධ ලක්ෂණ සෑබෑ ෙපෞරුෂය හා සැසඳීම ෙකතරම් දුරට සාධාරණදැයි යන්නයි.
මන්ද බාහිරව දිස්වන පුද්ගල ස්වරූපය ඒ පුද්ගලයාෙග් නියම ස්වරූපයද ෙනොවිය හැකි ෙහයිනි.
ඇතැම් දැන උගත් ෙබොෙහෝ ඇසූපිරූ තැන් ඇති බුද්ධිමතුන් බාහිර ස්වරූපය පිළිබඳව උගතුන්
ෙනොවන අය ෙසේ එතරම් තැකීමක් ෙනොකරන බව ෙපෙන්.ඒ නිසාම ඒ අය බාහිරව නියම
ආකාරෙයන් දැන හැඳීනීම තරමක් දුෂ්කර වියහැක.නමුදු යම් ෙහයකින් අදාළ වූ ෙපෞරුෂ මට්ටම්
සමානවීම තුළ සංජානනය සාර්ථකව සිදුෙව්.ෙම් නිසා ෙපෞරුෂ මට්ටෙමන් සමාන වූෙවකුට
තමාෙග් ෙපෞරුෂ මට්ටමට සමාන ෙහෝ පහළ අෙයකු පහසුෙවන් වටහාගත හැක.නමුදු තමාට වඩා
උසස් ෙපෞරුෂ මට්ටමක් ෙහබි අෙයකුව නිසියාකාරව වටහාගැනීම තරමක් අපහසුය.81
24

25. ෙපෞරුෂය යනු තමාට ෙනොමැති යමක් බාහිරව ඇඟවීම ෙනොෙව්.ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන් විසින්
දක්වන ලද ෙපෞරුෂය නම් මානව ගති ලක්ෂණ, ජීව විද ාත්මක ස්වරූපය, දැනුම හා බුද්ධිමත්කම
ආදී සියළු ෙද් වල ගැබ්වන කිසියම් ෙපොදු ලක්ෂණයකි.එබඳු ෙදයක් තිබිය හැක.දත්ත සංවිධානය,
ඒවාෙය් විවිධ සබඳතා අවෙබෝධ කරගැනීමට මනස සමත්වන ෙහයිනි.ෙම් නිසා ෙපෞරුෂය යන්න
ෙම් සියළු ෙද්වල කිසියම් ෙපොදු සමාන ලක්ෂණයක් ෙලසද සැලකිය හැක.ෙම් ෙපොදු සමානතාවය
පිහිටනුෙය් ෙකෙනකු තුළ ඇති විවිධ ලක්ෂණ අතර මිස පුද්ගලයින් ෙදෙදෙනකු අතර ෙනොෙව්.ඒ
නිසා කිසිදු විෙටක පුද්ගලයින් ෙදෙදෙනකු ෙපෞරුෂය අතින් සමාන ෙනොෙව්.සම නිවුන් දරුවන්
අතර ෙබොෙහෝදුරට කායික ස්වරූපය සමානබව දක්නට ලැබුනද එෙලස මානසික ස්වරූපය සමාන
බවක් දක්නට ෙනොමැත.සම නිවුන් දරුවන්ට ෙබොෙහෝ ලක්ෂණ සමානව ලැබිය හැකිවුවද අතීතය
තුළ, එනම් ෙපරභව සම්බන්ධය අනුව ඇතිවන ෙපෞරුෂ ෙවනස්කම් පිහිටා තිෙබ්.එකම පුද්ගලයා
තුළ භව කිහිපයකදී විද මාන ෙපෞරුෂ අනන තාව නම් ෙබොෙහෝවිට සමාන වියහැක.ෙවනස්කම්
එබඳු විෙටක ඇතිවනුෙය් ඉතා කළාතුරකිනි.ෙම් නිසා එකම පුද්ගලයාෙග් සංජානන හැකියාව පවා
ඒකීය හැඩතල දරනු ලැෙබ්.සැබවින්ම යෙමකු තමා යැයි දැඩි ෙලස මානසික ගහණයට ගන්නා වූ
පුද්ගල අනන තාව ෙම් ෙපොදු ලක්ෂණය අරමුණු කරෙගන ඇතිෙව්.82බුදුදහම අනුව ආත්ම සංඥා
ආදිය හටගැනීමට ෙහේතුවනුෙය් ෙම් පුද්ගල අනන තාව වරදවා සංජානනය කරගැනීම නිසාය.එම
වැරදි සංජානනය සක්කාය දිට්ඨිය හා අස්මි මානය ෙලස දශ සංෙයෝජන ධර්මවලදී හැඳින්ෙව්.දැඩි
දෘෂ්ටිය හා එක්වූ පුද්ගල අනන තාව පිළිබඳ වැරදි සංජානනය සක්කාය දිට්ඨියයි.83සියුම් දෘෂ්ටිය
හා එක්වූ පුද්ගල අනන තාව පිළිබඳ වැරදි සංජානනය අස්මි මානයයි.84දශ සංෙයෝජන ධර්ම අතර
උද්ධම්භාගීය සංෙයෝජන ධර්ම පස වූ සක්කාය දිට්ඨිය, සීලබ්බතපරමාස, විචිකිච්ඡාව, කාමරාගය
හා ව ාපාදය හටගනුෙය් දැඩි දෘෂ්ටි සහිත පුද්ගල අනන තාව වූ සක්කාය දිට්ඨිය මුල්වීෙමනි.සියුම්
දෘෂ්ටි සහිත පුද්ගල අනන තාව වූ අස්මි මානය මුල්වීෙමන් රූප රාග, අරූප රාග, මාන උද්ධච්ච
හා අවිජ්ජා යන ඕරම්භාගීය සංෙයෝජන ධර්ම පස හටගනී.85
1.4.මානව සංජානනය හා මෙනෝවිද ා න ාය
ස්නායු සන්නිෙව්දනය ඔස්ෙසේ ෙමොළයට දත්ත සම්ෙපේෂණයවීම මානව සංජානනය පිළිබඳ
මෙනෝ විද ාත්මක අර්ථකථයයි. ෙමොළයට ලැෙබන දත්ත යළි සංවිධානයවීම, පති-ව හගතවීම,
හඳුනාගැනීම ආදී කියා රාශියකෙග් එකතුවීම ඔස්ෙසේ ඒවා පහසුෙවන් වටහාගැනීමට හැකිෙව්.ෙම්
කියාවලිය සංජානනය ෙලස හැඳින්ෙව්.සංජානනෙය්දී ෙබොෙහෝවිට දත්ත සංවිධානය වූ රටා අනුව
සබඳතා පිළිබඳ වටහීමක් ලැෙබ්.නමුදු ෙමය පජානනය (Cognition) හැඳින්ෙවන මානව ෙමොළෙය්
කියාවලියට සම්පූර්ණෙයන් ෙවනස්ය.පජානනෙය්දී ලැබූ දත්ත පිළිබඳ සංවිධානාත්මක ව හ,රටා
පිළිබඳ වැටහීමක් ලැබීමට පමණක් අවෙබෝධය සීමා ෙනොෙව්.එම සබඳතා පිළිබඳ විවිධ අර්ථකථන
දැක්වීමටද,එමඟින් ඥානනය උත්පාද කිරීෙම් කියාවලියද පජානනෙය්දී සිදුෙව්.සංජානනෙය්දී තිබූ
ෙද් එෙලස වාර්තාගතවීම පමණක් සිදුෙව්.නමුදු පජානනෙය්දී එම වාර්තාවීම් අර්ථකථනයවීම සිදු
ෙව්.ෙම් නිසා නිර්මාණශීලී හැකියාව සෘජුවම සම්බන්ධවනුෙය් පජානනය සමඟය.නමුදු ඇතැම්විට
පජානනය නිසා මුලින් ලැෙබන අදහස කිසියම් විකෘතිවීමකට ලක්වන බවද පැහැදිලි විය යුතුය.86
මානව සංජානනය මුළුමනින්ම රඳා ඇත්ෙත් සිරුෙර් ජීවවිද ාත්මක කියාවළිය මතය.එහි
ඇති අති සියුම් ස්නායු ජාලය මඟින් ක්ෂණෙයන් දත්ත ෙමොළය ෙවත සම්ෙපේෂණ කිරීම හා ෙමොළ
ව හෙයන් සැපෙයන පාලනය කිරීෙම් උපෙදස් සිරුර පුරා ව ාප්ත කිරීම සිදුෙව්.ෙම් නිසා මානව
සංජානනය පිළිබඳ අධ යනෙය්දී අනිවාර්ෙයන්ම උක්ත ජීවවිද ාත්මක කියාවළිය හැදෑරිය යුතුය.
දුරකථන ජාලයට රැහැන් සම්බන්ධව ඇත්තාක් ෙමන් අපෙග් ශරීරය පුරා ස්නායු පද්ධතිය ව ාප්ත
වී තිෙබ්. ෙම් ස්නායු පද්ධතිය තුළින් සංඥාමය දත්ත සම්ෙපේෂණ වනුෙය්ද දුරකථන රැහැන්තුළින්
සංඥා ගමන් කරන්නාක් ෙමනි. නිදසුනක් ෙලස කම්බියක් අතරින් යන විද ත් දහරක් ෙමෙනහි
කරන්න.සාමාන ෙයන් විද ත් දහරක් ෙලස හැඳින්වුවද එහි අන්තර්ගතවනුෙය් අතිසියුම්
ඉෙලක්ෙටෝන අංශු රාශියකි.ෙම් ඉෙලක්ෙටෝන අංශු සෘන අගෙයන් නිදහස්වී ධන අගය කරා
25

26. අඛණ්ඩව ගමන්ගනියි.ෙම් ඉෙලක්ෙටෝන ගමන්කිරීම විද ත් දහරාවක් ෙලස සාමාන ව වහාරය
අනුව හැඳින්ෙව්.ෙක්බලයක් දිෙග් දුරකථන සංඥා ගමන්කරනුෙය්ද ඉෙලක්ෙටෝන අංශු ගමන්
ගන්නා ස්වරූපයට අනුවය.නූතනෙය් දුරකථන සංඥාවලට ගමන්ගැනීම සඳහා කිසියම් මාධ යක්
අවශ ෙනොවන තරමට එය දියුණුවී තිෙබ්.ඒ අනුව නූතනෙය් දුරකථන සංඥා කිසිදු මාධයක්
උපෙයෝගී ෙනොෙකොට නිදහස් අවකාශයතුළින් ගමන්ගනියි.ජංගම දුරකථනවලට දුරකථන සංඥා
පැමිෙණනුෙය් නිදහස් අවකාශය හරහාය.මානව ෙමොළෙය් කියාකාරීත්වයද මීට ෙබොෙහෝදුරට
සමානය.මානව ෙමොළෙය් විදුලි රැහැන් ෙලස කියාකරනුෙය් ස්නායු තන්තුය.ඒ ස්නායු තන්තු
හරහා ඉන්දියන්හි සිට සංජානනය වන සංඥා දත්ත ෙමොළය කරාද, ෙමොළෙය් සිට සංඥා දත්ත
ඉන්දියන් කරාද ගමන්ගනියි.ජංගම දුරකථනවල රැහැන් ෙනොමැතිව සංඥා දත්ත සම්ෙපේෂණය
වන්නාක් ෙමන් මානව ෙමොළයටද ස්නායු තන්තුවල සම්බන්ධයක් ෙනොමැතිව වුවද බාහිර
ෙලෝකය ඇසුරින් සංඥා දත්ත ලබාගැනීෙම් සුපිරි හැකියාවක් තිෙබ්.ඒ ඉන්දීය සංජානනෙයන්
බාහිරව අතීන්දීය සංජානනය කියාත්මක වන විටදීය.මානව ෙමොළය කරා සම්ෙපේෂණය වන දත්ත
සංඥා හඳුනා ගැනීම හා එම දත්ත සංඥා සම්ෙපේෂණයට බාධා ඇති කරන කරුණු ආදී ෙද් පිළිබඳ
නූතන අධ යන්හිදී ෙසොයා ගනුලැබූ විවිධ පර්ෙය්ෂණාත්මක සිද්ධාන්ත තිෙබ්.87
මීට ෙපර ශත වර්ෂෙය්දී, බර්ලීන් විශ්වවිද ාලය තුළ ෙකෝලර් (Kohler), කෆ්කා (Koffka),
වර්තයිමර් (Wertheimer) ආදීන්ෙගන් සැදුම් ලත් ජර්මන් මෙනෝවිද ාඥයින් කණ්ඩායමක් විසින්
සංඝටනවාදී මූලිකාංග පදනම් කරගත් පර්ෙය්ෂණවල නියැලුනාහ. එහිදී ඔවුහු සංජානනය හා එහි
සැබෑ පත ක්ෂෙය් පාථමික යතුර බඳු අන්තරාවෙලෝකන විශ්ෙල්ෂණය යන ද්විත්ව සංකල්ප
අභිෙයෝගයට ලක් කලහ. ඒ ෙකෙසේවුවද එහිදී ඔවුහු පත ක්ෂෙය් පාථමික චරිතලක්ෂණවලට
සමාන ෙගස්ෙටෝල්ට් හැඩෙයන් සකස්වූ සංජානනය පිළිබඳ සංකල්පය පැහැදිලි කළහ. එෙසේම එය
පුද්ගලිකත්වය හා මුසුවූ සහජ ආකල්ප සංවිධානය කිරීෙම් කියා සන්තතියක් බව අවධාරණෙයන්
යුතුව එහිදී පැවසූහ.කිසියම් සංජානන සංඥා රාශියක් පිළිෙවලකට ෙගොනුකිරීමතුළින් එහි දිස්වන
ෙපොදු සමාන ලක්ෂණය ෙගස්ෙටෝල්ට් යන වචනෙයන් අදහස් කර තිෙබ්.88
ජර්මන් වචනයක් වූ ෙගස්ෙටෝල්ට් යන්නට සම්පූර්ණෙයන් සමාන වචනයක් ඉංගීසි භාෂාව
තුළ දක්නට නැත.එය ආසන්න වශෙයන් සමාන වනුෙය් හැඩහුරුව (Configuration) යන ඉංගීසි
වචනය සමඟය.ෙමම හැඩහුරුව සංජානනෙය් හා ෙවනත් පත ක්ෂවල මූලික ඒකකයක් ෙලස
දැකිය හැකි ෙව්. ඒ සමඟම ෙගස්ෙටෝල්ට් මෙනෝවිද ාඥයින් විසින් එහි ෙකොටස්වල මුළු එකතුෙව්
සිට පැමිෙණන සියළු ෙවනස්වීම් හා හාත්පසින්ම ෙවනත් කමෙව්දයක් ෙවනුවට එහි චරිතලක්ෂණ
හා චර්යාව අතර ෙබොෙහෝ කමෙව්ද සිතින් නිශ්චය කරගන්නා බව පැහැදිලි කර දී ඇත.ෙම්නිසාම
ෙගස්ෙටෝල්ට් යන ගුණය ෙභෞතික පැවැත්මක් සහිත ෙදයකට වඩා සිතට දැෙනන ස්වභාවයක්ෙසේ
සැලකීමට හැක.එය තර්කානුසාරීව පකට කළ හැක්කක්ද ෙනොෙව්.ෙවනත් කිසිදු පර්ෙය්ෂණයක්
මඟින් ඔප්පුකර දැක්විය හැකි කරුණක්ද ෙනොෙව්.නමුදු එෙසේ වුවද එබඳු ෙද් තිබිය හැක.ශබ්දයක
පවතින ෙදෝංකාරය ෙමනි.ෙදෝංකාරය ශබ්දෙය් ෙනොපවතී.නමුදු එය ශබ්දෙයන් පරිබාහිර වූවක්ද
ෙනොෙව්.ෙදෝංකාරය පවතිනුෙය් ශබ්දය ඇසුරුෙකොටය.එබැවින් ශබ්දෙයන් ස්වායක්තව ෙදෝංකාරය
අර්ථ විරහිතය.එෙසේම කිසියම් දත්ත සමූහයක් නිසා දැනන ගුණය වූ ෙගස්ෙටෝල්ට් යන්න එහි ඇති
එක්තරා කියා පිළිෙවලක් ෙලස සැලකිය හැක.89
මානව සංජානනය පිළිබඳව වැදගත් අර්ථකථනය ලැබී ඇත්ෙත් ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන්ෙගනි.
ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන් දක්වන ආකාරයට මානව සංජානනය කියාවළිය සිදුවනුෙය් ව හාත්මක ෙලස
ෙනොව සංවිධානාත්මක ෙලසයි. ෙභෞතික වස්තුවක් ෙහෝ කිසියම් අරමුණක් පිළිබඳ ඉඳුරන් මඟින්
ලැෙබන සංෙව්දන ෙමොළයට සැපෙයනුෙය් ස්නායු පද්ධතිෙය් කියාකාරීත්වය මඟිනි.ස්නායු පද්ධති
මඟින් ෙමොළයට සැපෙයන සංෙව්දන සම්ෙපේෂණ වාර්තා මැනවින් සංවිධානය වී සංජානනය ෙව්.ඒ
නිසා සංජානනය කරගනු ලබනුෙය් ෙමොළයට ලැෙබන එක් එක් ස්නායු සංෙව්දනය ෙනොව සමස්ත
රටාවමය.ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන් ෙගස්ෙටෝල්ට් මූලධර්මය ෙලස හඳුවනුෙය් ෙම් සමස්ත ගුණයයි.ෙම්
26

27. සමස්ත ගුණය හැමවිටම සමස්තයතුළ අන්තර්ගත එක් එක් ස්නායු සංෙව්දනවලට වඩා වැදගත්බව
ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදෙය් සඳහන්ෙව්.සමස්තය සෑම විට එහි උපාංගවලට වඩා වැදගත්බව මූලධර්මයක්
ෙලස ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදය තුළ ඉගැන්ෙව්. ෙගස්ෙටෝල්ට් වාදෙය් සංජානනය පිළිබඳ පධාන න ායය
රැසක් දක්නට ලැෙබ්.සමස්තය පිළිබඳ න ාය හා රූපය හා පසුතලය පිළිබඳ න ාය මින් වැදගත්ය.
ෙම් මතවාදය ජීව විද ාත්මක පර්ෙය්ෂණ වලින් ලබා ගත් නිදසුන් මඟින් තහවුරුවී තිෙබ්.එනිසා
ෙම් මතයට මානව ස්නායු පද්ධතිෙය් කියාකාරීත්වෙය් ස්වභාව අතිශයින්ම වැදගත්බව සැලෙක්.90
ෙමම රූපය හා පසුතලය යන න ාය මඟින් ෙපන්වාදී ඇත්ෙත් මානව සංජානනය සැමවිට
කිසියම් පසුතලයකට සාෙප්ක්ෂකව ඇතිවන ෙදයක් ෙලසය.වර්ණ හා හැඩතල සංජානනයට ෙමම
න ායය එක සමානව වැදගත්ෙව්.සෑම වර්ණයකටම අර්ථයක් ලැෙබනුෙය් එහි පසුබිම සාෙප්ක්ෂව
බව ෙම් න ාය මඟින් ෙපන්වාදී තිෙබ්. එෙසේම රූපය හා පසුබිම අතර කිසියම් ෙවනසක් ෙනොමැති
නම් එම රූපෙය් හැඩතල නිසියාකාරව සංජානනය කරගැනීමට අපහසුබවද ෙමහිදී දක්වා තිෙබ්.91
ෙගස්ෙටොල්ට්වාදීන්ෙග් සමස්තය පිළිබඳ න ායයට අයත් තව මූලධර්ම හතරක් ඇත.ඒවා
නම් සමරූපතාව, ආසන්නතාව, සංවෘතිය හා අවිච්ඡින්නතාව යනාදී මූලධර්මයි.ෙමහි සමරූපතාව
නම් සමාන හැඩතල දරන ෙද් එක්තරා වර්ගයකට අයත් යැයි සැලකීමයි.ආසන්නතාව නම් සමීපව
ඇති ෙද් එක්තරා වර්ගයකට අයත් යැයි සැලකීමයි.සංවෘතිය නම් යම් ෙදයක පවතින අඩුලුහුඩුතා
ආදිය ෙනොසලකා හැර එය සර්වසම්පූර්ණ යැයි සැලකීමයි.අවිච්ඡින්නතාව නම් කිසියම් රටාවකට
අනුව පිළිෙයල කළ ෙද් සමූහයක් එකම ඛණ්ඩයක දාමයක් ෙලස සැලකීමයි.රූපය හා පසුතලය
පිළිබඳ න ාය හා සමස්තය පිළිබඳ න ාය යන සංජානනෙය් පධාන න ාය ෙදකට ෙහේතුවනුෙය්
මානව ස්නායු පද්ධතිෙය් කියාකාරීත්වය බව ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන්ෙග් අදහසයි.ෙමය ජීවවිද ාත්මක
පර්ෙය්ෂණ මඟින් පවා තහවුරුවී තිෙබ්.92
සංජානනය පිළිබඳ වැදගත් මෙනෝවිද ා න ායය රාශියක් බිහිව ඇත. ඒ අතරින් ඉෙගනුම
පිළිබඳ සංකල්පය වැදගත්ය. ෙමහිදී දැක්ෙවනුෙය් සාමාන ෙයන් දැක්ෙවන උත්ෙත්ජනට පතිචාර
න ාය ෙවනුවට උත්ෙත්ජනය(Stimulus) සංවිධානය(Organization) එක්ව පතිචාරය(Response)
දැක්වීමයි. 1947 දී ෙම් අදහස ඉදිරිපත් කරනුලැබුෙව් ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදිෙයකු වූ ෙකොෆ්කා විසිනි.
ෙගස්ෙටෝල්වාදීන් විසින් ෙමහිදී ෙපන්වාෙදනු ලැබුෙව් ගැටළු විසඳීම හා ඉෙගනුම සිදුවීමට නම්
පතිෙව්ද කියාවළියක් අවශ බවයි.කිසියම් ගැටළුවකට අවශ සියළුම සාධක සමස්තයක් වශෙයන්
ෙගන සැලකා බැලීම මඟින් ක්ෂණිකව එහි විසඳුම මනසට පත ක්ෂවන බව එහිදී සඳහන්ෙව්.ෙම්
පතිෙව්දය නම් සංකල්පයන්ෙගන් පකාශවන ෙද්ය.ෙමකී පතිෙව්දය පිළිබඳ සංකල්ප සනාථකිරීම
පිණිස ෙකොෆ්කා විසින් විශාල වැදගත්කමක් ඇති පර්ෙය්ෂණ රැසක් සිදුකර තිෙබ්. සංකල්පයන්
ෙගන් පකාශවන අදහස ෙහෝ ඇඟවීම පතිෙව්ද යන්නතුළ ගැබ්ෙව්.එෙසේම පත ක්ෂය පිළිබඳ
අදහසක්ද ෙම් පතිෙව්දයතුළ අන්තර්ගතය.එෙසේම ෙම් පතිෙව්ද යන්ෙන් සමස්තය පිළිබඳ දැනීම
යන අදහසද අන්තර්ගතය.කිසියම් දැනීමක ඇති විවිධ කුඩා අවයව පිළිබඳ වැටහීම පතිෙව්දය
ෙනොෙව්.පතිෙව්දෙයහිදී සමස්තය පිලිබඳ කිසියම් වැටහීමක් ඇතිවිය යුතුය.ඕනෑම ෙදයක් පිළිබඳ
වැටහීම සම්පූර්ණවනුෙය් සමස්තය පිළිබඳ අදහස අනුවය.නිදහුසනක් ෙලස අලියා යන්ෙන් අදහස
වලිගෙය් ස්වරූපය,කන්වල ස්වරූපය,ෙහොඬෙය් ස්වරූපය,අත්පාවල ස්වරූපය,ශරීරෙය් ස්වරූපය
ආදී එක් එත් අවයවවල ස්වරූපය ෙනොෙව්.එෙසේම එකී අවයවවල ස්වරූපෙයන් පරිබාහිර අන්
අන්යමක්ද ෙනොෙව්.ෙනොඑෙසේ නම් අලියා යන සමස්තෙය් අදහස අලියාට අයත් එක්එක් ඉන්දියන්
ෙගන් ස්වායක්තවූ අමුතුම ස්වරූපයක් වියයුතුය.නමුදු සැබෑව එෙසේ ෙනොෙව්.අලියා යන සමස්තය
තුළ ෙම් හැඩතල සියල්ලම තිෙබ්.ෙම් ස්වරූප සියල්ල එක්තැන්කල විට සමස්තය පිළිබඳ ඇතිවන
වැටහීම නම් අලියා පිලිබඳ නිවැරදිම අදහසයි.ෙම් පතිෙව්දය යන්ෙන් අදහසද මීට සමානය. ෙම්
පතිෙව්දය පිළිබඳ අදහස තුළ ෙගස්ෙටෝල්ට් මූලධර්ම ගැබ්ව පවතී.එනම් සමස්තය පිළිබඳ න ායයි.
සමස්තය පිළිබඳ නිවැරදිව දැනීෙමන් පතිෙව්දය සම්පූර්ණ වන බව දැක්වීම මඟින් සනාථ වනුෙය්
එම අදහසයි.ෙම් පතිෙව්ද යන්ෙන් එක්තරා අයුරකින් පරිකල්පනය පිළිබඳ ආකල්පයක්ද ගැබ්ෙව්.
27

28. එය අනුමානයට සම්බන්ධකර අධ යනය කළ හැකිය.මූලික මට්ටෙම්දී සමස්තය පිළිබඳ දැනීම
දියුණු වනුෙය් අනුමානය සම්බන්ධකර ගැනීම මඟිනි.සමස්තය පිළිබඳ අවෙබෝධය සම්පූර්ණ කර
ගැනීම සඳහා අනුමානයද අවශ ය.සමස්තය පිලිබඳ දැනීම සම්පූර්ණවූ පසුව අනුමානය තව දුරටක්
අවශ ෙනොෙව්.මන්ද පතිෙව්දය මඟින් නිවැරදි වැටහීමක්, අවෙබෝධයක් ඇතිවන බැවිනි. එවිට
පතිෙව්දය සම්පූර්ණ ෙව්.ෙම් පතිෙව්දය ෙමොළෙය් ගබඩාවී ඇති දත්ත හඳුනාගැනීමට පමණක් සීමා
ෙනොෙව්.දත්ත අතර විද මාන නව සබඳතා ඔස්ෙසේ අළුත් දත්ත හඳුනාගැනීමද පතිෙව්දයට අයත්ය.
බාහිර පරිසරය ඇසුරින් ඉන්දීය සංජානනය මඟින් ස්නායු තන්තු දිෙග් ෙමොළය කරා දත්ත
සම්ෙපේෂණයෙව්.ඉන්පසුව ෙමොළෙය් නව ස්නායු සංඥා දත්ත ව හ ඇතිෙව්. ෙම් ස්නායු ව හ ලබා
ගන්නා දත්තවලට වඩා ෙවනස් නව දත්ත මතුකර ගැනීමට ආධාර ෙව්. දත්ත තැන්පත්ව ඇති රටා
විචාරපූර්වකව අධ යනය කිරීෙමන් නව සබඳතා මතුකර ගැනීමට ෙමොළයට හැකියාව තිෙබ්.ඒ
අනුව පරිකල්පනය බිහිෙව්.පරිකල්පනය යනු කිසියම් ෙදයක් පිළිබඳ නිර්මාණශීලීව සිතීමයි.
පරිකල්පනය බිහි වනුෙය් නිර්මාණශීලීව හා ස්වාධීනව සිතීම මඟින් වන ෙහයිනි.93
සංජානනය පිළිබඳ අදහසට ෙපෞරුෂ සංකල්පෙයන් ලැබී ඇත්ෙත් ෙනොමඳ පිටිවහලකි.එය
ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන් විසින් ඉදිරිපත් කර ඇත.ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන්ෙග් ෙපෞරුෂය පිළිබඳ සංකල්පය
තව දුරටත් කර්ට් ෙලවින් විසින් සංවර්ධනය කරනු ලැබීය.ෙමය ක්ෙෂේත න ාය ෙලසද හැඳින්ෙව්.
ෙම් ෙපෞරුෂ න ාය සංවර්ධනය කිරීෙම්දී ෙලවින් ෙබොෙහෝදුරට ශුද්ධවිද ා ක්ෙෂේතෙය් සඳහන්වන
න ායවල උපකාරයද ලබා ඇත.ෙම් න ාය මඟින් මානව ෙපෞරුෂය මානසික පරිසරයක් තුළ ඇති
ස්වාධීන ඒකකයක් ෙලස විගහකර තිෙබ්.ෙලවින්ෙග් විගහයට අනුව මානසික පරිසරය යනු විවිධ
මානසික සබඳතාය.ෙම් අනුව පුද්ගලයා හා ඒ පුද්ගලයාෙග් මානසික පරිසරය ජීවන අවකාශයක්
ෙලස අර්ථදක්වා තිෙබ්.ෙම් ජීවන අවකාශෙය් ඇතුළත ස්වභාවය, කියාකාරීත්වය, ගතිකත්වය හා
වර්ධනය ෙලවින් විසින් සවිස්තරාත්මකව විගහකර තිෙබ්.ෙලවින් විසින් දක්වන ලද ෙම් ෙපෞරුෂ
පිළිබඳ න ාය ෙවොට්සන්ෙග් චර්යාවාදය පමාණයට ජනපියවී තිෙබ්.එෙසේම ෙමය දැඩිව විෙව්චනය
වී ඇත.ෙලවින්වාදී ගුරුකුලයට අයත් පිරිස ෙම් පිලිබඳ තවදුරටත් පර්ෙය්ෂණෙය් නියැලී සිටිති.94ඒ
නිසා ෙලවින්ෙග් ෙපෞරුෂ න ාය පමණක් ෙනොව සමස්ත ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදය තවදුරටත් අඛණ්ඩව
වර්ධනය ෙවමින් පවතී.ෙදවන ෙලෝක යුද්ධය අවසානවීමත් සමඟම ඇෙමරිකානු විශ්වවිද ාවලට
පත්ව ගිය ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන් නිසා එහිද ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදය පැතිර ගිෙය්ය.ෙම් නිසා ජර්මනිය හා
සමානවම ඇෙමරිකාව පුරාද ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදය ව ාප්ත විය.ෙගස්ෙටෝල්වාදී ගුරුකුලෙය් න ායය
ෙබොෙහෝවිට සාමාන මෙනෝවිද ාව, ළමා මෙනෝවිද ාව, ව වහාරික මෙනෝවිද ාව, චිකිත්සක
මෙනෝවිද ාව, අධ ාපන මෙනෝවිද ාව හා සමාජ මෙනෝවිද ාව වැනි ෙවනත් මෙනෝවිද ා ක්ෙෂේත
වල බහුලවම භාවිතාෙව්.95
සංජානනය පිළිබඳ වැදගත් මෙනෝවිද ා න ාය රැසක් පජානන මෙනෝවිද ාෙව් දැක් ෙව්.
1960 හා 1970 දශකවලදී පජානන මෙනෝවිද ාව ගුරුකුලයක් ෙලස වර්ධනය විය.ඊට ඓතිහාසික
පසුබිම සකස්වූෙය් 19 ශතෙය්දීය.ෙජ්.එන්.හර්බට් දාර්ශනිකයා (1776-1841) විසින් ඉදිරිපත් කළ
ඥාන විභාගය මත පදනම්ව ෙමය ෙගොඩනැඟී තිෙබ්.බාහිර ෙලෝකය ඇසුෙරන් දැනුම රැස්කිරීෙම්දී
මානව මනෙසේ ඇති ආකෘතිය වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකරන බව ෙමහිදී හර්බට් විසින් ෙපන්වා
දී තිෙබ්.ව හවාදය, කාර්යබද්ධවාදය හා ෙගස්ෙටොල්ට්වාදය වැනි ඉන් ෙපරකල පැවති මෙනෝවිද ා
ගුරුකුලවල බලපෑම හා අනුබලය පජානන මෙනෝවිද ා ගුරුකුලය සංවර්ධනය වීෙම් වැදගත් විය.
පජානනය නම් දැනුම ලැබීෙම් කියාපිළිෙවතයි. මානසික ගතිලක්ෂණ හැදෑරීම පජානන ක්ෙෂේතය
යටතට අයත්ෙව්.ෙලෝක යුද්ධ ෙදක අතර කාලයතුළ චර්යාදෙය් බලපෑම දැඩිව නැඟුනි.නමුදු 1960
දශකය වනවිට ෙම් අදහස ෙවනස්විය.මානව චර්යාව උත්ෙත්ජන පතිචාරවලට පමණක් ලඝුෙකොට
දැක්වීම පටු අදහසක් බව මෙනෝවිද ාඥයින් අතර කතාබහට ලක්විය.ෙම් හිඩස පිරවීම සඳහා බිහි
වූෙය් පජානන මෙනෝවිද ාවයි.ෙමහිදී සාකච්ඡා වනුෙය් මානව චර්යාවට චින්තනෙය් වැදගත්කම
පකාශ කිරීම මුල්කර ගනිමිනි.ෙම් අනුව පජානන මෙනෝවිද ාෙව්දී මානව චර්යාව සා පිපාසාදියට
වැනි බාහිර උත්ෙත්ජනවලට පමණක් ලඝුකර දැක්වීම පතිඵලදායී ෙනොවන බව පැහැදිලි කරඇත.
28

29. පුද්ගල චර්යාව බාහිර අවශ තා මත පමණක් ෙවනස් ෙනොෙව්. පුද්ගලයා තුළ අභ න්තරගතව
ඇති විවිධ පජානන අවශ තාද ඊට මුල්ෙව්.ෙම් පජානන අවශ තා වලට ෙහේතුවනුෙය් මානව
සංජානනය මඟින් පුද්ගලයා යම් යම් චර්යා සඳහා ෙපළඹවීමයි.96
කිසියම් ෙකෙනකු වුවමනාෙවන් කිසියම් කාර්යයක් කරෙගන යාෙම්දී කාලය ගතවන බව
වත් ෙනොදැෙන්.එවිට ඒ පුද්ගලයාට ෙවෙහස සා පිපාසාදිය පවා ෙනොදැෙන්.හුෙදක් පුද්ගලයා තමා
තුළ ඇති ෙවෙහස සා පිපාසාදියට පමණක් පතිචාර දක්වන්ෙනකු යැයි චර්යාවාදීන් දැක්වූ අදහස
ෙමහිදී බිඳවැෙට්.ෙම් නිසා පජානන මෙනෝවිද ා ගුරුකුලය මඟින් ෙපන්වා ෙදනුෙය් පුද්ගලයා මත
රඳා පවතින වැදගත්ම සාධක වනුෙය් ඒ පුද්ගලයාෙග් අභ න්තර මානසික කියාකාරීත්වයට අයත්
විවිධ අරමුණු බවයි.ෙම් සාධක එකී කාර්යය නිමකිරීෙමන් පසුව ඇතිවන තෘප්තිය,සතුට,කුතුහලය
හා කියාකාරීත්ව අවශ තාව ආදී වශෙයන් දැක්විය හැකිබව පජානන මෙනෝවිද ාෙව් සඳහන්ය.97
මිනිසුන්ට තමා අවට පරිසරය අවෙබෝධකරගැනීමට මූලික අවශ තාවයක් ඇතිබව ෙමහි අර්ථයයි.
එෙමන්ම සිය කාර්යය ඇසුරින් නිපුණබව අත්පත්කර ගැනීමට,සකීයව ජීවත්වීමට හා සාර්ථකව
සමාජ සබඳතා ෙගොඩනැඟීමට මිනිසුන්තුළ ඇති ෙනොසන්සිඳුනු ආශාව මීට පුද්ගලයා ෙපොළඹවන
උත්ෙපේරකය ෙලස දැක්විය හැක.මෙනෝවිද ාෙව් සඳහන් ෙපළඹවීෙම් න ාය සමඟද ෙමම අදහස
ෙහොඳින් ගැලෙප්.ෙම් අනුව පජානනවාදී ගුරුකුලය චර්යාව පිළිබඳ දැක්වූ මූලික ආකල්පය වූෙය්ද
මිනිසුන් යම් කාර්යයක් කරනුෙය් ඊට ඇති ආශාව නිසා හා ඉන් ලැෙබන තෘප්තිය නිසා බවයි.98
එෙසේම පජානන මෙනෝවිද ා ගුරුකුලය මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදය හා සාංදෘෂ්ටිකවාදය හැර
අන සෑම මෙනෝවිද ා න ායකම මිශණයක් වශෙයන්ද දැක්විය හැක.නමුදු ඔවුහු චර්යාවාදයට
විරුද්ධ වූහ.ෙමොවුන්ෙග් පධානම උපායමාර්ගය වූෙය් මානසික කියාකාරීත්වය වැඩි අවධාරනයට
ලක්කිරීමයි.එමඟින් මානසික පැතිකඩ ගැඹුරින් අධ යනය කිරීමට ඔවුන්ට අවශ විය.ඔවුන්ෙග්
න ාය අනුව උපාර්ජනය(Acquiring), සන්තතිය(Processing), සන්නිධිය(Storing), හා ෙතොරතුරු
පතිනිරවද තාව (Re-correctness Information) ආදී පැතිකඩ රැසක් මානසික පක්ෂයට අයත්විය.
ෙම් අනුව මිනිස් මනෙසේ ඉතා වැදගත් සංකීර්ණ කියාකාරකම් ෙකෙරහි පජානන මෙනෝ
විද ාඥයින් විසින් වැඩි අවධානයක් ෙයොමුකළ බව පැහැදිලි ෙව්.මානව බුද්ධිය ෙකෙරහි විවිධ
පැතිකඩවලින් අවධානය ෙයොමුකිරීමට ෙම් නිසා පජානනවාදීන්ට හැකිවිය.ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදීන්ෙග්
බලපෑම නිසා මානව චින්තනය ෙකෙරහි සංජානනෙය් ඇති බලපෑම අධ යනය කිරීෙම් වැදගත්
බව ඉස්මතුවිය. පජානනවාදී න ායයට අයත් උපාර්ජනය, සන්තතිය, සන්නිධිය හා ෙතොරතුරු
නිරවද තාව යන පැතිකඩ සතරට ෙගස්ෙටෝල්ට්වාදී මූලධර්මය වූ ෙපොදුබෙව් ලක්ෂණ මූලිකවන
බව පැහැදිලිවිය.99
සංජානනය ෙකෙරහි බලපාන තවත් වැදගත් මෙනෝවිද ා න ායයක් නම් සමාජ ඉෙගනුම්
න ායයි(Social Learning Theory).ෙමය පජානන මෙනෝවිද ා ගුරුකුලය හා චර්යාවාදී ගුරුකුලය
යන ගුරුකුල ෙදෙක් එක්වීෙමන් ෙගොඩනැෙඟන නව මෙනෝවිද ා ගුරුකුලයකි.ෙමහි ඉතිහාසය
ෙදවන ෙලෝක යුද්ධ සමය දක්වා ඈතට විහිද යයි.ෙජෝන් ෙඩොලාඩ් හා නීල් මිලර් යන චර්යාවාදීන්
විසින් ඉදිරිපත්කළ සමාජ අනුකරණය සඳහා ඇති ෙපේරණ පිළිබඳ න ායන්ය.ෙම් න ායන්
ස්කිනර්ෙග් උපස්ථම්භන සංකල්පයට පරිබාහිර වූවකි. ඇල්බට් බන්ඩුරා හා රිචඩ් ෙවෝල්ටර්ස් යන
මෙනෝවිද ාඥයින් සමාජ ඉෙගනුම්වාදී න ාෙය් සමාරම්භකයින් ෙව්.මිලර් හා ෙඩොලාඩ්ෙග් න ාය
ෙම් ෙදෙදනාෙග් පර්ෙය්ෂණ ෙකෙරහි සෘජු බලපෑමක් ඇති කෙළේය.බන්ඩුරා විසින් අභිෙපේරණය
සඳහා බලපාන මූලධර්ම රැසක් පැහැදිලි කරදී තිෙබ්.මින් වැදගත් මූලධර්මය වනුෙය් චර්යාෙව්
පතිඵල ෙලස ඇති විය හැකි ඵලවිපාක පිළිබඳව ඊට ෙපර සලකා බැලීමයි. 100
යම් කියාවක් කිරීමට ෙපර ඒ කියාව සිදුකිරීෙමන් පසුව ඇතිවන විවිධ පතිඵල පිළිබඳව
සැලකීම මින් අදහස්ෙව්.බුදුදහම තුළ සඳහන් කර්මඵල විපාක පිළිබඳ සැලකීෙම් ආකල්පය ෙමනි.
අභිෙපේරණයට අදාළ බන්ඩුරාෙග් ෙදවන මූලධර්මය ෙසේ දැක්ෙවනුෙය් අතීත අත්දැකීම්
අනුසාරෙයන් අනාගත සිදුවීම් පරිකල්පනය කිරීමය.ෙමය උපකල්පන මත පිහිටා ඇත.ඉන් අදහස්
29

30. වනුෙය් අතීතෙය්දී යම් පුද්ගලෙයකු ලැබූ අත්දැකීම් පිටිවහල්කරෙගන ඒ පුද්ගලයාෙග් අනාගතය
ෙකෙසේ ෙව්දැයි නීර්ණය කිරීමයි.ෙමය ස්වයං සඵලත්වය(Self Efficacy) ෙසේ දැක්ෙව්. ෙම් ස්වයං
සඵලත්වෙයන් අදහස් කරනුෙය් කිසියම් සුවිෙශේෂිත අවස්ථාවකට මුහුණ දීම සඳහා පුද්ගලෙයකු
තුළ ඇති වන ආත්ම විශ්වාසයයි.ෙමෙසේ වීමට ස්වීයත්වය පිළිබඳ ඇති කරගනු ලැබූ අභිමානයක්ද
ඒ පුද්ගලයා තුළ පැවතිය යුතුය.එමඟින් පුද්ගල ෙපෞරුෂය වර්ධනය වන බව ෙමහිදී පිළිගැෙන්.
ෙපෞරුෂ දුබලතාව මානසික ෙරෝග ඇතිවීමට පසුබිම සකස්වීමකි. විවිධ ගැටළු අභිෙයෝග ආදියට
මුහුණදීමට පුද්ගලයා සමත්වනුෙය් ෙපෞරුෂය ශක්තිමත්වීම අනුවය.101 සිය හැකියා විභව ශක්තිය
පිළිබඳ පුද්ගලයාතුළ පවතින ස්වං තක්ෙසේරුව ෙමකී ෙපෞරුෂය ෙලස හැඳින්ෙව්. බන්ඩුරාෙග් ස්වං
සඵලත්වෙයන් අදහස් වන්ෙන්ද මීට සමාන අදහසකි.102
සංජානනයට අදාළ සමාජ ඉෙගනුම් න ාය යටෙත් බන්ඩුරාෙග් තුන්වන මූලධර්මය නම්
කිසියම් අරමුණක් තබා ෙගන ඒ ඔස්ෙසේ වැඩ කටයුතු ෙමෙහයවීමයි.ෙම් අරමුණ යන මූලධර්මය
භාවිතා කිරීෙම්දී ස්වයං සඵලත්වය යන ෙදවන මූලධර්මයද වැදගත්ෙව්.ඉලක්කයක් තබාෙගන ඒ
ඔස්ෙසේ සාර්ථකත්වය කරා ගමන්කළ හැකි බැවිනි.නිශ්චිත ඉලක්කයක් තබා ගත්විට ඒ අරමුණ
සාක්ෂාත් කරගැනීම සඳහා ෙයෝග වැඩ පිළිෙවලක්ද සංවිධානය කරගැනීමට උපකාරීෙව්.එෙසේම
අදාළ අරමුණ ඔස්ෙසේ කියාකිරීමට අවශ වන ශක්තියද නිරායාසෙයන්ම ලැෙබ්.එය මානසික කියා
සමූහයක එකතුවයි.ෙබොෙහෝවිට සිය ජීවිතෙය් ඉලක්ක තබාෙගන ෛධර්යමත්ව කියාකරන විට ඒ
කියා සාර්ථක කරගැනීමට අවශ වන ශක්තිය ළඟාවනුෙය් ෙම් මූලධර්මය අනුවය.සාර්ථකත්වය
ලඟා කරගනු ලැබූ ෙබොෙහෝ පුද්ගල චරිතවලද ෙම් ස්වභාවය දක්නට ලැෙබ්.බලාෙපොෙරොත්තුවන
අරමුණු නිසි ෙලස ශාක්ෂාත් කරගත්විට ස්වල්ප ෙමොෙහොතකට වුවද ඉන් සතුටක් ලැෙබ්.ඒ සතුට
ඊට වඩා පබල ෙවනත් අරමුණු ජයගැනීමට විශාල ශක්තියක් ෙව්.103
බන්ඩුරා හා ෙවොල්ටර්ස් යන මෙනෝවිද ාඥයින් විසින් මානව චර්යාවට බාහිර පරිසරය හා
පජානන පැතිකෙඩ් දායකත්වය එකහා සමානව පිළිෙගන තිෙබ්.ෙසසු මෙනෝවිද ාඥයින්ට වඩා
ෙමොවුන්ෙග් සුවිෙශේෂීත්වය වනුෙය් සමාජ අනුකරණෙය් ඇති පමුඛතාව ෙපන්වාදීමයි.මානවයාෙග්
චර්යාව සකස් කරගැනීමට පිණිස සමාජ අනුකරණෙය් ඇති වැදගත්කම පාථමික ෙගෝතික සමාජ
වල සිට නූතන සමාජ තල දක්වා එකෙලස අත වශ සාධකයක් බව ෙමොවුන්ෙග් ආකල්පයයි.ඒ
නිසා අනුකරණය සංජානනයට බලපාන පබල ලක්ෂණයක් වශෙයන් පිළිගැනී තිෙබ්. අනුකරණය
නිසා ඇතිවන පුරුද්ද සංජානන කියාවලිෙය්දී වැදගත්ෙව්.යෙමකුෙග් දෘෂ්ටිෙකෝණෙය් ෙගොඩනැඟී
ඇති අනන තාව ඇතිවනුෙය් අනුකරණෙයන් බිහිවූ පුරුද්ද නිසාය. අනුකරණය සමාජ සාධකයක්
නිසා සමාජ පිළිගැනීම් සකස්වීමට පවා එය උපකාරීෙව්. මානව චර්යාවලට බලපාන විවිධ කරුණු
පිළිබඳ අධ යනෙය්දී සමාජ අනුකරණය ෙහොඳ නිර්ණායකයකි.සමාජෙය් ෙබොෙහෝ ෙද් ෙගොඩනැඟී
ඇත්ෙත් අනුකරණය නිසාය.104විවිධ සමාජ පතිමාන අනුකරණයකිරීමට මානවයා පුරුදුවී ඇත්ෙත්
ද ෙම් නිසාය.අනුකරණය කිරීම මානවයාට පමණක් ෙනොව ෙලොව ෙසසු සත්ව වර්ගයාටද ෙපොදු
චර්යාවක් ෙලස දැක්විය හැක.105සතුන්ට ව වහාර කරනු ලබන භාෂා හැකියාව පවා ඇතිබව ෙම්
පිළිබඳ සිදුකළ පර්ෙය්ෂණවලදී ෙහළිවී ඇත.106
පතිමාන (Norms) යනු සංෙක්තාත්මක ආදර්ශයකි (Symbolic Model).පරමාදර්ශය ෙලස
(Ideal)සැලෙකන්ෙන්ද ෙමයමය.සමාජ පරමාදර්ශවලට පුද්ගලයා ගරුකළ යුතුය.ෙම් නිසා ඕනෑම
සංසිද්ධියක් පුද්ගලයාට සෘජුවම බලපානු ලබයි. මන්ද පුද්ගලයා සමාජෙය් කුඩාම තැනුම් ඒකකය
වන ෙහයිනි.සමාජ සංසිද්ධි පුද්ගලයාට බලපානු ලබන්ෙන් සංෙක්තාත්මක ආදර්ශ ෙලසය.යෙමකු
එබඳු සංෙක්තාත්මක ආදර්ශ අනුගමනය කරන්ෙන් නම් සමාජෙයන් ඒ පුද්ගලයාට ඊට ධනාත්මක
උපස්ථම්භන හිමිෙව්.ඒ නිසා වඩාත් පුද්ගලයා එබඳු ෙද්වලට ෙපළෙඹ්.තමාට ෙනොලැබුණද ෙසසු
පුද්ගලයින්ට ධනාත්මක උපස්ථම්භන ලැෙබනු දකින මිනිසුන් එබඳු ෙද් කිරීමට ෙපළෙඹ්.සාපරාධී
චර්යාවලට හිමිවන සෘණාත්මක උපස්ථම්භන දැකීම නිසා මිනිසුන් ඒවාට ෙනොෙපළෙඹ්.ෙම් නිසා
සදාචාරාත්මක ෙනොවන ෙද්වලට නැඹුරවීම නිරායාසෙයන්ම පාලනය වී තිෙබ්. කුඩාකල පටන්ම
30

31. දරුෙවකු හුරු පුරුදු කරනුෙය් සමාජ පරමාදර්ශ ෙලස දැක්ෙවන ෙහොඳ ෙද් කිරීමටත් නරක ෙද් පිටු
දැකීමටත් නිසා ෙහොඳ අතට සමාජය ස්වයංකීයකරණය වී තිෙබ්.107ෙසසු පුද්ගලයින්ෙග් යහ
ආදර්ශ ලැබීම නිසා සෑම අෙයකුෙග්ම අදිටන වනුෙය් සමාජ පරමාදර්ශයට හැකිතාක් සමීපව කියා
කිරීමයි.
ඕනෑම කියාවක් සමාජයට පරමාදර්ශයක් විය හැකි ආදර්ශවත් කියාවක් බවට පත්වනුෙය්
ඊට හිමි නියමිත පියවර සංඛ ාවක් පසුකර ඉදිරියට යෑෙමනි. මුලින්ම දැනට සමාජෙය් ඇති සමාජ
ආදර්ශයක් පරමාදර්ශය කරගනු ලැෙබ්.ඉන්පසුව ඒ ෙකෙරහි අවධානය ෙයොමුකර එය නිරීක්ෂණය
කිරීමට ෙපළෙඹ්. අනතුරුව එම නිරීක්ෂණෙයන් ලැබූ ෙතොරතුරු සංවිධානය කර අවෙබෝධකරයි.
ෙමහිදී සංජානනය වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකරයි. බාහිරව දැනගත් ෙතොරතුරු සිය සංජානනය
මඟින් අවෙබෝධකරගත් ස්වරූපයට පරිවර්තනයෙව්.එහිදී සිය අනන තා ලක්ෂණ,පුරුදු,ජාන ව හ
බලපෑම ආදී ෙද් නිසා මූලික සම්ෙපේෂිත වූ දත්තවලට වඩා සංජානනය ෙබොෙහෝ දුරට ෙවනස් ෙව්.
පසුව ෙම් සංජානනය ස්වීය අනන තා ලක්ෂණ සහිත පජානන අත්දැකීම් බවට පරිවර්තනය ෙව්.
එය පජානන උපස්ථම්භනයක් ෙහෝ පජානන සංෙක්තයක් බවට පත්කර ගනී.ඊලඟ පියවෙර්දී එම
සංවිධානය කරගනු ලැබූ ෙතොරතුරු ඔස්ෙසේ ලැබූ පජානන දැනුම කියාත්මක කිරීමට අවශ චර්යා
කුසලතාව තමාට ඇත්දැයි විමසා බැෙල්.එහිදී ඊට අදාළ බාහිර පරිසරගත උපස්ථම්භන හා ස්වීය
උපස්ථම්භන පිළිබඳ ෙසොයා බැෙල්. සමාජ සම්මත පිළිබඳ විචාරපූර්වක වනුෙය් ෙම් පියවෙර්දීය.
අනතුරුව ඊට අනුකූලව කියාත්මකවීම සුදුසු නම් චර්යාව සමාජය ෙවත නිදහෙසේ මුදා හැෙර්.108
සමාජ ඉෙගනුම්වාදීන් විසින් සිය නව මතය ෙලස ඉදිරිපත් කරනුෙය් බාහිර සමාජ සම්මත
හා පරමාදර්ශ නිසා සෘණාත්මක හා ධනාත්මක උපස්ථම්භන ලැෙබන බවයි. එෙසේම ඊට අනුගතව
මානවයා චර්යා රටා ඉෙගනගන්නා බව දක්වා ඇත. ෙකෙසේ වුවද සමාජ ඉෙගනුම්වාදී ගුරුකුලය
තවම කමානූකූලව ෙගොඩනැෙඟමින් පවතී.එහි අනන තාව නිසියාකාරව තවම ස්ථිරව ෙගොඩනඟා
ෙනොමැත.109ෙකෙසේවුවද එය ස්වාධීන මෙනෝවිද ා ගුරුකුලයක්ද ෙනොඑෙසේනම් පජානන මෙනෝ
විද ා ක්ෙෂේතෙය්ම ෙකොටසක්ද යන්න තවම අවිනිශ්චිතය.සමාජ ඉෙගනුම්වාදෙය් සංවර්ධනය
අනුව එය අනාගතෙය්දී තීරණය ෙව්.චර්යාවාදය හා මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදය තරමට මෙනෝ
විද ාෙව් පබලවූ ගුරුකුලයක් නම් මානුෂ හා සාංදෘෂ්ටිකවාදයයි.එතුළ ඇති පුළුල් දාර්ශනික පදනම
හා මානුෂික බව ෙසසු මෙනෝවිද ා ගුරුකුලවලට වඩා එහි ඇති සුවිෙශේෂීත්වයයි.ෙම් දාර්ශනික
පදනම මානුෂික හා සාංදෘෂ්ටිකවාදී දර්ශනය ඔස්ෙසේ බිහිව ඇත.මානුෂික හා සාංදෘෂ්ටිකවාදී
දර්ශනය ශතවර්ෂ කීපයක් පුරා යුෙරෝපීය දාර්ශනිකයින් අතර ව ාප්තව පැවතින.ජීන් ජැක් රූෙසෝ
මානුෂිකවාදී ගුරුකුලයට අයත් පකට මෙනෝවිද ාඥෙයකි.මීට අමතරව ඔස්කා වයිල්ඩ්, බර්නාඩ්
ෙෂෝ,පිකාෙසෝ, මහාචාර්ය ෙබොන්ටැෙනෝ වැනි අය මානුෂකවාදී ගුරුකුලය ෙපෝෂණය කළහ.
ෙදවන ෙලෝක යුද්ධෙයන් පසු 19 හා 20 ශතවර්ෂවලදී යුෙරෝපය පුරා සාංදෘෂ්ටිකවාදය ෙව්ගෙයන්
ව ාප්ත විය.මානව පැවැත්ම හා ජීවිතෙය් අර්ථය බඳු මානුෂික ගැටළුවලට පිළියම් ෙසවීම ෙම්
ගුරුකුලෙය් පරමාර්ථය විය.ෙම් සාංදෘෂ්ටිකවාදී දර්ශනෙය් පදනම පුද්ගලිකත්වය හා පුද්ගල
පැවැත්මයි.110
ෙසොෙර්න් කියකිගාඩ්, ෙෆඩ්රික් නිට්ෙෂේ, මිටින් හයිෙඩගාර්, ජීන් ෙපෝල් සාෙතේ,ඇල්ෙබයා
කැමූ, ෙදොස්ෙතොවුස්කි වැනි අය සාංදෘෂ්ටිකවාදෙය් පකට චරිතයන් ෙලසට සැලෙක්.ඒ යුගෙය්
බිහිවූ සාහිත නිර්මාණ ආදිෙය් ෙබොෙහෝදුරට සාංදෘෂ්ටිකවාදී ආකල්ප අන්තර්ගත විය.එෙසේම
සාංදෘෂ්ටිකවාදෙය් ෙක්න්ද සංකල්පය හා මානුෂිකවාදය අතර දැඩි සබඳතාවක් තිබිණ.
මනුෂ යාෙග් පැවැත්ම වැදගත්යැයි මානුෂිකවාදීන් අදහස් කළ අතර සාංදෘෂ්ටිකවාදී පැවැත්ම යැයි
අර්ථකථනය කෙල් ආධ ාත්මික පක්ෂයයි.මිනිසාෙග් ස්වච්ඡන්දතාව සාංදෘෂ්ටිකවාදීන් අගය
කළහ. මිනිසා සමාජෙය් කිසිෙවකුෙග් රූකඩයක් ෙනොවූ ස්වාධීනව නිර්මාණශීලීව කටයුතු කිරීම
වැදගත්බව සාංදෘෂ්ටිකවාදීන් පිළිෙගන තිෙබ්.ෙම් නිසා කිසිදු සමාජ පරමාදර්ශයකට අනුව ෙනොව
පරාෙරෝපණයට පත්ෙනොවූ සිය රුචිය අනුව මිනිසුන් කටයුතු කළ යුතු යැයි ෙමොවුහු දැක්වූහ.
31

32. මිනිසා යාන්තිකවීම ෙනොසුදුසු බව ෙමොවුහු විශ්වාස කළහ.එෙසේ සමාජ පරමාදර්ශ අනුව ෙහෝ
ෙවනත් අධිකාරී බලපෑමකට නතුවී පරාෙරෝපණ තත්වයට පත්වූ අෙයතුට තමාට තමාෙග්
ස්වීයත්වය අහිමිව යාහැක.එෙසේ වූ විට සාංකාව ඇතිෙව්. ඒ තත්වය සාංදෘෂ්ටිවාදී සාංකාව ෙලස
හැඳින්ෙව්.ෙමම සාංකාව ඇතිවූ පුද්ගලයාට සිය ජීවිතෙය් අර්ථ ශුන බව, හුදකලා බව සිය
මිනිසත්කම හීනවූ බව හැඟී යයි. අසාමාන චර්යාවලට ෙහේතුව වනුෙය් ෙම් සාංකාව බව
සාංදෘෂ්ටිවාදීන්ෙග් අදහසයි.ජීවිතය අර්ථවත් කරගැනීම සඳහා විවිධ කම ෙපන්වා දුන්
සාංදෘෂ්ටිකවාදීහු ෙද්වත්වය ෙවත නැඹුරුවීම ඉන් එක් කමයක් ෙසේ විස්තර කර ඇත. ෙමොවුහු
ඊශ්වරවාදී සාංදෘෂ්ටිකවාදීන් ෙසේ හැඳින්වූහ. ඊශ්වරවාදී ෙනොවන සාංදෘෂ්ටිකවාදීන් මානව භක්තිය,
සංෙව්දී ගතිගුණ මඟින් ජීවිතය සම්පූර්ණ කළහැකි බව ෙපන්වා දී තිෙබ්.111
මානුෂිකවාදය හා සාංදෘෂ්ටිකවාදය එකම මෙනෝවිද ා ගුරුකුලයක් ෙසේ විද මාන වුවද, එහි
විවිධතාද ෙව්.මනුෂ යා පිළිබඳ සුබවාදී ආකල්ප මානුෂිවාකවාදී මෙනෝවිද ාෙව් මූලික ලක්ෂණය
විය.ඒබහම් මාස්ෙලෝ මානුෂිකවාදී ගුරුකුලෙය් පුෙරෝගාමී මෙනෝවිද ාඥෙයකි.මානුෂවාදෙය් මුල්
ලක්ෂණය නම් ස්වීයත්වයයි. මානුෂිවාදෙය් පරමාර්ථය ආත්ම (ස්වීයත්ව) සාක්ෂාත්කරණයයි.ෙම්
කරුණ සම්බන්ධව අවශ තා න ායක් (Theory of Needs)මාස්ෙලෝ විසින් දක්වන ලදී.ෙමහි පහළ
මට්ටෙම්දී ෙද්හ විද ාත්මක අවශ තා ෙලස සැලෙකන ආහාර,ජලය,ලිංගික අවශ තා හා නිවාස
බඳු දෑ සම්පූර්ණවිය යුතුය.112 ෙදවන මට්ටෙම්දී ශාරීරික හා මානසික ආරක්ෂක අවශ තා
සම්පූර්ණ විය යුතුය.ෙතවන මට්ටෙම්දී ආදරය ලැබීෙම් ස්ෙන්හ අවශ තාව සම්පූර්ණ වියයුතුය.
ෙමහි සිව්වන මට්ටෙම්දී අනුමැතිය හා පිළිගැනීම ලැබීම ආදී ආත්ම සම්මානන අවශ තාව
සම්පූර්ණ විය යුතුය. පස්වන මට්ටෙම්දී රටාව, පිළිෙවල හා සුන්දරත්වය ආදී ෙසෞන්දර්යාත්මක
අවශ තාව සම්පූර්ණ විය යුතුය.සවන මට්ටෙම්දී ආත්ම සාක්ෂාත් කරන අවශ තාව සම්පූර්ණ විය
යුතුය.ෙම් ආදී ෙලස මානවඅවශ තා සයක් එකිෙනක වූ අනුපිළිෙවලින් සම්පූර්ණ කරගැනීම
මඟින් පරිපූර්ණ වශෙයන් තෘප්තිමත් පුද්ගලෙයකු බිහිවන බව ෙම් න ායය මඟින් විස්තර ෙව්.
නමුදු ෙමකී උසස් මට්ටම්වල පරිපූර්ණත්වය ලබනුෙය් ඉතා සීමිත පිරිසක් පමණි.ආගමික
කතෘවරු නම් ෙමහි සඳහන්වූ සවන මට්ටම දක්වා පැමිණි අයයි.බහුතර මානව පිරිසක් පහළ
මට්ටම්වලදී තෘප්තිමත් වන බව මාස්ෙලෝෙග් අදහසයි.පුද්ගලයා සිය කායික අවශ තාව 85%ක්ද,
ආරක්ෂක අවශ තාව 70% ක්ද, ආදරය 50% ක්ද, ආත්ම සම්මාන අවශ තාව 50%ක්ද ඉටු කර
ගත්විට පුද්ගලෙයක් තෘප්තිමත්වනබව ඒබහම් මාස්ෙලෝ දක්වා ඇත.113
1.5.මානව සංජානනය හා ජීව විද ා පසුබිම
මානව ෙමොළය බිලියන 10-12 පමණ පමාණයකින් යුතුව පිහිටි නියුෙරෝන නැමැති
සුවිෙශේෂී ෛසල වර්ගයකින් සකස්ව ඇත.ඒවා මානව ස්නායු පද්ධතිෙය් මූලික එකක ෙව්.ෙමකී
නියුෙරෝන නිසි ෙලස අවෙබෝධ කරගැනීම වැදගත්ය.මානසික කියාකාරීත්වය තුළ තවමත් විසඳීම
අපහසුවී ඇති ෙබොෙහෝ කියාවළි නිසි ෙලස වටහාගැනීමට ෙමබඳු ඉෙගනීම් උපකාරීෙව්.නියුෙරෝන
වල පධාන කාර්යය නම් ස්නායු ආෙව්ග(ජවන)වල සම්බන්ධීකරණය හා සම්ෙපේෂණය සිදුකිරීමයි.
නමුදු ඉෙගනීම,හැඟීම් හා සිතීම පිළිබඳ ෙබොෙහෝ සංකීර්ණ කාර්යය ආරම්භෙය් සිටම විසඳීමට ඊට
හැකියාව ඇත.114සෑම ජීවමාන ෛසලයකම න ාෂ්ටිය නමින් හැඳින්ෙවන ෙපොදු ෛසල උපාංගය
පිහිටා ඇත.එක ෛසලයක් සුවිෙශේෂිත ව හ ෙකොටස් තුනකින් සමන්විතය.එනම් ෛසල ෙද්හ,
අනුශාඛිකා (Dandrites) හා වාහක වශෙයනි.ෛසල ෙද්හ න ෂ්ටියකින් සමන්විතය. අනුශාඛිකා
ෙබොෙහෝ ෙකටි තන්තුමය ෙකඳි (Fibers) වලින් සමන්විතය.ඒ ෙකටි තන්තු මඟින් ඊට සමීපව
පිහිටි ෙවනත් ෛසලවල සිට ඒ ෙවත ලැෙබන ආෙව්ග කියාකාරීත්වය ෛසල ෙද්හ කරා
සම්ෙපේෂණය කරනු ලබයි. ආෙව්ග වාහක නම් ෙසසු නියුෙරෝන ෙහෝ මාංශෙප්ශී (Muscles) හා
ගන්ථි (Glands) ෙවත සම්ෙපේෂණ කියාකාරීත්වය රැෙගනයාමට සමත් ෛසල ෙද්හෙය් එක්
පැත්තක සිට විස්තෘතව ඇති එක් තන්තුමය ෙකන්ඳකි.115
32

33. ස්නායු ෛසලයක් මයලීන වැස්මකින් (Myelin Sheath)සමන්විතය.එය ආෙව්ග වාහකය
(Axon)ෙලස හැඳින්ෙව්.ෙම් ආෙව්ග වාහකෙය් ෙකළවර කුඩා ෙකඳිති ආකාරෙයන් ඇති ආෙව්ග
වාහක අග(Axon Terminal)පිහිටා තිෙබ්.ෙම් ආෙව්ග වාහකෙය් අනිත් ෙකළවර සම්බන්ධ වනුෙය්
තරමක් විශාලව පිහිටි ෛසල ෙද්හයටයි(Cell Body).ෛසල ෙද්හෙය් මධ ෙය් න ෂ්ටිය
(Nucleus) පිහිටිෙය්ය.ෛසල ෙද්හය සෑම පැත්තකින්ම පිටතට ෙයොමුවූ අනුශාඛිකා (Dendrites)
දක්නට ලැෙබ්.ෙම් ස්නායු ෙසලයක් හරහා ස්නායු ආෙව්ගයක් ගමන්කිරීෙම්දී එය ෛසල ෙද්හය
තුළින් ඇරඹී පසුව මයලීන අක්ෂය හරහා ගමන්කර අක්සන අගකරා ළඟාෙව්.මයලීන අක්ෂය එහි
ආවරණය නිසා වැසී පවතී.නමුදු සෑම ස්නායු අක්සනයක්ම ෙමෙසේ මයලීන වැස්මකින් වැසී නැත.
ෙම් මයලීන ආවරණය ස්නායු අක්සනය හරහා ඇදී යන ස්නායු ආෙව්ගෙය් ෙව්ගය හා ස්වභාවය
වර්ධනය කිරීමට උපකාරීෙව්.එක ස්නායු ෛසල ෙද්හයක්ම ඉන් පිටතට විහිෙදන අනුශාඛිකාවන්
මඟින් තවත් ස්නායු ෛසල ෙද්හ සමඟ සම්බන්ධෙව්.ෙම් නිසා එක් ස්නායු ෛසල ෙද්හයක් ෙසසු
ස්නායු ෛසල ෙද්හ කරායන සම්පර්ක කුඩුම්බියක් (Synapses Knobs) මඟින් සම්බන්ධ ෙකෙර්.
ෙමම සම්පර්ක කුඩුම්බි එක් එක් ෛසල ෙද්හයක සිට ෙවනත් ෛසල ෙද්හ කරා ඇදීයන රැහැන්
ජාලයක් ෙසේ එකිෙනක මනාව සම්බන්ධවී පවතී.එෙසේම ෙවනත් ෛසල වල ආෙව්ග වාහක අග
සමඟ ෙසසු ෛසලවල න ාෂ්ටිය සම්බන්ධය.ෙමකී ස්නායු සම්පර්ක කුඩුම්බි හා ආෙව්ග වාහක
අග මඟින් ස්නායු ආෙව්ග සෘජුව ගමන්ගනී.ෙබොෙහෝ විවිධ ආෙව්ග වාහක සම්පර්ක සම්බන්ධයක
අංශ ෙලස විද මානෙව්.එමඟින් එක ස්නායු ෛසලකට පැමිෙණන ස්නායු සංඥාවක් ෙසසු ස්නායු
කරාද ගමන් කරයි.ෙමකී සංඥා ගමන්කරනුෙය් සම්පර්ක අග ශාඛා නමින් හැඳින්ෙවන සම්ෙපේෂක
රැහැන්අග මඟිනි.සම්පර්ක අග සංඛ ාත්මකව විශාල ෙලස පිහිටි සම්පර්ක බිබිලි වලින් සමන්විත
ෙව්.ෙම් සම්පර්ක බිබිලි මඟින් එක් ෛසල ෙද්හයක සිට ෙවනත් ෛසලයක් කරා ස්නායු ආෙව්ග
සම්ෙපේෂණය කරනුෙය් රසායනික අතරමැදියන් මාර්ගෙයනි.116
අනුශාඛිකා හරහා එහි ෛසල ෙද්හය කරා හා ආෙව්ග වාහකය ඔස්ෙසේ අනුශාඛිකා ෙවතට
නැතෙහොත් ඊළඟ ෛසල ෙද්හය ෙහෝ මාංශෙප්ශි ෙහෝ ගන්ථි ෙවත ස්නායු ආෙව්ග සාමාන ෙයන්
ගමන් කරනුෙය් එක් සෘජු මඟකිනි.ෙම් සියළු නියුෙරෝනවලට ෙපොදු ගතිලක්ෂණයි.නමුදු ඒවා ඉතා
උසස්වූ පරිමාණයකින් හා සංදර්භයකින් යුතුය.කෙශේරුකා සුෂුම්නාව (Spinal Cord) තුළ ඇති එක්
නියුෙරෝනයක වූ ආෙව්ග වාහකයක දිග පමාණය අඩි 2-3 ක් පමණ වන එය කෙශේරුකා අග තිබූ
දිගු ඇඟිල්ලක් ෙලස හැඳින්ෙව්.ෙමොළෙය් ආවරණයතුළ පිහිටි එක් නියුෙරෝනයක් එහි සියළු
ෙකොටස් සමඟ අඟලකින් දස දහස් කීපයකින් එකක් පමණෙව්.එක් ස්නායු ෛසලයක නියුෙරෝන
ඉතා විශාල පමාණයක් අන්තර්ගතය.ෙම්වා ග්ලියා (Glia Cells) ෛසල නමින් හැඳින්ෙව්.ග්ලියා
ෛසල ෙපෝෂණ සහ සහෙයෝගී කෘත සඳහා වැදගත් යැයි සැලෙක්.ස්නායු කියාකාරීත්වයට
සම්බන්ධ පරිවෘත්තීය කියාවළියට කියාකාරීව එක්වීම ෙමහි විද මාන නව සාධකයකි.නමුදු එහි
සත භූමිකාව ෙම් දක්වා නිසි අයුරින් අනාවරණයවී ෙනොමැත.එක් ස්නායුවක් සකස්වී ඇත්ෙත්
නියුෙරෝන සිය ෙහෝ දහස් ගණනකින් සමන්විත දිගටි ආෙව්ග වාහක මිටියකිනි.ෙබොෙහෝ පධාන
නියුෙරෝනවල(ඇතැම්විට 1000 පමණ)සිට එන ආෙව්ග වාහක අනුශාඛිකා සහ එක් නියුෙරෝනයක
ෛසල ෙද්හය සමඟ සම්බන්ධවී ඇත.නියුෙරෝන අතර පිහිටි ෙම් සන්ධිස්ථානය සම්පර්කය නමින්
හැඳින්ෙව්.සම්පර්කය සෘජු සබඳතාවක් ෙනොෙව්.ඒ හරහා රසායනික අතරමැදිෙයකු මඟින් ස්නායු
ආෙව්ග සම්ෙපේෂණය වීම සඳහා පවතින සුළු ෙභෞතික විෙභ්දනයකි.117
ස්නායු දිෙග් ආෙව්ග ගමන්කරන ෙමොෙහොතක වයරයක් හරහා යන විද ත් ධාරාවක් ෙමන්
එය ක්ෂණික ෙවනස්වීම්වලට භාජනයෙව්.විද ත් ගමනාගමනය අෙලෝකෙය් ෙව්ගය (තත්පරයට
මයිල 186, 300ක පමාණය)ෙමන් ක්ෂණිකය.එක් ස්නායු ආෙව්ගයක් මානව සිරුෙර් ගමන්ගනුෙය්
පැයකට මයිල 2-200 අතර පමාණයක ෙව්ගයකිනි.ෙම් ෙව්ගය රඳාපවතිනුෙය් ආෙව්ග වාහක සහ
ඊට සම්බන්ධ අෙනකුත් ෙකොටස්වල කියාකාරීත්වය මතය.ඇනෙලොග් සංෙයෝජකයක් (විලායකය)
ඇතැම් අවස්ථාවලදී භාවිතාෙව්.සංෙයෝජක අෙලෝකමත් කරගැනීමට අවශ වූ විට සංෙයෝජකෙය්
එක ෙකොටසක සිට අෙනක් ෙකොටස දක්වා ඒ මාර්ගය දිෙග්ම ආෙව්ග ගමන් ගනී.ඒ ෙකෙසේ වුවද
33

34. ස්නායු සම්ෙපේෂණය පිළිබඳ ෙතොරතුරු මීට වඩා ෙබොෙහෝ ෙසයින් සංකීර්ණය.ඒ කාර්ය සිදුවනුෙය්
විද ත් රසායනික කමයකටය.ෛසල පාක්ප්ලාස්මා එකතුෙව් විද මාන සිදුරුවල ඇති තුනී පටලය
ෙවනස් වර්ගවල විද ත් ආෙරෝපණවලට පාරගම ෙනොෙව්.එම විද ත් ආෙරෝපණ අයන සාමාන
වශෙයන් ඇත්ෙත් ෛසල පාක්ප්ලාස්මාෙව් සහ ඒවටා ඇති ලිහිසි දව තුළ පාෙවමිනි.ෛසලපටල
තුළ ඒවා විෙව්කීව පසුවන අවස්ථාෙව් එය පවතිනුෙය් ධනාත්මක ආෙරෝපණ සහිතවය.ෙසෝඩියම්
අයන (Na+) ෙපොටෑසියම් අයන (K+) හා ක්ෙලෝරයිඩ් අයන (Cl-) විද ත් රසායනික ස්නායු ආෙව්ග
සම්ෙපේෂණයට සම්බන්ධ ෙව්.ෙමහි පතිඵලය ෙලසට බලාෙපොෙරොත්තුවනුෙය් විද ත් විභවයකි.
නැතෙහොත් පටල හරහා යෑෙම්දී ඇතිවන විවිධබවයි.ස්නායු ෛසලයක ඇතුළත පිටතට වඩා ඉතා
සියුම් සෘණාත්මක අයන ෙබොෙහෝ ඇත.ෙමය එහි උදාසීන විද ත් විභවයක් ඇතිවීම පිණිසය.118
ස්නායු ෛසල ආෙව්ග වාහක උත්ෙත්ජනය වන විට විද ත් ආෙරෝපණ පටල හරහා ගමන්
ගනී.එවිට උත්ෙත්ජිත ස්ථානවල පවතින ආෙරෝපණ ක්ෂයවී යයි.ෙම් විද ත් ආෙරෝපණ ක්ෂයවීම
පමාණවත් තරම් විශාලත්වෙයන් යුතුව සිදුෙව්.පටල ෛසලවල පාරගම තාව ක්ෂණිකව ෙවනස්
ෙව්.ෙමහිදී ෙසෝඩියම් අයන ෛසලතුළට ඇතුළු ෙව්.ෙම් අවස්ථාෙව් ෛසල පටලෙය් පිටත සෘණ
බව ඇතිවීම නිසා පිටත සමඟ විෂයානුබද්ධ සම්බන්ධයක් ඇති ෙව්.ෙම් ෙවනස බලපානුලබනුෙය්
ආෙව්ග වාහකෙය් යාබද ෙකොටසටය.ෙම් ෙහේතුව නිසා එම පටලය තුලින් ෙසෝඩියම් අයනවලට
ඇතුලට ගැලීෙම් පෙව්ශය සඳහා අවසර ලැෙබ්.ෙම් කියාවළිය ආෙව්ග වාහකය දිෙග් එහි පහළට
යළි යළිත් සිදුෙව්.ෙමය ස්නායු ආෙව්ගය(ජවන) ඇතිවීෙම් කියාවයි.ස්නායු ආෙව්ග හැමවිටම කියා
කරනුෙය් විභවතාවක් සහිතව බව දතයුතුය.අසමතුලිතාව තුළ නියුෙරෝනවල විභවතාව ඇතිවීම සිදු
ෙව්.මක්නිසාදයත් ආෙව්ග වාහක දිෙග් එකී එක් එක් පියවරක් පාසාම අභිනවෙයන් ස්නායු ආෙව්ග
ජනිතවන බැවිනි.සම්ෙපේෂණය අතරතුර එහි පමාණය ක්ෂයවී ෙනොයයි.119
ඇතැම් ස්නායු තන්තු මයලීන් වැස්ම (Myelin Sheath)යනුෙවන් හඳුන්වන ෙකොපුවකින්
පරිවරණය කරතිෙබ්.එම තන්තු මයලීනගත ස්නායු ෙලස වටහාගත හැක.ආසන්න වශෙයන් සෑම
මිලිමීටර් ෙදකකටම ගණ්ඨිය (Nodes)නමින් හැඳින්ෙවන සංෙකෝචනෙය්දී ෙමකී ආවරණය බාධා
ඇති කරවයි. ෙමම මයලීන් වැස්ම ඉතා තුනී ෙහෝ අවිද මානය.මක්නිසාද ගණ්ඨිෙයන් ගණ්ඨියට
ස්නායු තන්තු දිෙග් එක පිම්මට සන්නයන මයලීන තන්තුවලට වඩා මයලීන ෙනොවන තන්තුවලදී
ඉතා ෙබොෙහෝ සීඝගාමී වන බැවිනි.මයලීන වැස්ම උසස් වර්ගෙය් සත්වයින්ෙග් ස්නායු පද්ධතිෙය්
ෛනසර්ගික ගතිලක්ෂණවල පරිණාමනෙය් පශ්චාත්කාලීන සංවර්ධනයකි.ඇතැම්විට උපතින්
පසුව දක්වා සම්පූර්ණව ෙනොපවතින ෙමොළෙය් ෙබොෙහෝ ස්නායු තන්තු අතරින් මයලීන වැස්ම
පිළිබඳ ෙතොරතුර වූ ෙම් කරුණින් ඇඟෙවනුෙය් ෙම් මන්දගාමී පරිණතිය සමහරවිට ළඳරුවන්ෙග්
හැඟීම් හා චාලක කාර්යන් මයලීනයනය (Myelination)නැමැති කමික කියාවළියක් බවයි.120
සම්පර්ක සන්ධි අතරතුර පිහිටි නියුෙරෝන අතිවිශාල වැදගත්කමක් ඇත.මන්ද ඒවා එහිදී
කියාකරනුෙය් ආෙව්ග හටගැනීම හසුරුවන විදුලි යතුරක් පරිද්ෙදනි.එම හැසිරවීම පෙව්ශමාර්ග
හරහා යන ෙමකී වර්ග සියළු වර්ගවලට අයත් ස්නායු කියාවල ආෙව්ග පහසුකිරීම, නිෙෂේධනය,
සමාෙයෝජනය සහ සෙමෝධානය යන සංස්කරණයන්ට අනුව යළි සකස්කළහැක.එක් තනි ස්නායු
සම්ෙපේෂණයක් ආෙව්ගයක් නැතෙහොත් දැවීමකි.ආෙව්ග ළඟාවූ විට, එය ශක්තිමත් හා පමාණවත්
බවට පත්ෙව්.මන්ද එහි ආෙව්ග වාහක ෙමයට පූර්වෙයන් පැවති සියල්ල සම්ෙපේෂණය ෙනොකරන
බැවිනි.මින් අදහස්වනුෙය් සියළු කියා සිද්ධාන්ත වීම ෙහෝ ෙනොවීම නියුෙරෝන අනුගමනය කිරීමයි.
ස්නායු දැවීම් එක් තනි සංක්ෙෂේපයක් බවද අනිත ෙව්ගවත් සිදුවීම් බවද එෙමන්ම තත්පරෙයන්
දසදහස් කීපයකින් එකක් පමණ කාලයක් සඳහා එය එවිට තාවකාලික අකියව පවතින බවද වටහා
ගත හැක(ඉන් පැවෙසනුෙය් ෙම් අවස්ථාව තාපසහ අවිධියක් බවයි).කියාෙව් පමාණය විභවතාවය
මත තීරණය වන නියතයකි. එය එක්වරක් ආරම්භව එය සියළුම මාර්ග දිෙග් ආෙව්ග වාහකෙය්
සිට සම්පර්ක දක්වා පහළට ගමන්ගනී. නමුදු නියුෙරෝන තීරක දැවීම් ෙහෝ විභවතාෙව් ඒ තරාතිරම
අනුශාඛිකා ෙහෝ ෛසල ෙද්හ නිසා වර්ගෙව්.(සියල්ල ෙහෝ කිසිවක් ෙනොවන විභවතා කිසියම්
34

35. පමාණයක් වියහැකි නමුදු). ෙවනත් නියුෙරෝන මඟින් සම්පර්ක කරා යන උත්ෙත්ජන වලින් සහ
ඒවාෙය් පැමිෙණන කියා වර්ගෙය් මුළු එකතුව සමඟ ෙනොෙයක් පමාණවල ෙම් වර්ග කළ විභවතා
ෙපේරණයෙව්.ඒවා පැමිෙණන විභවතාබවට පත්වන විට ඇති තරම් විශාල ෙව්.එය පමාණවත් තරම්
ජනනය ෙව්. ෛසල ෙද්හ තුළ විධෘවණෙය් සිට සියල්ල ෙහෝ ආෙව්ග වාහකය දිෙග් පහළට එවිට
යන විභවතා කියා කිසිවක් ෙනොමැතිබවක් ෙපේරණය ෙව්.විභවතා වර්ගකළ විට,විභවතා කියාවල
පර්යන්ත විසර්ජනයට ළඟාෙනොෙව්.එවිට කිසිදු කියාවක් දක්නට ෙනොෙව්.ෙතොම්සන්(Thompson)
විසින් 1967 දී ස්නායු ෛසලවල කියාවලිෙය් සකස්වීෙම් සිට නිශ්චය දක්වා වර්ගකෘත විභවතාෙව්
සමරූපතාවක් ෙසොයා ගන්නා ලදී.එහිදී නියුෙරෝනවල නිශ්චිත දැවීම්වලට බඳුන් වූ ෙහෝ එෙසේ
ෙනොවූ සියළු පැමිණි කියා සහ ෙම් කියාවර්ගවල මුළු එකතුව සලකාබලන ලදී.121
කිසියම් කියා විභවතා පමාණයක සිට පවතින ස්ථායිබව මින් අදහස්ෙව්.උත්ෙත්ජනෙය්
පබලතාව සමඟ එය විචලනයවීම එයින් අදහස් ෙනොෙව්.උත්ෙත්ජන පබලතාව පිළිබඳ ෙතොරතුරු
එමඟින් හුවමාරු ෙව්.ශක්තිමත් උෙත්ත්ජනවලට පෙත ක (ෙක්වල)නියුෙරෝන විශාල සංඛ ාත
වලින් දැවීමට සහ දුර්වල උත්ෙත්ජනවලට වඩා ෙබොෙහෝ නියුෙරෝන ෙපළඹවීමට හැක.ස්නායුවල
කියාකාරීත්වය හා චර්යාව අතර සබඳතා පිළිබඳ පර්ෙය්ෂණාත්මක අධ යන සිත්ගන්නා සුළුවු නව
විෂය ක්ෙෂේතයකි. ස්නායු සංඥා පිළිබඳ විද ත් කියාකාරීත්වය විෂ්කම්භය අඝලකින්1/50 000 එක්
ෙකොටසකටත් වඩා ඉතා කුඩාවූ මයිෙකෝඉෙලක්ෙටෝඩයක්තුළ (Microelectrode) ගබඩා කළහැක.
සතුන්ෙග් ෙමොළෙය් විවිධ පෙද්ශවල ෙරෝපණයකරඇති ෙබොෙහෝ මයිෙකෝඉෙලක්ෙටෝඩ මඟින්
ස්නායු ෛසල සුවිෙශේෂිත උත්ෙත්ජනවලට දක්වන පතිචාර නිශ්චය කළහැක(සතුන්ෙග් සිරුෙර්
නිශ්චිත ස්ථානයක් ස්පර්ශකිරීම වැනි).නැතෙහොත් සතුන්ෙග් ෙම් නියුෙරෝන ඇවිලීම ෙබොෙහෝ
දක්ෂ නව කාර්යභාර ඉටුකිරීෙම්වූ ඉෙගනුමක් බවකට පත්ව ෙවනස්වනුෙය් ෙකෙසේදැයි අවෙබෝධ
කළහැක.ඉෙලක්ෙටෝන අණ්වීක්ෂයකින් ස්නායු පටක පරීක්ෂා කිරීෙම්දී එය ගණනය කළහැකිබව
හා සම්පර්ක මැණිය හැකිබව ෙපෙන්.නූතන අධ යනවලින් ෙපන්වාෙදනුෙය් සම්පර්ක ෙවනස්වීම
ද්විවිධ සංඛ ා හා පමාණාත්මක සතුන්ෙග් පූර්ව අත්දැකීම්හි ෙම් පතිඵල මත රඳාපවතින බවයි.122
එෙමන්ම තවම පුෙරෝගාමී අවස්ථාෙව් පවතින ෙම් පර්ෙය්ෂණ ඉෙගනීෙම් පතිඵල ෙලස
ෙමොළෙය් සිදුවන ෙවනස්කම් අවෙබෝධ කරගැනීෙම් යතුර ෙලස සැලකිය හැක. ව වච්ෙඡ්ද
විද ානූකූල සංඛ ා සහ යමක් මතක තබා ගැනීමට ෙබොෙහෝ දිගු කාලසීමාවකට අෙප් හැකියාව
සඳහා වූ සම්පර්ක වාර්තාෙව් ව හාත්මක ෙවනස්කම් එමඟින් අවෙබෝධ කළ හැක.ස්නායු ෛසල
සම්පර්කයකදී සෘජුව සම්බන්ධවී නැත.ස්නායු ආෙව්ග ෙව්ගවත්ව ගමන් කිරීෙම්දී ඒ හරහා ඉතා
ස්වල්ප පරතරයක් පවතී.එෙමන්ම ස්නායු පද්ධතිෙය් පෙද්ශ කීපයකම සිට විද ත් කියාකාරීත්වය
එක් නියුෙරෝනයක් මඟින් උත්ෙත්ජන ෙවනත් නියුෙරෝනයක් ෙවත අපමාදව ෙයොමුවීෙම්දී එබඳුවූ
සිද්ධියකදී සම්ෙපේෂණ නිෙයෝජිතෙයකු ෙලස ෙබොෙහෝවිට රසායනික දව වල ෙසේවාව ලබාගනී.ඒ
රසායනික දව ගබඩාකර තැෙබනුෙය් ආෙව්ග වාහකෙය් අග පිහිටි ඉතා කුඩා බිබිලිවලය.ස්නායු
ආෙව්ග ඒෙවත ලඟාවීෙමන් පසුව එකී සම්පර්ක පරතරය හරහා යෑම සඳහා නිදහස් කරනතුරු එම
කුඩා බිබිලිවල ඒවා තැන්පත්ව පවතී.123රසායනික දව සම්ෙපේෂණය ෛසල ෙවත පැමිෙණන
රසායනික පතිගාහක සමඟ සම්බන්ධවී පවතී. ෙම් රසායනික පතිකියාව පටල පාරගම තාව සහ
එහි සිට පටල විභවතාව අඩුකිරීම දක්වා වර්ධනයෙව්.ෙමය විධෘවණය (Depolarization)නමින්
වර්ග ෙකෙර්.එමඟින් නියුෙරෝන පතිගාහක විසර්ජනයවීම පමාණාත්මකව බලවත් වියහැක.124
ෙමවැනි සම්පර්ක වර්ග ෙදකක් ෙපන්නුම් කළහැක.එනම් පතිජානාත්මක (Excitatory)හා
පතිෙශේධාත්මක(Inhibitory)ය.පතිජානාත්මක සම්පර්කෙය්දී නිපදවන කියාකාරීත්ව විභවතාව බඳු
සමාන දිශාවකට ෙයොමුගතවීම් සහිත නියුෙරෝන ෙවත පැමිෙණන පටලෛසල විභවතාෙව් ඇති
රසායනික සම්ෙපේෂණ නිදහස්වීම සිදුවනුෙය් සියුම් වර්ගීකෘත හුවමාරුවක් ෙලසය. ෙම් විධෘවණය
තුළදී පමාණවත් තරම් විශාල ෛසල දැවීම් සියල්ල සහිතව ෙහෝ රහිතව කියාකාරීත්ව විභවතාව
ෙසසු ෛසලවල ආභාෂය දක්වා එහි ස්වකීය ආෙව්ග වාහකය දිෙග් පහළට ගමන්ගනී.සෘණාත්මක
35

36. සම්පර්ක කියාකරනුෙය් සමානකම් සහිතවය.නමුදු පතිවිරුද්ධ ෛශලියකිනි.රසායන සම්ෙපේෂණ
ෙමෝචනය වනුෙය් පතිෙශේධන සම්පර්කයක් නිපදෙවන පරිදි කුඩා පමාණවලිනි.පටලතුළට පැමිණි
නියුෙරෝනවල විභවතාව පතිවිරුද්ධ දිශාවට කියාකාරීත්ව විභවතාව නිසා ඒ කුඩා පමාණ ෛසල
හුවමාරු කරනු ලබයි.ස්නායු දැවීම්වල සිට පතිෙශේධන සම්පර්කය දක්වා ෙම් සංක්ෙෂේප කාලසීමාව
අතරතුර එය සැලකිය යුතු තරම් ෙබොෙහෝ විවිධතා ෙගොනුකරනු ලබයි.සිහිතබාගත යුතුවනුෙය් ෙම්
එක් නියුෙරෝනයක් ෙහෝ ෙසසු නියුෙරෝනවල සිට අනුශාඛිකා සමඟ සම්බන්ධබවයි.ෙමකී සම්පර්ක
කීපයක් පතිජානාත්මක විය හැක. එෙසේම කීපයක් පතිෙශේධනාත්මක විය හැක.පතිජානන හා
පතිෙශේධන උත්ෙත්ජනවල නිත අභ න්තර කියාකාරීත්ව නිශ්චය කළහැක්ෙක් යම් ෙමොෙහොතක්
තුළදී කියාකාරීත්ව විභවතා සියල්ල ෙහෝ කිසිවක් රහිතව නියුෙරෝන ලබාදීම නිසා දැවීම් උපදවිය
හැකි බවයි.125
පතිජානන සම්පර්ක නිසා ෙමොළය මුළුමනින්ම ශාන්ත ෙව්.එවිට කිසියම් අරමුණකට
ෙයොමු වූ පතිජානන උත්ෙත්ජන මඟින් ඉක්මනින් ෙගොඩනැඟී ෙපළඹවියහැකි නියුෙරෝන සංඥා
නිසා කිසියම් උත්ෙත්ජනයක් ඇතිෙව්.එමඟින් අපස්මාර ෙරෝගිෙයකුෙග් හදිසි ආබාධයකදී ෙමන්
ෙමොළෙය් නියුෙරෝනවල අති විශාල විසර්ජනයක් ඇතිවිය හැක.ෙමොළෙය් කෘත නියම ෙලස සිදු
වීම සඳහා පතිජානන හා පතිෙශේධන සම්පර්කවල සමතුලිතතාව මනාව පැවතිය යුතුය.පතිජානන
හා පතිෙශේධන සම්පර්ක වල සංකීර්ණ සංවිධානය සඳහා පදනම් වී ඇත්ෙත් ඉෙගනීම, මතකය හා
සිතිවිලි ආදීෙද් පිළිබඳ සිදුවීම් යථාවත් කරගැනීම්ය.රසායනික දව ෙවනස්කම් මඟින් ඇති කරන
ස්ථානය ඉතා සූක්ෂම පමාණයකි.ශක්තිය සම්බන්ධ ෙකෙරනුෙය් ෙවොට් එකකින් බිලියනයකිනුත්
එකක් පමණ වන පමාණෙය් ස්නායු දැවීම් සමඟය.ඒ සමඟ මානව ෙමොළයතුළ එබඳු නියුෙරෝන
බිලියන 10 ක් ඇත.සෑම නියුෙරෝනයක්ම කියාකාරීත්වය බාරගැනීමට ඇවැසි උත්ෙත්ජන(එය දෘඩ
වශෙයන් යැයි සැලකිය හැක) ලබාදී සමස්ත ෙමොළයම කියාකිරීමට නම් ශක්ති සැපයුම ෙවොට්10
ක් පමණ අවශ ය. ෙමබඳු සංකීර්ණ කියාකාරී යාන්තණයකට ෙමය අපූර්ව අවම මට්ටමක ශක්ති
අවශ තාවයකි.126
රසායනික සම්ෙපේෂණ කීපයක් ෙසොයාෙගන තිෙබ්.නමුදු ෙපෙනන අන්දමට ෙසස්ස තවම
ෙසොයාෙගන නැත.ඇසිටිල් ෙකෝලීන් (Acetylcholine)සෑම සම්පර්කයකම රසායනික සම්ෙපේෂණ
සඳහා ඇවැසිවන අස්ථි මාංශෙප්ශී තන්තු අසලවූ නියුෙරෝන ආෙව්ග වාහක අගවල ඇති රසායනික
දව යකි.එනිසා එය මාංශෙප්ශී සංෙකෝචනය සඳහා සැලකිය යුතු කාර්යක් ඉටු කරයි.(එෙසේම එය
ස්නායු පද්ධතිෙය් ෙවනත් සම්පර්ක අතර සම්ෙපේෂණය කාර්ය සඳහාද උපකාරී ෙව්) සමහර ඖෂධ
ඇසිටිල් ෙකෝලීන්(ACh)නිදහස්වීම වළක්වයි.එහි පතිඵලවනුෙය් මාංශෙප්ශී අංශභාගය බඳු අසාධ
ආබාධ ඇතිවීමයි.ෙමබඳු ඖෂධයකට නිදසුනක් ෙලස ෙබොටුලිනස් ෙටොක්සීන් (Botulinus Toxin)
දැක්වියහැක.අහිතකර අයුරින් ටින්කළ ආහාර වර්ගවලින් ෙම් විෂ රසායනය ශරීරගත වියහැක.
මාංශෙප්ශී අකර්මණවීම නිසා ශ්වසනය දුබලවීෙමන් අංශභාගය ඇති ෙව්.ෙම් නිසා ඇතිවන ෙරෝගී
අසාධ බව නිසා ෙකෙනකු මරණයට පවා පත්විය හැක.කිවාෙර ; ශාකවලින් ලබාගන්නා සාවයකි
(Curare) හලාහල විෂකි.ෙමය දකුණු ඇෙමරිකාෙව් හා ඉන්දියාෙව් ඊතල තුඩු සඳහා ඇතැම් අය
භාවිතා කරති.ස්නායු සන්තක ෛසල කරා යැෙවන පතිගාහක ඒ ස්ථාන ෙවත ළඟාවීම වැළැක්වීම
ඇසිටිල් ෙකෝලීන්වල කාර්යභාරයයි.එහි පතිඵලය අංශභාගයට පත්වීමයි.සමහර ස්නායු වායු වර්ග
අංශභාගී ෙරෝගී තත්වෙය් සුබසාධනය සඳහා සංවර්ධනයවී ඇත.එමඟින් එක්වරක් ස්නායු දැවූ
සාමාන ෙයන් අකියාකාරී ඇසිටිල් ෙකෝලීන් එන්සයිම (Acetyl cholinesterase) විනාශ ෙකෙර්.
ෙම් කියාවළිය මඟින් අනාගතෙය්දී සම්පර්ක සම්ෙපේෂණයට බාධාකරවිය හැකි ඇසිටිල් ෙකෝලීන්
එකී ස්ථානවලින් බැහැර කිරීම සිදුෙව්.127
සමහර මෙනෝභාවයන් ඖෂධ නිසා ෙවනස්ෙව්.සහන ඔසු (ටැංකිලයිසර් ; tranquillizers
සහ LSD ෙමන් ) සම්පර්ක කියාකාරීත්වෙය් එබඳු ආෙව්දන ෙවනස්කම් නිර්මාණය කරගන්නා
බව ෙපෙනන්නට තිෙබ්. සහන ඔසුවක් වූ ච්ෙලෝෙපොමසින් (Chlopromazine) මඟින් සම්පර්ක
36

37. සම්ෙපේෂණෙය්දී ෙනොෙරපිෙනපින් (Nor epinephrine) නිදහස්වීම වළක්වනු ලැෙබ්.එමඟින් එය
හරහා ඇතැම් පණිවුඩ ගමන්කිරීමට ඉඩහැෙර්.LSD ඊට සමාන සංයුතියක් ඇති ස්නායු සම්ෙපේෂණ
කාර්යෙය්දී ෙසරෙටොනින් (Serotonin) නිකුත් ෙකෙරන රසායනිකයකි. ෙසරෙටොනින් ෙමන් එහි
කියාකාරීවීෙම් ලක්ෂණ ෙපන්වීම සහ ෛසල අධිකව උත්ෙත්ජනයවීම නිශ්චිතව ෙමොළ ෛසල
තුළ LSD කමෙයන් වැඩිවීම එය හැඟීම්වලට බලපාන බව ෙපන්වන වැදගත් සාධකයකි. 128
ෙමොළ ව හෙය් සංජානන ෙවනස්වීම නිසා ෙමබඳු ඖෂධ ගත්විට ඇතිවන දැනීම් අසාමාන
ස්වභාවයක් ගනී.එෙසේම ෙමය වින්දනාත්මක තත්වයක් ෙනොෙවතත්,ඇතැම් අය ෙමබඳු මානසික
පසුබිමක් තුළ ඇතිවන විකෘති සංජානන හා මෙනෝවිකෘතීන් වින්දනයක් ෙසේ සලකා ඊට ඇබ්බැහි
ෙවති.ෙමොළෙය් සමතුලිතව පැවතිය යුතු රසායනික දව අසමතුලිතතාවයට පත්වීම නිසා ෙමබඳු
ඖෂධ වර්ගවලට ඇබ්බැහිවූවන් ඉන් මුදවාගැනීම තරමක් අසීරුය.සිහිෙයන් සිටීමට වඩා විකෘති
මානසික මට්ටමින් ආශ්වාදයක් ලැබීමට ෙයොමුවීම හානිකරය.සිහිෙයන් කටයුතු කිරීමට නම්
පවතින යථාර්ථය පිළිබඳ අවෙබෝධය හා එම අවෙබෝධය දරාෙගන කටයුතු කිරීමට විශාල
ෛධර්යක් අවශ ය.129
තාක්ෂණික ඥානය හා නූතන විද ාව කමෙයන් දියුණු ෙවත්ම ජීව විද ාෙව් වපසරිය පවා
ඊට අනුගතව කිසියම් පුළුල්වීමකට ලක්ව තිෙබ්.විෙශේෂෙයන්ම නූතන යුගෙය් ඇතිවී තිෙබන
තාක්ෂණික දියුණුව භාවිතා ෙකොට සිදුකරන විවිධ පර්ෙය්ෂණ මඟින් නව ජීව විද ාත්මක කරුණු
අනාවරණය වී තිෙබ්.විෙශේෂෙයන්ම මානවයාෙග් බුද්ධි විකාශයට ෙබෙහවින් වැදගත්වන ජීව
විද ාත්මක කරුණු රැසක් සංජානන පැතිකඩ යටෙත් ෙසොයා ෙගන තිෙබ්.මානවයා ෙසසු සත්ව
වර්ග අතරින් සුවිෙශේෂී ස්වභාවයක් ගනු ලබන්ෙන්ද ෙමකී ෛජව විද ාත්මක පසුබිම නිසාය. ෙසසු
සත්ව විෙශේෂවලට වඩා නිර්මාණශීලී බවින් මානවයා ඉදිරිෙයන් සිටී.නිර්මාණශීලී බව නම් මනසට
ලැබී ඇති දත්ත සංවිධානාත්මකව ෙපළ ගස්වා එතුළින් නව හැඩතල මතු කරවීමයි. ෙමය
බුද්ධිමත් බෙව් ආෙව්ණික ලක්ෂණයයි.කිසි දිෙනක මානව නිෂ්පාදිත පරිගණක යන්තයකට ෙහෝ
ෙවනත් කිසිදු සත්වෙයකුට මානවයාෙග් සුවිෙශේෂී වූ බුද්ධි හැකියාව අභිබවා යා ෙනොහැකිවීෙම්
රහස ඇත්ෙත් ෙමතැනය.බුද්ධිය පිලිබඳව මෙනෝවිද ාත්මක අර්ථකථනය වනුෙය්ද නිර්මාණශීලී
බවම බුද්ධිය බවයි.ඒ මිස විවිධ විෂයගත දැනුම ෙහෝ තාර්කික හැකියාව බුද්ධිය ෙනොෙව්.
ෙනොඑෙසේනම් පරිගණකයට එබඳු මිනිස් හැකියාවන් අභිබවා යා හැකිවීමට ඉඩකඩ තිබිණ.මන්ද
පරිගණකයක මතක ධාරිතාව අනුව විවිධ විෂයගත දැනුම හා තාර්කික හැකියාව එෙසේම ක්ෂණික
විශ්ෙල්ෂණ හැකියාව විවිධ ස්වරූපයක් ගන්නා බැවිනි. ඇතැම්විට වැඩිදියුණු කරන ලද
පරිගණකවල එබඳුෙද් සිදුකිරීෙම් හැකියාව නුදුරු අනාගතෙය් යම් දිෙනක මානව හැකියා අභිබවා
ෙපරට පැමිණිය හැකි වුවද නිර්මාණශීලීත්වය එෙසේ පරිගණකයකට කිසි දිෙනක ලබාගත හැකි
ෙදයක් ෙනොෙව්.නිර්මාණශීලීත්වය ඇතිවීමට ෙමොළෙය් ඇති අධික මතක ධාරිතාවද ඉවහල්වී ඇත.
මානව ෙමොළයට සරිලන අන්දමින් මතකය හා ස්වයංකියාකාරී මට්ටමකින් කියාත්මකවීමට කිසිදු
යන්තයකට ෙනොහැක.නියුෙරෝන අතර ෙව්ගවත්ව සිදුවන රසායනික දව පතිකියාව මඟින් සිහිය,
මතකය, ස්මරණය ආදී මානසික කියාකාරීත්වයට අදාළ ෙබොෙහෝ ෛජවීය කියා පාලනය ෙව්.130
නූතනෙය් මිනිසුන් පරිගණකෙයන් විවිධ නිර්මාණශීලීෙද් සිදුකරවා ගන්නාබව පැහැදිලිය.
නමුදු ඒ සියල්ල නිෙයෝග ෙලස ෙහෝ පරිගණක මෘදුකාංග ෙලස ෙහෝ ෙමෙහයුම් පද්ධති ෙලස ෙහෝ
පරිගණකයට එබඳු ෙද් ඊට පූර්වෙයන් ඇතුළත්කර ඇති දත්ත පමණි.පරිගණකය සිදු කරනුෙය් ඒ
දත්ත අතරින් ලැබී ඇති නිෙයෝගවලට අනුකූල දත්ත ෙතෝරා ෙවන්කර ඒ අනුව අදාළ කාර්යය ඉටු
කිරීම පමණි. මානව නිෙයෝග ක්ෂණිකව ඉටු කිරීෙම්දී ෙව්ගවත් බව අතින් නම් පරිගණකය ඉතාම
ඉදිරිෙයන් සිටින බව සත යකි.නමුදු ඒ ෙව්ගවත් බව නිර්මාණශීලීත්වය ෙනොෙව්. මිනිෙසකු සතුව
පවතින නිර්මාණශීලී හැකියාව මිනිස් ෙමොළෙය්ම විශ්මිත ස්වභාවයක් පමණි.යන්තයකට කිසිදින
එබඳු විශ්මිත හැකියාවක් අත්පත් කරගත ෙනොහැක.එෙසේම ඒ හැකියාව අභිබවා යා ෙනොහැක.එය
මානව සංජානනයටම සුවිෙශේෂීවූ ලක්ෂණයකි.ෙමෙසේවනුෙය් මානව සංජානනෙය් ජීව විද ාත්මක
පසුබිම නිසාය.ස්නායු තන්තු දිෙග් සම්ෙපේෂණය වන ස්නායු ආෙව්ග දුරකථන විද ත් තරංගයක්ව
37

38. ගමන්කරන අතර ඊට අමතරව රසායනික පතිකියාවක් තුළින් අවසාන පියවර සම්පූර්ණ කරයි.ෙම්
ෙහේතුව නිසා ස්නායු තන්තු අතර පණිවුඩ සම්ෙපේෂණය ෙනොසිතිය හැකි ෙසේ අතිශය ෙව්ගවත්ය.ඒ
ෙව්ගවත්බව පරිගණකයකට කිසිදිෙනක අත්පත් කරගත ෙනොහැක.ඊට ෙහේතුව පරිගණකය දත්ත
හුවමාරු කරගනුෙය් හුෙදක් විද ත් සංඥා සම්ෙපේෂණයක් ෙලස පමණක්වීමයි.නියුෙරෝනවල අධික
පෙව්ගකාරී ස්වභාවකට තරංග සම්ෙපේෂණයට පත්විය ෙනොහැක.එෙසේම ස්මරණය,මතකය බඳුෙද්
පවා සීමාසහිතවී ඇත්ෙත් ඒවා හුෙදක් විද ත් තරංග සම්ෙපේෂණයට පමණක් සීමාවී ඇති නිසාය.131
ෙම් කරුණු මානව සංජානනය පිළිබඳ ෙබොෙහෝ වැදගත්කමක් ගනුලබන බව පැහැදිලිය.
ෙම් යටෙත් සෘජුව මිනිසුන් භාවිතාෙකොට කරන පර්ෙය්ෂණ ෙමන්ම පූසන්,මීයන් වැනි සතුන්
භාවිතාෙකොට සිදුකරන පර්ෙය්ෂණද සංජානන ෙක්‍ෂේතෙය්ලා සුවිෙශේෂීෙව්.132පූසන් භාවිතාකර සිදු
කරනු ලැබූ සංජානනය සම්බන්ධ ෙබොෙහෝ පර්ෙය්ෂණවල පතිඵල මානව සංජානන ෙක්‍ෂේතෙය්
දැනුම වර්ධනය කරගැනීමට ආධාරවී තිෙබ්.ෙමහිදී පූසන්ෙග් ෙමොළෙය් ස්නායු තන්තු හා බද්ධවන
පරිදි ඈඳුනු ඉෙලක්ෙටෝඩ මඟින් පූසන්ෙග් ෙමොළෙය් විවිධ පෙද්ශවල කියාකාරීත්වය සටහන්
ෙකොට තිෙබ්.ෙමහිදී ෙමොළෙය් ඇතැම් පෙද්ශවලට යවන ලද ඉතා සියුම් ඉෙලක්ෙටෝන මඟින් එම
පෙද්ශ උත්ෙත්ජනයකට ලක්කර විවිධ සංජානනය අත්දැකීම් විඳගැනීමට සලස්වා තිෙබ්.ෙමහිදී
ෙමොළෙය් හඳුනාගනු ලැබූ විවිධ පෙද්ශ පන්සීයකට වඩා වැඩි පමාණයකට විවිධ ස්නායු සංෙව්ද
සම්ෙපේෂණ තරංග මඟින් විවිධ ස්වරූපෙය් උත්ෙත්ජන හා සංජානන ලබාෙදන බව ෙසොයා ගන්නා
ලදී. ෙමකී සංජානනවලට සාෙපක්ෂකව එම සතුන්ෙග් ආෙව්ගශීලීබව, හැඟීම්වලට පතිචාර දැනීම්
ස්වභාව ආදිය සමාන හැඩතල ගන්නා බව පැහැදිලි විය.ඉෙලක්ෙටෝඩ මඟින් පූසන්ෙග් ෙමොළෙය්
කිසියම් නිශ්චිත ස්ථානයකට උත්ෙත්ජනයක් ලබා දුන්විට ෙකෝපය දනවන පරිදි පතිචාර දක්වන
ලදී. එෙසේම ෙවනත් ස්ථානයකට උත්ෙත්ජනයක් ලබා දුන්විට සතුටද ඇතිවූ බව ෙපන්වන ලදී ෙම්
ආකාරයට ෙමොළෙය් හඳුනාගන්නා ලද විවිධ ස්ථාන විශාල ප්රමාණයක් ඉෙලක්ෙටෝඩ මඟින්
ඉහත දක්වන ලද ආකාරයට උත්ෙත්ජනය කර කාංසාව,බිය,දුක,කාමාශාව හා ෙව්දනාව බඳු හැඟීම්
ඇති කිරීමට පියවර ගන්නා ලදී.මානව ෙමොළයට මීට සමාන ආකාරයට උත්ෙත්ජන සඳහා
සුවිෙශේෂ වූ පෙද්ශ මඟින් පතිචාර සන්නිෙව්දනය කරනබව පැහැදිලි විය. මානව ෙමොළය තුළද
සතුට, දුක, ෙකෝපය හා රාගය බඳු විවිධ හැඟීම් සඳහාම ෙවන්වූ නිශ්චිත පෙද්ශ ඇති බව
ෙසොයාගන්නා ලදී.133
මානවයන්ෙග් උත්ෙත්ජන පතිචාරය සඳහා ෛජව විද ාත්මක බලපෑම නිරීක්ෂණය කිරීම
සඳහා පර්ෙය්ෂණාගාර මට්ටම්වලදී මීයන් වැනි සතුන් ෙයොදවා කරනු ලැබූ පර්ෙය්ෂණ ඇත.හැඟීම්
හා උත්ෙත්ජන අතර මානව පතිකියාවල ස්වභාවයට අනුරූප තත්වයක් ෙමහිදී ඇතිෙව්.එනම්
ෙපොදුෙව් සියළු සතුන් උත්ෙත්ජනවලට දක්වන පතිචාරය මානවයාටද ෙපොදු බැවිනි.එමනිසා
මානව සංජානන ක්ෙෂේතෙය්ලා ෙමබඳු පර්ෙය්ෂණ මඟින් එළෙඹන නිගමන අතිශයින් වැදගත්ෙව්.
සා පිපාසාව මානවන් ඇතුළු සියළු සතුන්ට ෙපොදුය.එම නිසා උත්ෙත්ජන පිළිබඳ පර්ෙය්ෂණ සිදු
කිරීෙම්දී කුසගිනි තත්වය ෙබොෙහෝවිට භාවිතාෙව්.ෙමහිදී කුසගින්න සඳහා මීයා දක්වන පතිචාරය
භාවිතා කර තිෙබ්.ආහාර දැකීම නිසා මීයාෙග් ෙඛ්ට ගන්ථි වලින් වැගිෙරන ෙඛ්ටය එක්තැන්කර
ඒවා පමාණාත්මකව මැන බැලීම සඳහා පිළිෙයළ කරන ලද පර්ෙය්ෂණාගාර කූඩුවලට දැමූ මීයන්
පර්ෙය්ෂණයට ලක්කර තිෙබ්. එෙලස කූඩුවකට දැමූ මීෙයකුට යම් නිශ්චිතවූ ෙවලාවක ආහාර
සපයනු ලැබූ අතර එහිදී නිශ්චිත ෙව්ලාව ළඟා වීෙම් දී මීයා ආහාර බලාෙපොෙරොත්තුවූ අන්දම
දක්නට ලැබිණ.ආහාර ගැනීමට නියමිත ෙව්ලාෙව්දී මීයාෙග් ෙඛ්ට ගන්ථිවලින් ෙඛ්ටය ශාවයවන
ආකාරය දක්නට ලැබිණ.තවත් වරකදී කුසගින්ෙන් තබනු ලැබූ මීෙයකුට ආහාර සැපයීමත්
සමඟම සීනූ නාදයක්ද ශවණය වන්නට සලස්වනලදී.පසුව ආහාර ෙනොමැතිව සීනු නාදය ශවණය
වීමට සැලැස්වූවද ෙඛ්ටය ශාවයවීම සිදුවනු දක්නට ලැබිණ. මින් පැහැදිලිවී ඇත්ෙත් ස්වභාවික
අවශ තා වන කුසගින්න බඳු උත්ෙත්ජන තත්ව උපෙයෝගීෙකොට කිසියම් සෙතකුහට ඉගැන්වීමක්
කළහැකි බවයි. නැතෙහොත් යමක් පිළිබඳ දැනුම ලබා ගන්නා බවයි.එෙසේම සංජානන කියාවලිය
සඳහා අවශ වන දව ෙය් ෙවනස්වීමක් සිදුවුවද ඒ සඳහා මුල් පතිචාරයම දක්වන බවයි.134
38

39. 1.6.මානව සංජානනය හා විඥානය
විඥානය (Consciousness)සරළව අර්ථ දක්වන්ෙන් නම් එය සිහි කල්පනාවයි. යම්
අෙයකු තුළ සිහිය ඇති බව හා නැතිබව සංජානනෙය්දී ඉතා වැදගත්ෙව්.සංජානන කියාවලිය නිසි
පරිදි සම්පූර්ණවීම සඳහා සිහිය අත වශ කරුණක්වී ඇත.මන්ද ෙකෙතක් සංජානනයට සම්බන්ධ
ඉන්දියන් නිසි පරිදි කියාකළද, බාහිර පරිසරය මඟින් ලබාගන්නා සංෙව්ද පිළිබඳ සිහිය නැතිවීම
නිසා සංජානනය සිදුෙනොෙව්.එම නිසා සංජානනෙය්දී පධානතම අවශ තාව සිහිය ෙසේ හැඳින්ෙව්.
මන්ද අසිහිෙයන් සංජානනය කළ ෙනොහැකි බැවිනි. සාමාන ෙයන් සංජානනය සිදුවීමට අවධානය
අත ාවශ ය.අවධානය ෙනොමැතිවීම ෙහෝ අඩු අවධානය නිසා සංජානන අවස්ථා මඟහැරී යාමටද
ඉඩ තිෙබ්.කිසියම් අරමුණක් ඉන්දියන් හා ස්පර්ශවී පවතින නමුදු අරමුණු ගැනීෙම් කියාවළිය සිදු
වනුෙය් සිහිය නිසාය.ෙම් නිසා සිහිය සංජානනෙය්දී ඉතා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකරයි.එෙසේම
සංජානන අධ යනෙය්දී ෙලෝකය හරහා විවිධ සංෙව්දන ලබාගැනීෙම්දී සාමාන අවදිෙයන් සිටින
මට්ටම් වලදී සිහි නුවෙණ් ගති ස්වභාවය පිළිබඳ ෙබොෙහෝ ෙද් ඉෙගනීමට ලැෙබ්.135විඥානය
පිළිබඳ ගැටළු කීපයක් ෙමහිදී අවධානයට ෙයොමුෙව්.පධාන වශෙයන් ඉන් විෙශේෂිත පශ්නය නම්
හීනවීම, විකෘතවීම, ෙනොපැහැදිලිබව ෙහෝ පමණක් ෙනොව විකසිත සිහි නුවණ හා බැඳී පැවතීමයි. (
සයනය කිරීෙම් සිට පහර්ෂයට පත්වීෙම් අත්දැකීම දක්වා පරාස මැනීම සඳහා )136
මෙනෝවිද ාව වූ කලී එක්තරා විඥාන අධ යනයකි.විඥානය මඟින් විවෘත අතරක් නැති
(සාංදෘෂ්ටික) නිරීක්ෂණ බඳු ෙද් පතිගහණය කරනු ලබයි.ගෙඩොලක් පා ඇඟිලි මත අත්හෙලොත්
එමඟින් ඇතිවන පීඩාව අවෙබෝධ කරගත හැක.එවිට ඇතිවන ෙව්දනාව පිළිබඳ දැන ගැනීම සඳහා
සුවිෙශේෂී අවස්ථාවක් ඇතිෙව්.ඊට සමාන තවත් ෙදයක් නම් තද ආෙලෝකය ෙදස බලා සිට
අනතුරුව ෙදෙනත් වසාගත්විට විවිධ වර්ණවත් රූප අතරක් නැතිව දර්ශනය වියහැක.ෙමබඳු
කියාවළි විස්තර කිරීෙම්දී විඥානය ඉතා වැදගත්ෙව්.එෙසේම ෙම්වා විඥාන සිද්ධාන්ත ෙලසද
හැඳින්විය හැක.ෙම් සංෙව්දනතුළදී විඥානෙව් විවිධ පැතිකඩ පිළිබඳ දැනුමක් ලැෙබ්. මුල්කාලීන
චර්යාවාදෙය්දී මෙනෝවිද ාවද ෙසසු විද ා ක්ෙෂේත හා සමාන විය.අන්තර් අවෙලෝකන වාර්තා
පතික්ෙෂේප කර(විඥාන අත්දැකීම් පරාවර්තනය කරන)සැලකින.නමුදු විඥාන සිද්ධාන්ත අධිකව
ව ාප්තව පැවතීම හා වැදගත් බව අධිකබව ෙනොසලකා හළ ෙනොහැකි තරම්ය. ෙබොෙහෝවිට
ඔවුන්ට පශ්න ඇතිවිය හැකි අවස්ථාවල ඒවාට සැපෙයන විවිධ අරුත් නිසා සත වශෙයන් ඔවුන්
විසින්ම මුළාවට (නිදර්ශනවලදී ) පත්විය හැක.නමුදු ෙමකී විරුද්ධත්වය ශවණය වනුෙය්
හැමවිටදීම ෙයදවිය හැක්ෙක් කුමක්දැයි යන පස්තුතය කළහැක්ෙක් කුමක්දැයි යන ෙද්ට
අනුකූලව පවතින බවයි.නිදසුනක්ෙසේ පුද්ගලෙයකුට බාහුව දරදඬු බව පෙයෝගකාරීව දැක්වියහැක.
එපමණ ෙහොඳින් ඒ පුද්ගලයාට අෙත් ෙව්දනාකාරීබව ඇඟවීමට හැක.සැබවින්ම පර්ෙය්ෂණාත්මක
කරුණු සහෙයෝගීතාවට හා අවංකබවට නැඹුරුව පැවතිය යුතුය.එෙසේම මායාව සියළු සම්මුති බිඳ
දමයි.ෙමය වර්ධනයවීෙම්දී මෙනෝවිද ාඥයින් විසින් ද්විත්ව භාෂා අවකාශයක් සකසාෙගන තිෙබ්.
එක් පසකින් මානසික චර්යා භාෂාව (පුද්ගලික අත්දැකීම්,සංකල්ප හා එබඳු ෙද්) හා අෙනක් පසින්
ෙභෞතික හා කායික විද ා භාෂාවයි.137
විඥානය සිහිය පවතිද්දී ෙහෝ අසිහිය යැයි සාමාන ෙයන් උපකල්පනය කරනුලබන සිහි
විසංඥක අවස්ථාවලදී පවා කියාත්මක ෙව්.ෙම් නිසා විඥානය නම් මතුපිටින් දකින්නට ඇති සිහි
කල්පනාව පමණක් යැයි වරදවා වටහා ෙනොගත යුතුය.යෙමකු උපෙත් සිට ෙමොළය මිය යන
ෙමොෙහොත දක්වා සවිඥානකව ෙම් ෙලෝකයට සම්බන්ධෙව්.ඇස,කණ,නාසය,දිව හා සම යන
පසිඳුරන් ෙලෝක විෂය සමඟ සම්බන්ධව අරමුණු ගනිමින් කියාත්මකව පවතිද්දී පමණක් ෙනොව ඒ
කිසිදු අරමුණකින් ෙතොරව පවතිද්දී පවා විඥානය ඇත.ෙම් ෙහේතුව නිසා විඥානය සිහි පැවතීම
ෙහෝ ෙනොපැවතීම එක්තරා දුරකට අදාළ ෙනොෙව්.විඥානෙය් මුලික කාර්යභාරයනම් සංජානනයයි.
ෙම් අනුව ඇස,කණ,නාසය,දිව හා සම යන ෙසසු ඉන්දියන් කියාත්මක ෙනොපවතින ෙමොෙහොෙත්දී
39

40. පවා මනඉන්දිය කියාත්මකව පැවතිය හැකිබව ෙපනී යයි.ෙසසු ඉන්දියන්ෙග් ආධාර රහිතව පවා
මන ඉන්දියට කියාත්මක වියහැක.ෙම් නිසා සාමාන තත්වය අනුව සිහි විසංඥ ෙලස හඳුන්වන
මට්ටම්වලදී පවා ෙමොළෙය් සවිඥානක කියා සිදුවන බව පිළිගැෙන්.ෙම් නිසා සංජානනය පිළිබඳව
විවිධ පැතිකඩ,පරාස හා මට්ටම් යටෙත් සාකච්ඡාකළ හැකිබව ෙපෙන්.විඥානයට ජීව විද ාත්මක
පසුබිමක්ද ඇත.එෙසේම පරිසර සාධක ආදී ෙසසු සාධකවල බලපෑමද ඇත.ෙම්නිසා විඥානව
පිළිබඳ අධ යනෙය්දී ෙම් සියළු ෙහේතු සාධක පිළිබඳ සලකා බැලීම අත වශ ය. සමහරු විඥානය
ගුප්ත ෙදයක් වශෙයන්ද සලකති.එෙහත් විඥානයට ජීව විද ාත්මක පැතිකඩක්ද ඇති නිසා ඒ
මතය පහසුෙවන් බිඳ වැෙට්.විඥානය ගුප්ත ෙදයක් ෙලස ෙපන්වා ෙදන අයෙග් පධානතම තර්කය
එය ඔප්පුකළ ෙනොහැකිබවයි.නමුදු අධි මානසික විද ාෙව් සිදුකළ ෙබොෙහෝ පර්ෙය්ෂණ ඇසුරින්
විඥානය එෙසේ ගුප්ත ෙදයක් ෙනොව අධ යනය කළයුතු විෂය ඒකකයක් වශෙයන් පිළිගැනීමට
පාතව ඇත.භාරතීය ෙයෝගීවරුන්ෙග් අතිමානුෂික හැකියා පිළිබඳ විවිධ පර්ෙය්ෂණ කර තිෙබ්.
මහර්ෂී ෙයෝගී තුමා පිළිබඳ සිදුකරන ලද පර්ෙය්ෂණාගාර අධ යනයන් ඒඅතරින් සුවිෙශේෂීෙව්.එහිදී
අභ න්තර ශාරීරික ඉන්දියන් පවා පාලනය කළහැකිබව තහවුරුවිය.138
විඥානය පිළිබඳ පර්ෙය්ෂණ කළ මෙනෝවිද ාඥයින් විසින් නින්ද හා සිහින පිළිබඳව
ෙබොෙහෝ ෙතොරතුරු ෙසොයාෙගන තිෙබ්.එහිදී සාමාන නිෙරෝගී පුද්ගලෙයකු නින්දට යාෙම්දී පසු
කරන විවිධ මානසික මට්ටම් පිළිබඳ පර්ෙය්ෂණාගාර දත්ත මඟින් වැදගත් කරුණු රාශියක් ෙසොයා
ගැනීමට හැකිව ඇත.විද ත් නිකර්පරෙර්ඛය (Electroencephalogram: EEG) මඟින් මනින ලද්දා
වූ මස්තිෂ්ක කියාකාරීත්වෙය් ස්වයංසිද්ධ සාධක ඇත.එමඟින් කිසියම් පුද්ගලෙයකු නින්දට වන්
විට අනුකමිකව එකී නින්ෙද් අවස්ථා මට්ටම් පහක් පසුකරන බව ෙසොයාෙගන තිෙබ්.එනම්
ෙව්ගවත්ව ඇසිපිය සලන අවස්ථාව ෙමහි 1 සිට 4 දක්වා ගැඹුරු පරාසයක පවතින බව ෙපනී
ෙගොස් ඇත.ෙම් සීඝ ඇසි පිය සලන අවස්ථාව ( Rapid Eye Movement ; REM) ෙලස හැඳින්ෙව්.
එය සිහින දකින අවස්ථාවයි. සීඝ ඇසිපිය සලන නින්ෙදහි විද ත් නිකර්පරෙර්ඛය පසුබිම ඊට
ෙවනස් ෙසසු සීඝව ඇසි පිය ෙනොෙහලන (Non – REM ;NREM) අවස්ථාවන්හි පවතින මානසික
කියාකාරීත්වෙයන් පැහැදිලිව ෙවනස්ය.139ෙම් අනුව පුද්ගලෙයකු අවදිබෙව් සිට මට්ටම් 4 ක් පසු
ෙකෙර්.ඒ මට්ටම් සතර අයත්වනුෙය් සීඝව ඇසි පිය ෙනොෙහලන අවස්ථාවටය. ෙමහි අවසාන
මට්ටම වූ 4 ෙවනි අවස්ථාෙව් පටන් කියාත්මක වනුෙය් සීඝව ඇසිපිය ෙහලන අවස්ථාවයි.එබඳු
අවස්ථා තුනක් ඇත.ෙම් අවස්ථා පිළිබඳ විද ත් නිකර්පරෙර්ඛය ඇසුරින් ලබාගත් දත්ත කලින්
පැවති අවස්ථාවට වඩා ෙවනස්ය.140
පුද්ගලෙයකු ඇසිපිය වසාෙගන අවදිෙයන් සිටීෙම්දී මනස ඉහිල්බවකින් යුතු ෙව්.ඔහුෙග්
ෙමොළෙය් තරංග ගති ලක්ෂණ අනුව ෙපන්නුම් කරනුෙය් ඒවා ෙසමින් ගමන් ගන්නා බවකි. එම
තරංග හැඩතල තත්පරයට හර්ට්ස් 8-13 දක්වා කම්පන ස්ඵන්දනවලින් යුක්තය.එය ඇල්ෆා තරංග
අවස්ථාව ෙලස හැඳින්ෙව්.හුදකලාව අවිනිශ්චිතබවින් යුතු නින්දට පත්වීෙම් පළමු මට්ටෙම්දී එම
පුද්ගලයාෙග් ෙමොළ තරංග අවම කමවත්බවකට පත්ෙව්.විශාලත්වය අඩුකරමින් පරිවර්තනය ෙව්.
ෙම් අවස්ථාෙව්දී ඇල්ෆා තරංග ඒ අතරතුර ඒ සමඟම අනවසරෙයන් ඇතුළ්ෙව්.ෙදවන මට්ටෙම්දී
කඩකැබලි ෙපනුෙමන් යුතු ක්ෂණික ෙව්ගවත් පිපිරුම් කිහිපයක් තරංග ආයාමයට සිදුෙව්.ෙමය ඒ
තරංග ගැඹුරු අවස්ථාවලට පෙව්ශ වන ෙතක් රඳා පවතී.3 හා 4 වන මට්ටම්වලදී ඉතා මන්දගාමීවූ
තරංග ස්වභාවයක් ෙපන්නුම් ෙකෙර්.ෙම් තරංග ෙඩල්ටා තරංග මට්ටම ෙසේ හැඳින්ෙව්.ෙම් මට්ටම
පසුකරද්දී පුද්ගලෙයකු අවදිකිරීම අපහසුය.ෙම් පුද්ගලයා ගැඹුරු නින්දට පෙව්ශවන මට්ටමයි.ෙම්
නින්ද ගැඹුරු නින්දයි.141එෙසේම ෙම් අවස්ථාෙව් සිට අවදිවන අවස්ථාව දක්වා ඇති විශිෂ්ටතාව නම්
ෙමහිදී අපුද්ගල විධිකමයක් කියාත්මකවීමයි.එෙසේම ෙම් අවස්ථාෙව්දී උච්චශබ්ද නැඟීම මඟින් හා
පවුෙල් නාමය වැනි පුද්ගලිකවූ යම් ෙද්වල් පැවසීම මඟින් තද නින්ෙද් ගැඹුරු අවස්ථාව තුළ
සිටින පුද්ගලයාව අවදිකළ හැක.ඕනෑම පුද්ගලෙයකු නින්ෙද් ෙම් අවස්ථා සියල්ල පසුකිරීම පිණිස
පැයක් ෙහෝ ඊට වැඩි කාලයක් ගතකරන බව ෙසොයාෙගන තිෙබ්.නින්ෙද් ස්වභාවය සලකා නින්ද
අවස්ථාතුනකට ෙබදා දැක්ෙව්.එනම් අවදි මට්ටම, සීඝ ඇසි පිය ෙනොෙහලන මට්ටම හා සීඝ ඇසි
40

41. පිය ෙහලන මට්ටම යන අවස්ථා තුනයි.නුතන මෙනෝවිද ා පර්ෙය්ෂකයින් විසින් පුද්ගලෙයකු සිය
සීඝ ඇසිපිය ෙහළන කාලය සීමාවට අයත් නින්ද තුළ ගතකරන අවස්ථාවලදී ලබාගත් ෙමොළතරංග
භාවිතාකර ෙමකී නිගමනවලට පැමිණ තිෙබ්.142
එෙසේම සීඝ ඇසිපිය ෙහළන නින්දතුළදී යම් පුද්ගලෙයකු සිය විෙල්ඛිත මාංශෙප්ශී මඟින්
නිකුත්කරන ධ්වනි නාදය නියමාකාර ෙලසට ඒ කාලසීමාව පසුකරන බවට අගනා සාධකයකි.ෙම්
බව විද ත් නිකර්පරෙර්ඛය මඟින් දැනගත හැක.නින්ෙද් පවතින අවස්ථා හා ඒ අවස්ථාවල මානව
ෙමොළෙය් කියාකාරීත්වය අධ යනය මඟින් සංජානනය සම්බන්ධ ෙබොෙහෝ ෙතොරතුරු හැඳිනගත
හැක.නින්ෙද් විවිධ අවස්ථාවලදී මතකෙය් පැවති විවිධ ෙතොරතුරු ෙමොළෙය් තරංගවල ෙවනස්වීම
සමඟම යළිඳු ස්මරණය ෙව්.එෙසේම පැවති ෙතොරතුරු ෙමන්ම අනාගතෙය් වියහැකි වූ විවිධ සිදුවීම්
පවා ෙමෙසේ මනසට සංජානනය වියහැකිබව ෙසොයාෙගන තිෙබ්.නින්ෙද් විවිධ අවස්ථාවලදී ෙමොළ
කියාකාරීත්වය ෙවනස්වීම මත ෙමෙසේ සිදුෙව්.වරින්වර තරංග ආයාමය ෙවනස්වීම නිසා සාමාන
අවස්ථාවලදී කියාත්මක ෙනොවන ෙමොළෙය් ඇතැම් ෙකොටස්පවා කියාත්මකවීම ඇරෙඹ්.ස්වයංකීය
බවක් ෙමොළෙය් දක්නට ලැෙබන බැවින් පුද්ගලභාවය තාවකාලිකව අකියකාරීවී පවතිද්දී ඒවාෙය්
සියළු ෙතොරතුරු මතුපිටට පැමිෙණ්.අවදිෙයන් පසුෙවද්දී ෙමොළෙය් කියාකාරීත්වය පාලනයට නතු
වීම නිසා එහි ස්වයංකීයබව පාලනයවී පවතී.නින්ෙද්දී ෙමොළය තමාෙග් පාලනය ෙබොෙහෝදුරට සිය
අණසක යටතට ගනී.එෙසේම සාමාන අවදිමත්බවතුළදී දක්නට ලැෙබන කාර්යක්ෂමතාවයට වඩා
වැඩි කාර්යක්ෂමතාවයක් එවිට ෙමොළ කියාකාරීත්වයතුළ ඇත.අවදිමත්බව,නින්ද,අඩ නින්ද වැනි
විවිධ අවස්ථාවලදී ෙමොළෙය් තරංග කියාකාරීත්වය ෙවනස්වීම මත මතකය,ස්මරණය හා සංකීර්ණ
ගැටළු විසඳීම පිණිස දක්වන හැකියාව වඩා අධිකෙව්.ඇතැම් විටදී කිසිෙසේත්ම ෙනොවිසඳී පැවතුණු
ඇතැම් සංකීර්ණ ගැටළුවලට පවා කඩිනමින් විසඳුම් සැපයීෙම් හැකියාවක් නින්දට හිමිෙව්.සිතතුළ
පැවති විවිධ ගැටළුවලට අවදිවීෙමන් පසු විසඳුම් ලැබීෙම් අවස්ථාවලට ෙබොෙහෝඅය මුහුණපාති.143
පර්ෙය්ෂකයින් ෙසොයාෙගන ඇති අන්දමට REM අවස්ථාෙව් ගතකරන මුළු කාලය තුළදී
සෑම රාතියකදීම මනසට සුවදායී සහනයක් ඇතිෙව්.සෑම නින්දකදීම මුළු කාලෙයන් 75%ටත් වඩා
කාලසීමාවක් REM අවස්ථාව තුළ ගතකරන බව ෙසොයාෙගන ඇත.එය මානසික තත්වය ඉහිල්වීම
පිණිස ෙහේතුෙව්.මන්ද ෙම් ගැඹුරු විෙව්කෙයන් පසුව මනස වඩා ෙහොඳින් කාර්යක්ෂමව කියාකරන
බැවිනි.අළුත උපන් බිළිඳුන් සාමාන නින්ද පිණිස ගතකරන කාලසීමාෙවන් 50% ක් REM නින්ද
සඳහා වැයෙවනබව ෙසොයාෙගන තිෙබ්.වයස අවුරුදු 10 ක් ෙතක් අනුකමෙයන් ෙම් කාලපරාසය
වැඩිවන ෙතක් REM නින්ද සඳහා ගතකරන කාලය මීට සමාන වනබව ෙමහිදී ෙපනීෙගොස් ඇත.
ඉන් පසුව වයසින් කමෙයන් වැෙඩත්ම REM නින්ද සඳහා ගතකරන කාලපරාසය ෙවනස්වනබව
සැලෙක්.ෙමම ෙවනස්වීම විශාල කාලපරාසයක ෙවනසක්බවද දැක්ෙව්.ෙමහිදී REM නින්ද සඳහා
වන කාල පරාසය 25% දක්වා පහත බසිනබවද කාල්ස් 1969දී ෙසොයා ගැනිනි.සාමාන ෙයන් පැය
7 ෙහෝ 8 නින්දක් ලබන වැඩිහිටිෙයකු ඒ මුළු කාලසීමාව තුළ පැය ෙදකක පමණ කාලයක් REM
නින්ද සඳහා වැය කරන බව ෙපනී ෙගොස් තිෙබ්.එෙසේම ෙම් කාලය සිහින දකින අවදියයි.දළ
වශෙයන් සිහින සඳහා මුළු කාලෙයන් විනාඩි 90 ක පමණ වැයවන බව ෙසොයාෙගන තිෙබ්.144
ෙමහිදී REM නින්ද දක්නට ලැෙබනුෙය් වක කාලකමයකට අනුවය.එෙසේම අතරමඟදී
එකවරක් NREM නින්ද මඟින් විනාඩි පහක කාලයක් බාධාෙකෙර්.පසුව REM නින්ද ඇතැම්විට
යළි විනාඩි 30 සිට 60 ක් කාලයක් සඳහා අඛණ්ඩව ෙනොපවතී.නමුදු සැබවින්ම සියළුම කාලපරාස
විනාඩි 80 කාලයක් පවතින බව 1972 දී ෙඩෙමන්ට් විසින් ෙසොයාගන්නා ලදී.ෙම් නිසා REM චක
මඟින් ෙපන්නුම් කරනුෙය් අභ න්තර පියවර තබන්නන් කීප ෙදෙනකු විසින් එය පාලනය කරනු
ලබන බවයි.ෙම් පාලනය අභ න්තර අහඹු සිදුවීම් ෙහෝ බාහිර බාධකයන්ට වඩා පබලබවද ෙපෙන්.
එමඟින් REM මට්ටෙම් විෂය මඟින් අවදිෙයන් සිටිද්දීම සිහින වාර්තා පිළිබඳ පූර්ව නිගමනයන්ට
එළඹිය හැක.සිහින දැකීම හා REM මට්ටම අතර පවතින ෙමම සබඳතාව ස්ථිර ෙතොරතුරකි.නමුදු
NREM නින්ෙද් සිට අවදිවන අවස්ථාව ෙතක්ද සිහින දැකීම කලාතුරකින් සිදුෙව්.ෙම් පිළිබඳව සිදු
41

42. කළ පර්ෙය්ෂණත්මක කරුණුවලින් ෙහලිවී ඇති අන්දමට REM නින්ෙද් සිට අවදිවන අවස්ථාව
දක්වා කාලෙය්දී සිහින දැකීෙම් පතිලාභය 80% පමණ ඇතිවන බව ෙපනී ෙගොස් තිෙබ්.ඒ අතරතුර
කාලසීමාව තුළ NREM නින්ෙද් සිහින දැකීෙම් පතිලාභය 14% පමණ බවද සඳහන්ය.ෙම් පතිඵල
මඟින් ෙවනස් අවස්ථාවලදී සිහින දැකීම හා ඒ සඳහා ෙයෝග සංකල්පනා ඇතිකර ගැනීම අතර
සංලක්ෂණ පිළිබඳව කිසියම් නිගමනයකට එළඹීය හැකිබව 1972 දී ෙඩෙමන්ට් පවසා ඇත.145
ෙමහිදී NREM නින්ෙද් සිට අවදිවීම දක්වා සිහින වාර්තා අනුව ෙපනීයනුෙය් ඒ අතුෙරන්
ෙබොෙහොමයක්ම සිහින වලට වඩා සංකල්ප පිළිබඳ වූ බවයි.නමුදු තියුණු විශිෂ්ටතා අෙප්ක්ෂාකළ
ෙනොහැකි බවයි.මන්ද සිහිනවල උසස් පෙභ්දන ඒ විසින්ම ෙනොදැක්වූ බැවිනි.1965දී ෙමොන්ෙරෝයි
හා ෙසසු පර්ෙය්ෂකයින් ඉහත දැක්වූREM හා NREM නින්ෙද් සිට අවදිවීම දක්වා අතරතුර කාලය
තුළ දකින සිහින විශ්ෙල්ෂණය කිරීෙමන් පැමිණි නිගමන ඔස්ෙසේ ෙසොයාගන්නාලද කරුණු ෙමයට
අන්තර්ගතය.එහි එක් නිගමනයක් වූෙය් REM මට්ටෙම්දී දකින සිහින ෙබොෙහොමයක් අතරින්90%
පතිශතයක් සාර්ථකවූ බවයි.ෙම් පර්ෙය්ෂණවලදී නින්ෙද්දී ෙමොළෙය් කියාකාරීත්වය පිළිබඳ ඉතා
වැදගත් කරුණු රාශියක් ෙසොයා ගන්නා ලදී.ඒ කරුණු අතරින් සිහින ආකාර නිපදවීම් හා සංකල්ප
අතර විවිධ සබඳතා පිළිබඳ ෙසොයාගත් විවිධ කරුණු විමතිය දැනවීමට පවා සමත්ව ඇතිබව 1973දී
ෙවබ් විසින් පවසා ඇත.ෙබොෙහෝවිට යම්යම් සිදුවීම් සිදුවීමට කලින් ඒ පිළිබඳ සිහින මඟින් වාර්තා
කරන බව ෙමහිදී දැනගැනීමට ලැබුණු එක් කරුණක් විය.එෙසේම විවිධ ගැටළු නිරාකරණය කිරීම
පිණිස ෙමොළය භාවිතා කරන ක්ෂණික අවිඥානික ක්රියාකාරීත්වයද දැකගැනීමට හැකි විය.146
සිහින හා සමානව කාල පමාණයකින් යුතු භාවාත්මක ෙහෝ ස්වච්ඡතාව වැනි කරුණු ෙම් සමඟ
සම්බන්ධ ෙව්.ෙබොෙහෝ සිහින කිසියම් අර්ථයක් සහිත නිශ්චිත අනුපිළිෙවලකට අනුව සකස්ව
ඇත.147ඊට අනුව මිනිසුන් දකින සිහින මඟින් කිසියම් සංෙව්දනයක් ෙහෝ හැඟීමක් සංෙක්ත මඟින්
බාහිර පකාශයට පත්කරවන බව පිළිෙගන තිෙබ්.නමුදු සමහර සිහිනවල එබඳු කිසිදු නිශ්චිත
අර්ථයක් නැත.148
සම්ෙමෝහ නිදාව (Hypnosis); උපකමික නින්ද (ෙමෝහනය කිරීම) අවදිබෙව් ෙවනස්වීම
ෙලස භාවිතා කරන ආකාරය පිළිබඳව ෙබොෙහෝ පර්ෙය්ෂණ සිදුවී තිෙබ්.සම්ෙමෝහ නිදාව යන වදන
ගීක භාෂාෙවන් නින්ද යන්න හඳුන්වන හිප්ෙනොස් (Hypnos) යන වචනෙයන් බිඳී පැමිණියකි.එය
ෙපොදුෙව් නින්ද හඳුන්වන උපමා රූපකයක් ෙලස දැනට ව වහාර සම්ෙමෝහ නිදාෙව් අස්වාභාවික
නිදාශීලීබව හැඳින්වීම පිණිස රුසියානු මෙනෝවිද ාඥෙයකුවූ පැව්ෙලොව් (Pavlov) විසින් ෙයොදා
ගන්නා ලදී.ඔහුෙගන් පසුව නින්ද සහ ෙමෝහනය පිළිබඳ සිදුකළ විවිධ පර්ෙය්ෂණවලදී ෙම් වචනය
ව වහාර ෙකරිනි.නූතනෙය්දී ෙමොහනෙය් අවස්ථා දැක්වීමට EEG වාර්තා පවා භාවිතා ෙකෙර්.එහි
දැක්ෙවන වාර්තා ෙතොරතුරුවලට අනුව ෙමෝහනය සාමාන නින්දකට වඩා ෙවනස්බව සඳහන්ය.
ඒ අනුව ෙමෝහනය නින්ෙද් අර්ධ පාර්ශ්චික ෙකොටසක් බව ෙත්රුම්ගත හැක.ඒ EEG වාර්තා අනුව
ෙමෝහන මට්ටම අවදිෙයන් සිටින අවස්ථාවකි.එය නින්ෙද් ෙමෙතක් සම්මතව ඇති ෙවනත් කිසිදු
මට්ටමක් හා ෙනොසැසෙඳේ.මන්ද ඉහිල්කිරීම් ව ංග රහිත සිහිබුද්ධි ඇති ෙමෝහන මට්ටම ෙපළඹවීම්
කළහැකි අවස්ථාවක් බැවිනි.උපමාරූපක නින්ද මඟින් වැඩිවන නුසුදුසුබව ෙපන්නුම් ෙකෙරනබව
වින්ෙගොයා (Vingoe) නැමැති මෙනෝවිද ාඥයා විසින් 1973දී පකාශ කර ඇත.149
උපකමිකව නිදිගැන්වීෙම්දී (වශීකිරීෙම්දී) කැමැත්ත හා සාමූහික චර්යාව පධාන විෂය වන
බව පැහැදිලිවී ඇත.ෙබොෙහෝ කරුණු යටෙත් ෙමෝහනයට පත්කිරීම් වර්ගවලදී ෙම් තත්වය අදාළය.
ෙමෝහන ස්වාපකයා ෙමෝහනයට ඇතුළුවීම සඳහා කිසියම් සංඛ ාත්මක සිද්ධාන්ත ඔස්ෙසේ අවස්ථා
නිර්මාණය කරගනී.එය යම් ඉහිල්වීෙම් කමෙව්දයකි.ඔහුෙග් පරිකල්පන අභ ාස මඟින් ෙමෝහන
ස්වාපකයාෙග් කාර්යභාරෙය් සිට සහ සැබෑව මඳක් විකෘති කිරීම බාරගැනීෙම් සිට අත්හැරීෙම්
ෙපරමුණ ගැනීම දක්වා කියාවළිය ඔහුට මඳක් පාලනය කළහැක.ෙබොෙහෝවිට ෙමෝහන ස්වාපකයා
දෑස් පියාගැනීෙම් සිට බිත්තිය මත දිස්වන මහපටැඟිලි ලකුණක් බඳු යම් කුඩා අරමුණක් දක්වා
පිළිෙවලින් යුතුව විමසනු ලැෙබ්.එෙසේ කරනුෙය් මානසික ඒකාඟතාවය ඇතිකරවීම සඳහාය.ෙසසු
42

43. ෙද්වල් පිළිබඳව ඇති සියළු සංකල්පනා මනෙසන් ගලවා ලිහා ඉවත්කර දමනු ලැෙබ්.එවිට ඉතාම
ෙහොඳින් ඉහිල්වීමට හා නින්දට පත්වීමට හැකියාව ලැෙබ්.නින්ෙද් ව ාංගයන්ට උචිතය.මන්ද එය
ලිහිල්වීෙම් මට්ටම් සමඟ ෙහොඳින් හුරුපුරුදුකම් දක්වන බැවිනි.ස්පර්ශ කිරීම් රහිත ෙපොදු පරිසර
අභිෙයෝග සමඟ එක්ව පවතින බැවිනි.නමුදු එය උපමා රූපකයකි.එෙසේම ඒ අවස්ථාෙව් සැබවින්ම
නින්දට පෙව්ශව ෙනොමැතිබව ඒකරුණ පිළිබඳ සත ය පැවසීමකි.ෙමෝහන ස්වාපකයාට අඛණ්ඩව
සවන්දීම යන කරුණ සහ යමකට විගස යටත්වන ස්වභාවයක් ඇත්නම් එය පහසුෙවන් ෙසොයාගත
හැක.කුමක් කිරීමට ෙයෝග දැයි ෙමෝහන ස්වාපකයා අනුමානයකට එළෙඹයි.ඔහුෙග් අත්දැකීම්
අතරින් කුමන ෙද්වල් කැඳවාගත යුතුදැයි යනාදී කරුණු ෙමහිදී සලකා බැෙල්.150
නූතන යුගෙය්දී ෙමෝහනය කිරීම සඳහා ෙමෝහන ස්වාපයකයන් විසින් ඒකාධිපති අණදීම්
සිදු ෙනොෙකෙර්.ඒසමඟ ෙමෝහනය කිරීමට අදාළව ඔහු විසින්ම ලබාගන්නා කුඩා ස්වයං පුහුණුවීම්
අවශ ය.ඒවා භාවිතෙයන් ෙමෝහන ස්වාපකෙයෝ ෙමෝහනය කිරීමට ඉෙගන ගනිති.ෙවනත් ෙලසට
කිවෙහොත්,ෙමෝහන මට්ටම් සඳහා එළඹීෙම් පෙව්ශය ලැබීමට ෙමබඳු කියා නිවැරදිව උපකාරීෙව්.
ෙහොඳ ෙමෝහන ස්වාපකෙයකුවීමට ෙමබඳු තත්වයන් යටෙත් සිදුකරන අඛණ්ඩ පුහුණුවීම් අවශ ය.
මානසික අවදි මට්ටෙම් සිට ෙමෝහන මට්ටම දක්වා පැමිණිමට කුඩා කාලසීමාවක සංකාන්තියක්
අවශ ය.නමුදු පුහුණුව හා විෙශේෂ කියා පිළිෙවත් මඟින් ෙම් කාලසීමාව ඉතා ෙකටි කරගත හැක.
එෙසේම ෙමෝහනෙය් ෙසසු ෙද්වල්ද ඒ සමඟ අවෙලෝකනය කරගැනීමට අවකාශ සැලෙසේ.ෙමෝහන
අවස්ථාවට පත්වීම ඉතා ගැඹුරින් අධ යනය කළයුතු හා පුහුණුවිය යුතු විෂය කරුණකි.151
සායනික මෙනෝවිද ාත්මක පර්ෙය්ෂණවලදී ෙමෝහනය ෙයොදාෙගන සිදුකළ පර්ෙය්ෂණවලදී
ෙරෝගීන්ට ඇති ඇතැම් විවිධ ව ාධිවලට ෙහේතුව ඊට ඉහල කාලවකවානුවකදී ඔවුන් අතින් සිදුවූ
යම්යම් අතපසුවීම් බව ෙසොයාෙගන තිෙබ්.එෙසේම ඇතැම් ෙරෝග ඇතිවීමට ෙහේතුවූ නිධානය ඉවත්
කරනතුරු ෙවනත් කිසිදු පතිකර්මයක් මඟින් එකී ව ාධි සුවෙනොවූ බවද ෙමහිදී දැනගැනීමට
ලැබිණ.152
සිහිය මානව ජීවිතෙය්දී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.කලබල වූ විට ඉතා ඉක්මනින්
අමතක ෙව්.ෙබොෙහෝවිට අනවශ ෙලස කලබලකාරී ෙලස කටයුතු කිරීම නිසා වූ පාඩු අතිවිශාල
විය හැක.සිහිෙයන් යුතුව කටයුතු කළ යුතු අවස්ථාවලදී අනවශ ෙලස කලබලවීම නිසා කළ යුතු
ෙද් ෙනොව ෙනොකළ යුතු ෙද් සිදුකිරීමට ඇතැම් අයට සිදුෙව්.එවිට එබඳු පුද්ගලයින් අසිහිෙයන්
(Unconsciousness) කටයුතු කරන්නන් ෙසේ දැකීමට පවා සමාජය පසුබට ෙනොෙව්.ෙම් නිසා
සිහිෙය් වැදගත්කම අවිවාදිතය.සිහිය පිළිබඳ නූතන මෙනෝවිද ාෙව් ඉතා වැදගත් පර්ෙය්ෂණ
රැසක් සිදුවී ඇත.ෙරෝගීන්ට ශල කර්ම කිරීම සඳහා ඔවුන්ට නිර්වින්දනය කිරීම අවශ ෙව්.එෙලස
ශල කර්මකිරීෙම්දී නිර්වින්දනය කරන ලද ෙරෝගීන්ෙගන් ඇතැෙමකු තමා නිර්වින්දනෙය් පසුවූ
කාලවකවානුව තුළ ෛවද වරුන් විසින් සිදුකරන ලද විවිධ කාර්ය ඉතා නිවැරදිව සිහි ලැබූ පසුව
පකාශ කරන්නට වීම නිසා ෙම් පිළිබඳ පර්ෙය්ෂකයින්ෙග් අවධානය ෙයොමුවිය.එහිදී පිළිකා ෙරෝගී
තත්වය නිසා ශල කර්මයට බඳුන් කරන ලද එම ෙරෝගීන්ෙග් ෙමොළෙය් (E.E.G.) විද ත් සංඥා
නිකුත් කිරීෙම් දත්ත විමසුමට ලක් ෙකරිනි.එමඟින් සිහිවිසංඥ තත්වෙය් පසුවූ ඔවුන්ෙග් ෙමොළෙය්
කියාකාරීත්වය, ෙමෙහයවීම ආදිය මැන බැලිනි.එහිදී ෙමොළෙය් තරංගවල හැඩය සිහිවිසංඥ බෙව්දී
දැඩි සත්කාර අත වශ බව අඟවන එක්තරා සංඥා නාදයක් ඔවුන්ට ඇෙසන්නට සලස්වන ලදී.ඒ
සීනූ නාදය ශවණයවී ක්ෂණයකින් එම ෙරෝගීන්ෙග් බාහිර ස්වරූපය මුළුමනින්ම ෙවනස්ව ගියබව
නිරීක්ෂණය කළහැකි විය.153
එම ෙරෝගීන්ෙග් ෙදෙතොල් තදනිල් පැහැවී ෙගොස් තිබිණ.එය අම්ලකර වායුව අත වශ බව
හැඟවීමකි.ඉන්පසුව ඔවුන්ට අවශ වන පරිදි අම්ලකර වායුව ලබාදිනි.පසුව සියල්ල යථා තත්වයට
පත්විය.නමුදු යළි සිහිලද විට එම ෙරෝගීන්ට තමා සිහිවිසංඥ තත්වෙය් පසුෙවද්දී සිදුවූ ශල කර්මය
පිළිබඳ දැනුමක් ෙනොවීය.ඒ ෙකෙසේ ෙවතත් ඔවුන් ෙමෝහනයකළ විට, ශල කර්මෙය්දී සිදුවූ සිදුවීම්
යළි සිහිපත් කළ හැකි විය.ඔවුන් නිර්වින්දනය ලබා සිටියදී සිදුවූ සියළු ෙද් වචනයක් පාසා ඉතාම
43

44. නිවැරදිව ගලපා විස්තර කිරීමට ඔවුන්ට හැකිවිය.එම විස්තරකිරීෙම්දී ඔවුන්ෙග් හැඟීම් පකාශෙය්දී
ඉතා නිර්ව ාජව ඒවා සැබෑවටම ලබන්නාක් ෙමන් ඇඟවූහ.එම ශල කර්මය සිදුවූ අවස්ථාව තුළදී
යළි මනසින් ජීවත්වූ ඔවුහු ඒවා විස්තර කිරීෙම්දී සැබවින්ම කාංසා සහගත හැඟීම් දැනවූහ.එෙසේම
ෙමෝහනෙයන් මිදුනුවිට එබඳු හැඟීම් හා ආකල්පවලින් ෙතොරවිය.යළිඳු වරක් පිළිකා ෙරෝගී පිරිසක්
ශල කර්මවලට බඳුන් කළයුතු අවස්ථාවකදී ඔවුන් ඖෂධ මඟින් නිර්වින්දනය ෙනොකර ෙමෝහනය
මඟින් අසංඥ තත්වයට පත් කර ඉන්පසුව ඔවුන්ව විවිධ අත්හදා බැලීම්වලට ලක්කරන ලදී.එහිදී
ෙමෝහනෙයන් සිහිවිසංඥ තත්වයට පත්වූ ඔවුන්ට ශල කර්මයට බඳුන්කරන අවස්ථාවතුළ සිදුවූ
කිසිදු ෙදයක් යළිත් පියවි සිහිය ලද විටකදී සිහිපත් කළ ෙනොහැකි වූ ෙපනීෙගොස් තිෙබ්.154
මිනිසුන්ට සිතීමට හා සිහින දැකීමට පුළුවන.අපට ෛදනික ෙලෝකය ඉක්මවා යාමට හැක.
එෙසේම පරමාදර්ශී දැක්ම ෙහෝ අසංකල්පීය ෙලෝකය පිළිබඳ (සිතින් ෙමෙනහි ) භාවනාකළ හැක.
පසුගිය කාලවකවානුවතුළ මිනිසුන් විසින් කළකී දෑ පිළිබඳව ෙවන්ෙකොට සලකා බැලිය හැක.ඒ
සමඟ දුටු කඳු මුදුන්,රසවිඳී, ලැබූ විෙශේෂිත ෙද්, පුහුණුවීම් වැනි කරුණු පිළිබව යළි ආවර්ජනා කළ
හැක.ෙකෙසේ ෙහෝ භාවනාෙව්දී කියාත්මක වන විඥානය තුළ සංකල්පීය ෙද් ෙමන්ම එෙසේ
ෙනොවන ෙද්ද අන්තර්ගත වියහැක. සාමාන ෙයන් බටහිර ෙබොෙහෝවිට පර්ෙය්ෂණයට ලක්ෙකොට
ඇත්ෙත් සමාධි භාවනාකම වලදී මානසික පසුබිමතුළ ඇතිවන විවිධ ෙවනස්කම් පිළිබඳවය.එහිදී
මූලිකව සලකා බැෙලනුෙය් මානසික ඒකාගතාව පිළිබඳවය.ඉහළ සමාධි මට්ටම්වලදී ඒකාගතාව
අධිකය.එවිට මනස පවතිනුෙය් සාමාන අවස්ථාවන්ට වඩා ෙවනස්වය.ෙම් නිසා අසාමාන ෙද්
පිළිබඳ මනසට සංජානනය කළහැක.සාමාන ෙයන් ඉහළ සමාධි මට්ටම්වලදී ඉන්දිය සංජානනය
මඟින් ලැබිය යුතු ෙද් පවා ඉන්දියන්හි අරමුණු ගැනීමකින් ෙතොරව සෘජුව දැනගැනීමට විසමිතවූ
හැකියාවක් මනසට ඇත.සාමාන ෙයන් පියවි ෙනතට ෙනොෙපනන දුරපමාණ,ගැඹුර,විනිවිද දැකීම
බාධාවකින් ෙතොරව දැකීම යනාදීෙද් ඉහළ සමාධි මට්ටම්වලදී මනසට සංජානනයෙව්.ඊට සමානව
සාමාන ශවණ ඉන්දියන්ට ෙගෝචර ෙනොවන ෙද් සංජානනය කරගැනීමට මනසට හැක.එෙසේම
ෙසසු ඉන්දියන්ෙගන් ලබාගත ෙනොහැකි එකී ඉන්දියන්ටම සුවිෙශේෂී සංජානන මනසට මීට සමාන
ආකාරෙයන් ලබාගත හැක.ඉහළ මානසික ඒකාගතාව පවතිද්දී මනස ෙභෞතික කියාකාරීත්වෙය්
සීමාෙවන් ඔබ්බට පවා ෙගනයා හැකි බව පර්ෙය්ෂණ මඟින් ෙසොයාෙගන ඇත.155
භාවනාව මඟින් මානසික ඒකාගතාව දියුණු කිරීෙම් කමෙව්ද ෙයෝග සම්පදායතුළ දැකිය
හැක.එය හින්දු දර්ශනෙය් අන්තර්ගතය චීන හා ජපන් ෙබෞද්ධ සම්පදායක් වූ ෙසන් බුදුදහමතුළද
ෙමබඳු මෙනෝවිද ාත්මක අත්දැකීම් ලබා ෙදන මානසික අභ ාස අන්තර්ගතය.භාවනා කිරීෙම්දී ඒ
ඉගැන්වීම්වල අන්තර්ගත විවිධ උපෙද්ශ අනුගමනය කරනු ලැෙබ්.ෙම් ඉගැන්වීම්වල පධාන කම
ශිල්ප ෙදකක් අන්තර්ගතය.පළමු කමශිල්පය වනුෙය් උපරි විවෘතබව (Opening-up) ෙවතට ළඟා
වන භාවනා කමයයි.ෙමමඟින් මනස පිරිසිදුවන අතර නව අත්දැකීම් මනසට ලැෙබ්.විවෘත බව
නිසා සිහිය හා අඛණ්ඩ නිරීක්ෂණය කියාත්මක ෙව්.එෙසේම ෙම් කමෙව්දෙය්දී පඥාව හා සිහිනුවණ
වර්ධනය ෙව්.ෙබෞද්ධ විදර්ශනා භාවනා කමෙව්දය අයත්වනුෙය් ෙම් ෙකොටසටය.ෙදවන කමය
මානසික ඒකාගතාව (Constrartive)පිණිස වූ භාවනාකමෙව්දයයි.සමථ භාවනා කම අයත්වනුෙය්
ෙමයටය.ෙම් භාවනාකමෙව්දෙය්දී විවිධ පතිලාභ අත්පත් කරගත හැක.මානසික ඒකාගතාව යන
නමින් හැඳින්ෙවන චිත්ත සමාධිය ලැබීම මඟින් වචන ෙහෝ අදහස් ආදිෙය් බලපෑෙමන් ෙතොරව
මනසට අරමුණු ගැනීෙම් අත්දැකීම් ලබාගත හැකිබව ෙම් පිළිබඳ පර්ෙය්ෂණය ෙකොට නරන්ෙජෝ
(Naranjo) හා ඔර්න්ස්ෙටයින්(Ornstein)යන මෙනෝවිද ාඥයින් විසින් 1971 දී ෙසොයාෙගන තිෙබ්.
ෙමොවුහු නිව් ෙමක්සිෙකෝෙව් ෙබෞද්ධ ලාමාවරුන්ෙග් ෙයෝගී අභ ාස ඇසුරු කරමින් භාවනා
සම්පදාය පිළිබඳ පර්ෙය්ෂණයට ලක්කර ඇත.එහිදී සමාධි භාවනාකම මඟින් ශරීර අභ න්තරෙය්
ඇති ඉන්දිය කියාකාරීත්වය පවා සිය අභිමතය පරිදි ෙවනස්කර ගත හැකිබව පැහැදිලි විය.හෘදය
ස්පන්දනය හා නාඩි කියාකාරීත්වය ෙම් අතර පධානත්වෙයහිලා සැලෙක්.එපමණක් ෙනොව ෙසසු
අවස්ථාවලදී කියාත්මක ෙනොවන තරම් අධි සංෙව්දීතාවයකින් ඉන්දියන්හි කියා තියුණුවන බව
ෙමහිදී ෙහළිවී තිෙබ්.ෙමමඟින් පාරෙභෞතික හැකියා පවා ලබාගත හැකිබව පැහැදිලි විය.156
44

45. 1.7. මානව සංජානනය සංෙව්ද සම්ෙපේෂණය
ෙලෝකය පිළිබඳ ෙතොරතුරු සියල්ල අප දැනගනු ලබන්ෙන් අපෙග් සංෙව්දන මාර්ගෙයනි.
සංෙව්දනය මානව සිරුර පුරා ගමන් කරනුෙය් ස්නායු පද්ධතිෙය් ආධාරෙයනි.ස්නායු පද්ධතිය
මඟින් විද ත් සංඥාවක් ෙලස සංෙව්ද ගමන්ගනී.සංෙව්ද මඟින් ෙතොරතුරු සම්ෙපේෂණය ෙව්.
සංෙව්දවල ගැබ්වන සංඥා ෙමොළෙය් අදාළ පෙද්ශ විසින් නිවැරදිව වටහාගැනීම ඊට අදාළ චර්යා
පැවැත්වීමට උපකාරීෙව්.ෙමොළය ෙවත සියළු සංෙව්ද සම්ෙපේෂණයවනුෙය් දත්ත ආකාරයටය. ෙම්
දත්ත ලබමින් එය මැනවින් උද්ධරණයෙකොට නිශ්චිත ෙතොරතුරු සංජානනය කිරීමට ෙමොළයට
හැකියාවක් ඇත. සංඥා ස්නායු පද්ධතිය තුළින් ගමන් කරනුෙය් දුරකථන රැහැන් පද්ධතියක් දිෙග්
දුරකථන සංඥා ගමන් ගන්නා අයුරිනි. නමුදු ස්නායු පද්ධතිය සංඥා දත්ත හුවමාරුව ෙමන්ම
රසායනික දව මඟින් සංඥා හුවමාරුවද සිදුකරන බැවින් දුරකථන රැහැන් පද්ධතියක
කියාකාරීත්වය ෙමන් සරළ නැත. එෙසේම මානව ෙමොළෙය් අධික දත්ත ධාරිතාවයට, ෙව්ගවත්
බවට හා නිර්මාණශීලීත්වයට අභිෙයෝග කළ ෙනොහැක්ෙක් ෙමකී සංකීර්ණ රසායනික දව වල
කියාකාරීත්වය නිසාය.ෙමොළෙය් ස්නායු ෛසලවල ඇති රසායනික දව අතරින් දැනට හඳුනා
ෙගන ඇත්ෙත් ඉතාම සුළු පමාණයක් පමණි.ෙම් දක්වා නිශ්චිතව හඳුනාෙනොගත් විශාල රසායනික
දව පමාණයක්ද තිෙබ්.එෙසේම එම රසායනික දව වල බලපෑම නිසා සාවය වන විවිධ ෙහෝෙමෝන
වර්ගද රාශියකි.ඒවා අතර හඳුනාගත් හා හඳුනාෙනොගත් ෙහෝෙමෝනද තිෙබ්.සංෙව්ද සම්ෙපේෂණය
මැනවින් සිදුවීම සඳහා ෙම් සියළු ෙද්ම ඉවහල් ෙව්.157
සංජානනය මානව ස්නායු පද්ධතිෙය් එක් විධිමත් කියාපිළිෙවලක් ෙලසද හැඳින්විය හැක.
මධ ස්නායු පද්ධතිය මඟින් ෙමෙහයවනු ලබන, මානව සිරුර පුරා ශාඛා ජාලයක් ෙසේ විහිදුනු ෙම්
ස්නායු පද්ධතිය රැහැන් රාශියකින් බැඳී ඇති දුරකථන පද්ධතියක කියාකාරීත්වයට සමානය. ඉන්
විවිධ සංඥා ගමන් කරන්නාක් ෙසේ ස්නායු පද්ධතිය තුළින් ස්නායු ආෙව්ග සම්ෙපේෂණය ෙව්.ෙමකී
ස්නායු ආෙව්ග සංෙව්දන (Sense)නමින් හැඳින්ෙව්.ඇතැම්විට දුරකථන පද්ධතියක ධාරිතාවට වඩා
වැඩි පමාණයක සංඥා එම පද්ධතියට ලැබුණු විට එහි ගමන් මාර්ග අවහිරවී පමාද සිදුවන්නාක්
ෙසේ මානව සංජානනයටද සමහරවිට බාධා ඇතිෙව්.එයට ෙහේතු වනුෙය් ක්ෂණයකදී විශාල
ධාරිතාවක් එක්වර ස්නායු සම්ෙපේෂණ ලැබීමයි. ෙම් නිසා ස්නායු කියාකාරීත්වය මන්දගාමීවීම,
එක්වර සියළු ෙද් අමතකව යාම, විපිළිසරවීම වැනි ෙද් ඇතිෙව්. ෙමහිදී කලබල ෙනොවී, විෙව්කීව
ඉවසීම ඇතිව ෙමබඳු ෙද් ඇතිවූ විට මුහුණදීම වැදගත්ය.ෙමබඳු තත්වය ඇතිවීම ෙපොදුෙව් සියළු
මනුෂ යන්ටම ෙපොදු වන්නකි.ෙමබඳු අවස්ථාවල මානසික කියාකාරීත්වය නිසියාකාරව
ෙනොවටහාගත් පුද්ගලයා නිකරුෙන් කලබලයට පත්ෙව්.සමහරු තමාට මානසික ෙරෝගයක් වැළඳී
ෙමෙසේ වන්ෙන් යැයි බිය ඇති කර ගනිති.හදිසිෙය් ෙමබඳු තත්වයක් ඇතිවීම ස්වභාවිකය.එය
ස්වල්ප ෙව්ලාවකදී ඉෙබ්ටම මඟහැරී යයි.මඳෙවලාවකදී ෙම් තත්වය මඟහැරී ෙනොගිෙයොත් එය
ෙරෝගී අවස්ථාවක් යැයි නිශ්චය කළාට වරදක් නැත.වුවමනාවට වඩා අධික කාර්යබහුලත්ව නිසා
ඇතිවන ස්නායු ආතති තත්වයන් ෙරෝගී අවස්ථාවන් යැයි වරදවා ෙනොවටාහාගත යුතුය.158
විවිධාකාර මානසික ආතති ජනිතවන්ෙන් ෙම් ආකාරයටය.සමහරු කාර්යබහුලතාව නිසා
මානසික ෙතෙහට්ටුවට පත්ෙවති.මානසික ෙතෙහට්ටුව ෙරෝගී අවස්ථාවක් ෙනොෙවතත්,එනිසාම
ස්නායු ඉක්මනින් දුබලවිය හැක.මානසික කියාකාරීත්වෙය් හදවත ස්නායු කියාකාරීත්වය නිසා ඒ
අයුරින් ස්නායු දුබලවීම මානසික කියාකාරීත්වය සම්බන්ධෙයන් අයහපත් ලක්ෂණ මතුවීමට එක්
ෙහේතුවක්ද විය හැක.නිරතුරුව ආෙව්ග බහුල සිතිවිලි ෙහෝ සංකා තත්ව වලින් පීඩාවට පත්වීමද
මානසික අසහනයට පධානතම ෙහේතුවකි.මනස නිවැරදිව කියාශීලී අවස්ථාවක පවතිනවිට ෙරෝගී
ෙනොෙව්.වැරදි ආකාරයට ෙතෙහට්ටුවට පත්වීම නිසා ෙරෝගී ෙව්.එයද යන්තයක කියාකාරීත්වයට
මඳක් සමානය.ස්නායු පද්ධතිෙය් කියාකාරීත්වය සන්නිෙව්දන ජාලයක කියාකාරීත්වයට සමානය.
පුද්ගලෙයකු අවදිෙනොවී සිටීෙම්දී පවා ඔහුෙග් මානසික කියාකාරීත්වය සිදුෙව්.ෙම් නිසා අවදිෙයන්
45

46. සිටීෙම්දී ෙමන්ම නින්දට පෙව්ශවන් අවස්ථාතුළදීද,එෙසේම නින්ෙද් ගතකරන කාලවකවානුවතුළදී
පවා මානව සංජානනයට සම්බන්ධ ෙබොෙහෝ පෙද්ශ කියාත්මක ෙව්.සිහින ෙපනීම පුද්ගලයාට සිදු
වන විවිධ සිදුවීම් අතර සබඳතාවක් ඇතිබව නූතන මෙනෝවිද ාෙව් පිළිෙගන තිෙබ්.අතීත ස්මරණය
පිළිබඳව ෙමන්ම අනාගත සිදුවීම් පිළිබඳව පවා මානව සංජානනයට අරමුණු වියහැකි බව පවා ෙම්
පර්ෙය්ෂණ මඟින් තහවුරුවී තිෙබ්.159
ස්නායු පද්ධතිෙය් ෙභෞතික කාර්ය පටිපාටිය නිසිෙසේ වටහාගැනීම මඟින් ඇතිවන විවිධ
වැරදි අවෙබෝධ ඉවත් කරගැනීමට හැකියාව ඇතිෙව්.මානසික කියාකාරීත්වය පරිගණකයක
පරිපථයක කියාකාරීත්වය ෙමනි.මානව සිරුර පුරා ඇති ස්නායු හා ක්ෂුද ස්නායු පද්ධතියට අයත්
සියුම් කියාකාරීත්වය නිසා මිනිසුන්ට බාහිර පරිසරය පිළිබඳ අවෙබෝධ කරගැනීමට හැකිය.
මිනිසුන් බාහිර පරිසරය අවෙබෝධ කරගනුෙය් ස්නායු සම්ෙපේෂණ මඟිනි.ස්නායු සම්ෙපේෂණ මානව
ෙමොළයට පැමිණි පසුව ෙමොළය විසින් ලබාගත් දත්ත සියළු ෙද් මනාව සංවිධානය කර එමඟින්
අර්ථාන්විත ෙතොරතුරු උද්ධරණය වන ෙසේ පිළිෙයල කරනු ලබයි.එෙසේම එකී ෙතොරතුරුවල ගැබ්
වන සියළු සබඳතා පිළිබඳ හැඩතල සලකා බලා ෙමොළෙය් ගබඩා වී පැවති පැරණි ෙතොරතුරු දත්ත
සටහන් හා සසඳා බලා නිවැරදි නිශ්චිත නිගමනයන්ට පැමිෙණ්.සංජානනය ෙලස අර්ථදක්වනුෙය්
ෙමකී කියාවළියයි.ෙම් සසඳාබැලීෙම්දී හඳුනාගැනීමට හා නව සබඳතා නිර්මාණය කරගැනීමටද
හැකියාව ඇතිෙව්. ෙමොළෙය් නිර්මාණශීලී කාර්ය සිදුවනුෙය් ෙම් අනුවය.දත්ත සම්ෙපේෂණය කිරීම
ෙමන්ම ක්ෂණිකව එකී දත්ත නිවැරදි අයුරින් උද්ධරණය කිරීමට මස්තිෂ්කය දක්වනුෙය් විස්මිතවූ
හැකියාවකි.ෙබොෙහෝවිට ෙමොළෙය් ෙමකී කාර්යය සංජානනයට උපකාරයකි.නමුදු ඇතැම්විටකදී
එය සංජානනයට බාධාකාරී වියහැකි අවස්ථාද එළෙඹ්.එෙසේම සංජානනය ෙවනස්කළහැකි අවස්ථා
ෙසේම සංජානනය විකෘති කළහැකි අවස්ථාවද ඇතිෙව්.ඇතැම්විට සංජානනය වැඩිදියුණු ෙව්.ෙමය
සංජානනය ෙකෙරහි බලපානු ලබන ආකාරය අනුව යමක් හඳුනාගැනීමට හැකියාව ලැෙබ්.විවිධ
අවස්ථාවලදී යමක් සංජානනය කිරීෙම් එකී අරමුෙණහි යථා ස්වභාවයට වඩා ෙවනස් ගති ලක්ෂණ
සංජානනය කරගනුෙය් ෙම් නිසාය.එෙසේම සංජානන අනුපිළිෙවල ෙවනස්කිරීමට පවා ෙමහි කියා
ෙහේතුෙව්.සංෙව්දන ගැනීම, ගබඩාකිරීම හා අවශ වූ විට සිහි කැඳවා පෙයෝජනය ගැනීම යන කියා
මඟින් සංජානනයට උපකාරී කරගත හැක.160
සංෙව්ද මඟින් ලබා ගන්නා ෙතොරතුරු ෙමොළය ෙවත ලබාදීම සංජානනෙය් කාර්යභාරයයි.
ඇස,කණ.නාසය,දිව,සම හා මනස ආදී ඉන්දියයන් මඟින් ලබා ගන්නා ෙතොරතුරු සංෙව්ද ෙලසට
ෙමොළයට වාර්තාගත ෙව්. අනතුරුව ඒවාෙය් පවතින විවිධ සංවිධානාත්මක රටා,ව හ,සබඳතා හා
සමානතා ෙපන්වන හැඩතලවලට අනුව හඳුනාගැනීම සිදුෙව්.ෙමොළය විසින් කිසියම් ෙතොරතුරක්
හඳුනාගනු ලබන්ෙන් ඒ පිළිබඳ ෙපර ලබා තිබූ අතීත අත්දැකීම් ෙහෝ ඊට සමානකම් දක්වන විවිධ
ෙද් උපකාරෙයනි.සාමාන ෙයන් ඇස, කණ, නාසය, දිව, සම හා මනස යන ඉන්දියන්ෙගන් ලබන
රූප, ශබ්ද, රස, ගන්ධ, ස්පර්ශ හා සිතිවිලි ආදී අරමුණවලට අනුව ලබාගන්නා සංෙව්දන ෙතොරතුරු
මඟින් බාහිර පරිසරය අවෙබෝධ කරගනී. එහිදී මිනිස් ඉන්දියයන්ට අසීමිතව එෙසේ ෙතොරතුරු ලබා
ගැනීෙම් හැකියාක් නැත. එයට ෙහේතුව මිනිස් ඉන්දියන්ෙග් කිසියම් සීමා සහිත බවක් ඇති නිසාය.
මිනිසා තමාට ලැබී ඇති සීමිත මිනිස් ඉන්දියානුසාරෙයන් ලබා ගන්නා ෙතොරතුරුවල සීමාසහිත
ස්වභාවයක් ගැබ්ෙව්.එනිසා බාහිර පරිසරෙය් සංෙව්දන අප උකහාගනුෙය් අපෙග් ඉන්දියානුබද්ධ
සීමාවට අනුව බව වටහාගැනීම වැදගත්ය.ඒ නිසා බාහිර පරිසරෙය් ගැබ්ව ඇති ෙතොරතුරු දත්ත
සියළු ෙද්ම නිසි ෙලස සම්පූර්ණෙයන්ම සංෙව්දනය වූවා යැයි සෑහීමකට පත්වීමටද ෙනොහැක.සෑම
ෙදයක්ම අදාළ ඉන්දීය සීමාවට යටත්වීමට සිදුවන ෙහයිනි.ෙම් අනුව ඇතැම් ෙතොරතුරු පිළිබඳව
දැනගැනීමට ෙනොලැෙබ්.ඇතැම්විට සංෙව්දන ලැබුණද ඒවා සංෙව්දන ෙලස බාරගැනීමට තරම්
ඉන්දීය සංෙව්දනය තියුණු ෙනොවීමට ඉඩ තිෙබ්.ඉන්දීය සංෙව්දන සීමාව තීරණය වනුෙය්ද ජීවවිද ා
පැතිකඩට අනුවය.එහි ජීව විද ා පැතිකඩතුළ විවිධ ජීව ෙකොට්ඨාශවලට නියමවූ අනන තාවක්ද
ඇත.එපමණක් ෙනොව ඒ ජීව විද ා ෙකොට්ඨාශයතුළ එකම ජීව ෙකොට්ඨාශයතුළ පවා ෙවන් ෙවන්
46

47. ජීවීන්ට අනන වූ ජීවවිද ා පැතිකඩක්ද තිෙබන බව ෙමහිදී අමතක ෙනොකළ යුතුය.සංෙව්දන
සංජානනය පිළිබඳව අධ නය කිරීෙම්දී ෙම් සියළු සාධක පිළිබඳව සැලකිලිමත් විය යුතුෙව්.161
අඳුරු කාමරයක් තුළට වැටුණු කුඩා අෙලෝක ලපයක් මඟින් ඊට පථම පැවති ඝන අඳුර දුරු
විෙභ්දනයකර අෙලෝකය පතුරුවනු ලබයි.පරිපූර්ණ නිහඬබෙව් පැවතී ශබ්ද පතිෙරෝධක කාමරයක්
තුළට බැහැර සිට එන කිසියම් ශබ්දයක් නිසා ඇසීම උපදවනු ලබයි.ෙමෙසේ සංෙව්දනයක් ඇතිවීම
සඳහා අවශ වන අවම උත්ෙත්ජක පමාණයක් මඟින් සංෙව්දන අත්දැකීම් ලබන ඉන්දියයන් අවදි
බවට පත්කරනු ලැෙබ්.ෙම් සංෙව්දන ඉන්දියන්හි අවදිබව ඇතිකරවන අවම උත්ෙත්ජන පමාණය
සංෙව්දන පද්ධතිය කියාත්මක කලහැකි අවම ෙභෞතික ශක්තිය ෙලස සැලකිය හැක.එය පූර්ණ
පර්යන්තය (Absolute Thresholds)ෙලස හැඳින්ෙව්.පූර්ණ පර්යන්තය මඟින් ඉදිරිපත් කළහැකි
වනුෙය් උත්ෙත්ජන විෂය පිළිබඳ තීවතාව විමර්ශනාත්මක සලකා බැලීමකි.එනම් යම් පමාණයක
උත්ෙත්ජනයක් ඉන්දිය අවදිබව ලබාදිය හැකිද ෙනොඑෙසේනම් අවදිබව ඇතිකළහැකි උත්ෙත්ජනය
ෙකතරම්දැයි ෙමයින් වටහාගත හැක.ඊ ළඟ උත්ෙත්ජන අතර විවිධත්වෙය් තීවතාව ෙකතරම්දැයි
ෙමයින් දැනගත හැක.පූර්ණ පර්යන්තය මඟින් උත්ෙත්ජන අතර තීවතාෙව් පුළුල් පරාසය සලකා
බැෙල්.ෙමමඟින් ඊට සමාන පූර්ණ පර්යන්ත කාලසීෙම් කියාපිළිෙවෙත් නුසුදුසුබව කුමනාකාරදැයි
සලකා බැලිය හැක.මන්ද පර්ෙය්ෂකයින් ඒකීය තීවතා අගයකට ළඟා ෙනොවන බැවිනි.එම එකීය
තීවතා අගය යටෙත් උත්ෙත්ජන පිළිබඳ විමර්ශනය ෙනොකිරීම හා ඒ සියළු කරුණු පිළිබඳ වාර්තා
විමර්ශනය ෙනොකිරීම දක්නට ලැෙබ්.එහිදී දැකගැනීමට ලැෙබනුෙය් ඒ ෙවනුවට තීවතා පරාසවලට
ඔබ්ෙබන් වූ උත්ෙත්ජනවල අනුකමික සංචලනයන්හි ෙභෞතික ශක්තිය පිළිබඳ සිදුවූ විමර්ශනයකි.
එම උත්ෙත්ජනවල අනුකමික සංචලන කිසිදු පතිඵලයක් ෙනොමැති අවස්ථාෙව් සිට අසම්පූර්ණව
අර්ධ පාර්ශ්චික වශෙයන් පතිඵල සහිත අවස්ථා ( එනම් ඇතැම් අවස්ථාවලදී අනාවරණය වන හා
ඇතැම් අවස්ථාවලදී එෙසේ ෙනොවන) හා සම්පූර්ණ පතිඵල සහිත අවස්ථා දක්වා වූ විමර්ශනයකි.162
අර්ධ පාර්ශ්වික පතිඵල සහිත ෙම් පෙද්ශය මෙනෝ ෙභෞතික කෘත ඇසුරින් පැහැදිලි කළ
හැක.මන්ද ඉන් පකාශ වනුෙය් මෙනෝවිද ාත්මක විචල ය (දැෙනන හා පත කරන උත්ෙත්ජන
අත්දැකීම්) හා ෙභෞතික විචල ය (උත්ෙත්ජන තීවතා ) අතරතුර ඇති සබඳතායි.ඒ උපකමය නම්
කාලෙය් පතිශතය පිළිබඳ කරුණුය.එය උත්ෙත්ජන අනාවරණය කරගැනීම යනුෙවන් හැඳින්ෙව්.
එය උත්ෙත්ජනවල ෙභෞතික ශක්තියට විපක්ෂ වූ මිණුමකි.ෙම් අවස්ථාෙව්දී ෙම් කරුණු සම්පූර්ණ
ළුශෙයන් වාර්තා ෙනොෙව්.අබිමුඛව පවතින පමාණෙය් උත්ෙත්ජන යටෙත් එක් ශක්ති මට්ටමක්
ඒකක තුනකට සමානය.එනමුත් නිරතුරු සම්පූර්ණෙයන් වාෙග් වාර්තාකරනුෙය් ඒකක නවයකි.ඒ
සංඛ ාත සබඳතා වාර්තාවනුෙය් සම්මුඛෙය් පවත්නා උත්ෙත්ජන ඒකක තුන හා නවය අතරතුර
අනුකමෙයන් වර්ධනයවීෙම් පමාණය අනුවය.ෙම් කාර්ය සාධන මෙනෝ ෙභෞතික කෘත ය අනුව
විස්තර කළ හැකිවූ විට ව ක්තික උත්ෙත්ජන මිම්ම අනුව පූර්ණ පර්යන්තය නිර්වචනය කරනුෙය්
ෙකෙසේදැයි ගැටළුවක් ඇතිෙව්.උෙත්ජනවල ෙභෞතික ඒකක තිරස් අක්ෂය ෙලසටත්, උත්ෙත්ජන
දැෙනන මෙනෝවිද ාත්මක පතිශතය සිරස් අක්ෂය ෙලසටත් ෙගන උත්ෙත්ජන දැනීම් අවස්ථා වගු
ගත කළහැක.එවිට උත්ෙත්ජනවල ෙභෞතික ඒකක දැක්ෙවන තිරස් අක්ෂෙය් +6දී හා එහි මෙනෝ
විද ාත්මක පතිශතය දැක්ෙවන සිරස් අක්ෂෙය් 50%දී පළමු උත්ෙත්ජනය ඇතිෙව්.එනිසා ෙමහි
පූර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාව ෙමහිදී නිරූපණයෙව්.එය විෂය කරුණු වකෙය් පළමු දැක්ම බිඳියනුෙය්
බින්දුෙව් සිට (ෙම් අවස්ථාව ෙභෞතික ඒකක තුනක් පමණ ෙව්) බව පධාන කරුණකි.නැතෙහොත්
එහි අවසාන දැක්ම 100% පතිශතය දක්වා ළඟාවීෙම්දී ඒ සඳහා අනුකූලතා දැක්ෙව්.(ෙම් අවස්ථාව
ඒකක නවයක් පමණෙව්.)නිසැකවම පූර්ණ පර්යන්තය පිළිබඳ ෙම් අර්ථ විගහය අත්තෙනෝමතික
විය හැක.සමහර කාල්පනික පතිෂ්ඨා පදනම් මත මෙනෝවිද ාඥයින් පත ක්ෂ කරන උත්ෙත්ජන
කාල පතිශතය 50% ක අගයක් ෙලස පූර්ණ පර්යන්තය නිර්වචනය කිරීමට එකඟවී ඇත.එම දත්ත
මඟින් ෙපන්නුම් කරනුෙය් පූර්ණ පර්යන්තය ඒකක 6ක් විය හැකි බවයි.163
47

48. ෙභෞතික මිණුම් කාලසීමාතුළ විවිධ සංෙව්ද මාත සඳහා පූර්ණ පර්යන්තය පිළිබඳ ඇතැම්
තක්ෙසේරු කිරීම් අනුව අර්ථවත් සහජ ඥානය ( පතිභාන ) ඉහත සඳහන්කළ පස්තාරගත ෙතොරතුරු
අනුව නිරූපණය ෙව්.සත වශෙයන්ම පර්යන්ත විවිධතා එකක් ඊ ළඟ දක්වා පෙත කව සැලකිය
යුතු තරෙම් වූ මට්ටමක පවතී.එය එක් එක් පුද්ගලයාෙග් ෙභෞතික තත්වය, අභිෙපේරණ මට්ටම හා
ඒ යටෙත් නිරීක්ෂණය කළ හැකි එබඳු තත්වයන් මත රඳා පවතී.සංෙව්ද මාත නම් විවිධ සංෙව්ද
සංජානනය කරන ඉන්දියන්ය.ෙමය පකාරතාව (Modality)යනුෙවන්ද හැඳින්ෙව්.එනම් ශවණය,
දර්ශනය, රස විඳීම, ආඝාණය හා ස්පර්ශයයි.ෙම් සෑම කරුණක්ම විවිධ ඉන්දියන්ෙගන් උකහාගනු
ලබන විවිධ සංෙව්දන හැඩතලයි.ෙම් සෑම සංෙව්දනයකටම ෙවන් ෙවන් වශෙයන් පූර්ණ පර්යන්ත
ඇත.දර්ශනෙය් පුර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාව නම් පැහැදිලි රාතියකදී, මයිල 30 දුරින් පිහිටි ඉටිපන්දම්
ගිනි දැල්ලකි.ශවණෙය් පූර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාව නම් නිශ්චල අවස්ථාවකදී අඩි 20 දුරින් පිහිටි
ඔරෙලෝසුවක ටික් ටික් නාදයයි.රස විඳීෙම් පූර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාව නම් වතුර ගැලුම් ෙදකක දිය
කරනලද සීනි ෙත්හැඳී ෙදකක පමාණයකි.ආඝාණෙය් පූර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාව නම් කාමර හයක
මහල් ෙගොඩනැඟිල්ලක විසාරිතවීම පිණිස බිම ෙහලන ලද එක් සුවඳ විලවුන් බිඳූවක පමාණයකි.
ස්පර්ශෙය් පූර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාව නම් ඉඟිෙලන පක්ෂිෙයකුෙග් පියාපතක් ඔබෙග් කම්මුලක්
මතට ෙසන්ටිමීටර් එකක පරතරයක් ඇතිව පතිතවීමකි.164
ඉන්දීය ෙවතට පැමිෙණන සංෙව්දන පූර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාවට පැමිණීමට ෙපර සිදුවන
නමුදු ඉන්දියන් එම සංෙව්දන නිසා කියාත්මක ෙනොෙව්.එය සංෙව්දන පවතින දුබලතාව නිසා සිදු
ෙනොෙව්.එය බද්ධවී පවතිනුෙය් ඉන්දියන්වල ජීව විද ාත්මක පැතිකඩ සමඟය.කිසියම් උත්ෙත්ජන
පමාණයක් නිසා ඉන්දියන් ජීව විද ාත්මකව සංජානනය කළහැකි මට්ටමකට සුසරවීම පර්යන්තය
නිසා සිදුෙව්.සම්පූර්ණෙයන් සංජානන කියාවළිය කළ හැකි මට්ටමකට සුසරවීම පූර්ණ පර්යන්තය
නමි.ෙබොෙහෝවිට ඉන්දියන්හි පූර්ණ පර්යන්ත මට්ටම ඒකක +6 දක්වා පමාණයක රැඳී පවතී. මින්
අදහස් වනුෙය් ඒකක 0 සිට 6 දක්වා පරාසයක වූ උත්ෙත්ජන නිසා ඉන්දියන් සුසරවීම සිදුෙනොවන
බවයි.එය මානව ඉන්දියන්හි සාමාන මට්ටමයි.නමුදු සුවිෙශේෂිත අවස්ථාවලදී ෙම් මට්ටම පහළට
වැටිය හැක.එනම් චිත්තෙව්ගික කරුණුවල බලපෑම,ඇතැම් ජීව විද ාත්මක කරුණු නිසා,භාවනාව
නිසා සිත සමාධි මට්ටම්වලට එළඹීම නිසා වැනි ෙහේතු නිසා ඉන්දියන්හි පූර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාව
ෙවනස්විය හැක.එනම් සාමාන අවස්ථාවලදී උත්ෙත්ජනවලට සංෙව්දී ෙනොවන 0 සිට 6 දක්වා වූ
අවස්ථාකදී වුවද එවිට සංෙව්දන සංජානනය වියහැක.බියට පත්වූ අවස්ථාවකදී සිතට ඇතිවූ භීතිකා
පමාණයට අනුව පූර්ණ පර්යන්ත මට්ටම ෙවනස්විය හැක.එවිට සාමාන ෙයන් ෙනොදැෙනන ෙද්
පිළිබඳව පවා සංජානන අත්දැකීම් ඇතිවිය හැක.ෙම් නිසා ඇතැම්විට මායාරූප දර්ශනය,ෙනොමැති
මායා ශබ්ද ශවණය,මායා රස විඳීම්,මායා ස්පර්ශ ඇතිවිය හැක.ෙමය භාන්ති ෙලස මෙනෝවිද ාෙව්
හැඳින්ෙවන තත්වයකි.ෙම් භාන්ති තත්වය ෙබොෙහෝ බියකරු වියහැක.ෙම් භාන්ති අවස්ථාෙව්දී සිත
වික්ෂිප්තවීම නිසා ඇතිවන මායා තත්වය සැබෑවක් යැයි උපකල්පනය කර ඊට විවිධ නාමයන් පවා
ව වහාර කිරීමට පුළුවන.සමාජෙය් ව වහාරවන ඇතැම් අමනුෂ සංකල්පවලට පවා භාන්ති ෙහේතු
වී තිෙබ්.බිය පමණක් ෙනොව දුක,පශ්චත්තාපය,සාංකාව,ෙකෝධය බඳු චිත්තෙව්ගික අවස්ථාවල පවා
පූර්ණ පර්යන්ති අවස්ථාව සාමාන මට්ටමට වඩා ෙවනස්වියහැක.165
එෙසේම චිත්ත පශාන්ති අවස්ථාවලදීවුවද ෙමකී පූර්ණ පර්යන්ත අවස්ථාව ෙවනස්වියහැක.
එනම් සිත ඉහළ සමාධි මට්ටම්වල පසුවන විට 0 සිට 6 දක්වා උත්ෙත්ජනවලට ඉන්දියන් සංෙව්දී
වියහැක.සැබවින්ම ෙම් ෙලෝකෙය් සංෙව්දන 0 සිට 6 දක්වා පරාසවල ෙබොෙහෝ පැවතිය හැක.එෙසේ
වුවද සාමාන මානව ඉන්දියන්ට සංෙව්දනය වනුෙය් ඒකක 6ට ඉහළ මට්ටම්වල පරාසය දක්වාවූ
උත්ෙත්ජන පමණි. 0 සිට 6දක්වා පරාසයක වූ උත්ෙත්ජන ෙනොදැෙන්.නමුදු භාවනාෙයෝගීව සිටින
ෙයෝගාවරෙයකුම සිය සිත පශාන්ති මට්ටෙම් පවතින බැවින් ඉන්දීය සංෙව්දන මට්ටම 0 සිට 6
දක්වා උත්ෙත්ජන මඟින් සංෙව්දන සංජානනය වියහැක.එබඳු විශ්මිත හැකියා සාමාන ව වහාරය
අනුව අධි මානසික හැකියාව ෙලස හැඳින්ෙව්.ෙම් අධි මානසික හැකියාව ලැබූ අෙයකුට සිතැඟිෙසේ
සංජානනය කළහැක.ෙවනත් අයට ෙනොදැෙනන විෙශේෂ ෙද් සංජානනය වියහැක.ඉන්දියන්හි ඇති
48

49. ෙභෞතික හා ජීව විද ාත්මක හැකියාව වැඩි දියුණු ෙව්.භාවනානුෙයෝගීන් සාමාන අයට ෙනොහැකි
විවිධ විස්මිත හැකියා පළ කරනුෙය් ෙම් නිසාය.දිබ්බ ෙසෝත ඥානය, පරචිත්ත විජානන හැකියාව,
දිබ්බ චක්ෂු ඥානය ආදී විෙශේෂ සංජානන හැකියා ඇතිවනුෙය් ෙමෙලසය.එෙසේම ෙමෝහනයට පත්
කරවීම මඟින්ද යම් පුද්ගලෙයකුට ෙමබඳු විෙශේෂ හැකියා ඇති කළ හැක.මීට අවශ වනුෙය්
කමික පුහුණුව මඟින් චිත්ත පශාන්තිය ඇති කර පූර්ණ පර්යන්ති අවස්ථාව 0 සිට 6 දක්වා
පරාසයක ඇති කරවීම පමණි.ෙමෙසේ පූර්ණ පර්යන්ති අවස්ථාව හැකිතාක් 0 ට ආසන්න
මට්ටමකට ෙගනඒෙම්දී සිදුවනුෙය් බාහිර පරිසරය හා මානව ඉන්දිය කියාකාරීත්වය කිසියම්
ඒකීයත්වයකට රැෙගන ඒමකි.යම් කිසි ෙහයකින් බාහිර පරිසරය හා ඉන්දිය සංෙව්දී මට්ටම
සමානවූ විට කිසිදු ෙබ්දයක් නැතිව සියළු උත්ෙත්ජන කිසිදු බාධාවකින් ෙතොරව අවශ අයුරකින්
සංජානනය කළහැක.166
ඇතැම් විටකදී මිනිස් ඉන්දියයන්ට ෙගෝචර ෙනොවන යම්යම් සංෙව්දන ෙවනත් සත්ව වර්ග
වලට අරමුණු විය හැක.ඒ ඇතැම් මිනිස් ඉන්දියන්ට වඩා රූප,ශබ්ද,ගන්ධ,රස,ස්පර්ශ ආදී සංෙව්ද
ලබාගැනීෙම් හැකියාව සහිත සියුම් ඉන්දියන් එකී සත්ව වර්ගවලට ඇති ෙහයිනි.නිදසුනක් ෙලස
ශබ්දය ගමන් කරනුෙය් තරංග ආයාම වලිනි.එහිදී තරංග ආයාමෙය් උස්,පහත්බව දුර,සමීපබව ආදී
ෙද් අනුව එම ශබ්ද තරංගය ශවණය කළහැකි සීමාව තීරණය ෙව්.මිනිස් කණට ශවණය වන ශබ්ද
තරංගවල සීමාව නිශ්චිත අගයක් ගනී.ඊට වඩා අවම සංඛ ාත ඇති ශබ්ද ශවණය කිරීෙම් පහසුකම්
මිනිස් කණ සතුව ෙනොමැත. නමුදු වවුලන් වැනි ෙවනත් සත්ව විෙශේෂවල ෙම් හැකියාව මිනිසාටද
වඩා ෙහොඳින් පිහිටා තිෙබ්. වවුලන්ෙග් දෘෂ සංජානනය (Visible Perception) දුබලය.167ඒ නිසා
වවුලන් බාධක මඟහැර ගමන් කිරීමට භාවිතා කරනුෙය් ශබ්ද සංජානනයි (Sound Perception).
ධ්වනි තරංග නිකුත් කර ඒවා බාහිර වස්තු හා ගැටී යළි පරාවර්තිත එම තරංග ගහණය කිරීම
වවුලන්ෙග් සංජානන කමෙව්දයයි.එම පරිවර්තිත ධ්වනි තරංග උපෙයෝගී කරගනිමින් වවුලන්ට
කිසිවක ෙනොගැටී, බාධක මඟහැර පියෑඹීමට හැකියාව ලැබී තිෙබ්. ෙසසු ඉන්දියයන්ෙග් පවතින
සංජානන දුබලතාව ජය ගැනීම සඳහා වවුලන් ෙමෙසේ සාර්ථකව ශව සංජානනය උපෙයෝගී කර
ගන්නා බව පැහැදිලි ෙව්.168
සත්ව ෙලෝකෙය් තව සමහර සතුන්ට ෙවනත් ඉන්දීය සංජානනය වඩා පබල ෙසේ ආඝාණ
සංජානනය (Olfactory Perception) පිහිටා තිෙබ්.පුරාණ දඩයම් යුගෙය්දී මිනිසුන් විසින් බල්ලා,
බළලා වැනි සතුන්ෙග් උපකාරය ලබා ඇති බව ෙපෙනන්නට තිෙබ්.ඊට පධාන ෙහේතුව එබඳු සතුන්
තුළ ආඝාණ සංජානනය ඉතා පබලව පිහිටා තිබීමය. සාමාන ව වහාරෙය්දී ඉව ෙසේ හඳුන්වනුෙය්
එකි ආඝාණ සංජානනයයි.169බල්ලන් බළලුන් වැනි සතුන්ට පියවි ෙදෙනතට ෙනොෙපනන
ෙබොෙහෝ සියුම් සංජානන අරමුණු වන බව පර්ෙය්ෂණ මඟින් ෙහලි වී තිෙබ්.ඒ අතර දෘෂ ,ආඝාණ,
ශබ්ද හා ස්පර්ශ සංජානන වඩා පබලය.ඇතැම්විට මනුෂ යින් ෙනොවන ජීවීන්ෙග් පවා ඉතා සියුම්
සංෙව්දන දැනීෙම් හැකියාව ෙම් වර්ගවල සතුන්ට ජාන විද ාත්මකවම ඇති බව පැවෙසේ.සුවිෙශේෂී
ෙහේතුවක් රහිතව පවා ඇතැම් විටක සුනඛයින් උඩු බුරනු ෙපෙන්.ෙබොෙහෝවිට රාතී නිශ්චලතාව
පවතින යම් අවස්ථාවලදී ෙමබඳුෙද් සිදුෙව්.ඒ සිදුවීම් ඇතිවීමට ෙමබඳු සතුන්ට ඇතිවන යම්
සුවිෙශේෂී සංජානන ෙහේතු ෙව්.සාමාන පියවි ෙදෙනතට ෙනොෙපනන අති සියුම් පරාසවල ඇති
දෘෂ , ආඝාණ, ශබ්ද හා ස්පර්ශ සංජානන ෙමබඳු සතුන්ට දැෙන්.ඒ නිසා එබඳු සියුම්
සංජානනවලට පතිචාර දැක්වීමට ෙමබඳු සතුන් ෙපළෙඹ්. කිසිදු අර්ථයක් නැතිව ෙම් සතුන් ශබ්ද
නඟන්ෙන් යැයි එය දකින අය සිතති.170
මීට අමතරව ආඝාණ සංජානනය ඉතා සියුම්ව ෙවනත් සත්ව විෙශේෂවලද පිහිටා ඇති බව
දක්නට ලැෙබ්.විවිධ සත්ව විෙශේෂවල ආඝාණයට සම්බන්ධ ඉන්දියන්ෙග් පිහිටි ෛජව විද ාත්මක
ස්වභාවය පවා ආඝාණ සංජානනය සියුම්වීමට ෙහේතුවී තිෙබ්.නිදසුනක් ෙසේ අලින්ෙග් නාසය පිහිටා
ඇත්ෙත් උන්ෙග් ෙසොඬය ෙකළවරය.ජීව විද ාත්මකව අලි ෙසොඬ ෙපොළවට ආසන්නව පිහිටා ඇත.
අලියාට ඉතා දුරින් පිහිටා ඇති විවිධ වස්තු සංජානනය කිරීමට ෙපොළවට ආසන්නව එල්ෙලමින්
49

50. ඇති ඇති ෙසොඬ මහත් උපකාරී ෙව්.කිසියම් සෙතකු ආසන්නව සිටින බව අලියා දැන ගනී.තමාට
ඇතිවිය හැකි විවිධ අනතුරු මඟහැර යාමට ෙම් ආඝාණ සංජානනය අලින්ට උපකාර ෙව්.171
ෙවනත් සතුන්ට අලීන්ට ළංවීමට ෙනොහැකිවී ඇත්ෙත් අලීන්තුළ ඇති ෙම් ආඝාණ සංජානනෙය්
පබලතාව නිසාය.ෙම් නිසා අලි පිළිබඳව දන්නා අය අලීන්ෙග් ආඝාණය සිදුවීමට බාධා ඇතිවන
පරිදි කටයුතු කරති.මින් අලි අල්ලා හීලෑ කර ගැනීමට හා විවිධ බරවැඩ පහසුෙවන් ඉටු
කරගැනීමට හැකිය. සිය සිරුෙර් මඩ තැවරීම හා සුළං හමන දිශාෙව් විරුද්ධ පසින් පැමිණීම ආදී
උපකම අලීන්තුළ පවතින ආඝාණ සංජානනය මැඩපැවැත්වීමට භාවිතා කරන ෙමවලම්ය.ෙම්
නිසා ආඝාණ සංජානනය ඉතා දියුණුව පැවතියද මිනිසා තරම් බුද්ධිමත් ෙනොවන බැවින්
පහසුෙවන් ෙම් උපකමවලට හසු ෙව්.172
මුහුෙද් ජීවත්වන ෙඩොල්පින් මසුන් එකිෙනකා හා සංජානන කිරීමට තරංග සම්ෙපේෂණය
භාවිතා කරන බව පර්ෙය්ෂණ මඟින් ෙහලිවී ඇත.උන්ෙග් වරල් මඟින් දියරැළි හා මුසුෙකොට යවන
තරංග ෙසසු ෙඩොල්පින් මසුන් විසින් සංජානනය කරගනු ලැෙබ්.එෙසේම ශබ්දය විවිධ පරාසවලින්
නිකුත් කිරීමටද ෙඩොල්පින් මසුන්ට හැකියාව තිෙබ්.එමඟින් අසහනය,කැළඹීම,දුක,බිය,සතුට හා
පරාජිතබව ආදී චිත්තෙව්ගික කරුණු පවා ෙමෙසේ ශබ්ද තරංග මඟින් සංජානනය කිරීම ෙඩොල්පින්
මසුන්ෙග් සිරිතයි.එෙසේම උන්ට මිනිසුන්ෙග් භාවමය හා චිත්ත ෙව්ගාත්මක සිතිවිලි දැන හැඳින
ගැනීෙම් සහජ ඉවක් ඇති නිර්මාණශීලී බුද්ධිමත් සෙතකු ෙලසටද පර්ෙය්ෂණ මඟින් පැහැදිලි
කරෙගන ඇත.ෙම් ෙහේතුව නිසා මත්ස ෙලෝකෙය් ෙසසු මත්ස යින්ට වඩා බුද්ධිය අධික සෙතකු
ෙලස ෙඩොල්පින් සැලෙක්.මහ මුහුද මැද මුහුදුබත් වූ නැව් හා මගී යාතාවල සිරවූ මිනිසුන්ව ෙබ්රා
ගැනීෙම් කාර්යයන්වලදී ෙඩොල්පින් මසුන්ෙග් සංජානන හැකියාව ඊට විශාල පිටිවහලක් වී තිෙබ්.
විවිධ අයුරින් මිනිසුන්ට ෙඩොල්පින් මසුන්ෙග් සංජානන හැකියා උපකාරීවී ඇත.ෙම් ෙහේතුව නිසාම
ෙඩොල්පින් මසුන් මැරීම ෙබොෙහෝ රටවල නීතෙයන් තහනම් කර තිෙබ්. දැනට ෙලෝකෙය් ෙබොෙහෝ
දියුණු රටවල විවිධ හදිසි අනතුරු හා ස්වභාවික උපදව නිසා මුහුදුබත්ව මහ මුහුද මැද අතරමංව
ජීවිතයත් මරණයත් අතර සටනක නියැළී සිටින ආපදාවලට ලක් වූ අය ෙබ්රා ගැනීෙම් ෙමෙහයුම්
කටයුතු සඳහා ෙඩොල්පින් මසුන්ෙග් සහය හා උපකාරය භාවිතා කරනු ලැෙබ්.173
උත්තධැව ආසන්න බටහිර රටවල හිම කාන්තාරවල හදිසි අනතුරුවලට මුහුණපා හිෙමන්
වැසී ෙගොස් ජීවිතක්ෂයට පත්වීෙම් අවදානමට ලක්වූ මිනිසුන් ෙබ්රා ගැනීෙම් කටයුතු සඳහා ෙයොදා
ගන්ෙන් සුනඛයින්ය.සුනඛයින්ෙග් ඉව නමින් හැඳින්ෙවන සියුම් සංජානන හැකියාව ෙම් සඳහා
භාවිතා ෙව්.ඉතා ඝනව ඇති මිදුණු හිම කදන්වලට යටවී මිහිදන්ව ඇති මිනිසුන් සිය ඉව භාවිතාකර
ෙසොයාගැනීමට තරම් සුනඛයින්ෙග් සංජානන හැකියාව පබලය. ෙම් සංජානන හැකියාව මානවයා
තුළ ඇති සංජානන හැකියාවට වඩා ඉදිරිෙයන් සිටී. මානවයා සිය තාර්කික බුද්ධිය සංවර්ධනය
කිරීමට ෙපර මානවයාටද ෙම් තියුණු ඉව එෙලස පිහිටා තිබිණ.නමුදු තාර්කික බුද්ධිය සංවර්ධනය
වීෙමන් පසුව අනුකමෙයන් ඉව වියැකී යන්නට විය.නූතනෙය් මිනිසුන් සංජානනය කරනුෙය් යම්
කිසි තාර්කික පදනමක් සහිතවය.තර්ක බුද්ධිය යනුෙවන් අදහස් වනුෙය් එයයි. ෙම් තර්ක කමෙව්ද
නිගාමී හා උද්ගාමී තර්කන කමෙව්ද මත පදනම්ව තිෙබ්.නමුදු බුද්ධිෙය් සිදුවූ වර්ධනයත් සමඟම
තාර්කික හැකියාවට අමතරව ඉන්දීයන්ෙගන් පරිබාහිරව සිදුවන සංජානනයක් ඇති බවට නූතන
පර්ෙය්ෂණ මඟින් ෙහළිදරව්වී තිෙබ්.174එඩ්ගා ෙක්සිෙග් පර්ෙය්ෂණ ෙම් අතර වැදගත් තැනක් ගනී.
ෙම් අනුව ඉන්දියානුසාරෙයන් ලබා ගන්නා සංජානන ඉන්දීය සංජානන ෙලසද ඉන්දියන්
භාවිතා ෙනොකර මානවයා විසින් සෘජුවම ලබා ගන්නා සංජානන අතීන්දීය සංජානන ෙලසද නම්
කර තිෙබ්.ෙම් අතීන්දීය සංජානනවලට ෙබොෙහෝ ෙසයින්ම මානවයාෙග් මානසික හැකියාව පධාන
ෙව්.උත්පත්තිෙයන්ම ඇතැෙමකුෙග් ෙම් මානසික හැකියාව පබලව පිහිටා ඇත.සමහරු අභ ාසය
තුළින් ෙම් හැකියාව ලබා ගනිති.එෙසේම එබඳු හැකියාව නිරන්තර පුහුණුව තුළින්ද වර්ධනය කර
ගනිති.සමථ හා විදර්ශනා භවනා මඟින්ද ෙමබඳු අතීන්දීය මානසික හැකියාවන් වර්ධනය කරගනු
ලබන ආකාරය පැහැදිලි කර දී තිෙබ්.ෙමම අතීන්දීය හැකියා වර්ධනය කරගැනීම මඟින් ෙවනත්
50

51. ඉන්දීයන්ෙග් පවතින විවිධ ජීව විද ාත්මක දුබලතා ඉක්මවා මෙනෝ ඉන්දීය කියාත්මක කළහැකි
බව පැහැදිලිෙව්.175මෙනෝඉන්දිය මඟින් සංජානනය වීෙම්දී කිසිදු මාධ යක් අවශ ෙනොවීමද ෙමහි
දී කැපී ෙපෙන්.ඕනෑම ඉන්දිය සංජානනයක් ලැබීෙම්දී කිසියම් මාධ යක් අවශ ය.ෙමහි මාධ යක්
යනු සංජානනය වන අරමුණ, ඉන්දීය ස්පර්ශය හා ස්නායු තුළින් සම්ෙපේෂණ ගමන්ගැනීම සිදුවීමට
අවශ ජීවවිද ාත්මක පසුබිමයි.ෙමෙසේ මානසික සංජානනය සෘජුව ලබාගත හැක්ෙක් ෙමොළෙය්
විද ත් කියාකාරීත්වය,රසායනික දව වල හැසිරීම යනාදී සාධක ඉවහල්කරෙගනය.භාවනා වැඩීම
මඟින් ෙමොළෙය් සාමාන තත්ව යටෙත් අකියාකාරීව පවතින විවිධ ෙකොටස් පවා කියාකාරී බවට
පත්ෙව්.අතීන්දීය ශක්තිය අවධිකරගැනීෙමන් ෙමොළය විද ත් සන්නිෙව්දන සංජානනයක් ඇතිෙව්.
එය සංෙව්ද සම්ෙපේෂණෙය් සාමාන තත්වයන්ට වඩා ෙවනස් අවස්ථාවකි.176
1.8.මානව අභිෙපේරණය හා චිත්තෙව්ග
මානව අභිෙපේරණය (Motivation)නම් සෘණාත්මක මානසික මට්ටම ෙවනස්කිරීම පිණිස
අවශ වූ ධනාත්මක උත්ෙත්ජන ලබාදීෙම් කියාවළියයි.එදිෙනදා දිවිෙපෙවතතුළදී මිනිස් සිත් ඉතා
ඉක්මනින් කළකිරීමට,ආතතියට හා ෙවෙහසට පත්ෙව්.නිරතුරුව මානවයාට මුහුණපෑමට සිදුවන
ජීවන අභිෙයෝග විශාලය.එනිසා ඒ සිදුවීම් දුක්ෙව්දනා,කරදර ෙසේ සැලකූවිට ඉතා ඉක්මනින් සිතට
කළකිරීමක් ඇතිෙව්. ෙම් කළකිරීම් සහගත මානසික මට්ටම නිසා ඇතිවන මානසික ගිලන්බවටවූ
පතිකර්මය නම් අභිෙපේරණයයි.අභිෙපේරණය මඟින් මිනිස් සිෙත් නිදන්ව පවතින සෘණාත්මක ගති
ලක්ෂණ ෙමොනවාදැයි මැනවින් වටහාෙගන අනතුරුව එකී ගති ලක්ෂණ දුරුකිරීම සඳහා ෙයොදවන
උපෙද්ශනාත්මක පතිකාරය සිතට ධනාත්මක සිතිවිලි ඇතුළත් කිරීමයි.ෙම් සෘණාත්මක මානසික
ගතිලක්ෂණ නිසා කාංසාව වැනි මානසික ගිලන්බෙව් ආරම්භක ලකුණු පවා පහළවී තිබියහැක.177
එහිදී සුදුසු උපෙද්ශන කමභාවිතෙයන් උපකමශීලීව ධනාත්මක මානසික ආකල්ප ලබාදී කමිකව
සිෙත් ගිලන්ස්වභාවය ඉවත්කළහැක.සාමාන මානසික තත්වයන්තුළදී පවා අභිෙපේරණය මඟින්
කළහැකි ෙද් විශ්මිතය.ෙකෙනකුෙග් මානසික ධාරිතාව,ස්මරණය,කාර්යඵලය,කියාකාරීත්වය බඳු
කායික හා මානසික කියාකාරීත්ව රටා ඉහළ නැංවීමට අභිෙපේරණයට හැකියාවක් ඇත.ෙම් ෙහේතුව
නිසා නූතන ෙලෝකෙය්දී අධ ාපනය,කීඩා,තරඟකාරී අවස්ථා ආදිෙය්දී අභිෙපේරණය භාවිතා කරනු
ලැෙබ්.විවිධ ෙවළඳ ආයතනවල ෙසේවක ඵලදායිතාව ඉහළ නැංවීම සඳහා අද අභිෙපේරණය සාර්ථක
ෙලස වාණිජ මට්ටමින්ද භාවිතා කරනු ලැෙබ්.අභිෙපේරණය මඟින් සියළු මානසික හැකියා ඉහළම
මට්ටමකට ෙගනඒමට පුළුවන.සංජානන කියාවළිය පවා අභිෙපේරණය මඟින් ඉහළ මට්ටමක් ෙවත
රැෙගන යාහැක.අෙනක් අතට අභිෙපේරණයක් සිදුෙනොවන විට,සෘණාත්මක ආකල්පවලින් පසුවන
විට,ආතතියට පත්වීම නිසා සිත එකඟකරගත ෙනොහැකි අවස්ථාවලදී සංජානන හැකියාවද අවමවූ
මට්ටමක පවතී.ෙබොෙහෝවිට සංජානනය ඇවැසි ෙසසු සාධක සම්පූර්ණව පවතිද්දී වුවද සංජානනය
නිසි ෙලසට සිදුෙනොවීමට පවා ඉඩ තිෙබ්.ඇතැම්විට විකෘති සංජානන ඇතිවීමට පවා ඉඩ තිෙබ්.178
චිත්තෙව්ගය (Emotion) නම් මානව හැඟීම්වල පවතින ආෙව්ගශීලීබවයි.හැඟීම්(Feeling)
සංෙව්දන නිසා ඇතිෙව්.මිනිස් මනසට දැෙනන සංෙව්දනවල භාවමය ස්වරූපය හැඟීම්ය.ෙම් හැඟීම්
අතර මානසික කියාකාරීත්වය ෙව්ගවත් කිරීමට ඉවහල්වන හැඟීම් චිත්තෙව්ග ෙසේ හැඳින්වියහැක.
චිත්තෙව්ග ෙදවර්ගයකි.ඉන් එකක් නම් ධනාත්මක චිත්තෙව්ගයි.අෙනක නම් සෘණාත්මක චිත්ත
ෙව්ගයි. ධනාත්මක චිත්තෙව්ග යනුෙවන් හැඳින්ෙවනුෙය් යහපත් සිතිවිලි නිසා මනෙසේ උපදින්නා
වූ ෙව්ගවත් හැඟීම්බර ස්වභාවයයි.කරුණාව,පෙරෝපකාරය,දයාව,අනුකම්පාව,සමඟිය බඳු හැඟීම්
නිසා ඇතිවන හැඟීම්බර ස්වරූපය ධනාත්මක චිත්තෙව්ගයි.ෙම් ආකාරෙය් ධනාත්මක චිත්තෙව්ග
නිසා මනසට ඇතිවනුෙය් සිසිලකි.මානසික සංහිඳියාවකි.මානසික කියාකාරීත්වය මන්දගාමීබවක්
ගැනීම සෑම අවස්ථාවකදීම යහපත් යැයි ෙනොසැලෙක්.එහි කියාකාරීත්වය පරිපූර්ණ කියාශීලී දිවිය
සඳහා අත ාවශ ය.හැමවිටකදීම මනස මන්දගාමීවීම උසස්යැයි ෙනොසැලෙක්.මන්ද සෘණාත්මක
සිතිවිලි නිසාද ඇතැම්විටක මානසික කියාකාරීත්වය මන්දගාමීවීමට ඉඩ ඇති ෙහයිනි.එබඳුඅවස්ථා
51

52. වලදී එදිෙනදා ෙබොෙහෝ කාර්යයන් නිසි ෙලස ඉටුකරගැනීමට පවා අපහසුතා ඇතිෙව්.එනිසා උසස්
මානසික මට්ටමකදී මනෙසේ පූර්ණ කියාශීලීබව පවත්වාගැනීම අතිශයින්ම වැදගත්ය.ෙම් සඳහා වූ
ඉහළ කාර්යසාධනය ලැෙබනුෙය් ධනාත්මක චිත්තෙව්ග මඟිනි.සෘණාත්මක චිත්තෙව්ග යනුෙවන්
හැඳින්ෙවනුෙය් අයහපත් සිතිවිලි නිසා මනෙසේ උපදින්නා වූ ෙව්ගවත් හැඟීම්බර ස්වභාවයයි.ෙමම
අවස්ථාවලදී ආෙව්ගශීලීබවට පත්වීම යනුෙවන් හැඳින්ෙවන තත්වයන්ට පවා පහසුෙවන් ෙගොදුරු
වියහැක.ෙකෝපය,ඊර්ෂ ාව,මානය,මසුරුකම,කාමය ආදී හැඟීම් නිසා ඇතිවන හැඟීම්බර ස්වරූපය
සෘණාත්මක චිත්තෙව්ගයි.සෘණාත්මක චිත්තෙව්ගවලට ෙගොදුරුවීම නිසා පුද්ගලයා එහි වහෙලකු
බවට පත්ෙව්.ඉන්පසුව ඒ පුද්ගලයා සිදුකරන කියා නිවැරදිදැයි ඒ පුද්ගලයාම ෙනොදනී.හැඟීම්වලට
වහල්වීම ෙලස සාමාන ව වහාරය අනුව දැක්ෙවනුෙය් ෙමබඳු සෘණාත්මක චිත්තෙව්ගවලට ඉතා
පහසුෙවන් ෙගොදුරවීමයි.ඇතැම්විට ෙමෙසේඇතිවීමට අභ න්තර ෙහෝ බාහිර ෙහේතු මුල්වියහැක.එම
අභ න්තර ෙහේතුනම් පුද්ගලයාෙග් සිෙත් ඇතිවන හැඟීම්,ආශා,තණ්හා,බලාෙපොෙරොත්තු නිසා ඇති
වන සෘණාත්මක චිත්තෙව්ගයි.බාහිර ෙහේතු නම් විවිධ බාහිර උත්ෙත්ජන නිසා පුද්ගල සිතක ඇති
වන කැළඹීමයි.තමා ජීවත්වන බාහිර සමාජෙය්දී පුද්ගලයාට පසිඳුරන් මඟින් අරමුණුවන විවිධ ගති
ලක්ෂණ ඇති ෙද් නිසා සෘණාත්මක මානසික කැළඹිල්ලක් ඇතිවිය හැක.179
ෙකෙසේවුවද ධනාත්මක චිත්තෙව්ග නිසා පුද්ගලෙයකුෙග් කාර්යසාධන හැකියාව ඉහළම
මට්ටමකට පැමිෙණන අතර සෘණාත්මක චිත්තෙව්ග නිසා පුද්ගලෙයකුෙග් කාර්යසාධන හැකියාව
පහළම මට්ටමකට පැමිෙණ්.ෙම් නිසා චිත්තෙව්ග පිළිබඳ අධ යනය පුද්ගලයාෙග් කාර්යසාධනය
පිළිබඳ වැදගත් තීරකයක් ෙලස හැඳින්ෙව්.මානව සංජානනයද පුද්ගලෙයකුෙග් කාර්යසාධනයට
අදාළ වැදගත් පැතිකඩකි.ඇතැම් අවස්ථාවලදී පුද්ගලෙයකුෙග් චිත්තෙව්ගය අනුව සංජානන විවිධ
වියහැක.ධනාත්මක චිත්තෙව්ගවලින් පසුවීම නිසා සංජානන හැකියාව අධිකවියහැක.කරුණාබරවූ
පුද්ගලෙයකුට තව පුද්ගලෙයකුට සිදු වූ යම් විපතක් සංජානනයවීෙම් දී ඒ පුද්ගලයා අදාළ සිදුවීමට
දක්වන සංෙව්දීව අධිකවියහැක.එනිසා වඩාත් ක්ෂණිකව හා ගැඹුරින් සංජානනය සිදුවිය හැක.යම්
අවස්ථාවලදී ඉන්දීය සංජානනය ඉක්මවා අතීන්දිය සංජානන මට්ටම දක්වා වුවද එබඳු පුද්ගලයින්
තුළ ඇති සංජානන හැකියා වැඩිදියුණුවන බව පිළිෙගන තිෙබ්.එකම උත්ෙත්ජනෙය්දී වුවද විවිධවූ
පුද්ගලයින්ෙග් සංජානන හැකියා හා සංජානන සඳහා දක්වන පතිචාර විවිධ වනුෙය් ෙම්නිසාය.එකී
සංජානන හැකියා විවිධවීම නිසාද චිත්තෙව්ග අඩු ෙහෝ වැඩිවිය හැකි අවස්ථාද එළෙඹ්.යම්අෙයකුට
සිය සමීපතමෙයකුෙග් විෙයෝවක් ෙහෝ දුක්කරදරයක් ඉවසාදරා ගැනීමට අපහසුවනුෙය් ෙම්නිසාය.
මධ ස්ථ පුද්ගලෙයකුෙග් මරණ පුවතක් සංජානනයවීෙම්දී පුද්ගලයාෙග් චිත්තෙව්ගය,සමීපතම වූ
පුද්ගලෙයකුෙග් මරණ පුවතක් සංජානනයවීෙම්දී ඇතිවන චිත්තෙව්ගයට වඩා ඉතා අඩු මට්ටමක
පවතිනුෙය් ඒ නිසාය.ඇතැම්විටකදී තමාට සතුරු පුද්ගලෙයකුෙග් මරණයක් ෙහෝ විපතක් පිළිබඳ
ඇතිවන සංජානනය නිසා පුද්ගලයාට සතුටක් පවා ඇතිෙව්.එවිට චිත්තෙව්ගය ධනාත්මක හැඩතල
දැරූවද,එය ධනාත්මක චිත්තෙව්ගයක් යැයි සැලකීම වැරදිය.මන්ද කිසියම් අෙයකුෙග් මරණය හා
විපත තවත් පුද්ගලෙයකුට සතුටක්වීම සදාචාරාත්මක ආකල්ප හා චර්යා පිළිබඳ විශ්වධර්මතාවය
එමඟින් උල්ලංඝනයවන බැවිනි.සමහරු ෙනොදන්නාකම නිසා වැරදික්රියාකර සතුටුවනුෙය්
ෙම්බව ෙනොදන්නාකම නිසාය.චිත්තෙව්ගය ෙහොඳබෙව් ලක්ෂණ දැරූ පමණින් එය ෙහොඳ
චිත්තෙව්ගයක් බව ෙනොසිතියයුතුය.වැරදිෙද් කර සතුටක් ලැබීමට හුරුවීම ධනාත්මක
චිත්තෙව්ගයක් ෙනොෙව්.180
චිත්තෙව්ගයක් වශෙයන් සතුට නිවැරදිබව දැක්වීමට ෙහොඳ නිර්ණායකයක් ෙනොෙව්.මන්ද
සතුට ෙහොඳ,නරක ෙදක සඳහාම ඇතිවන බැවිනි.ඒ නිසා ෙමහිදී සතුට ධනාත්මක චිත්තෙව්ගයක්
වශෙයන් සැලෙකනුෙය් කරුණාව,ෛමතිය,සමඟිය,පෙරෝපකාරය බඳු අවස්ථාවලදී සිතට දැෙනන
සතුටුදායක හැඟීෙම්දීය.අනුන්ට සිදුවූ විපතක්,කරදරයක් පිළිබඳ පුවතක් සංජානනය කිරීෙමන් සිත
සතුටින් පිනායෑම වරදකි.එබැවින් එබඳු අවස්ථාවල සතුෙට් ස්වරූපෙයන් සිෙත් ඇතිවනුෙය් ද්ෙව්ෂ
සහගත හැඟීමක්බව දක්වා තිෙබ්.ඇතැම් විටක සෘණාත්මක චිත්තෙව්ගයක් වශෙයන් සිතට ඇතිවූ
හැඟීම් ධනාත්මක වියහැක.පෙරෝපකාරය බඳු හැඟීමක් සෘණාත්මක චිත්තෙව්ගයක් ෙලස ඇතැම්
52

53. අවස්ථාවකදී ඇතිවිය හැක්ෙක් ස්වභාවෙයන්ම මසුරු ෙහෝ අලස පුද්ගලෙයකුටය.එහිදී අභ න්තර
චිත්තෙව්ග බාහිර ආකල්ප සමඟ ගැටීමක් ඇතිවන බැවින් ධනාත්මක හැඟීම් වුවද සෘණාත්මකව
අදාළ පුද්ගලයාට දැෙන්.මූලික වශෙයන් අෙයකුට ඇතිවන සෘණාත්මක ෙහෝ ධනාත්මක ආකල්ප
චිත්තෙව්ගයක් ෙලස ෙහෝ ෙපළඹවීමක් කියාත්මක වියහැක.ෙමහිදී ෙපළඹවීෙම් ස්වරූපය අනුව ඒ
හැඟීම් අභිෙපේරණයක් ෙලස භාවිතා කළහැක.අභිෙපේරණය මඟින් පුද්ගලයාෙග් ෛනසර්ගක ගති
ලක්ෂණ පාලනය කළහැක.එෙසේම චර්යාෙව් ෙවනසක් කළ හැක.කළමණාකරණ මූලධර්ම වලදීද
අභිෙපේරණය ෙමබඳු චර්යාව ෙවනස්කිරීම සඳහා භාවිතා ෙව්.අධ පන මෙනෝවිද ා මූලධර්ම වලදීද
ඉෙගනුම් හැකියාව වර්ධනය කිරීම සඳහා අභිෙපේරණය සාර්ථක භාවිතාකරනු ලබන ආකාරය ගැන
පැහැදිලි කර දී තිෙබ්.181
මූලික මානව අවශ තා ෙලස සැලෙකන කුසගිනි, පිපාසා,ශීත උණුසුම හා ෙව්දනා සමනය
සඳහා කුඩා දරුෙවෝ හැඬීම උපෙයෝගී කරගනිති.කමෙයන් වයසින් වැෙඩත්ම, ෙසසු මිනිසුන්ෙග්
චර්යා රටා අධ යන කිරීෙමන් හා අනුගමනය කිරීෙමන් ඒ සඳහා නව අභිෙපේරණ(ෙපළඹවීම්) ඇති
කරගනිති.මානසික අවශ තා තෘප්තිමත් කරගැනීම සඳහා ඇතිවන ෙමකී මානසික ෙපළඹවීම් නම්
කර ඇත්ෙත් මෙනෝවිද ාත්මක ෙපළඹවීම් (Psychological Motives)වශෙයනි.ආරක්ෂණ,සමාජ
පිළිගැනීම සහ අනුමැතිය බඳු සමාජ පසුතලය වටා පිහිටි ෙදයින් සිය ඇගයුමට ලක්වූ ස්වීය හැඟීම්
උත්ෙත්ජනය කරගැනීමට මින් අවකාශ සැලෙසේ.ෙමමඟින් සිය නිපුණබව පිළිබඳ ඇගයුමක් ඇති
කරගැනීමටද ඉඩකඩක් ඇතිෙව්.එෙසේම ෙම් නිසා නව අත්දැකීම් පිළිබඳ පර්ෙය්ෂණය කිරීම මෙනෝ
විද ාත්මක ෙපළඹවීම්වලදී වැදගත්ෙව්.එෙමන්ම ඒවා තෘප්තිමත්වන මඟ සංස්කෘතික හා ෙක්වල
විවිධ කියාකාරීත්ව සමඟ බැඳී පවතී.මෙනෝවිද ාත්මක ෙපළඹවීම් හා ජීවවිද ාව අතර විශිෂ්ටත්වය
පැහැදිලිව ෙවන්කර දැක්වීම අපහසුය.ඇතැම් අවස්ථාවලදී ෙපළඹවීම් ජීවවිද ාත්මක පසුතලයක්
නිසාද හටගන්නා බැවිනි.ෙබොෙහෝවිට ලිංගික හා කුසගිනි අවශ තා සඳහා ඇතිවන ෙපළඹවීම් හට
ගනුෙය් ජීවවිද ාත්මක අවශ තාවයක් ෙලසය.මෙනෝවිද ාත්මක ෙපළඹවීම් තනි තනිව සමාජය
තුළ කුමන ස්වරූපෙයන් නැඟීසිටිය යුතුදැයි පහදා ෙද්.පාථමික ඉගැන්වීම් මඟින් එය ෙමෙහයවිය
යුතු ආකාරය පැහැදිලි කරෙද්.සමාජෙය් පුද්ගල අවශ තා ෙගොඩනැඟීම සඳහා මෙනෝ විද ාත්මක
පදනමක් ඇත.එය මූලික මිනිස් අවශ තා මත පදනම්වී තිෙබ්.182
ඒබහම් මාස්ෙලෝ(Abraham Maslow)සංවර්ධන මානුෂිකවාදී මෙනෝවිද ාෙව් මුලිකත්වය
ෙගන තිෙබ්.ඔහු ෙයෝජනාකර ඇත්ෙත් නිශ්චිත ෙලසට මානව ෙපළඹවීම් වර්ගීකරණය කිරීමටය.
මූලික ජීවවිද ාත්මක අවශ තාවයන්ෙග් සිට අනුකමෙයන් ආෙරෝහණය වන පරිදි ඔහු ෙපළඹවීම්
අවශ තා හටගැනීෙම් ධූරාවළියක් සකස් කර තිෙබ්.උපෙත් සිට කමෙයන් වැඩීෙම්දී එක් එක් වයස්
මට්ටම්වලදී මානවයාතුළ ඇතිවන මානසික හා කායික ජීවවිද ාත්මක කියාවළියට සමගාමීව එකී
පුද්ගලයාතුළ ඇතිවන අවශ තා සරළ මට්ටෙම් සිට අනුකමෙයන් සංකීර්ණවන පරිදි ෙම් අවශ තා
ධූරාවළිය ෙපළ ගස්වා තිෙබ්.එකී අවශ තා මට්ටම් අතර එක් මට්ටමක වූ අවශ තා තෘප්තිමත්වීම
මඟින් ඊළඟ මට්ටෙම් ඇති අවශ තා කරා අනුකමෙයන් ළඟාවන පරිදි ෙමය පිළිෙයළවී ඇත.එෙසේ
එම ධූරාවළිෙය් එක් අවශ තා මට්ටමක් අෙනක පසුකර යෑම ෙසේ අදහස්වනුෙය් ඊට ෙපර තිෙබන
අවශ තා මට්ටම තෘප්තිමත්ව ඇති බවයි.ආහාර හා ආරක්ෂණ අවශ තා ළඟාකර ගැනීම අපහසුය.
නමුදු ෙමකී අවශ තාවලින් තෘප්තිමත්වීම නිසා ඊට වඩා ඉහළ මට්ටම්වල පිහිටි ෙසසු අවශ තා
කරා සම්පාප්තවීමට හැකියාව ලැෙබ්.දියුණුවූ පුද්ගල චර්යාව ඉහළ ෙපළඹවීම් මඟින් පාලනය ෙව්.
මූලික මට්ටෙම් ඇති අවශ තා සම්පූර්ණවූ පසුව පමණක් ඊට ඉහළින් ඇති ෙසසු අවශ තා ෙවතට
සිය මානසික හැකියාව ෙයොමුකළ හැකි පසුබිමක් ඇතිෙව්.ෙසෞන්දර්ය හා බුද්ධිමය අවශ තා ඉහළ
මට්ටම්වල මානසික අවශ තා ෙලස සැලකිය හැක.මූලික අවශ තා වන ආහාර, ඉඳුම් හිටුම්, හා
ආරක්ෂාව බඳු අවශතා තෘප්තිමත් සමාජයක පමණක් කලාත්මක හා විද ාත්මක අවශ තා ඇත.183
මාස්ෙලෝෙග් ෙම් ෙයෝජනා කමය ෙබොෙහෝ දත්ත සඳහා උපකාරී ෙනොෙව්.නමුදු ෙපළඹවීම්
අතර සිත් ගන්නා සුළු ආකාරෙයන් පවතින විවිධ සබඳතා පිළිබඳ හා පරිසරයට අනුකූල ඉඩ පස්තා
53

54. පිළිබඳ වටහාගැනීමට මාස්ෙලෝෙග් ෙමකී ෙයෝජනා කමය ඉතා වැදගත්ය.මානව අභිෙපේරණය සිදු
වන ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීෙම්දී ෙබොෙහෝ ඉහළ සිද්ධාන්ත භාවිතා ෙව්.එනමුදු එහි ස්වල්පවූ
ෙපොදු එකඟතාද ඇත.මින් සිද්ධාන්ත ෙදකක් අතර පවතින එකඟතාව මානව ස්වභාවෙය් දක්නට
ලැෙබන ෙබොෙහෝ විවිධතා අර්ථකථනය කිරීම පිණිස භාවිතාෙව්.මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණ සිද්ධාන්තය
හා සමාජ ඉෙගනුම් සිද්ධාන්තය ෙම් සඳහා භාවිතාවන සිද්ධාන්ත ෙදකයි.ෙම් සිද්ධාන්ත ෙදෙක්හිම
සමාෙලෝචන මානව චර්යාෙව් දක්නට ලැෙබන සුවිෙශේෂි පැතිකඩක් වූ ආකමණශීලීත්වය පිළිබඳ
පරීක්ෂා කිරීම සඳහා භාවිතා ෙව්.ආකමණශීලී චර්යා පැහැදිලි කිරීම සඳහා ෙම් සිද්ධාන්ත භාවිතා
වනුෙය් ෙකෙසේදැයි මින් වටහාගත හැක.නිසැකවම අභිෙපේරණය හා චිත්තෙව්ග ආසන්න සබඳතා
ෙව්.විවිධ හැඟීම් නිර්ණය, ඊට අදාළ චර්යා සහ පිතිවිරුද්ධ;විෙලෝම වශෙයන් නිතර ඇතිවන චර්යා
නිර්ණය යන හැඟීම් වලින් මිනිසුන් ෙපෙළන ආකාරය ආකමණශීලීත්වය ෙකෙරහි බලපානුලබයි.
චිත්තෙව්ග කියාකාරීබවට හා ඊට සමාන සෘජු චර්යා වලට අදාළ ජීවවිද ාත්මක ෙමෙහයවීමට යම්
දායකත්වයක් දක්වයි.අත්දැකීම් හා චිත්තෙව්ග සමඟ සීඝගාමීව යයි.එෙසේම චර්යා පදනම් කරගත්
හැඟීම් මඟින් පාලනය ෙව්.1954 දී මාස්ෙලෝ මානව අවශ තා පිරමිඩයක ස්වරූපෙයන් වගුගතකර
තිෙබ්.එය ස්ථර සතකට (7)ෙබදා දැක්ෙව්.පිරමිඩ වගුෙව් පතුෙල් සිට අනුකමෙයන් එහි ඉහළ කරා
ළඟාවීෙම්දී පළමු අවශ තා මට්ටෙම් සිට සත්ෙවන් අවශ තා මට්ටම දක්වා මානව අවශ තා ෙපළ
ගස්වා තිෙබ්.ෙමහි පළමු ස්ථරය වනුෙය් කුසගින්න, පිපාසය බඳු කායික විද ා අවශ තායි.ෙදවන
ස්ථරය වනුෙය් ආරක්ෂණ හැඟීම හා අවට බියකරුබවින් ආරක්ෂාවීම ආදී ආරක්ෂණ අවශ තායි.
ෙතවන මට්ටම ෙසසු අයෙග් දාරක ෙපේමය, පිළිගැනීම ලබාදීම හා ආදර හිමිකම ආදී ආයත්තතාව
ෙහවත් ආදරය ලැබීෙම් හා සමාජ පිළිගැනීම් අවශ තායි.සිව්වන මට්ටම අරමුණු ඉටු කරගැනීම,
කාර්යක්ෂමවීම, සම්මුතිගත පතිලාභ, සම්භාවනාවට පාතවීම වැනි ගරුසරු සම්මාන අවශ තාවයි.
පස්වන මට්ටම නම් දැනුම,අවෙබෝධය හා පරීක්ෂාකිරීම බඳු ඥානන අවශ තායි.සවන මට්ටම නම්
සමමිතිය, පිළිෙවල හා අලංකාරය බඳු ෙසෞන්දර්යය අවශ තායි.සත්වන මට්ටම නම් ස්ව ආත්ම
පරිපූර්ණතාවය ෙසවීම හා වියහැකි යථාර්ථය සමඟ එක්වීම ආදී ස්වීය ව ක්ත අවශ තායි.184
සිග්මන්ඩ් ෙෆොයිඩ්ෙග් මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණ සිද්ධාන්තය අනුසාරෙයන් මානව කියා නිර්ණය
කිරීෙම්දී අභ න්තර ශක්තිය සහ ආෙව්ග ෙබොෙහෝ විට සවිඥානකත්වෙය් පහළ මට්ටෙම් පෙභ්ද
තුළ කාරක සමඟ සම්බන්ධෙව්.ඊට සමාන අයුරින් කමවත්ව දැක්වීෙම්දී ස්ටැන්ෙෆෝර්ඩ් සරසවිෙය්
ඇල්බට් බන්දුරාෙග් සමාජ ඉෙගනුම් සිද්ධාන්තය අවට පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වන්නකි.ස්නායු
ෙරෝගී ආබාධ සඳහා පතිකාර කිරීෙම්දී මානව අභිෙපේරණය සම්බන්ධ මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණ සිද්ධාන්ත
භාවිතා කරනු ලැෙබ්.එය ඇරෙඹනුෙය් 1900 වසෙර්දී සිදුවූෙෆොයිඩ්ෙග් සිහින පිළිබඳ අර්ථ විවරණ
වල අනුකමික පරිණාමය සමඟය.මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදී සිද්ධාන්ත පිළිබඳ සම්පූර්ණ අර්ථ විවරණ
එහි සංඛ ාත්මක ෙවනස්කම් සමඟ අවකාශයක් සලකාෙගන තිබිණ.නමුදු අභිෙපේරණ විගහකිරීම
සඳහා එය පිරිමැසුම් සහගත ෙලස භාවිතා කිරීමට තරම් පමාණවත්ය.185ෙෆොයිඩ් විශ්වාස කරනුෙය්
සහජ ආශයික ෙපේරණ සියළු චර්යාවල පතිවිරුද්ධ වර්ග ෙදකක සහජ ආශයන්ෙග් පකෘතිය බවයි.
ඉන් ජීවිත සහජ ආශය ඊෙරෝස් (Eros) මඟින් ජීවිතය උසස්බවට පත්වන සහ වර්ධනයවන බවයි.
එෙසේම මරණ සහජ ආශය තැනෙටෝස් (Thanatos) මඟින් සියල්ල විනාශකිරීම දක්වා ෙපළඹවීමක්
ඇතිකරවන බවයි.තරහ ඇතිකරවනුෙය් ජීවිත සහජ ආශය වන ලිබිෙඩෝ (Libido) මඟිනි. ලිබිෙඩෝ
සහජ ආශය මඟින් පධාන වශෙයන්ම ලිංගිකත්වය හා සම්බන්ධ වූ චර්යා පාලනය ෙකෙර්. මරණ
සහජ ආශය මඟින් සිය දිවි නසා ගැනීෙම් ෙහෝ ස්වයං ඝාතක චර්යා ෙහෝ පචණ්ඩබව නිසා අෙනක්
අයෙග් ජීවිත විනාශකිරීම දක්වා සියළු කියා පාලනය ෙකෙර්.එෙසේම ෙෆොයිඩ් මානව අභිෙපේරණය
මූලික පදනම් ෙදකක් ඔස්ෙසේ අර්ථ දක්වයි.එනම් ලිංගිකත්වය හා පචණ්ඩබවයි.කායික අවශ තාව
ෙහෝ බිය පිළිබඳ භූමිකාව ෙමය ෙනොදැනුවත්ව ඇතිවීමට ෙහේතුබව දක්වා ඇත.නමුදු ෙමබඳු චර්යා
ඇතිවීෙම්දී ස්වල්ප පමාණයක් ෙෆොයිඩ්ෙග් සිද්ධාන්තද ඊට ඉවහල්වන බව ෙපන්වා දී තිෙබ්.186
ෙෆොයිඩ් විශ්වාස කරන අන්දමට යම් අෙයකුෙග් ලිංගිකත්වය හා පචණ්ඩබව පිළිබඳ පූර්ව
නිමිති කුඩා දරුෙවකුෙග් බිළිඳුවිෙය්දීම ඇරෙඹ්.සිරුෙර් සංෙව්දී පෙද්ශවලට දැෙනන උත්ෙත්ජන
54

55. නිසා සුඛ ෙව්දනා ආශය මඟින් සීඝගාමීව ලිංගිකත්වය ජනනය ෙව්.සංවර්ධනාත්මක මෙනෝලිංගික
හා පචණ්ඩබෙව් අවධි මට්ටම් වලදී ෙම්වා කියාකාරීෙව්.ඒ සැපීම හා පහරදීම වශෙයනි.මව්පිය
ස්ෙන්හෙය් සිට තහනම්වූ ද්විලිංගික ව ාභිචාරී හා පචණ්ඩබව දක්වා නිදහස් භාව පකාශන මුදවා
හැරීෙම්දී ෙම්වා දැකගතහැක.අවිඥානක අභිෙපේරණ ෙලස කියාකාරීවන අවෙරෝධිත (යටපත්කළ)
නිදහස් භාවමය හැඟීම් ෙමහිදී පරිපූර්ණවූ සවිඥානක භාව ප්රකාශන බවට පත්ෙව්.යටපත්කරඇති
ලිංගිකත්වය ෙබොෙහෝ භාව පකාශ ෙමෙහවර පචණ්ඩත්වය වඩා අධිකය.නමුදු පචණ්ඩබව බිළිඳු
දරුවන් තුළ ඇතිවන සාංකාව පකාශවන ෙවනත් අභිෙපේරණයකි.මන්ද සෘණාත්මකව ෙදමව්පියන්
පිළිබඳ ඇතිවන ස්ෙන්හවන්ත ආකල්ප පසුකාලයකදී මීට ෙහේතුවන බැවිනි.අවිඥානික අභිෙපේරණ
අපකට ආකෘතියකින් භාව පකාශන ෙලස ඇතිෙව්.මෙනෝවිශ්ෙල්ෂණවාදී සිද්ධාන්තයට අයත්වූ
පධාන පතිෂ්ඨාවන්ෙගන් එකක් නම් අවිඥානික අභිෙපේරණ සංකල්පයයි.අවිඥානක අභිෙපේරණ
මඟින් ඇතිවන හැසිරීම අධ හාරෙයන් දතයුතුය. 187
චිත්තෙව්ග ෙනොමැතිව ජීවිතෙය් කිසිදු ඔපයක් නැත.ජීවිතය වර්ණවත්වනුෙය් චිත්තෙව්ගය
නිසාය.පෙමෝද ෙහෝ සංෙව්ග ෙනොමැතිවූ විට බලාෙපොෙරොත්තුවක් ෙහෝ සිෙත් චංචලත්වයක් නැත.
එවිට හර්ෂයක් ෙහෝ විජයගහණයක්ද නැත.එබැවින් උණුසුම හා වර්ණය මානව අත්දැකීම්වලින්
වියුක්තවී යයි.දාර්ශනකයින් විසින් ෙබොෙහෝකලකට ෙපර චිත්තෙව්ග හා අභිෙපේරණ සම්බන්ධව
සුඛ ෙව්දනාව හා ෙව්දනාෙවන් වැළකීම යනාදී කරුණු සමඟ මිනිසුන් තුළ ඇතිවූ බලාෙපොෙරොත්තු
සම්බන්ධවන බව ෙපන්වාදී තිෙබ්.ෙම් සිද්ධාන්තය සුඛ පරමවාදෙය්දී සංවර්ධනයට පත්කර ඇත.
සුඛ ෙව්දනාව පිළිබඳ ෙම් සිද්ධාන්තය මුල්යුගෙය් ජීවිතෙය් පධාන අරමුණක් බවට පත්ව තිබිණ.
ෙම් සිද්ධාන්තය ඒ මතයට පක්ෂපාතී හා පතිපාක්ෂිත අය අතර දිගුකලක පටන් පවත්නාවූ යම්
විවාදාපන්න කරුණක්වී තිබිණ.ආනන්ද ජනක මට්ටම් ෙනොනැසී පැවතීම හා එෙසේ කිරීමට ඔවුන්ව
ෙමෙහයවීම ෙහෝ පුනර් සිදුවීම් සඳහා සියළු එකඟතා ඉදිරිපත් කිරීම ආදී ෙද් මීට ඇතුළත් විය.එබඳු
සියළු එකඟතා අතර අපසන්න, ෙව්දනාබර ෙහෝ විගස හිරිහැරදායක මට්ටම්වල නිමාව හා ඔවුන්ට
ඒවා වැළැක්වීෙම් හැකිවූ ෙද්වල්ද අන්තර්ගත විය.නමුදු එය අභිෙපේරණය සහ චිත්තෙව්ගය අතර
ඇති සබඳතා පිළිබඳ අර්ථදැක්වීමට සෑෙහන පමණ වූ පකාශනයක් දැයි විමසීම වැදගත්ය.මානව
හැසිරීම්හි කියාශීලී බව පිළිබඳ අධ්යයන ඉදිරියට සිදුකර යාෙම්දී අභිනව අවශ තා රැසක් පිළිබඳ
අවධානය ෙයොමුකළ යුතුය.එනම් චිත්තෙව්ග මට්ටම්වල පසන්නබව හා බාධාකාරීබව ඒ සබැඳි
සෘජු පරමාර්ථ කරා මානව චර්යාව ෙමෙහයවීෙම්දී ෙකෙසේ වැදගත්වන්ෙන්දැයි විමසිය යුතුෙව්.188
පසුගික කාලවකවානුව තුළ මෙනෝවිද ාඥයින් විසින් මෙනෝඥතාෙව් හා අමෙනෝඥතාෙව්
ෙසෞම මට්ටම් අතර ෙවනස පැහැදිලිව වටහාෙගන තිබිණ.එය ෙවනත් ෙදයකට වඩා එක ෙදයක්
ෙහෝ එක අරමුණක් ෙකෙරහි ඇති අභිරුචිය සමඟ එක්ව පවතී.එෙසේම සම්මත තීව චිත්තෙව්ග
මට්ටම් සමඟ බැඳී පවතී.යෙමකුට වැලි කඩදාසික ෙකොටසකට වඩා උණුසුම් පරීක්ෂණ නලයක්
ස්පර්ශය ප්රසන්න වියහැක.ඒ අත්දැකීම් ෙසෞම ආෙව්දන හා ඒවාෙය් වින්දන වර්ණ
සංෙයෝගාකාර වලට අනුරූප විස්තර කිරීම් වශෙයන් හැඳින්ෙව්.ඒ වර්ණ නම් මෙනෝඥතාව හා
අමෙනෝඥතාවයි. වර්ණ සංෙයෝගාකාරවල අභිමුඛෙය් සැමවිට පවතින ෙම් ෙවනස ෙපන්වීෙම්දී
ෙබොෙහෝ අධික ෙසේ ඇතිවන සහසිකබව හා බිය, ෙශෝකය, පෙකෝපය ෙහෝ පෙමෝදය පිළිබඳ තීව
අත්දැකීම් ඉවහල් ෙව්. සහසිකබව ෙහෝ ශක්තිය ඉක්මවායාෙම් මට්ටම් චිත්තෙව්ග තීව
කළහැකිබව දතයුතුය.ෙබොෙහෝවිට අතරමැද පවතින ආෙව්දන මට්ටම් එෙසේම තිබිය
හැක.අපසන්නතාව,අකමැත්ත, රමණීයත්වය ආදී ආෙව්දන රසාස්වාදනෙය්දී ආෙව්ග ඇවිස්සීම් හා
පශාන්ති (නිෙරෝධ) මට්ටම් ක්ෂණිකව ෙවනස්ෙව්. පුද්ගල අත්දැකීම් මත සංජානනය වන
ආෙව්දන නිසා ඇතිවන පතිඵලය ෙවනස්විය හැක.නිදසුන් ෙලස එකම ආෙව්දනය සඳහා
පුද්ගලයින් කිහිප ෙදෙනකු දක්වන පතිචාර විවිධ වියහැක.ෙමෙලස වනුෙය් පූර්ව අත්දැකීම් නිසා
මානසික හුරුවක් සකස්ව පැවතීමයි.ඒ නිසා පුද්ගලයින් යම් යම් ෙද් සඳහා කැමැත්තක් ෙමන්ම
අකමැත්තක් දක්වන බව ෙපනී යයි.සමහර අය ෙකෙරහි දුටුමතින්ම ඇති කරගන්නා කැමැත්ත
ෙහෝ අකමැත්ත පිටුපස පුද්ගල ආෙව්දන තීව ෙලස බලපවත්වයි.189
55

56. පුද්ගලයා පශාන්ති මට්ටෙම් සිටිෙම්දීට වඩා කැළඹිලි සහිත ආෙව්ගශීලී අවස්ථාවල දැක්වූ
ආෙව්දනවල තීවතාව අධිකය.එෙසේම ෙසෞම සහගත මානසික ආෙව්දන පසුබිමක පසුවන අයෙග්
චිත්තෙව්ගික වාතාවරණය පශාන්ති මට්ටමට ලඟාවී ඇතිබව ෙපෙනන්නට ඇත.රළු දෘඪ ආෙව්දන
සහගත මානසික ආෙව්දන පසුබිමක පසුවන අයෙග් චිත්තෙව්ගික වාතාවරණය කැළඹිලි සහගත
බව ෙපෙනන්නට තිෙබ්.ෙමහි විෙලෝමයද දක්නට ලැෙබ්.එනම් නිරතුරුවම කැළඹිලි සහිත පසුබිම
නිසා රළු දෘඪ ආෙව්දන ලැබිය හැකි මානසික පැතිකඩක් හා පශාන්ති සහිත පසුබිම නිසා ෙසෞම
ආෙව්දන ලැබිය හැකි මානසික පැතිකඩක් නිර්මාණය වන බවයි.ෙමය පුද්ගල ෙපෞරුෂයට අදාළවූ
වැදගත් සිදුවීමකි.පුද්ගල ෙපෞරුෂය ශක්තිමත් වනුෙය් පශාන්ති හා ෙසෞම ආෙව්දන ලැබීම නිසා
වන අතර පුද්ගල ෙපෞරුෂය දුබල වනුෙය් කැළඹිලි සහිත රළු දෘඪ ආෙව්දන ලැබීම නිසාය.පුද්ගල
ෙපෞරුෂය පරිපූර්ණවීමට යම් පුද්ගලෙයකු ලබන ආෙව්දන සෘජුව ඉවහල්වනබව මින් පැහැදිලිෙව්.
පශාන්තිය නම් උෙප්ක්ෂාව වුවද සෑම විටකදීම එය එෙසේ ෙනොවිය හැක.කිසියම් අවස්ථාවකදී ඇති
වන මානසික ෙබලහීනබව හා තීරණයක් ගතෙනොහැකි විපිලිසරබව උෙප්කෂාව ෙනොෙව්.එහිදී යම්
උෙප්ක්ෂාවක් ෙලස ෙපන්නුම් කරනුෙය් තීරණයක් ගතෙනොහැකි සිෙත් ෙදබිඩිබවයි.ෙම් ෙදබිඩිබව
කැළඹිලි සහගත බෙව්ම ෙවනත් වර්ණයකි.ෙබොෙහෝවිට ෙදබිඩිබව පුද්ගල ෙපෞරුෂය භින්නකතාව
ෙකෙරහි බලපානු ලැෙබ්.ෙම් දුබල ෙපෞරුෂය භින්න ෙපෞරුෂය ෙලස හැඳින්ෙව්.ස්වීයබව අනන
ලක්ෂණ ආදිය පුද්ගල ෙපෞරුෂය ශක්තිමත් කිරීමට උපකාරීෙව්.ආත්ම අභිමානය වැනි චිත්තෙව්ග
පුද්ගල ෙපෞරුෂ සංවර්ධනයට උපකාරී ෙව්.ආත්මාර්ථකාමීබව පසුගාමී සෘණාත්මක ආෙව්දනයකි.
ඉන් පුද්ගල ෙපෞරුෂය දුබල ෙකෙර්.190
එක් එක් ආෙව්දන සිෙත් ඇතිවන හා පවතින කාලසීමා ෙවනස්ය.බිය, ෙකෝපය යන හැඟීම්
ෙදෙක්දී ආරම්භය හා පැවතීම ෙවනස්බව නිදසුන් ෙසේ දැක්විය හැක.බිය කමිකව ආරම්භවන අතර
ෙකෝපය ක්ෂණිකව ඇතිවී ෙව්ගවත්වී වියැකීයයි.නමුදු ඇතැම් පුද්ගලයින්ෙග් ජීවවිද ා පසුබිම මත
ෙම් තත්වය ෙවනස්විය හැක.අතීතෙය්දී චිත්තෙව්ගික පසුබිම සත්වවර්ගයාෙග් අඛණ්ඩ පැවැත්මට
ජීවවිද ාත්මකව උපකාරී විය.ෙවනත් සෙතකුෙගන් සිය පැවැත්මට තර්ජනයක් වන අවස්ථාවකදී
සිය ආරක්ෂාව පිණිස කටයුතු කරගැනීමට බිය හා ෙකෝපය අගනා චිත්තෙව්ගයක් විය.සිරුර පුරාම
නාඩිගමනය, හෘද ස්පන්දනය, ෙව්ගවත් පරිවෘත්තිය කියාකාරීත්වය ෙල්වලට ග්ලූෙකෝස් එක්වීම
ආදී දෑ මඟින් සටන්වැදීමට ෙහෝ පළායාමට අමතර ශක්තිය ක්ෂණිකව මුදාහැරිනි.මානව ආෙව්දන
වල කියාකාරීත්වයද මීට සමානය.වර්තමාන මානවයා සංස්කෘතිකව ශිෂ්ට සම්පන්නවී ඇති බැවින්
එකිෙනකාට පහරදී පඩණ්ඩව හැසිරීමක් ෙහෝ එබඳු චර්යා සාධාරණීයකරනයවීමක් වර්තමානෙය්දී
සිදුෙනොෙව්.එනිසා බිය ෙහෝ ෙකෝපයකදී ෙපරෙමන් ජීවවිද ාත්මක සූදානමක් මානව සිරුර තුළදී
ඇතිවන නමුදු නූතන මානවයා එය භාවිතාකර පචණ්ඩව ෙනොහැසිෙරන බැවින් අධික ග්ලූෙකෝස්
සාන්දණයක් රුධිර තරලෙයහි ෙශේෂෙව්.පසුකාලීනව දියවැඩියා,අධිරුධිර පීඩන තත්ව දක්වා ෙමකී
අහිතකර පතිවිපාක ඇතිවිය හැක.නූතන සමාජෙය්දී පචණ්ඩකාරී ෙලස හැසිෙරමින් එකිෙනකාට
පහරෙදමින් කලබල කරගැනීමට වඩා ශිෂ්ටසම්පන්නව නීතිය භාවිතාකර එය ඉටුකරවා ගැනීමක්
දක්නට ලැෙබ්.ඉන් ජීවිත හා ෙද්පළ සුරක්ෂිතතාව ලැෙබ්.මානවයා ශිෂ්ටසම්පන්නවී ඇති නමුදු ඒ
ශිෂ්ටබව වලංගුවනුෙය් මතුපිට ඔපයට පමණි.මිනිසුන්තුළ යටපත්කළ තීව ආෙව්දනවල අයහපත්වූ
බලපෑම ෙනොසිඳී ඇත.එකිෙනකා හා සටන්වැදීමට,ගහගැනීමට,ෙපොරබැදීමට මිනිසුන්තුළ නිදන්ව
පවතින ආශාව කීඩාතරඟවල හැඩෙයන් මිනිසුන්තුළට පැමිණ ඇත.ෙම් නිසා කීඩාවල නිරතවීම
මඟින් මුදාහැෙරනුෙය් මිනිසුන්තුළ සැඟව පවතින ජානවිද ාත්මක ආකමණශීලී තීව ආෙව්දනයි.
සමාජමය ෙහේතු නිසා තදබල කැළඹීමකදී මිනිසුන් පචණ්ඩ ෙලස හැසිෙරනුෙය් ඔවුන්තුළ යටපත්
ෙලස පවතින තීව ආෙව්දන මතුපිටට පැමිණීම නිසාය.ෙමවිට මිනිසුන්තුළ සත්ව ස්වරූපය ඉස්මතු
ෙව්.ලිංගික හා පචණ්ඩකාරී ආෙව්දන වලදී මිනිසුන් වඩාත් කැළඹිලි සහගතවනුෙය් ෙම් නිසාය.191
1.9.මානව සංජානනය ඉෙගනුම හා සිතීම
56

57. ඉෙගනුම යනු චර්යාව ෙවනස්කිරීමට සමත්වූ ෙපළඹවීමකි.යම්කිසි ෙදයක් පිළිබඳ ඇතිවූ
වැටහීමක් සහිත අෙයකුට එබඳ වැටහීමක් ෙනොමැති අෙයකුට වඩා එකම කරුණක් වඩා ෙහොඳින්
සංජානනය කරගත හැක.ඒ අනුව කිසියම් විෂය කරුණක් පිළිබඳ ගැඹුරු වැටහීමක් ඇතිවීමට පවා
ඉෙගනීම වැදගත්ය.යමක් ගැඹුරින් අධ යනය කිරීෙම්දී ඇතිවන සංජානනය නිසා පසුකාලීනව යම්
දැනුමක් ලැබීෙම්දී මුලින් ලැබූ දැනුම සමඟ සන්සන්දනාත්මව විගහකළ හැක.ෙම් ෙහේතුව විෙශේෂවූ
ඉෙගනීමට අවස්ථාව ලැබීමකි.එකම කරුණක් පිළිබඳ වුවද ගැඹුරින් සිතීමට කල්පනා කිරීමට යම්
අෙයකුට පුහුණුව හා හැකියාව ඇතිවනුෙය් එම ක්ෙෂේතයට අදාළව කරන විෙශේෂ ඉෙගනීම නිසාය.
ඉෙගනීම යනුෙවන් අදහස් කරනුෙය් සංජානනය අර්ථවත්ව භාවිතා කිරීමකි.ෙකෙනකු ෙහොඳ ෙහෝ
නරක ෙදයක් ඉෙගනීමට හැක.නමුදු සමාජය විසින් නරක ෙද් සඳහා සෘණාත්මක ෙපළඹවීම් හා
ෙහොඳ ෙද් සඳහා ධනාත්මක ෙපළඹවීම් ලබාෙදන බැවින් නරක අත්හැර ෙහොඳ ෙද් කිරීමට අෙයකු
තුළ කිසියම් නැඹුරුවක් ඇතිෙව්.නමුදු ෙම් තත්වය ෙපොදු නැත.ඇතැම් සමාජ හා සංස්කෘතිවල උප
සංස්කෘතික ව හ දක්නට ඇත.ෙමබඳු උපසංස්කෘතික පසුබිම්තුළ ඇතැම්විට නරක චර්යා සඳහාද
ධනාත්මක උපස්ථම්භන ලැබිය හැක.එබඳු අවස්ථාවලදී ෙබොෙහෝඅය ෙපළඹවීම් නිසා අයහපත්දෑ
ඉෙගන ගනී.තමන්ට හා අනුන්ට අවැඩදායක වූ එබඳු ඉෙගනීම් සමස්ත සමාජයතුළදී පතික්ෙෂේපවූ
ෙද්වල් වියහැක. ෙම් නිසා එබඳු වැරදි ඉෙගනීමක් කරා ෙයොමුවූ අයට සමස්ත සමාජෙය්දී ඇතිවන
ඉහත කී පතික්ෙෂේපය ඇතැම්විටකදී සමාජයට එෙරහිව යාමක් බවට පවා පරිවර්තනය වියහැක.192
පතිජානනාත්මක ස්ථම්භන ලබාදීම මඟින් යම් යම් අයහපත් මෙනෝභාවයන්ද යහපත්යැයි
පුද්ගලෙයකුට ඒත්තු ගැන්විය හැක.ෙමහිදී එබඳු ඉෙගනීමක් අයහපත් යැයි සැලෙක්.සමාජ එකඟ
බවට පතිවිරුද්ධ ලක්ෂණ ෙමබඳු ඉෙගනීමක් මඟින් පුද්ගලයින් තුළ ෙරෝපණය කළහැක.ෙමබඳුවූ
අවස්ථාවලදී ඒ ඉෙගනීම ලබන පුද්ගලයින්ෙග් ආකල්ප හා චර්යා පවා ඉෙගනීමට අදාළව ෙවනස්
ෙකෙර්.අනුන්ද නසාෙගන සිය දිවි නසාගත හැකි දරුණු ගණෙය් අපරාධකරුෙවකු තනනුෙය් ෙම්
ආකාරෙය් ඉෙගනීමක් තුළිනි.ෙමබඳු පුද්ගලෙයකුට ෙපොදු සම්මත පිළිගැනීම් වැරදි බව අවෙබෝධ
කර ෙදන අතර සමාජ විෙරෝධී ලක්ෂණ යහපත් බව පතිජානනාත්මක ස්ථම්භන මඟින් ඉගැන්ෙව්.
සමාජ විෙරෝධී ෙද් යහපත් ෙලසද, සමාජ සම්මත අයහපත් ෙලසද සංජානන කිරීම ෙමහි ලක්ෂණ
ෙව්.ෙම් ආකාරෙය් ඉෙගනීම් තුළින් සිදුවනුෙය් යහපත තහවුරුවීම ෙනොෙව්.එෙසේම අයහපත් පිටු
දැකීමද ෙනොෙව්.දරුණු මිනීමරුෙවකුවූ අංගුලිමාල නමැති පුද්ගලයා බිහිවීමට සමාජ විෙරෝධී ගති
ලක්ෂණ ඉෙගනීම ඉවහල්විය.එය ඔහුෙග් ගුරුවරයා ඔහුෙගන් පළිගැනීම සඳහා භාවිතාකළ උපාය
විය.අංගුලිමාලට මිනිසුන් මැරීමට අදාළ පැවරුම ලබාෙදන ලද්ෙද් සමාජ විෙරෝධී ලක්ෂණ සහිතවූ
අෙයකු බවට ඔහු පත්කරවීෙම් දුෂ්ට අරමුණ ෙපරදැරි ෙකොටෙගනය.අංගුලිමාලෙග් හෘද ශාක්ෂිය
පවා තමා කරන කාර්යය නිවැරදිය යන තත්වයකට පත්කරවූෙය් වැරදි ෙපළඹවීමක් මඟින් ලබා
දුන් ඉෙගනීම ෙහේතුෙවනි.අධ ාපන මෙනෝවිද ාෙව්දී හෘද ශාක්ෂිය පවා සකස්වනුෙය් කුඩාකල සිට
ලබන ඉෙගනීම ඇසුෙරන් බව පිළිගැෙන්.ෙමය හෘද ශාක්ෂිය ඉගැන්වීම යන නමින් හැඳින්ෙව්.එය
කුඩාකල පටන්ම දරුෙවකු ලබන ස්වීයත්වය පිළිබඳ ආකල්ප පුහුණුවට අයත්ය.සමහර අය හරිෙද්
යැයි සිතා වැරදි ෙද් කරන බව ෙම් අනුව ෙපෙන්.යෙමකුට හරි වැරැද්ද ෙපන්වාෙදනුෙය් පුද්ගලයා
තුළ ඇති හෘද ශාක්ෂිය මඟිනි.නමුදු ඇතැම් අය හරිෙද් යැයි කියා සිදුකරනුෙය් කලක පටන් ස්වීය
හෘද ශාක්ෂිය සකස්වී තිබුණු පිළිෙවලට අනුවය.ෙම් අනුව හෘද ශාක්ෂිය සකස්වීෙම්දී පවා වැරදිෙද්
හරිෙද් ෙලස වරදවා පිළිගැෙනන පරිදි එය වර්ධනයවිය හැකිබව වටහාගැනීම වැදගත්ය.ෙබොෙහෝ
විට කුඩාදරුෙවකු වැරදි ෙදයක් කරනවිට තරවටු කිරීමට වඩා එය වරදක් බව ඒ දරුවාට ෙහොඳින්
වටහාදීම වඩා පතිඵලදායක වනුෙය් ෙම් නිසාය.193
සමාජ විෙරෝධී අදහස් හා ආකල්ප සහිත විවිධ පුද්ගලයින් බිහිවීමට ජීවිතෙය් එක් කලකදී
ලැබූ වැරදි ආකල්ප හා චර්යා පුහුණුවක් ඉවහල්විය හැක.පුනරුත්ථාපනය මඟින් සිදුකරනුෙය් ෙම්
අයුරින් වැරදි ඉෙගනුමක් ලැබූ අයෙග් එකී අයහපත් ආකල්ප හා චර්යා සමාජ සම්මත ආකල්ප හා
චර්යා බවට පරිවර්තනය කිරීමකි.අයහපත් චර්යා හා ආකල්ප නිසා ෙකෙනකු නරක යැයි සම්මත
පුද්ගලෙයකු බවටත්, යහපත් චර්යා හා ආකල්ප නිසා ෙකෙනකු ෙහොඳ යැයි සම්මත පුද්ගලෙයකු
57

58. බවටත් පත්ෙව්.ෙම් ෙහොඳබව හා නරකබව නම් ඒ යුගයට සාෙප්ක්ෂව පවත්නා සමාජ පිළිගැනීමයි.
ෙම් ෙහේතුව නිසා ඉෙගනීම, සංජානනය හා සමාජ සම්මතය නිසා පුද්ගලෙයකු ෙහොඳ ෙහෝ නරක
බවට පත්වන බව පැහැදිලිය.ෙකෙනකු උපතින් ෙහොඳ ෙහෝ නරක අෙයකු ෙනොෙව්.කුඩාකළ පටන්
ලබන ඉෙගනුම හා ජීවත්වන පරිසරය ආදී සාධක නිසා පුද්ගලයා ෙහොඳ ෙහෝ නරක බවට සලකනු
ලබයි.ෙම් නිසා ෙහොඳ පුද්ගලෙයකු නරක පුද්ගලෙයකුෙගන් ෙවන්කර ගන්නා මිම්ම ඒ පුද්ගලයා
ලැබූ ඉෙගනීම, සංජානනය හා සමාජ පරිසරය බව ෙපෙන්.ෙම් නිසා ෙමබඳු සෘණාත්මක සාධක
ෙවනස්කිරීම මඟින් නරක ෙහෝ අයහපත් යැයි සම්මත අය ෙවනස්කළ හැකි යැයි පිළිගැෙන්.ෙම්වා
ඕනෑම අෙයකු නරක පුද්ගලෙයකු බවට පරිවර්තනය කිරීමට ඒකාන්ත ෙලස අදාළ වන්ෙන් යැයි
පැවසීමට අපහසුය.ඇතැම්විටකදී සෘණාත්මක අභිෙපේරණ ලැබීම නිසා ඒවා ජීවිත අත්දැකීම් බවට
පත්කරෙගන එමඟින් ෙහොඳ පුද්ගලෙයකු බවටද පත්විය හැක.එය පුද්ගලෙයකුෙග් ෙපෞරුෂත්වය
මත තීරණය වන කරුණකි.ෙම් ෙහේතුව නිසා ඉෙගනීෙම්දී පුද්ගල ෙපෞරුෂය සංවර්ධනය කිරීමටද
මූලිකත්වය ලබාෙද්.ශක්තිමත් ෙපෞරුෂයක් හිමි තැනැත්තාට බාහිර පරිසර සාධකය එතරම් අදාළ
නැත.සමාජ ඇසුරින් ලබන අත්දැකීම් ෙහොඳ වුවද, නරක වුවද මානසික ෙපෞරුෂයතුළින් ෙපේරණය
කරගැනීම නිසා නරකයැයි සම්මත අත්දැකීම්වලින් පවා ෙහොඳ ෙද්වල් ෙවන්කර ගැනීමට හැක.194
ඉෙගනීෙම්දී ඉෙගනගනු ෙදය සමඟ පවත්නා යම් යම් ලක්ෂණද පතිගහණය කරනු ලැෙබ්.
ෙමය පසුකලකදී ඉෙගනීමතුළින් ලැබූ අනුභූතියක් බවට පත්කර ගනී.ෙමහිදී පතිජානන ලක්ෂණ
ෙමන්ම පතිෙශේධණ ලක්ෂණද ගහයණය කරගනී.ෙමය සෘජු ඉෙගනීමක් ෙනොෙව්.ඉෙගනීම සමඟ
ඒ සමඟ බැඳී පවතින යම් යම් සංජානන ලක්ෂණ අදාළ ඉෙගනීෙම්ම ෙකොටසකැයි උපකල්පනය
කිරීම ෙමයට ෙහේතුවයි.ෙම් නිසා ඇතැම්විට පතිජානන ඉෙගනීමක් සමඟ සෘණාත්මක ලක්ෂණද,
පතිෙශේධන ඉෙගනීමක් සමඟ ධනාත්මක ලක්ෂණද සංජානනය ෙව්.ෙකෙසේවුවද ෙමය සංජානනය
සමඟ සම්බන්ධවී පවතී.නිදසුනක් වශෙයන් කුඩාකාලෙය්දී උඩු රැවුළ සහිත වැඩිහිටි පිරිමිෙයකු
අතින් දූෂණයට ලක්වූ කුඩා ගැහැණු දරුෙවකු වැඩිහිටි වියට පත්වීෙම්දී උඩු රැවුල සහිත සියළුම
පිරිමි නරක ස්ත්රී දූෂකයින් බවට තීරණයක් යටි සිෙත් ඇතිවිය හැක.195ඊට ෙහේතුවූෙය් කුඩාකළ
ලැබූ උඩුරැවුල සහිත වැඩිහිටි පිරිමිෙයකු ෙවතින් ලැබූ අමිහිරි අත්දැකීමයි.මීට වඩා ෙවනස්
ආකාරෙය්වූ ඉෙගනීමක්ද ලැබිය හැක.නිදසුනක් වශෙයන් සිය පියා ෙකතරම් නරක පුද්ගලෙයකු
වුවද තමාට දක්වන අසීමිත ආදරය නිසා කුඩා ගැහැණු දරුෙවකුෙග් සිෙත් සිය පියාට සමාන
ලක්ෂණ සහිතවූ සියළුම පිරිමි පිළිබඳව ඇතිවනුෙය් යහපත් සංජානනයකි.පසුකාලයකදී වැඩිහිටි
වියට පත්වුවද ඒ ගැහැණුදරුවා සහකරුෙවකු ෙතෝරාගැනීෙම්දී කුඩාවිෙය්දී ලැබූ සංජානන
අත්දැකීම භාවිතාකිරීමට ෙපළෙඹ්.ෙම් නිසා ඇය නිතරම ෙහොඳ පුද්ගලයින් යැයි උපකල්පනය
කරනුෙය් නරක ගතිලක්ෂණ සහිත අයය.මීට ෙහේතුව ඔවුන්ෙග් බාහිර ස්වරූපය සිය පියාට සමාන
බැවිනි.මීට සමාන කියාකාරීත්වයක් කුඩා පිරිමි දරුෙවකුෙග් සිෙතහි මව පිළිබඳ වුවද ඇතිවිය
හැක.ඒ අනුව මව ෙකතරම් නරක දුෂ්ට ස්තියක වුවද තමාට දක්වන ආදරය අනුව කුඩා පිරිමි
දරුවා සංජානනය කරගනුෙය් ඇය ෙහොඳ තැනැත්තිකයක් බවයි.පසුකාලයකදී තමාට සහකාරියක්
ෙලස මවට සමාන ලක්ෂණඇති තැනැත්තියක් ෙතෝරාගැනීමටද කුඩා කාලෙය්දී ලැබූ සංජානන
අත්දැකීම ෙහේතුෙව්.196
ෙම් ෙහේතු නිසා පංතිකාමර අධ ාපනෙය්දී එය හැකිතාක් කුඩා දරුවන්ෙග් මනසක සුවදායී
පරිසරයක් බවට පරිවර්තනය කිරීමට ෙවෙහස ගනු ලැෙබ්.ශාරීරික දඬුවමට වඩා මානසිකව ලබා
ෙදන පතිජානන හා පතිෙශේධන චර්යා ස්ථම්භන උපකම මඟින් දරුවාතුළ ඉෙගනීමට අදාළ විවිධ
ෙපළඹවීම් කියාත්මක කරවීම වර්තමානෙය් පිළිගත් සම්පදායයි.ෙමහිදී පෙරස්සම් විය යුතු වූ ෙදය
නම් ඇතැම්විට යම්කිසි දුස්සමාහිත චර්යාවක් බැහැර කරවීම පිණිස ලබාෙදන පතිෙශේධනාත්මක
උපස්ථම්භන පවා පතිජානනාත්මක ෙලස ගහණය කරගත හැකි බවයි.ෙහොඳ යැයි සම්මතවූ ෙදයට
වඩා නරක යැයි සම්මතවූ ෙදය කිරීමට ෙපළෙඹ් ගති ලක්ෂණ ඇතැම් පුද්ගලයින් තුළ පිහිටා ඇත.
ෙම් නිසා උපස්ථම්භන ලබාදීෙම්දී පෙව්ශම් විය යුතුෙව්.පුද්ගල ෙපෞරුෂය අනුව ෙම් උපස්ථම්භන
ලබාදීෙම් කාර්ය විවිධ වියහැක්ෙක් එනිසාය.සමහර උපස්ථම්භන ඇතැම් පුද්ගලයින් තුළ ෙනොසිතූ
58

59. පතිඵල ඇතිකරවන බව ෙපනී ෙගොස් ඇත.දුස්සමාහිත ගතිලක්ෂණ දුරුකිරීම පිණිස ලබාෙදන යම්
යම් පතිෙශේධානාත්මක උපස්ථම්භන නිසා එකී දුස්සමාහිත ලක්ෂණය තවත් වර්ධනය වියහැක්ෙක්
ෙම් ෙහේතුව නිසාය.එහිදී ෙබොෙහෝවිට පතිෙශේධනාත්මක උපස්ථම්භන ෙවනුවට අදාළ දුස්සමාහිත
චර්යාව ෙවනුවට ඊට පතිවිෙරෝධී ධනාත්මක චර්යාවක් සඳහා පතිජානනාත්මක උපස්ථම්භනයක්
ලබාදීෙම් උපකම දැනට භාවිතයට ගනුලැෙබ්.ෙම් ෙහේතුව නිසා කමිකව දුස්සමාහිත ගති ලක්ෂණ
ක්ෂණයවී ඒ ෙවනුවට පතිජානනාත්මක උපස්ථම්භන ලැෙබන ධනාත්මක චර්යාව කමානූකූලව
ඉෙගනීමට එකී පුද්ගලයා ෙපළෙඹ්.ඉෙගනීෙම්දී හැකිතාක් පතිෙශේධනාත්මක උපස්ථම්භන භාවිතා
ෙනොකිරීමට පෙව්ශම්ෙව්.පතිෙශේධනාත්මක උපස්ම්භන ෙවනුවට දුස්සමාහිත චර්යා ෙවනස්කිරීමට
වර්තමානෙය් පතිෙශේධනාත්මක උපස්ථම්භන භාවිතාකිරීමට ෙවෙහස ගනු ලබන්ෙන් ෙම් ෙහේතුව
නිසාය.දඬුවම් ෙවනුවට ත ාග ලබාදීෙම් කමෙව්දයක් ෙමහිදී අනුගමනය ෙකෙර්.නූතන අධ ාපන
කමෙව්ද සකස්වී පවතිනුෙය් ශාරීරික දණ්ඩනය මුළුමනින්ම බැහැර කරමිනි.197
ඉෙගනුම සිදුවනුෙය් පංතිකාමර අධ ාපනයතුළදී පමණක් ෙනොෙව්.කුසලතා හා ආකල්ප
ලබාදිය හැකි සෑම චර්යා ෙවනසක්ම අධ ාපනයකි.ෙම් අනුව විෂය කරුණු ඉගැන්වීම ෙමන්ම එහි
දී විචාර පූර්වකව කරුණු සම්පාදනය කිරීමට ඉගැන්වීමද වැදගත්ය.කිසියම් විෂයක් ඉගැන්වීම හා
ඉෙගන ගන්ෙන් ෙකෙසේදැයි ඉගැන්වීමද වැදගත්ය.මින් ඉෙගනුම සඳහා ඉගැන්වීම යන සංකල්පය
නූතන අධ ාපන මෙනෝවිද ාවතුළ බහුලව සාකච්ඡාවට බඳුන්වන අධ ාපන කමෙව්දයකි.එහිදී සිදු
කරනුෙය් ඉෙගනීෙම් කමෙව්දයතුළ පුද්ගල අධිකාරය ඉවත්කර ඒෙවනුවට විෂය ෙක්න්දගත කර
ගත් අධ ාපන රටාවක් හඳුන්වාදීමකි.ස්වයං අධ ාපනය යනුෙවන් නූතන අධ ාපන විද ාවතුළ ෙම්
සංකල්පය හැඳින්ෙව්.ෙමහිදී සෘජුවම විෂය කරුණු ඉගැන්වීම ෙවනුවට එකී විෂය කරුණ පිලිබඳව
ලියැවී ඇති පතෙපොත අධ යනය මඟින් තමාට ගැලෙපන පරිදි ගැලෙපන ෙව්ගයකින් ඉෙගනීමට
හැකියාව ලැෙබ්.මුලදී සිදුවූ පංතිකාමර අධ ාපන රටාව සියළු ෙදනාට එක සමානව සුදුසුෙනොවන
බව නූතන අධ ාපන මෙනෝවිද ාඥයින්ෙග් හැඟීමයි.පුද්ගලයින්ෙග් විභව ශක්තිය විවිධාකාරය ඒ
නිසා සෑම ෙදෙනකුම එකම අච්චුවක බහාදැක්විය ෙනොහැක.එක් කරුණක් සංජානනය කරගැනීම
අපහසු පුද්ගලයාට ෙසසු පුද්ගලයින්ට සංජානනය කරගැනීමට අපහසුවන ෙවනත් කරුණක් ඉතා
පහසුෙවන් සංජානනය කිරීමට හැක.ෙම් නිසා පුද්ගල විභව ශක්තිය මතුකරගන්නා ඉෙගනුම් කම
පුද්ගල ෙක්න්දියව භාවිතා කිරීම වඩාත් පතිඵලදායකය.පුද්ගල මානසික ව හය සකස්ව ඇත්ෙත්
ඒ පුද්ගලයාෙග් විභව ශක්තීන්ට අනන වන පරිදිය.එනිසා ෙවනත් පුද්ගලෙයකුෙග් විභව ශක්තිය
අවධිකළහැකි කමෙව්දයක් තවත් අෙයකුට ආෙද්ශ කිරීම ආයාසකර නිෂ්ඵල කටයුත්තකි.හැකියා
අතින් පුද්ගලයන් ෙදෙදනකු සමාන ෙනොෙව්.අධ ාපනය සකස්විය යුත්ෙත්ද හැකියාවට අනුවය.198
පුද්ගලෙයකු තුළ සැඟව පවතින නිර්මාණශීලී හැකියාව මතුවනුෙය් විභව ශක්තිය මතුකර
ගැනීමට අදාළ අධ ාපනයක් ලබාදීෙමනි.ඉල්ලුමට අනුව සැපයුම සම්පදාය ෙවළඳ ආර්ථික රටාව
අනුව සැසඳුනද අධ ාපන මූලධර්මවලට ෙනොගැලෙප්.සාමාන ෙයන් විභාග ෙක්න්දීය අධ ාපන
රටාවක් කියාත්මක වන පරිසරයක්තුළ සමත් අසමත් බව අධ ාපනෙය් ඵලදායීතාව මැනීම සඳහා
භාවිතා වන නමුදු එය පශස්ත ෙදයක් යැයි අධ ාපන මෙනෝවිද ාෙව් විගහ ෙනොෙව්.ඵලදායීතාවය
මැනීම පිණිස වර්තමානෙය් ආර්ථික විද ාව තුළ භාවිතා වන සංකල්ප ඒ ආකාරෙයන්ම අධ ාපන
මෙනෝවිද ාව තුළ භාවිතයට ගැනීෙම් අෙයෝග තාවය පිළිබඳ අධ ාපනඥයින් විසින් පැහැදිලි කර
තිෙබනුෙය් මීට ෙබොෙහෝ කලකට ෙපරදීය.මානවයා අජීවි දව යක් ෙනොෙව්.එබැවින් අජීවි දව ය
පාලනය හා කළමනාකරණය කිරීම සඳහා ෙගොඩනඟන ලද මූලධර්ම විශාල විභව ශක්තියක් ඇති
මානවයා සඳහා භාවිතයට ගැනීෙම් අෙයෝග තාවය දැනටමත් ෙබොෙහෝඅය විසින් ෙපන්වා දී තිෙබ්.
මානව අධ ාපනය සකස්විය යුත්ෙත් සංජානන හැකියාවට අනුරූපවන පරිදි මිස වියුක්ත මූලධර්ම
මත පදනම්ව ෙනොවන බව එහිදී පිළිෙගන තිෙබ්.නූතන රටවල දැනට කියාත්මක අධ ාපන කමය
පුද්ගල විභවතා මත පදනම්වූ අධ ාපනයකි.නිල්කරපටි වෘත්තීන් පහත ෙහළා සුදුකරපටි වෘත්තීන්
ඉහළට ෙගන ෙපන්වීමක් ඒ රටවල අධ ාපන කමෙව්දයතුළ භාවිතා ෙනොෙව්.හැකියාව හා විභවතා
හඳුනාගැනීෙමන් අනතුරුව එකී හැකියා හා විභවතා සංවර්ධනයට අදාළ මඟෙපන්වීම පමණක් ඒ
59

60. රටවල අධ ාපන කියාවළිය මඟින් සිදුෙව්.ෙම් නිසා උපරීමවූ මානසික තෘප්තියක් එබඳු අධ ාපන
කමෙව්දයක් තුළ ඇතිවීම සාමාන ෙදයකි.මානවයා විශිෂ්ට අධ ාපන හැකියා උරුමකරුෙවකි.199
මානවයා ඉතිහාසෙය් දිගුකලක සිටම අන යන්ට උදව්උපකාර කිරීෙම් ඉෙගනීම ලබමින්
පැමිණිබවට සාධක තිෙබ්.ෙලෝක ස්වභාවයට අනුගතවීම පිණිස කමික අනුපිළිෙවලක් යටෙත් සිය
පැවැත්ම සකස්කර ගැනීමට මානවයා උත්සුක විය.එෙසේම ෙසසු මිනිසුන් සමඟ සහෙයෝගීව ජීවත්
වන ආකාරයද උගත්ෙත්ය.මානව ඉෙගනුම හුෙදක් මාංශෙප්ශී හැසිරවීමට පමණක්ම සීමාෙනොවීය.
එය චර්යා, කුසලතා හා ආකල්ප සංවර්ධනය කිරීෙම් කමෙව්දයක්ද විය.ෙතොරතුරු මතකය පිළිබඳ
හා අවශ තා පිරිමසා ගැනීම එකී අධ ාපනෙය් අරමුණු විය.මානවයා සැමවිට පශ්න විසඳන්ෙනකු
විය.ෙබොෙහෝවිට උපකරණ නිපදවීම හා සිද්ධාන්ත භාවිතය උපකාරී කරෙගන බාධක ජයගැනීමට
අවශ කමෙව්ද ගැනීමට හා විසඳුම් සැපයීමට මානවයා පසුබට ෙනොවීය.200කුඩා දරුවන්තුළ
ආහාර ගැනීෙම් අභිරුචිෙය් පටන් ඔවුන්ෙග් වචන මාලාව සකස්වීම දක්වාද අනතුරුව සමාජ
අභිෙපේරණ අත්පත් කරගැනීම දක්වා සියල්ල ඉෙගනීම ඇසුරින් ලබාගනී.එෙසේම දරුෙවකු හදාවඩා
ගැනීෙම්දී එය ආරක්ෂණ යාන්තණයක් ෙලස භාවිතා ෙව්.සිතාමතාම මෙනෝෙරෝග චිකිත්සාවකට
සමානවන පරිදි පුනර් - අධ යන වර්ග භාවිතා කරනු ලැෙබ්.ඉෙගනීම මඟින් මූලික මානව චර්යාව
ෙවනස්වීම එහි අරමුණෙසේ සැලෙක්.ඉෙගනීම පිළිබඳ මෙනෝවිද ාත්මක හැදෑරීම ෙසසු අධ ාපන
විෂයන් ෙහෝ ෙබොෙහෝ කුසලතා ලැබිය හැකි ෙවනත් ෙද් ඉෙගනීමට වඩා ෙබොෙහෝ ෙසයින්
පෙයෝජනවත්ය.එය චිත්තෙව්ගිය සංවර්ධනයට අදාළ මූලික පශ්නවලට, අභිෙපේරණයට, සමාජ
චර්යාවට හා ෙපෞරුෂ වර්ධනයට මනාව ඔබින ෙදයකි.දරුෙවකු ඉෙගනීම ආරම්භ කරනුෙය් සිය
පරිසරය ඇසුරිනි.201
ඉෙගනීෙම්දී තර්කන කියාවළිය ඉතා වැදගත්ය. සාමාන ෙයන් ෙමොළයට දත්ත ලැබීෙම්
කියාව එක්තරා තාර්කික කටයුත්තකි.නමුදු ෙමහි ෙදයාකාර ස්වභාවයක්ද ඇත.එකක් ෙව්ගවත්ය.
එය අතාර්කිකය.අෙනක මන්දගාමීය.එය තාර්කිකය.වම්පස ෙමොළ අර්ධය තාර්කික සංජානනය
පාලනය කරයි.දකුණුපස ෙමොළ අර්ධය නිර්මාණශීලී අතාර්කික සංජානනය පාලනය කරයි. ෙම්
අනුව තර්කය එදිෙනදා දිවි ෙපෙවත තුළ විවිධ ෙලස ඥානය ලබාගැනීෙම්දී වැදගත් ෙමෙහයක්
ඉටු කරන බව පැහැදිලිෙව්.මම සිතමි. ඒ නිසා මම සිටිමි යන ෙදකාර්ත්ෙග් (Descartes) තර්කනය
කමෙව්දය තුළ ගැබ්වනුෙය්ද ෙමකී අදහසයි.ඒ වනාහී තර්කනය පිළිබඳ සාමාන නිදහසුනකි.
නූතන මෙනෝවිද ාව තුළ විශාල පමාණයක තාර්කික පවසරියක් පිළිබඳ සාකච්ඡාෙව්.තාර්කික
පැතිකඩ මඟින් ලැබිය හැකි දැනුම පිළිබඳ පජානන මෙනෝවිද ාවතුළ ෙබෙහවින් කතාබහට
ලක්ෙව්.පුරාණෙය් ඇෙමරිකානු මෙනෝවිද ාෙව් අවධාරණය කර තිබූ අන්දමට එය සැකසී තිබුෙන්
සරළ පුහුණුවක් හා අවම සංවිධානාත්මක බවක් ගැබ්වන පරිදිය.පර්ෙය්ෂණාගාරවල සිදුවූ විවිධ
පර්ෙය්ෂණ පිළිබඳ අත්දැකීම් ඊට පසුව එකතුවිය. එවිට එහි මූලික පදනම ඉෙගනුම පිළිබඳ නීති
දක්වා වර්ධනය විය.මිනිස් හා සත්ව චර්යා පිළිබඳ සිදුකළ විවිධ පර්ෙය්ෂණ අත්දැකීම් ඇසුෙරන්
එම නීති සකස්ව තිෙබ්.නිදසුනක් ෙසේ හැඟීම් දැනීම පිළිබඳ නීතිය මඟින් කිසියම් චර්යාවක් යළිඳු
අඛණ්ඩව ඇතිවීමට සම්බන්ධව එහි ඇති චකීය සබඳතා ඉවහල් වන බව පැහැදිලි කර දී ඇත.
ෙමමඟින් චර්යා පබලව පාලනය කිරීමට සැලසුම් ගත කමෙව්දයකට අනුව සකස් කළ ඉෙගනුම
පිළිබඳ නීති උපෙයෝගී වන බව ෙපනී ෙගොස් තිෙබ්.202
ඒ ෙකෙසේ වුවද කිසියම් පුද්ගලෙයකු විවිධ කියා කරන විට ඉන් අෙප්ක්ෂා කරනුෙය් ඊට
අභිමත පතිඵලයයි. අභිමත පතිඵල අත්පත් කරගත ෙනොහැකි වී නම් ඊළඟ අවස්ථාෙව්දී දැක්විය
හැකි චර්යාව අනුකමෙයන් වර්ධනය ෙව්.ෙකෙනකුෙග් චර්යාව අරමුණ මඟින් උත්ෙත්ජනය කළ
හැක.ෙමය අභිෙපේරණයයි(Motivate).යම්කිසි අෙයකු කිසියම් පාඨමාළාවක් ෙවෙහසවී අධ යනය
කරනුෙය් ඉන් විශිෂ්ට ෙලස සමත්වීමටය. ඊට සමාන්තරව ෙවනත් අධ යන ඒකකයකද ෙම්
ආකාරයටම ෙවෙහස ෙගන අධ යනය කරන්ෙන් නම් ඒවායින්ද විශිෂ්ට සාමාර්ථ ලැබිය හැකි වනු
ඇත. පුද්ගලයා ෙවෙහසගනුෙය් ඉන් අෙප්ක්ෂිත නිෂ්ටාව වන විශිෂ්ට සාමාර්ථය ලැබීමටය. ෙමයද
60

61. ඉෙගනීමකි. මින් පැහැදිලි වනුෙය් ඉෙගනීම පිළිබඳව ලබන අවෙබෝධෙය්දී පවා ඉෙගනීෙම් නීති
බලපාන බවයි. ෙමහිදී ලැෙබනුෙය් පජානන අත්දැකීමකි. පජානනය යනු ඥානයයි. දැනට තිෙබන
සාධක ෙහෝ දත්ත මඟින් අභිනව දැනුමක් ලැබීම පජානනයයි.සංජානනය හැදෑරීෙම්දී පජානනයද
අධ යනය කිරීම ඉතා වැදගත්ය.සංජානනය යමක් පිළිබඳ ලබන යථාර්ථ අවෙබෝධය වන අතර
පජානනෙය්දී ලැෙබනුෙය් ඥානයයි.එය සංජානනයට වඩා ෙවනස්ය.එෙසේම සංජානනයට විශාල
පිටුබලයක් පජානනය නිසා සැලෙසේ.විශිෂ්ට සාමාර්ථ නිසා මානව කියාවල අරුත පිළිබඳව ඔවුන්ට
ඉෙගනීමට ලැෙබ්.එෙසේම විවිධ කියා හා එහි පතිඵල පිළිබඳව ඉෙගනීමට හැකි ෙව්.කිසියම් අෙයකු
ඉෙගනීම පිණිස, කරුණු ධාරණය කිරීමට, ඉෙගනීම් කටයුතු මනාව සංවිධානය කරගැනීමට හා
ෙවෙහසවී අභ ාස කිරීමට උනන්දු ෙනොවන්ෙන් නම් එවිට ඉන් ලැෙබන පතිඵල විශිෂ්ට ෙනොවනු
ඇත.මින් පැහැදිලි වනුෙය් ඉෙගනුම පිළිබඳ නීති චර්යාව සමඟ මනාව සම්බන්ධ වන බවයි.එෙසේම
එහි සංජානන හා පජානන කමෙව්ද යන ෙදකම අඩංගු බවයි.203
යම්කිසි ෙහයකින් පුද්ගලෙයකු ෙවෙහසක් දරා අධ යනෙය් නිරත ෙනොවී විශිෂ්ට ෙලස
සමත් වුවෙහොත් එවිට ෙසසු අයට සිෙතන ෙද් සලකා බැලීම වැදගත්ය.එබඳු ෙදයකින් ඒ පුද්ගලයා
ලබන ඉෙගනීෙමන් අත්වන පතිඵලය කුමක්ද?යම්කිසිෙවකුට වංචාකාරීව විශිෂ්ට ෙලස සමත්වීමට
හැක.එබඳු තත්වයක් පවතිද්දී ෙසසු අය විශිෂ්ටව සමත්වීම සඳහා එතරම් උනන්දුවක් ෙනොදැක්වීම
සාමාන කරුණකි.එෙසේ ෙනොවන්ෙන් නම් ඒ පරීක්ෂණය ෙසසු අයෙග් සිතට පිය ෙනොඋපදවන
එකක්වීමට පවා ඉඩ ඇත. මෙනෝවිද ාඥයින් දක්වන පරිදි සිය ආහාර ෙව්ල පවා අතපසු කරමින්,
ව ාකූලවූ සටහන් පාඩම් කරමින්,අවංකව ෙවෙහස වී කැපෙවමින් සිදුකළ අධ යන කාර්යෙය් බිඳ
වැටීමක් මින් ඇති බව බවයි.මින් මානව හැඟීම් පිළිබඳ වැදගත් න ායක් ඉදිරිපත් ෙව්. නූතන
පජානන කමෙව්දෙය්දී කියාව හා පතිවිපාක අතර පැහැදිලි ෙවනසක් දිස්වන බව තහවුරු කර ඇත.
මානව ඉෙගනුම තර්ක කමෙව්දයක් ඔස්ෙසේ වැඩී යයි.විචාර පූර්වක බව යනු එකී තර්කය ඔස්ෙසේ
චින්තනය ෙමෙහයවීමයි. ඉෙගනුම ලැබීෙම්දී සිදුවනුෙය් යම් විධිමත් පිලිෙවලකට අනුව දත්ත
මනෙසේ ගබඩා කරගැනීමයි.ඒ දත්ත අතර සබඳතා පිළිබඳ ෙගොඩනඟා ගන්නා විධිමත් රටා හා ව හ
මත ලබාගන්නා දැනුම වර්ග ෙකෙර්. යමක් විශිෂ්ට ෙලස ඉෙගනීම යනුෙවන් හැඳින්ෙවනුෙය්
කමවත්ව තර්ක කිරීෙම් හැකියාව ලබාගැනීමයි. ෙමම තර්කය ෙගොඩනඟනුෙය් යමක් වියහැකි
සම්භාවිතාව අනුවය. ඒ අනුව ෙදයක් ඇතිවීෙම් හා පැවතීෙම් පිළිෙවලක් ඇත. ඒ පිළිෙවල අනුව
තර්කය ෙගොඩනඟනු ලැෙබ්. අනතුරුව පිළිගත හැකි ආකාරයට තර්කය ඉදිරිපත් කළ යුතුය.ෙමහිදී
වඩා තර්කානුසාරී වියහැක්ෙක් දක්ෂම පුද්ගලයාට බව ෙම් කමය අනුව පිළිගැනී තිෙබ්.204
ෙම් අනුව ෙවෙහස මහන්සි වී විවිධ ස්වරූපෙය් මානසික ව හ ෙගොඩනැඟීෙම් කාර්යයට
ඉෙගනුම යැයි පැවෙසේ. විධිමත් හා අවිධිමත් යැයි ඉෙගනුම ෙදෙකොටසකට වර්ග ෙකෙර්. විධිමත්
ඉෙගනුම තුළදී යම් නිශ්චිත මානසික සබඳතාවක් ෙහෝ මානසික ව හයක් මනෙසේ ෙගොඩනැඟීමට
වෑයම් ෙකෙර්. විෂය මාළාව යනු ඒ නිශ්චිත ව හය සඳහා වූ සැලැස්මයි. විෂය කරුණු මනෙසේ රැස්
වනුෙය් ෙමොළ ව හයට අනන වූ ස්වරූපයකිනි. විෂය මාළාෙව් අන්තර්ගත දැනුම අක්ෂර භාවිතා
කර ෙල්ඛනගතව තිෙබ්. එම අක්ෂර කියවීෙම්දී අකුරු හා ව ාකරණ රටාෙව් සබඳතාව නිසා සංඥා
ඇතිෙව්. මනස සංජානනය කරගනුෙය් එම සංඥාවය. ෙමොළෙය් භාෂාව හා දෘෂ සඳහා වූ පෙද්ශය
උත්ෙත්ජනයවීෙමන් උපදින සංඥා ස්නායු, ස්නායු අග හරහා ෙමොළ අභ න්තරයට යැෙව්.ෙමොළය
තුළ ස්නායු අග ෙදකක් අතර ඉඩකඩ අතර සංඥා ගමන් ගනුෙය් රසායනික පතිකියාවක් තුළිනි.ඒ
රසායනික සන්නිෙව්දනය සඳහා අවශ පමණට එහි රසායනික දව තිෙබ්. ස්නායු අග ෙකළවරවූ
කුඩා රඳවන තුළ ෙමකී රසායනික දව අඩංගුය.නියුෙරෝන සංඥා හුවමාරුව සඳහා උපකාරී ෙමම
රසායනික දව ෙබෙහවින් උපෙයෝගී ෙව්. නියුෙරෝන අතර සංඥා ෙහෝ ෙව්දනා වැනි ජවන ගමන්
ගැනීෙම්දී නියුෙරෝන අග ෙදකක් අතර හිස් අවකාශය හරහා ෙමකී රසායනික දව ගමන්ගනී.එකී
රසායනික දව මඟින් ෙමොළෙය් අදාළ පෙද්ශවල නියුෙරෝන කරා නියමිත පණිවුඩ සම්ෙපේෂණය
ෙව්. ෙමකී ජවන ආෙව්ග (Impulse) හඳුනාගනු ලබන්ෙන් ෙමොළෙය් ඊට නිශ්චිත පෙද්ශ මඟිනි.ඒ
හඳුනාගැනීම සමඟම සංජානනය කාර්ය සම්පූර්ණෙව්.205
61

62. ෙමම නියුෙරෝන පණිවුඩ හුවමාරුව සිදුවනුෙය් අතරක් සහිතවය.කඩින් කඩ සිදුවන සංඥා
ධාරාවක් නැතෙහොත් පවාහයක් ෙමන් නියුෙරෝන හරහා රසායනික දව මඟින් සම්ෙපේෂණය සිදු
ෙව්.ෙමකී නියුෙරෝන ෙව්ගවත් ෙකටි දත්ත හුවමාරුෙව් සීඝතාවය අධිකය.එහි කාලය ෙව්ගවත්බව
නිසා ෙනොගිනිය හැකි තරම් ක්ෂණිකය.ෙම් නිසා ෙමකී නියුෙරෝන දත්ත ජවන් ෙපළක් ෙසේ ඇතිවූ
බව සාමාන ෙයන් ඕනෑම අෙයකුට ෙනොදැෙන්.ස්නායුවලට දැෙනනුෙය් අඛණ්ඩ ජවන් මාළාවක්
ෙලස ෙනොව එකම ආෙව්දනය අඛණ්ඩව තිෙබන්නාක් ෙමනි.ෙම් නියුෙරෝන සම්ෙපේෂණ කාර්යය
සියළු ඉන්දියයන්ෙග් අරමුණු සංජානනය සඳහා ෙපොදුය.ෙම් අනුව ඇස,කණ,නාසය,දිව හා සිරුර
යන කායික ද්වාර පසින් හා මානසික ද්වාරෙයන් අරමුණු ගැනීෙම්දී ජවන් ෙව්ගවත්ව සම්ෙපේෂණ
කාර්යය සිදුකරයි.ෙම් නිසා මානවයා දැනගන්නා රූප, ශබ්ද, රස, ස්පර්ශ, ගන්ධ හා ධම්ම අරමුණුද
ජවන් පවාහයක් පමණි.ජවන් පවාහයක ඇත්ෙත් දත්ත සමුදායක් පමණි.ෙම් නිසා ෙලෝකය පිළිබඳ
දැනගැනීම යනු අරමුණු පිළිබඳව ඇතිවන ජවන් ආෙව්ග පවාහයක් වටහාගැනීම පමණි.තර්කනය
වශෙයන් හඳුවනුෙය් ෙමකී ජවන් දත්ත පවාහය සිදුවන හැඩතලයයි.නිතරම පළමු ජවනයට අනුව
ඊට සැසෙඳන ෙසේ ෙදවන ජවනය ආදී වශෙයන් කිසියම් තාර්කික (Logical systems)පිළිෙවලකට
අනුව සම්ෙපේෂණ කාර්යය සංවිධානාත්මකව සිදුෙව්.සංජානනෙය්දී වැදගත්වනුෙය් ෙම් සංවිධාන
රටාෙව් විවිධ සබඳතා අවෙබෝධ කරගැනීමයි.206
1.10.ස්නායු පද්ධතිය හා මස්තිෂ්ක ව හය
ස්නායු නම් මිටි ෙලස එකතුව පවතින නියුෙරෝන තන්තුය.මානව සිරුෙර් සෑම ෙකොටසක්
පාසාම ෙම්වා පැතිරී පවතී.දැනීම් පතිගාහක,සම, මාංශෙප්ශි සහ අභ න්තර ඉන්දියයන්හි ස්නායු
ව ාප්තය.අභ න්තර ඉන්දියන්හි සිට කෙශේරුකා සුෂුම්නාව සහ ෙමොළය දක්වා අභිවාහී (Afferent)
(ඉන්දිය සංෙව්දක) ස්නායු යැයි හැඳින්ෙවන ෙම් ස්නායු මඟින් ශරීර පර්යන්තෙය් සිට විවිධ දැනීම්
ෙතොරතුරු රැෙගන යයි.සම්පර්ක සම්ෙපේෂණ ස්නායු ෙමොළය දක්වා සහ කෙශේරුකා සුෂුම්නාෙව්
සිට මාංශෙප්ශි දක්වා සහ අභිවාහී (චාලක)ස්නායු නමින් හැඳින්ෙවන ඉන්දියයන් දක්වා ෙතොරතුරු
රැෙගන යයි.ස්නායු ෛසල ෙද්හ දිගු ස්නායුවල එක්තරා ෙකොටසක් ෙනොෙව්.නමුදු ඒවා වර්ගවී
ඇත්ෙත් කෙශේරුකා සුෂුම්නාව ආසන්නෙය් ෙහෝ ඒවා අසල දැකිය හැකි නියුක්ෙලයි (Nuclei)
ෙහෝ ගැංග්ලියා (Ganglia) නමැති ස්නායු ෛසල වර්ග සමඟ එකට එක්වය.207
ස්නායු පද්ධතිෙය් සියළු ෙකොටස් අභ න්තර සබඳතාවලින් යුක්තය.ඒ ෙකෙසේවුවද යම්
අරමුණක් සඳහා ව වච්ෙඡ්දක ස්නායු පද්ධතිය පිළිබඳ සාකච්ඡාවලදී පහත සඳහන් ආකාරයට එහි
අංශ සහ උප අංශ ෙබදා ෙවන්කර දැක්වීමට උත්සුක ෙව්.පධාන වශෙයන් ස්නායු පද්ධතිය මධ
ස්නායු පද්ධතිය (Central Nervous System ;CNS)හා පර්යන්ත ස්නායු පද්ධතිය ( Peripheral
Nervous System ;PNS)යැයි පධාන ෙකොටස් ෙදකකට ෙබෙද්.මධ ස්නායු පද්ධතිය යළි ෙකොටස්
සුෂුම්නාෙව් අන්තර්ගත සියළු ස්නායු මධ ස්නායු පද්ධතිය තුළ අන්තර්ගතය.එෙසේම එහි වැදගත්
හා පධානතම වන ශාරීරික ස්නායු අඩංගුය. සිරුෙර් මධ ය හා ශාරීරික කියාවල ඒකාබද්ධ
මධ ස්ථානය ෙලස හා සිරුෙර් විවිධ කියාදාම පිළිබඳ සම්බන්ධීකරණ සිදුවන ස්ථානය ෙලස මධ
ස්නායු පද්ධතිය ඉතා වැදගත් ෙමෙහයක් ඉටුෙව්.එය මස්තිෂ්කෙයන් හා කෙශේරුකාව තුළින් ගමන්
කරන සුෂුම්නාෙවන් සමන්විතව ඇත.යමක් පිළිබඳ සිතිවිල්ෙල් ෙයදී සිටියදී පර්යන්ත ස්නායු
පද්ධතිය වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකරයි.එය මඟින් ෙද්හ පර්යන්තෙය් (පිටත ෙකොටස් වල)
ෙතොරතුරු ලබාදීම හා ලබාගැනීම සිදුෙව්.එය ස්නායු තන්තූවලින් සමන්විතය. එම ස්නායු තන්තු
මධ ස්නායු පද්ධතිෙය් සිට ෛසල හා සම්බන්ධව ඇත.208ෙම් ෛසල විවිධ ශක්ති (පතිගාහක
ෛසල) හැඩතලවලට සංෙව්දීය.එෙසේම ෙම් ෛසල මාංශෙප්ශි හා සිරුෙර් චලන ෙහෝ රසායනික
(අපසාහී ෛසල) බලපෑම්වලට අනුව ෙවනස්වන ගන්ථි වලටද සංෙව්දීය. පර්යන්ත ස්නායු
පද්ධතිෙය්දී පමුඛවනුෙය් ශරීරෙය් අෙනකුත් ෙකොටස්වල සිට ෙමොළය හා කෙශේරුකා සුෂුම්නාව
කරා යන ස්නායුය. පර්යන්ත ස්නායු පද්ධතියද තව වරක් ෙද්හික පද්ධතිය (Somatic System) හා
62

63. ස්වයංසාධක පද්ධතිය (Autonomic System) යනුෙවන් ෙකොටස් ෙදකකට ෙබෙද්. ෙද්හික
පද්ධතිෙය් ස්නායු මඟින් පණිවුඩ හා විවිධ සංෙව්ද (දැනීම්) පතිගාහක, මාංශෙප්ශී, ශාරීරික පෘෂ්ඨය
කරා රැෙගන යයි. ස්වයංසාධක පද්ධතිෙය් ස්නායු අභ න්තර ඉන්දියයන් කරා දිෙව්. එමඟින්
ශ්වසනය,හෘද ස්පන්දනය, ආහාර ජීර්ණය බඳු සියළු ශාරීරික කෘත යන් පාලනය ෙකෙර්. ස්වයං
සාධක පද්ධතිය චිත්තෙව්ගවල පධාන භූමිකාව රඟදක්වනු ලබයි.209
ෙද්හික පද්ධතිෙය් ස්නායු මඟින් සම, මාංශෙප්ශී හා මධ ස්නායු පද්ධතිෙය් සන්ධිස්ථාන
ආදිෙය් සිට සම්ෙපේෂණය කරන බාහිර උත්ෙත්ජන පිළිබඳ ෙතොරතුරු නිසා මානවයාට දැෙනන
ෙව්දනාව, පීඩනය හා උණුසුම ආදී විවිධ ෙද් පිළිබඳ වැටහීමක් (අවදිවීමක්) ඔවුන් තුළම ඇතිෙව්.
ෙද්හික ස්නායු පද්ධතිය මඟින් එෙසේම ආෙව්ග මධ ස්නායු පද්ධතිෙය් සිට ආපසු කියාව අරඹිය
යුතු ෙද්හ ෙකොටස් කරා සන්නිෙව්දනය ෙව්.ඉච්ඡානුග අවස්ථා සඳහා මානවයා භාවිතා කරන සියළු
මාංශෙප්ශී ඒ හා සමානවම අනිච්ඡානුග කියා සඳහා අංග වින ාසය සහ සමබබරතාව අනුව
යථාවත් කිරීම ෙමෙහයවීමටද ෙමකී ස්නායුවලට හැකියාව තිෙබ්.චාලක ස්නායුවල ආෙව්ග වාහක
අග ෙසසු ස්නායු ෙසේ ෙනොෙව්.ඒවා මාංශෙප්ශිවල නිශ්චිත සුවිෙශේෂිත සියුම් (සංෙව්දී) කලාපවලට
සම්බන්ධය.ස්නායු සම්ෙපේෂණෙය්දී ආෙව්ග වාහක අගවල පිහිටි කුඩා බිබිලිවල සිට ඇසිටිල්
ෙකෝලීන් නිදහස්වීම උත්ෙත්ජන මඟින් මාංශෙප්ශී (ඒකමිතිකව) සංෙකෝචනයට ෙහේතුවයි.210
ෙමොළෙය් සිට කෙශේරුකා සුෂුම්නාව තුළින් සංගත ෙලස එකට එක්වී සිරුෙර් ෙනොෙයකුත්
ෙකොටස් කරා ස්නායු තන්තු දිෙව්.කෙශේරුකා සුෂුම්නාව ආරක්ෂාවී පවතිනුෙය් පිට ෙකොන්ෙද්
ෙකොඳුඇට ෙපෙළේ ඇති සෑම පැත්ෙතන්ම වටවූ අස්ථිපුරුක් අතරින් ෙමය ෙමොළය දක්වා වැටී ඇති
බැවිනි. ඇතැම් ඉතා සරළ උත්ෙත්ජන සඳහා ලැෙබන පතිචාර පවා කෙශේරුකා සුෂුම්නාව මඟින්
අනුපිළිෙවළින් රැෙගන යයි.නිදසුනක් ෙලස දණහිෙසේ ඇතිවූ ගැස්මකදී වුවද කකුල විස්තරණය
වීෙම් පතිචාරය දක්වයි. එෙසේම ෙමම පතිචාරයම දණහිස් වැස්ෙම් වූ ස්නායු බද්ධව ඇති බල නහර
ඇබයකට තට්ටුකිරීෙමන් දැකගත හැක.ෛවද වරු සුෂුම්නාෙව් පතීක කාර්යක්ෂමතාව නිර්ණය
කිරීම සඳහා ෙම් පරීක්ෂණ නිතර සිදුකරති.ෙම් පතීකවල ස්වභාවික කෘත ය නම් ගුරුත්වාකර්ෂණ
ශක්තිය නිසා දණහිස නැම්ම ළඟින් පාදය දික් කිරීෙමන් ජීවියා ස්ථාවරව තැබීමට කරන වෑයමයි.
දණහිෙසේ ස්නායුබද්ධ බලනහර නැමීම් සහිත චලන ලබාෙද්.සම්බන්ධිත මාංශෙප්ශි තුළ එබ්බුණු
සංෙව්ද ස්නායු මඟින් පණිවුඩයක් ආවාහී ස්නායු හරහා කෙශේරුකා සුෂුම්නාව ෙවත සම්ෙපේෂණය
ෙකෙර්.එෙසේම ආෙව්ග වාහක මඟින් යළි ආවාහී ස්නායු වල සිට මාංශෙප්ශි කරා දිෙවන චාලක
නිෙරෝන දක්වා පණිවුඩ සම්ෙපේෂණය ෙව්.ස්නායු ආෙව්ග ක්ෂණිකව ගමන් කරනුෙය් කෙශේරුකා
සුෂුම්නාව ෙවත සම්ෙපේෂණය කළහැකි ෙසේ එම සම්පර්ක සෘජුව සම්බන්ධව පවතින නිසාය.චාලක
නියුෙරෝන ආෙව්ග වාහකවල පණිවුඩ ගමනාගමනය ෙදපසටම යාහැකිෙසේ විස්තීරණය ෙකෙර්.211
එෙමන්ම ෙමොළෙය් සිට පැමිෙණන ෙම් පතිචාර තනිව කෙශේරුකා සුෂුම්නාව තුළ කිසිදු
ආධාරයක් රහිතව දක්නට ලැබිය හැක.එය සාමාන ෙයන් ඉහළ ස්නායු මධ ස්ථානවල සිට
පැමිෙණන පණිවිඩ අනුව උස් පහත් ෙකෙර්. යම් අෙයකුෙග් ෙදඅත් එකතුකිරීමට ෙමොෙහොතකට
ෙපර දණහිස නැවතීම් සහිත චලන ලබාෙදන බව වටහාගාගත හැක.ෙමහිදී විස්තාරණ චලන වැඩි
කර දක්ෙව්.පතීක කියා සංෙච්තනිකව වැළැක්වීමට අවශ වූ විට හරියටම ඊට ෙපර ෛවද වරයා
ස්නායු බද්ධයට තට්ටු කරයි.එවිට යෙමකුට එය කළහැක.මූලික යාන්තණය ෙගොඩනැඟී ඇත්ෙත්
කෙශේරුකා සුෂුම්නාව තුළිනි.නමුදු එෙසේ වුවද එය ෙමොළෙය් පාලනයට යටත්ය.සරළම පතීක කියා
වලදී එෙසේම ආවාහී ස්නායු එක්වරක් ෙහෝ වැඩිගණනක් කෙශේරුකා සුෂුම්නාව සමඟ සම්බන්ධවී
පවතී.ඇතුළට එන හා පිටතට යන ස්නායු අතරතුර ඊට මැදිහත්ෙව්.නියුෙරෝන සම්බන්ධකාරක
වර්ධන ශක තාෙව් ෙබොෙහෝ සංකීර්ණ පතීක කියාකාරකම් ඇත. මතුළ වූ ඉන්දීය සංෙව්දන මඟින්
එන ස්නායු ආෙව්ග ඇටසැකිල්ෙල් මාංශෙප්ශි කරා ළඟාෙව්. මූලික නියුෙරෝන පතීක කියා තුනකි.
එමඟින් කෙශේරුකා සුෂුම්නාෙව් පිවිසුම් මට්ටම තීරණය ෙව්.ෙම් චාලක පතීක කියා හටගැනීම
පිළිබඳ වැටහීමක් එවිට ඇතිෙව්. මන්ද ෙම් ආෙව්ග මස්තිෂ්කය අර්ධෙගෝළ කරා ආෙරෝහණ පථය
63

64. යන මඟ ඔස්ෙසේ එෙසේම ළඟාවන බැවිනි.එය කෙශේරුකා සුෂුම්නාව මධ ය අසල ඇති H-හැඩෙය්
අංශයක අළුපැහැ ෙභෞතික දව ඇත.ෙම් අළු පැහැ ෙභෞතික දව ෛසල ෙද්හෙය් විශාල ෙලස
අන්තර්ගතය.එෙසේම ඒවාෙය් විවිධ අභ න්තර සබඳතාද ඇත.212
ස්නායු පද්ධතිෙය් මානසික අනුරූපිත හැඩෙය් මූලික ආකෘතිය හඳුනාගැනීෙම්දී ෙමය ඉතා
වැදගත්ය.මන්ද ෙබොෙහෝ විෙශේෂිත ආකෘතික සබඳතා ව ක්ත චර්යා පිළිබඳ අධ යනයන්හිදී
සාකච්ඡාවට ගැෙනන බැවිනි.ස්නායු පද්ධතිෙය් ෙම් හැඩතල අංශභාග ෙරෝගයට හා ස්නායු ෙරෝග
වලට පතිකාර ෙසොයන ස්නායු විද ඥයින්ට අත වශ ය.ස්නායු පද්ධතිය විශාලිතවූ එකක හා උප
ඒකක පමාණයකින් සංවිධානයවී තිෙබ්.එෙසේම ඒවා යළිත් ෙබෙදමින් ඉතාම කුඩා අණුක ඒකක
දක්වා විෙභ්දනය වියහැකි ෙලස සකස්ව තිෙබ්.විශිෂ්ටතා එම පද්ධතිෙය් සෑම උපාංගයකම විෙශේෂ
කාර්යයන් හා මුළු පද්ධතියතුළ විවිධ ෙකොටස් අතර සබඳතා නිශ්චය කර තිෙබ්. කෙශේරුකාව
තුළින් යන සුෂුම්නාව හැර පර්යන්ත ස්නායු තුවාලවීෙමන් පසුවද යළි පකෘතිමත් විය හැකිය.එම
අතක ෙහෝ පාදයක අංශභාගය යළි සුවපත් වියහැක.පර්යන්ත ස්නායු කැපීෙමන් පසුවද යලි එහි
සංෙව්දනා දැනීම යථා තත්වයට පැමිණය හැක. නමුදු කෙශේරුකා සුෂුම්නාෙව් කාර්යය අඩාලවීමක්
ෙහෝ බරපතල තුවාලයක් නිසා හානිවීමක් වැනි තත්වයකදී නම් මීට පතිවිරුද්ධ ලක්ෂණ ඇතිෙව්.
ස්නායු සම්බන්ධතා හා එහි කියාකාරීත්වය තිරිංග පද්ධතිය,ෙරෝද ආදිය සහිත සංකීර්ණ යන්තයක
ඒක සිදු කරන යාන්තික කියාකාරීත්වයට සමානව විගහ කළ හැක.213
මස්තිෂ්ක අර්ධෙගෝල(මස්තිෂ්කය තුළ එකට එක්ව පවතිනබව දන්නා) මස්තිෂ්කය තුළම
ඉතා වැඩි පමාණයක් සංස්ථාපනය ෙකොට තිෙබ්.ෙමොළෙය් ඉදිරිපස පිහිටි කුඩා ෙකොටස් සහ එහි
සියළු පැතිවල සිට පිටතට විහිෙදන බැලූනය,එමඟින් දෘෂ්ථීපථයට ෙපෙනන හාත්පස පිහිටි සහ
ඉන් ආවරණය වන සියළු ෙදයින් ඉතා වැඩි පමාණයක් ඒවාට අනුයුක්තව ඇත. ෙමොළෙය් ඉදිරි
ෙකොටස තුළවූ ව හයන්හි දක්නට ලැෙබන අනුපිළිෙවළ අනිවාර්යෙයන්ම ෙමොළ මධ ය හරහා
හරස්කඩක් ෙලස දැක්විය හැක.මානව මධ ස්නායු පද්ධතියට අයත් උප අංශ හා ඒවාෙය් කෘත
ෙමහි දැක්ෙව්. කෙශේරුකා සුෂුම්නාෙව් ඉහළ ෙකොටෙසේ මධ ස්නායු පද්ධතිය පිහිටා තිෙබ්.ෙමහි
ඉහළින් ඇත්ෙත් මස්තිෂ්කයයි(Cerebrum).එහි පෘෂ්ඨය මස්තිෂ්ක බාහිකෙයන්(Cerebral Cortex)
නිර්මිත වී ඇත. සංෙව්දනා සංජානනය, ඉච්ඡානුග කියා චලන, ඉෙගනුම, ස්මෘතිය, සිතීම, හැඟීම්,
විඥානය වැනි කියා මින් ෙමෙහයවනු ලැෙබ්.214ෙද්හ කැෙලෝසය(Corpus Callosum) ඊට පහළින්
පිහිටා තිෙබ්.එහි තන්තු මස්තිෂ්ක අර්ධෙගෝල ෙදක සමඟ සම්බන්ධවී පවතී.තැලමස
(Thalamus)ෙමොළය මධ ෙය් පිහිටිෙය්ය.මස්තිෂ්ක බාහිකය ෙතක් වූ සංෙව්ද පතිචාර ස්ථාන මඟ
ෙමයයි.හයිෙපොතැලමස(Hypothalamus) තැලමසට යටින් පිහිටා ඇත.අන්තරංග (සිරුර ඇතුළත
වූ අංග) පාලනය කිරීම,උණුසුම,පරිවෘත්තිය සහ අන්තරාසර්ග බඳු ෙද්හික කෘත සංතුලනය කිරීම
ෙමහි කාර්යයි.පිටියුටරි ගන්ථිය(Pituitary Gland)පිහිටිෙය් ෙමොළ මධ ෙය්ය.ෙමය අන්තරාසර්ග
ගන්ථියකි (Endocrine Gland).කෙශේරුකා සුෂුම්නාවට ඉහළින් විතංසිකා (ජාලාකාර) සකියන
පද්ධතිය (Reticular Activating System) පිහිටිෙය්ය.ෙමය මස්තිෂ්ක බාහිකෙය්වූ පුළුල් පරාසයක
සකියන පෙබෝධමත් කිරීෙම් පද්ධතියයි.හිස පිටුපස අනුමස්තිෂ්කය (Cerebellum)පිහිටිෙය්ය.මාංශ
ෙප්ශි ස්වභාවය,ෙද්හ සමතුලිතබව, ඉච්ඡානුග චලන සමාෙයෝජනය(ඇඟිලි හා මහපටැඟිල්ල බඳු)
ෙමමඟින් පාලනයවන කෘත යන්ය.මජ්ජාව (Medulla)කෙශේරුකා සුෂුම්නාෙව් මැද පිහිටිෙය්ය.එහි
කාර්යයන් නම් කපාල ස්නායු අතරින්,ආශ්වාස පාශ්වාසය, ගිලීම, ආහාර ජීරණය, හෘද ස්පන්දනය
ආදී බහිර්ගත කියාවල බාරදූර පාලනය ෙමෙහයවීමයි.ෙසේතුව (Pons) කෙශේරුකා සුෂුම්නාව උඩ
පිහිටා තිෙබ්.මස්තිෂ්ක අර්ධෙගෝළ සම්බන්ධ කරමින් ෙමහි සිට තන්තු සම්න්ධව ඇත.කෙශේරුකා
සුෂුම්නාෙවන්(Spinal Cord)ස්ථානීය පතීකකියා,චාලක සහ ඉන්දීය ආෙව්ග සන්නයන සිදු ෙව්.215
මිනිස් ෙමොළය තුළ ස්නායු හා ස්නායු ෙසසල බිලියන දස දහසකට අධික පමාණයක් යම්
ෙකෙනකුෙග් උපෙත්දීම පිහිටා තිෙබ්.එම ස්නායු හා ස්නායු ෛසල උපතට ෙපර වර්ධනය ෙව්.
උපතින් පසුව වර්ධනයවීම නවතී.උපතින් පසුව සෑම දිනක් පාසාම ස්නායු ෛසල දස දහසක් මිය
64

65. යයි. මියයන පමාණය ෙමොළෙය් අන්තර්ගත මුළු ස්නායු හා ස්නායු ෛසල පමාණය අනුව බැලූවිට
ඉතා කුඩා පමාණයකි. එෙසේම මිය යන පමාණයට සාෙපක්ෂකව යළි ස්නායු ෙහෝ ස්නායු ෛසල
උපතින් පසුව අළුතින් වර්ධනය ෙනොවන නිසා ජීවත්වන සෑම ෙමොෙහොතක් පාසාම අපෙග් ෙමොළ
ෛසල මිය යමින් පවතින බව පැහැදිලිය. අනුකමෙයන් වියපත්වීෙම්දී ෙමොළය මියයනවා යන්ෙන්
අරුත නම් උපන් ෙමොෙහොෙත් පටන් සෑම අෙයකුම මිය යමින් ජීවත්වන බවයි. ෙකෙනකු තරුණ
විය ෙගවා වැඩිහිටි වියට එළඹීෙම්දී ෙබොෙහෝවිට නිර්මාණශීලී ආකල්ප ඇතිවීම අවම වනුෙය්
ෙමොළෙය් අන්තර්ගත ෙබොෙහෝ ස්නායු ෛසල පමාණයක් ඒ වන විට මියෙගොස් ඇති ෙහයිනි.
සාමාන ෙයන් වයස අවුරුදු හැත්තෑවක පමණ වන පුද්ගලෙයකුෙග් එෙසේ මිය ෙගොස් ෙහෝ
හානියට පත්ව ඇති ස්නායු ෛසල පමාණය ෙමොළෙය් ඇති මුළු ස්නායු ෛසල ධාරිතාෙවන් 2.5%
පමණ ඉතා කුඩා පතිශතයක් වන බව ස්නායුවිද ඥයින් විසින් ෙසොයාෙගන තිෙබ්.216
මානව ෙමොළෙය් ඒකෙක්න්දික ස්තර (Concentric Layers)තුනක් ඇත.එනම් මස්තිෂ්කය,
අවයව පද්ධතිය සහ මධ ලක්ෂ යයි(Central Core).පාථමික ලක්ෂ ය සහ අවයව පද්ධතිය
(Limbic System) මුළු මනින්ම මීට අයත්ය.මස්තිෂ්කෙය් පාථමික මධ ලක්ෂ ෙය්(Primitive
Central Core) සමතුලිත පාලනය සහ මාංශෙප්ශීමය සමාෙයෝජනය මින් ඉටුෙව්.තැලමසය
සංෙව්ද ඉන්දිය ෙවත පැමිෙණන පණිවිඩ සඳහා විදුලි යතුරුපුවරුවක කාර්යය ඉටුෙකෙර්.ජීවිතය
පවත්වාගැනීෙම් පරිවෘත්තීය කියා හා ෙද්හ උණුසුම පාලනය වැනි අන්තරාසර්ග කෘත
හයිෙපෝතැලමස මඟින් නියාමනයෙව්.217අවයව පද්ධති චිත්තෙව්ග හා කාලානුකමික කියා සමඟ
සම්බන්ධවී පවතී. මස්තිෂ්ක ෛසල ආවරණය වී ඇති පිටත ස්ථරය මස්තිෂ්ක බාහිකයයි.එෙසේම
එය සංෙව්දනය ෙල්ඛනගතකළ, ඉච්ඡානුගත කියාවලට මුල පිරීම, තීරණ සකස්කිරීම සහ මතක
රැස්කර තබා ගැනීම ආදී ඉහළ මානසික කියාකාරකම්වල මධ ස්ථානයයි. පරිණාමවාදී කියාතුළ
ෙමොළෙය් ඉදිරිපසට වඩා පසුව සංවර්ධනයවූ මස්තිෂ්කය මානසික කියාකාරකම්වල පතීක ෙනොවූ
කියාවල මධ ස්ථානය ෙව්.එහි පහළ මට්ටෙම් සත්ව වර්ගවල සිට ඉහළ මට්ටෙම් සත්ව වර්ග වල
දක්වා පෙභ්දනය වූ ස්වරූපයක් දක්නට ලැෙබ්.218
සමහර පතීක කෙශේරුකා සුෂුම්නා මට්ටම අසලදී ෙම් වර්ගෙය් කවයක ෙකොටසක් මඟින්
පාලනය ෙව්.නිදසුනක් ෙසේ හදිසි අනතුරකට ෙගොදුරුවීම නිසා ෙදපා පණනැති ෙරෝගිෙයකු පිළිබඳ
කාරණයකදී ෙමන් කෙශේරුකා සුෂුම්නාව කළ යුතු ෙද් දන්වමින් ෙමොළය මඟින් එය ෙමෙහයවනු
ලැෙබ්.එෙසේම දණහිස ගැස්සීම බඳු ප්රතීක කියා ආදී කෘත කෙශේරුකා සුෂුම්නාව මඟින්
සිදුවනුෙය් ෙමොළෙය් ෙමෙහයවීම අනුවය.නමුදු ෙබොෙහෝ කියාකාරකම් ෙමොළය කරා යන ස්නායු
ආෙව්ග සම්ෙපේෂණය සමඟ සම්බන්ධ ෙව්.ෙමොළෙය්දී සියළුම වර්ගෙය් සංකීර්ණ අන්තර්කියා
සමඟ ෙවනත් නියුෙරෝන කියා සිදුෙව්.ෙම් අන්තර්කියා අවමව පමණක් සම්බන්ධව
පවතී.ෙමොළෙය් ඉදිරි ෙකොටෙසේ (ඇවිදීෙම්දී වැනි) ෙබොෙහෝ පාථමික ෙකොටස් ෙහෝ සංඛ ාත්මක
පැටලීම් ඇති පරිපථ හරහා ෙමොළෙය් ඉහළ ෙකොටස්වලදී ( සිතීෙම්දී වැනි සහ පශ්න විසඳීෙම්දී
වැනි)ඒවා අවශ ෙව්.219
එෙසේම කෙශේරුකා සුෂුම්නාවට අයත්වන හිස්කබෙල් අස්ථි ෙමොළව හ ඇතුළත් කළ හැකි
තරම් විශාලවී තිෙබ්.එහි ශරීරය හා සම්බන්ධවන සියළු ආෙරෝහණ හා අවෙරෝහණ ස්නායු තන්තු
අන්තර්ගතය.ඒ සමඟ ෙමොළෙය් ඉහළ ව හ ඇතැම් වැදගත් ස්නායු ෛසල මධ ස්ථාන න ෂ්ටිය
ඉතා ෙහොඳින් සුරක්ෂිතවන පරිදි නිමවී ඇත.පරිණාමවාදී දෘෂ්ටිෙකෝණය අනුව සලකා බැලීෙම්දී
ෙමොළෙය් ඉදිරිෙකොටස ෙමොළෙය් ඇති පැරණිම ෙකොටස බව පිළිගැෙන්.එහි අන්තර්ගත ව හය
අනුව සැලකීෙම්දී ( ෙසොයාෙගන ඇති පරිදි සියළු පෘෂ්ඨවංශිකයන්ෙග් ) සංකීර්ණ පතීක කියා මින්
පාලනය කරනුලබන බව ෙපනීෙගොස් ඇත.නිදසුන් ෙලස ශ්වසනය,හෘද ස්පන්දනය,ෙද්හ තරලවල
සමබරතාව, උෂ්ණත්වය හා කුසගින්න ආදී ජීවිත අවශ තා මින් නඩත්තුවන බව පැහැදිලිය.ෙමොළ
ඉදිරිපස මඟින් පාලනය වන කියාකාරකම් කෙශේරුකා සුෂුම්නාව මඟින් පාලනය කරනු ලබන
විවිධ කියාවලට වඩා ෙබොෙහෝ ෙසයින්ම සංකීර්ණය.නමුදු එය ෙම් දක්වා පකෘතියට තරමක් දුරට
65

66. පරාවර්තී ස්වභාවයක් ෙගන ඇත.එය ස්නායු සබඳතා සමඟ ෙමොළෙය් ඉදිරි ෙකොටස විශාල ෙලසට
ස්වයංසිද්ධ ෙලස ස්ථාපිතව ඇත.220
ෙමොළ ව හය විශ්වාස කළ ෙනොහැකි තරම් සංකීර්ණය.දැනට ෙපෙනන අන්දමට වසර සිය
ගණනක සිට ෙම් දක්වා පර්ෙය්ෂකයින් ස්නායු අන්තර්සබඳතා පිළිබඳ ෙසොයාගැනීමට උත්සහ දරා
තිෙබ්.ඇතැම් ෙමොළ ව හ පැහැදිලිවම සීමාංකනය කර ඇත.ෙසස්ස අනුකමෙයන් එකිෙනක සමඟ
ඒකාබද්ධ කර ඇත.ඒවාෙය් සීමා මායිම් නිවැරදිද සහ ස්නායු කෘත එමඟින් පාලනය කළහැකිද
යන කරුණු සැලකිය යුතු තරම් විවාදාපන්නය.මානව ෙමොළෙය් ඒකෙක්න්දික ස්ථර තුන සිතීෙම්
කාර්යය සඳහා උපකාරී ෙව්.එම ස්ථර තුන නම් පාථමික මධ ලක්ෂ ය, පශ්චාත් කාලීන පරිණාමී
අවධියක සිට පැමිෙණන එහි සාරය වූ අවයව පද්ධතිය හා මස්තිෂ්කය ෙව්.මස්තිෂ්කය පශ්චාත්
කාලීන පරිණාමී අවස්ථාවලදී සංවර්ධනයට පත්ව ඇත.එෙසේම ෙමය සියළු උසස් මානසික කෘත
මධ ස්ථානය ෙසේ කියාකරයි.සංජානන පතිචාර අනුව ෙවනස්ෙව්.සංජානන පතිචාර අනුව සකස්
වන පරිසරයතුළ ෙබොෙහෝ සංකීර්ණ නිර්මාණශීලී සිතීම් දක්වා උසස් මානසික කෘත වලට අනුව
ෙමොළය කියාකරයි.221
ෙමොළෙය් ඉදිරිපස ෙබොෙහෝ ෙකොටසක් අයත් මධ ලක්ෂ යටයි.හිස්කබලටම ඇතුළත්
කෙශේරුකා සුෂුම්නාෙව් පළමු සුළු ෙකොටෙසේ විශාලනය මජ්ජාව නමි.මජ්ජාව පටු ව හයකි.(අඟල්
1.5පමණ දිගින් යුතුවූ)එය ශ්වසනය සහ ඇතැම් පතීක කියා උපකාරෙයන් ජීවිතය නඩත්තු කරන
ඌර්ධාකාර අංගවින ාසයක් සහිත වූ ඉන්දියකි.එෙසේම ෙමකී ස්ථානය කෙශේරුකා සුෂුම්නාෙව් සිට
පැමිෙණන,ෙමොළය හරහා ෙමොළෙය් දකුණු පස සිට පැමිෙණන සංෙව්ද ආෙව්ග සහ සිරුෙර් වම්
පස පාලනය කරනු ලබන සහ ෙමොළෙය් වම්පස සිට පැමිෙණන සංෙව්ද ආෙව්ග මඟින් සිරුෙර්
දකුණු පස පාලනය කරනු ලබන අවෙරෝහණ සම්පාතයක් ඇති පධාන ස්නායු පථයකි.ෙමොළෙය්
ඉදිරිපස ෙකොටෙසේ ෙගොඩනැඟී සම්බන්ධිතව ඇති මජ්ජාව නැමැති කුඩා ෙකොටස සංචලිත ව හය
නම් අනුමස්තිෂ්කයයි.ෙමකී අනුමස්තිෂ්කය චාලක සමාෙයෝජන පාලනය කිරීම සමඟ පාථමිකව
සම්බන්ධ ෙව්.එහි ව හය මිනිසුන්ද ඇතුළත්ව ක්ෂීරපායීන් වැනි පහළ මට්ටෙම් පෘෂ්ඨවංශිකයින්ට
(නයි හා මාළු බඳු) ෙබොෙහෝදුරට සමානය.විෙශේෂිත සංචලන බාහිකෙයන් ආරම්භෙව්.නමුදු ඒවාෙය්
සමාෙයෝජනය සහ යථාවත් කරගැනීම මස්තිෂ්කෙය් පිටත පරිසරය මත පදනම්වූ සබඳතාවයකි.222
වියපත්වීම සමඟම ෙකෙනකුෙග් නිර්මාණශීලී හැකියාව කමෙයන් අඩුවීමට ෙමොළෙය් ෙම්
ස්නායු ෛසල ස්වභාවිකව මිය යාම ෙහේතුෙව්.ෙවනත් මානව ෙද්හ ෙකොටස් විනාශවීමට ෙහෝ ලීන
වීමට සාෙප්ක්ෂකව අළුතින් නිර්මාණය වන නමුදු ෙමොළෙය් ස්නායු ෛසල ෙමෙලස යළි උත්පාද
ෙනොෙව්.එනිසා මිය යන ස්නායු ෛසලවලට ගැලෙපන පරිදි යළි ෙවනත් ෙද්හ ෙකොටසක් උත්පාද
කිරීෙම් හැකියාවක් ජීව විද ාත්මකව මානවයාට නැත.ෙම් නිසා වියපත්වීමත් සමඟම මියයන ෙම්
ස්නායු ෛසල නැවත පුනරුත්ථාපනයවීමට අවකාශ ෙනොසැලෙසන බැවින් මිනිසාෙග් ෙභෞතික වූ
මරණය මඟින් පැරණි වාසස්ථානය ෙවනුවට නව වාසස්ථානයක් වූ නව සිරුරක් හා මනසක් ලබා
ගැනීමට හැකියාව ලැෙබ්.එම නිසා මරණය උපත ෙමන්ම ජීව විද ාත්මක අවශ තාවයක් සහිත වූ
ෙදයක්බව වටහාගැනීමට ෙමය ඉතා ෙහොඳ සාධකයකි.223මරණය යම් ජීවිෙයකුෙග් ජීවවිද ාත්මක
කියාවලියට විරාමයකි.උපත යම් ජීවිෙයකුෙග් ජීව විද ාත්මක කියාවලියට නව ඇරඹුමකි. එනමුත්
මරණය හා උපත අතර සබඳතා වල කිසිදු ෙභෞතික හැඩතලයක් ජීව විද ාත්මක කියාවලිය මඟින්
අනාවරණය ෙනොකරයි.ෙභෞතික සාධක මඟින් තහවුරුකළ ෙනොහැකි වුවද මරණය හා උපත අතර
නිශ්චිත සබඳතාවක් පවතින බව පැහැදිලිව ෙපෙන්.යම් පුද්ගලෙයකුෙග් ෙපෞද්ගලික අනන ාතාව
(Personality) මඟින් ෙපන්නුම් කරනුෙය් මරණය හා උපත අතර පවතින ෙම් නිශ්චිත සබඳතාෙව්
ජීව විද ාත්මක හැඩතලයයි.යම් ෙකෙනකු උපන් පසුව ෙබොෙහෝ දුරට පුද්ගල ෙපෞරුෂය සකස්වීම
සඳහා පරිසරය, සාමාජීක හා අධ ාපනික පසුබිම ආදී ෙද් බලපානු ලබන බව සත යකි.නමුදු එහි
වැදගත්ම භූමිකාව වනුෙය් ආරයයි.224ෙමහි සඳහන් ආරය නම් පෙව්ණීගතව ජීව විද ාත්මක
මව්පිය ෙදපළෙගන් ලැෙබන බීජානු ශක්තිෙය් බලපෑම පමණක්ම ෙනොෙව්.එම බීජානු ශක්තිය
66

67. උද්දීපනය කරවන භව සබඳතාව ෙමහිදී ඉතා වැදගත්ෙව්. කර්ම විපාක ශක්තිය නිසා ඇතිවන භව
සබඳතාව බීජානු ශක්තිය ෙකෙරහි බලපානු ලබයි.කර්ම විපාක ශක්තියට ගැලෙපන පරිදි වූ
භවයක උපත ලැබීමට සිදුෙව්.එහිදී බීජානු ශක්තිය මඟින් ජීව විද ාත්මක කියාවලියට පබල
බලපෑම් සිදුෙකෙර්.225
මිනිස් ෙමොළය විවිධ අංශවලට ෙබදී ඇත. කථන, ශවණ, ආඝාණ, රස, ස්පර්ශ හා සංෙව්ද
ෙසේ ඒවාටම ෙවන් වූ විවිධ අංශ මිනිස් ෙමොළය තුළ දක්නට ලැෙබ්. මිනිස් ෙමොළය ලබාගන්නා
ස්නායු සංෙව්ද ෙතොරතුරු ෙමොළෙය් අදාළ අංශ ෙවත ෙයොමුකරනු ලැෙබ්. අනතුරුව එකී ස්ථාන
නිසිෙලස උත්ෙත්ජනයයට ලක්කිරීම මඟින් අදාළ සංෙව්දනය නිවැරදිව හඳුනාගනු ලබයි. ෙමය
සංජානනය ෙලස හැඳින්ෙව්. ෙමහිදී ඇස, කණ, නාසය, දිව, සම ආදී පසිඳුරන්ෙගන් ලබා ගන්නා
ෙතොරතුරු හා සංෙව්ද පමණක් ෙනොව මනසින් ලබා ගන්නා හැඟීම් පිළිබඳ ස්නායු සංෙව්ද පවා
ෙමොළෙය් අදාළ ස්ථානවලට යවනු ලැෙබ්.මින් ආදරය,දුක,සතුට, කණගාටුව, රාගය, ෙකෝපය බඳු
හැඟීම් මානව ෙමොළය විසින් හඳුනාගනු ලැෙබ්. සාමාන ෙයන් ෙමොළෙය් කියාකාරීත්වය ඉතා
ෙව්ගවත්ය.එෙසේම සූක්ෂමය. එයට සමාන කළහැකි ෙවනත් දියුණු යාන්තික උපකරණයක් මිනිස්
නිෂ්පාදන අතර නැත.මිනිස් ෙමොළෙය් ෙතොරතුරු සන්නිෙව්දන හැකියාව ඉතා උසස් තත්වෙය්
පවතී.එෙසේම ලබාගත් විවිධ ෙතොරතුරු ඉතා විශාල පමාණයක් ගබඩාෙකොට පසුව භාවිතයට ගත
හැකි දියුණු තාක්ෂණික හැකියාවක් මිනිස් ෙමොළයට උපතින්ම ලැබී ඇත.ඉතා සුළු ඉඩකඩක, සුළු
පරිමාවකින් පිහිටා ඇති නමුදු මිනිස් ෙමොළෙය් ව හය හා එහි කියාකාරීත්වය ඉතා විස්මයානූකූල
බව එමඟින් ෛදනිකව සිදුකර ගන්නා විවිධ කාර්යය පමාණය අනුව පැහැදිලි ෙව්.226
මිනිස් ෙමොළෙය් විවිධ සංෙව්දන සඳහා ෙවන්ව ඇති විවිධ අංශ උත්ෙත්ජනය කිරීම මඟින්
අදාළ සංෙව්දන හැකියාව නිරායාසෙයන්ම මිනිසාට ඇතිෙව්.227නිදසුනක් වශෙයන් ශවණය සඳහා
ඇති පෙද්ශ උත්ෙත්ජනය මඟින් බාහිරව ශවණ සංෙව්දන ෙනොමැතිව වුවද ශවණ අත්දැකීම ලබා
දිය හැක. එෙසේම ආඝාණ,රස,ස්පර්ශ,ගන්ධ හා හැඟීම් පිළිබඳ අදාළ අංශ උත්ෙත්ජනය කිරීෙමන්
ෙසේ ආකාරයටම එම බාහිර උත්ෙත්ජන සංෙව්දන ෙනොමැතිව ඒ අත්දැකීම් එෙලසම ලබාදිය හැක.
ෙමොළයට සම්බන්ධ කළ ඉෙලක්ෙටෝඩ හරහා විද ත් චුම්බක තරංග යැවීෙමන් අදාළ පෙද්ශවලට
ලබාදුන් කම්පන හා උත්ෙත්ජන මඟින් ෙම් තත්වය කෘතිමව ඇතිකළ හැකි බව මෙනෝවිද ාත්මක
පර්ෙය්ෂණ මඟින් ෙහළි වී තිෙබ්.එෙසේම විවිධ ඉන්දීය හා හැඟීම් සංජානනයට සම්බන්ධ අංශ
වලින් එකක ෙහෝ කීපයක සිදුවන බිඳ වැටීමකදී ෙමොළෙය් ෙවනත් අංශයකින් අදාළ කාර්යය ඉටු
කිරීමට බාරගන්නා බවද ෙම් පර්ෙය්ෂණවලින් විද ාඥයින්ට ෙපනීෙගොස් තිෙබ්. මෙනෝවිද ාඥයින්
විසින් තවමත් පර්ෙය්ෂණ මඟින් ෙසොයාෙගන ඇත්ෙත් මිනිස් ෙමොළෙය් කියාකාරීත්වෙයන් ඉතා
සුළු ෙකොටසක් පමණි.මිනිසාට ෙහළිදරවු ෙනොවූ ෙමොළෙය් තව විශාල කාර්ය පමාණයක්ද ඇත.228
මානව ෙමොළය පරිගණකයක කියාකාරීත්වයට සමාන කළ හැක.නමුත් එය ෙබොෙහෝ කම
වලින් ඉතා දියුණු ඉෙලක්ෙටොනික් පරිගණකයකටද වඩා අතිශයින් අනර්ඝ තත්වෙය් පවතී.එය එහි
වැඩසටහන්වල නිත පිළිෙවත හා එමඟින් විවිධ කටයුතු ෙබොෙහෝ ෙව්ගවත්ව කිරීමට උත්සුක
වීමනිසා එහි කියාකාරීත්වය ක්ෂණිකබව ෙපෙන්.නමුදු දියුණුතම පරිගණකයකට කළහැකි කාර්ය
හා සසඳන විටකදී කුඩා දරුෙවකුෙග් වුව මස්තිෂ්කය පවා ඒ සමඟ සැසඳිය ෙනොහැකි ෙලස ඊට
වඩා ෙබොෙහෝ බලසම්පන්නය.මානව මස්තිෂ්කයට හැකි සංෙව්දන කියා පිරික්සුම් හැකියාව පුදුම
සහගතය.ඊට විවිධ සංෙව්දවල පෙභ්ද ඉතා ෙහොඳින් වටහාගැනීෙම් හැකියාව ඇත. වසර ගණන්
පැරණි වයින් වර්ග හා විවිධ සුවඳවිළවුන් වර්ග කීපයක් අතර,ජනකායක් අතර හිඳින එක පවුෙල්
විවිධ මුහුණුවර කීපයක් අතර,ෙබෝලයක විවිධ පතිතවීම් අතර ෙවනස්කම් කුමක්දැයි මනාව දැන
හැඳින ගැනීමට මස්තිෂ්කයට හැකියාව තිෙබ්.මස්තිෂ්කෙය් භාෂා හැකියාව එහි දෘඩාංග කියාත්මක
කරවීමට අවශ පරිගණක මෘදුකාංග සඳහා වැඩසටහන් ලිවීමට භාවිතෙව්. එෙසේම එහි යාන්තික
කියාකාරීත්වය පවතිද්දීම තාක්ෂණිකයින් පුහුණුකරවීමටද හැකියාව ඇත. එහි දන්නා ෙහෝ
ෙනොදන්නා ෙතොරතුරු ස්වල්පය හා මස්තිෂ්කෙය් වර්තමාන නීති හා නිමවන ලද නව හැඩතල
67

68. සීමාකිරීම් පිළිබඳ දිගු දුර පමාණයක් දක්වා ඔබ්බට යන නිර්මාණශීලී කාර්යයන්ට සම්බන්ධ දිගු
කාලීන මතකය දීර්ඝ කිරීම එහි පෙභ්ද වියහැක.ඒ ෙකෙසේ වුවද පරිගණකය හා මස්තිෂ්කය අතර
ෙබොෙහෝ වැදගත් වූ පෙභ්ද එහි කියාකාරී පෙද්ශවල ගැබ්ෙව්.229
පරිගණකය කියා කිරීම සඳහා නිෙයෝග ෙහෝ උපෙදස් ලබාදිය යුතුය.නමුදු ඒවා වටා
ක්ෂණික ස්ථානගත තැන්වලට කිසිෙවකු ෙහෝ යම්කිසි ෙදයක් පැමිණ ඒවා බාහිරව කියාත්මක
කරනතුරු අකියාකාරීව බලා සිටී. ෙමොළය නිර්මාණයවී ඇත්ෙත් කියාකාරීවීම සඳහාමය.සංෙව්ද
උත්කෘෂ්ට ෙලස පිරිසැකසුම්ෙව්. ෙතොරතුරු ගබඩා ෙව්.සංජානනය හැකියාව ඇත.තීරණවලට
උපායශීලීව එළඹීෙම් හැකියාව පවතී. එබඳු තීරණ පිළිබඳ වඩා සීඝ හා තහවුරු කියාමාර්ග ඉටුකර
ගැනීෙම් අභිපායද ෙමහි අන්තර්ගතය. ෙයදවුම් හා අනුකලන ධාරිතාව සිරුෙර් මාංශ ෙප්ශිවල හා
ගන්ථිවල ෙසේවාව ෙමොළ කියාකාරීත්වය මඟින් පාලනය ෙව්. දුරදක්නය අන්වීක්ෂය බඳු මානව
නිපැයුම් වන උපකරණ සැකසීෙම්දී අපෙග් යාන්තික කියාකාරීත්වය සමඟ එය අඛණ්ඩව සිදුෙව්.
ෙමම උපකරණ නිපදවා ඇත්ෙත් මානවයා තුළ විද මාන සංෙව්දන සීමා හා අභ වකාශ චන්දිකා,
කිමිදුම්යානා හා ශාරීරික ඉන්දීය තුළ පටක බද්ධ කිරීම් ෙභෞතික බඳු සීමා අභිබවා ෙගොස් විවිධ
කාර්ය ඉටුකරගැනීම සඳහාය.මානව ෙමොළයට සිය ජීව ශක්තිය විශ්ෙල්ෂණය කරගැනීෙම්
හැකියාව ඇත.නව දිවියකට අවශ විවිධ නිර්මාණශීලී ෙද් විවිධ කාලපරාසතුළ අධ යනය කර
ඉෙගනීමට මානව ෙමොළයට හැකියාව ඇත.230
ෙමොළයතුළ පිහිටි රැළි ආකාරවූ නැවුම් මඟින් ඉෙගනුම හා මතකය පිළිබඳ කරුණු එක්
රැස්ෙව්.සංජානනය අදාළ වැදගත් කියාකාරකම් ෙම් පෙද්ශවලදී සිදුෙව්.යෙමකු ඉෙගන ගැනීමෙසේ
හඳුන්වනුෙය් විවිධ සංජානන එක්තැන් කිරීම් පිළිබඳ විවිධ සබඳතා ෙගොඩනැඟීමයි.මතකය හා
විගහ කිරීම වැදගත් වනුෙය් ෙම් නිසාය.කිසියම් දත්තයකට අදාළ වූ ෙතොරතුරු ෙමොළෙය් ගබඩා
ෙකොට තබනුෙය් ඊට නිශ්චිත පෙද්ශවලය.ෙම් අනුව ශවණය, කථනය, ආඝාණය, ස්පර්ශය හා
රසවිඳීම ආදී ෙද් සඳහා ෙමොළෙය් ෙවන්වූ නිශ්චිත පෙද්ශ පිහිටා තිෙබ්. සිරුෙර් යාන්තික
කියාකාරීත්වය සිදු වන පෙද්ශය Motor Area යනුෙවන් හැඳින්ෙව්. මස්තිෂ්ක බාහිකය ෙකොටස්
සතරකින් සමන්විතය.එනම් ලළාට ඛණ්ඩිකාව(Frontal lobe), පාර්ශ්චික ඛණ්ඩිකාව (Parietal
lobe), අවමුර්ධ ඛණ්ඩිකාව (Occipital lobe) හා කාලික ඛණ්ඩිකාව (Temporal lobe) පිහිටා
තිෙබ්. සංෙව්දී හැඟීම් දැෙනන පෙද්ශය Somatosensory Area යන ෙකොටස් සතරයි. එෙසේම
ෙමොළෙය් භාෂාව ශවණය හා කථනය සිදුවන පෙද්ශය Broca’s Area ෙලස හැඳින්ෙව්. භාෂාව
අවෙබෝධවන ස්ථානය Wernike’s Area ෙලස හැඳින්ෙව්. එෙසේම ෙමොළෙය් දෘෂ සංජානනය
සිදුවන පෙද්ශය Visual Area ෙලසද, ශව සංජානන සිදුවන පෙද්ශය Auditory Area ෙලසද
හැඳින්ෙව්. ලළාට ඛණ්ඩිකාව සිරුෙර් කාර්යය පාලනය කරන ෙමොළෙය් පධාන මධ ස්ථානයකි.
හිස් මුදුන මධ යට ආසන්නව ෙමොළෙය් යාන්තික ෙපෙදස පිහිටා ඇත.231ෙම් යාන්තික ෙපෙදසින්
මානව සිරුෙර් යාන්තික චලනවලට අවශ කියාකාරීත්වය සැපෙය්.ෙමම යාන්තික කියාකාරීත්වය
සිදුවීම පිණිස කාලික ඛණ්ඩිකාව පසුකර සංඥා ගමන්කළ යුතුය.යම් ෙහයකින් බාහිකෙය් ෙම්
ෙපෙදසට අනතුරක් සිදුවුවෙහොත් සිරුෙර් චලනයට සම්බන්ධ යාන්තික කියාවළියට බාධා ඇතිෙව්.
එවිට ෙම් ෙපෙදසට අඝාත තත්වයක් ඇතිවී එහි පතිඵලය අංශභාගී ෙරෝගීතත්වයක් ඇතිවීමයි.මින්
සිරුෙර් යාන්තික කියාකාරීත්වය නැතිව යා හැකිය.232
ලලාට ඛණ්ඩිකාව නැමැති පෙද්ශය පිහිටා තිෙබනුෙය් හිස මධ ෙය් නලලට සමීපව ඇති
ස්ථානෙය්ය.ෙමම ලළාට බාහිකය ෙමොළෙය් පුළුල් පෙද්ශයක් පුරා පැතිර පවතී.නමුදු සියළු පෙද්ශ
වලින් සිදුකරන කාර්යභාරය ෙමෙතක් මුළුමනින් ෙසොයාෙගන නැත.ලළාට ඛණ්ඩිකාව සිතීෙම්
කියාවලිෙය්දී ඉතා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකරයි.එෙසේම මතකය, චර්යා සංවිධානය හා මානව
කියාවල පතිවිපාක පිළිබඳ පුෙරෝකථනයන ආදී කටයුතුවලට සම්බන්ධය.ලළාට කණ්ඩිකාෙව් වම්
පස බාහික අර්ධෙගෝලය සමන්විත වනුෙය් ෙබොකා පෙද්ශෙයනි(Broca’s Area).භාෂාව කතාබහ
සම්බන්ධව ෙමය වැදගත් පෙද්ශයයි.ෙමම පෙද්ශය නම්කර ඇත්ෙත් පංශ ස්නායුවිද ාඥෙයකු වූ
68

69. ෙපෝල් ෙබොකා (Paul Broca) ෙග් නමිනි.ඔහු විසින් ෙමය 1800 දී ෙසොයා ගන්නා ලදී.මිනිසුන්ට
වැලඳි මාරක ෙනොවන ආඝාත තත්වයක් ෙමය ෙසොයාගැනීමට මුල්විය.ෙමය වැළඳිඅයට භාෂාමය
ගැටළු මතුවිය.ඒ ෙරෝගය නම්කර තිබුෙන් ඇෆාසියා (Aphasia) යන නමිනි.එම ෙරෝගයට ෙගොදුරු
වූ අයට භාෂාව අවෙබෝධකරගැනීමට හා කථාකිරීමට ෙනොහැකි විය.ෙමකී ආඝාත ෙරෝගය වැළඳි
අය ඉන් පීඩාවටපත්වීම සලකා වර්තමානෙය් එය ෙබොකා පෙද්ශය ෙලස හැඳින්වීය.ඔහුෙග් පූර්ව
අධ යනයන්ට අනුව ෙබොකා පෙද්ශය භාෂාව කථාකිරීමට හා ෙමොළෙය් අෙනකුත් පෙද්ශය භාෂාව
අවෙබෝධකිරීම පිණිස ෙවන්වී පවතින බව විශ්වාස කෙල්ය.233 ලළාට ඛණ්ඩිකාව ශාරීරික අවයව
වල හා කෙය් ඉච්ඡානුග කියා පාලනය කිරීෙම් වැදගත් මධ ස්ථානයකි.හිස් මුදුන මැදට ආසන්නව
යාන්තික කියාකාරීත්වය නමින් හැඳින්ෙවන ගමන්කිරීමට අදාළ පෙද්ශයක් ෙව්.ෙමය ලළාට
කණ්ඩිකාෙව් පිටුපස පෙද්ශය කරා දිෙව්.234
ලළාට ඛණ්ඩිකාව මානව චර්යාවට සම්බන්ධ නිෙශේධානාත්මක සංඥා පාලනය කිරීෙම් දී
වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකරන බව පිළිගැනී තිෙබ්. ලළාට ඛණ්ඩිකාෙව් කාර්යය නාට ාකාර
ස්වභාවයක් ගන්නාබව ෆීනියාස් ෙග්ජ් ෙග් (Phineas Gage) සිදුවීම අනුව ෙපෙන්.මාර්ග ඉදිකිරීෙම්
නිරතව සිටි ෙසේවකෙයකු වූ ෆීනියාස් ෙග්ජ්ට සිදුවූ හදිසි අනතුරකදී යඩක උලක් හිස් කබල පසාරු
කරෙගන යන අතර, පසුව සිහිසුන්වන ඔහුව හදිසි ශල කර්මයකට ලක්ෙකෙර්. ලළාට ඛණ්ඩිකා
පෙද්ශය තුළින් හිස් කබල පසාරුකරෙගන මතුව තිබූ යකඩ උල එහිදී ඉවත් ෙකෙර්. පසුව සුවපත්
වන ෆීනියාස් ෙග්ජ්ෙග් සිරුෙර් අංශභාගී ෙරෝගී තත්වයක් මතුෙව්.සිහිය ලද පසු ටික කලක් ජීවත්වූ
නමුදු මියයන තුරුම ෆීනියාෙසේෙග් සිරුෙර්වූ අංශභාග ෙරෝගීතත්වය පැවතින.මෙනෝවිද ාෙව්දී ෙම්
නිදසුන ෙබොෙහෝවිට අදාළ පැහැදිලි කිරීම් සඳහා බහුලව භාවිතා ෙව්.235
ෙමොළෙය් නිශ්චිත ස්ථාන ෙවත යැෙවන සංඥා මඟින් අදාළ උත්ෙත්ජනය සිදුෙව්.පසුව ෙම්
උත්ෙත්ජනය කුමන ආකාරෙය් අරමුණක් නිසා ඇතිවූ ෙදයක් දැයි ෙසොයා බැෙල්.එය ශවණ,දෘෂ ,
රස, ගන්ධ, ස්පර්ශ ෙහෝ මානසික අරමුණක් විය හැක. ඉන්දියන්ෙගන් ඇති වූ සංඥා ෙමොළය ෙවත
ලැෙබ්. ෙමොළෙය් අදාළ ස්ථානය උෙත්ත්ජනයවීම මඟින් නියමිත සංඥාව හඳුනාගනී. පසුව නැවත
වරක් අදාළ සංඥාව පතිකියාවක් දැක්විය යුතු නම් ආපසු එම කියාකාරකම සිදුකරනුෙය් නියමිත වූ
පෙද්ශය මඟිනි.236ෙම් අනුව පහන් සිළුවක ඇඟිල්ලක් ස්පර්ශවීෙම් අවස්ථාව සලකන්න.එවිට
ස්පර්ශ සංඥාව වහා ෙමොළෙය් ලලාට කණ්ඩිකාව පෙද්ශය ෙවත යැෙව්. ගින්දර නිසා ඇති වූ
ස්පර්ශෙය්දී ෙව්දනාව දැෙන්.එය ෙව්දනාවක් වන බැවින් වහා ක්ෂණිකව අත ඉවතට ගතයුතු බව
දන්වයි.ෙමකී සංඥාව වහා බාහුෙව් මාංශෙප්ශිය ෙවත ලැබී ක්ෂණිකව එය හැකිලී අත ඉවතට
ඇෙද්.ෙමය ඉතාම ක්ෂණිකව සිදුවන බව දැනුනද,ෙම් පියවර ෙවත මනස ලඟා වනුෙය් ක්ෂණික
පියවර ගණනකින් පසුව බව පැහැදිලිය.ස්පර්ශය ෙමන්ම රූප,ශබ්ද,ගන්ධ,රස හා ධම්මතා යන
ඕනෑම අරමුණකදී එය සංඥාවක් ෙලස ෙමොළෙය් ඊට අදාළ පෙද්ශය කරා ගමන් කරනුෙය් ෙම්
ආකාරයටය.237
ෙමෙසේ ෙමොළය විසින් අදාළ දත්ත නිවැරදිව හඳුනාගැනීම හා ඊට අනුකූලවන ෙසේ පතිචාර
දැක්වීම සිදුෙව්. ෙපර ලබාගත් දත්ත ෙමොළය තුළ තැන්පත් ෙකෙර්. පසුව ලැෙබන දත්ත හා ෙපර
දත්ත කිසියම් සසඳාබැලීමකට ලක්ෙව්. ෙමමඟින් දත්ත පිළිබඳ වැඩිදුර අධ යනය හා නව සබඳතා
අවෙබෝධකරගැනීමට හැකියාව ලැෙබ්. ෙමොළය දකුණු හා වම් පාර්ශව වශෙයන් ෙබදී පවතී. යම්
සංජානනයක් පිළිබඳව ෙමොළෙය් කුමන පාර්ශවය කියාත්මක වන්ෙන්දැයි දැනගැනීම වැදගත්ය.
කිසියම් වස්තුවක් පිළිබඳ සංජානන සිදුවනුෙය් එය පිහිටා ඇති දිශාවට විරුද්ධ දිශාෙව් වූ ෙමොළෙය්
පාර්ශවය මඟිනි.ෙම් අනුව පැන්සලක් දකුණු පැත්තට බරව ඇතිනම් ඇස මඟින් ෙමොළ පාර්ශවයට
යවන සංඥාව යැෙවනුෙය් වම්පස ෙමොළ අර්ධෙගෝලය ෙවතය.වම්පස ඇති වස්තු ෙමොළෙය් දකුණු
පාර්ශවය සංජානනය කරයි. ෙම් ආකාරයට කිසියම් වස්තුවක් පිහිටි දිශාවට විරුද්ධ පැත්ෙත් ඇති
ෙමොළ අර්ධ ෙගෝලය මඟින් සංජානනය කරන බව පැහැදිලිය.ස්පර්ශය, දිවට රස දැනීම, ආඝාණය,
ශවණය ආදී සියළු සංජානන කියාත්මක වනුෙය් ෙම් අයුරිනි.එෙසේම ඇස මඟින් ලැෙබන සංජානන
69

70. රූපය ෙමොළයට ලැෙබනුෙය් උඩ යට මාරුවූ රූපයක් පරිදිය.ෙමොළෙය් ස්නායු විසින් නිවැරදිව එය
සකස්කර හඳුනාගනු ලැෙබ්. ෙමොළෙය් සංජානනය නිවැරදිව සිදුවීමට ෙමොළ පාර්ශව ෙදෙක්ම ඇති
අෙනෝන සබඳතාවය හා සමාෙයෝජනය ඉතා වැදගත්ය.ෙරෝගී තත්වයන් නිසා ඇතැම්අය තුළ ෙම්
සමාෙයෝජන කියාවළිය නිසි පරිදි සිදු ෙනොෙව්.එවිට සංජානනෙය් විවිධ ඌණතා ඇතිවිය හැක.238
සංජානනෙය් අඩුපාඩුකම් පිළිබඳ නිවැරදි ෙතොරතුරු නූතන දියුණු ෛවද විද ා උපකරණ
මඟින් ලබාගත හැක. සුපරික්ෂයක්(Scanner) මඟින් ෙමොළ ෙදපාර්ශවෙය් කියාකාරීත්වය පරීක්ෂා
කළහැක.ඒවා අවශ නම් ඡායාරූපයට පවා නැඟිය හැක.එහිදී ෙමොළ පාර්ශවවල දක්නට ලැෙබන
විවිධ අඩුපාඩුකම් පැහැදිලිව දැකගත හැක.නිවැරදිව ෙමොළ පාර්ශව ෙදක කියාත්මක වන විට එහි
විද ත් සංඥාවල කියාකාරීත්වය මනාව කැපී ෙපෙන්.කිසියම් ෙහේතුවක් මත සංජානනෙය් සිදුවන
අඩුපාඩුකම් ෙබොඳවූ විද ත් සංඥාවල සටහන් මඟින් නිරීක්ෂණය කළහැක.විවිධ ෙහේතු නිසා ෙමොළ
පාර්ශව වලට ලැබිය යුතු සංඥා නිවැරදිව ෙනොලැබිය හැක.ෙමොළෙය් ස්නායු ෛසල අතර පණිවුඩ
හුවමාරුවට අදාළ රසායනික දව වල පවතින විවිධ සංකූලතා,අන්තරායකර ඖෂධ මඟින් ඇතිවන
බලපෑම, ජාන විකෘතිතා වැනි ෙහේතු, ඇතැම් මානසික ෙරෝගී තත්ව බඳු ෙහේතුවල බලපෑම නිසා ෙම්
ෙමොළ පාර්ශවවල විද ත් සංඥා හුවමාරුව නිසි පරිදි සිදුෙනොෙව්. එහි පතිඵල නම් ලබාගන්නා
සංජානනය නිවැරදි ෙනොවීමයි.ෙම් නිසා අතුරු පතිඵල ෙසේ ෙහේතුවක් ෙනොමැතිව හටගන්නා විවිධ
චිත්තෙව්ගික මෙනෝභාව පුද්ගලයා තුළ ඇතිෙව්.දුක, ෙව්දනාව, ෙකෝපය, කාංසාව බිය බඳු හැඟීම්
ෙත්රුමක් ෙනොමැතිව අධිකව ඇතිෙව්.මානසික ෙරෝග ඇතිවනුෙය් ෙම් නිසාය. එහිදී ඖෂධ භාවිතා
කරනුෙය් ෙමකී ෙමොළ පාර්ශව වල සංඥා ගමන්ගැනීෙම් කාර්ය විධිමත් කිරීම පිණිසය.239
මස්තිෂ්ක බාහිකය (Cerebral Cortex)නමින් හැඳින්ෙවනුෙය් ෙමොළෙය් මතුපිට පිහිටි
සිවියයි. ෙමයට හානිවීම නිසා භාෂාව සම්බන්ධ ගැටළු මතුෙව්. එෙසේම දෘෂ සංජානනය (Visual
Cortex) සිදුවන පෙද්ශයට හානිසිදුවීම නිසා ෙපනීම සම්බන්ධ දුෂ්කරතා මතු ෙව්.ෙමම මස්තිෂ්ක
බාහිකෙය් එක්තරා ෙකොටසක් ෙමොළෙය් අභ න්තරයට සම්බන්ධ ෙව්. ෙම් නිසා ෙමකී බාහිකයට
හානි සිදුවීම නිසා ජීවිතෙය් ෙබොෙහෝ අවදානම් තත්ව වලට පවා මුහුණපෑමට ෙහේතුවිය හැක. ෙමකී
මස්තිෂ්ක බාහිකය සංඥා හැඳිනීමට ෙමන්ම සංඥා යැවීමටද වැදගත්ෙව්. ෙමොළෙය් විවිධ පෙද්ශ
අතර සංඥා හුවමාරුව සිදුවනුෙය් ෙමකී මස්තිෂ්ක බාහිකෙය් කියාකාරීත්වය අනුවය.ෙමොළෙයන්
නිකුත්වන සංඥා යැෙවනුෙය් විද ත් චුම්බක තරංගවල ස්වරූපෙයනි. ෙමය කුඩා විද ත් ධාරාවලට
සමානය. ෙමොළෙයන් නිපදෙවන සියුම් විද ත් ධාරා ෙමොළෙය් විවිධ පෙද්ශවල කියාකාරීත්වයට
ඉතා වැදගත්ෙව්. පාලනය කිරීෙම් කටයුතු සඳහා ෙමකී විද ත් ධාරා පෙයෝජනවත්ය. සංජානනෙය්
ෙබොෙහෝ පැතිකඩ සඳහා ෙමකී විද ත් ධාරා සන්නිෙව්දනය උපකාරී ෙව්. ඇල්ෆා, බීටා හා ටීටා ෙසේ
විවිධ තරංග ආයාමයන්ෙගන් යුතුව ෙමොළෙයන් ෙමකී විද ත් ධාරා සන්නිෙව්දනය ෙකෙර්. ෙම්වා
ෙමොළය තුළ පමණක් ෙනොව ස්නායු පද්ධතිය හරහා සිරුෙර් විවිධ ස්ථානවල යාන්තික කියාකාරී
බව පවත්වාගැනීම පිණිස භාවිතා ෙව්. සාමාන ෙයන් පුද්ගලෙයකු පූර්ණ කියාකාරී අවස්ථාවකදී
ෙමොළෙය් ඇති තරංගවල ස්වරූපය ෙවනස්ය. විෙව්කීව සිටිනවිට, නිදිබර අවස්ථාවලදී, අඩනින්ද
තුළ දී, ගැඹුරු නින්ෙද්දී, භාවනානුෙයෝගී අවස්ථාවලදී, චිත්ත සමාධිෙය්දී, ධ ාන සිත්වලදී යනාදී
වශෙයන් ෙමොළෙයන් නිකුත්වන විද ත් තරංගවල ස්වභාවය විවිධ ෙව්. කලබල අවස්ථාවලදී සිත
විසිරී ඇතිවිට ඇල්ෆා තරංග නිකුත් ෙව්. එතැන් සිට ධ ාන සිත් දක්වා තරංගවල තරංග ආයාමෙය්
පවතින සියුම් හා කුඩාබව විද ත් තරංගවල පවතින ෙමකී විවිධත්වයට ෙහේතුෙව්.240
මස්තිෂ්ක බාහිකය ෙමොළෙය් සංෙව්ද දැනීම්, ඥානය හා යාන්තික කියාකාරීත්වය ඉටු
කරනු ලබන පෙද්ශයයයි. ෙමය එක්තරා අයුරකින් සවිඥානක අත්දැකීම්, සාමාන කියාකාරී බව,
භාෂා හැකියාව, නිර්මාණශීලීත්වය හා බුද්ධිමත්බවට අදාළ පැතිකඩයි.ෙමොළෙය් ෙමකී පෙද්ශ
අතිවිශාල සංඛ ාවක් වූ ස්නායු පද්ධති රැසකින් සමන්විත ෙව්. මස්තිෂ්ක බාහිකය ෙමොළෙය් සිවිය
(Bark) ෙලසද හැඳින්විය හැක. එය මස්තිෂ්කෙය් ගබඩාවී පවතින බිලියන සංඛ ාවක් වූ නියුෙරෝන
වසාගනිමින් පැතිරී ඇත.241ෙමොළෙය් අළු පැහැෙයන් දිස්වන නියුෙරෝන ෛසල බිත්ති රැසකින්
70

71. සමන්විත පෙද්ශයක් තිෙබ්. ෙමය අළු පදාර්ථ(Gray matter) ෙලස හැඳින්ෙව්. එවැනිම නියුෙරෝන
ෛසල බිත්ති රැසකින් සමන්විත සුදු පැහැෙයන් දිස්වන පෙද්ශයක් ෙමොළෙය් ෙව්.ෙමය සුදු පදාර්ථ
(White matter) ෙලස හැඳින්ෙව්.අළු හා සුදු පැහැති පෙද්ශවල ඇති ෙම් නියුෙරෝන අක්සන බාහික
නියුෙරෝන සමඟ මනාව බැඳී පවතී.ෙම් නියුෙරෝනවල ඇති ස්ථූල මයලීන් තන්තු නිසා ෙමකී සුදු
පැහැය ඒවාට ලැබී තිෙබ්.242ෙමොළෙය් අළු හා සුදු පැහැති පෙද්ශ එක්ව කියාත්මක ෙව්.මන්ද එය
ඉතා ෙහොඳින් අන්තර්සබඳතා පැවැත්විය හැකි අයුරින් බැඳී ඇති ෙහයිනි. මස්තිෂ්කය කිසියම්
අන්තර් කියාවක ෙයෙදනවා යැයි පැවෙසනුෙය් ෙමකී අළු හා සුදු පදාර්ථ එක්ව සමාෙයෝජනය
වීමයි. බාහිකෙය් ෙමෙහයවීම මත සිදු වන ෙමොළෙය් කාර්යභාරය ෙලස හැඳින්ෙවනුෙය් ෙමයයි.
සමාජය විසින් බුද්ධිමත් අයෙසේ හැඳින්ෙවනුෙය් ෙමොළෙය් අළු පැහැති ෙකොටස බහුලව ඇති
පුද්ගලයින්ය.243
මස්තිෂ්කෙය් පවතින විවිධ දුබලතා නිසා ෙමකී විද ත් තරංග සන්නිෙව්දනය අඩාල විය
හැක. එෙසේ වූ අවස්ථාවලදී මානව කියාකාරීත්වයට අවශ වන ඇතැම් කියාකාරකම් නිසි ඉටුකළ
ෙනොහැකි තත්වයන්ට පත්ෙව්. ෙමොළෙය් සංජානනයට සම්බන්ධ විවිධ ස්ථානවල කියාකාරීත්වයට
තරංග සෘජුවම සම්බන්ධය. සමහර ස්ථාන පසාරණයවීමට ෙමන්ම හැකිලීමටද තරංගවල බලපෑම
ෙහේතුෙව්.තරංග කියාකාරීත්වය අඩාලවීම මත සංජානනයක් ලැබීෙම්දී පසාරණය විය යුතු ෙකොටස්
හැකිලී තිබුණෙහොත් එකී සංජානනය නිසියාකාරව ලැබීමට අපහසුතා මතුෙව්.පසාරණය වී පවතින
ෙකොටස්වල පවා එකී පසාරණය පූර්ණ වශෙයන් නියමිත පරිදි සිදු ෙනොෙව්.නිවැරදිව සංජානනය
වනුෙය් ෙමොළෙය් අදාළ ව හ නියමිත පරිදි කියාකරන විටදීය.ෙමොළය අභ න්තරයට සැපෙයන
රුධිර සාන්දණෙය් අන්තර්ගත විවිධ ගන්ථීන්ෙගන් වෑෙහන සාවවල (Peptides) ක්රියාකාරීත්වය
නිසාද සංජානන විවිධ ස්වරූප ගනී.244
මස්තිෂ්ක අර්ධ ෙගෝල හරහා ෙදපසට පටියක් එලුවාක් ෙමන් විහිද පවතින ෙද්හ සංෙව්දන
බාහික පෙද්ශය (Somatosensory area of cortex) මඟින් මානව සංෙව්දන හැඳිනීම සිදුෙව්. ෙමයට
ආබාධ ඇතිවීෙමන් මානසිකව ඇතිවන හැඟීම් දැනීම්වල විවිධ අකමකතා ඇතිවිය හැක.ෙම් ෙරෝගී
තත්වය ෙසොමැෙටෝෙකෝසයිෙකෝසියාව (Somatopsychosis) ෙසේ හැඳින්ෙව්. ෙහේද සංෙව්දන බාහික
පෙද්ශය කරා සංෙව්ද ෙගනයන්ෙන් පෙව්ගී ෙව්දනා මාර්ග තන්තු (Pathway of fast-pain fibers)
මඟිනි.එෙසේම මන්දගාමී ෙව්දනා මාර්ග තන්තු (Pathway of slow-pain fibers) ෙමොළෙය් ෙසසු
පෙද්ශ කරා දිෙව්.මන්දගාමී ෙව්දනා මාර්ග තන්තු සම්බන්ධවනුෙය් අවයව පද්ධතියට (Limbic
system) අදාළ පෙද්ශ සමඟයි.ෙමොළෙය් ෙව්දනා පෙව්ශී පෙද්ශ (Area of gain gates)පිහිටා ඇත.
ෙම් ෙව්දනා පෙව්ශී පෙද්ශ සම්බන්ධවී ඇති ස්නායු අක්සන සමඟ මන්දගාමී ෙව්දනා මාර්ග තන්තු
සමීප සබඳතා පවත්වයි. සෘජු ෙව්දනා සංඥාවක් පැමිෙණනුෙය් මන්දගාමී ෙව්දනා මාර්ග තන්තුවල
ස්නායු මඟිනි.245එම ස්නායු අක්සන ෙව්දනා පෙව්ශී පෙද්ශවල ඇති පතිෙශේධනාත්මක නියුෙරෝන
(Inhibitory pain gate neuron)ආසන්නයටම සම්බන්ධෙව්.නමුදු ෙම් ස්නායු අග අතර ඉතා සියුම්
පරතරයක් පවතී.එනිසා එකිෙනක ස්පර්ශ ෙනොෙව්.ෙම්වා අතර පණිවුඩ හුවමාරුව සිදුවනුෙය් අංශු
හුවමාරුවක් මඟිනි.ෙම් රසායනික දව අංශු එන්ෙඩොෆින් (Endorphins)යනුෙවන් හැඳින්ෙව්.
ෙමකී එන්ෙඩොෆින් අංශු ෙව්දනා පෙව්ශී ස්නායු අගවල සිට සෘජු ෙව්දනා පණිවුඩ ෙමොළයට රැෙගන
යන මන්දගාමී ෙව්දනා මාර්ග තන්තුවල අග කරා ළඟාෙව්. එහිදී එන්ෙඩොෆින් අංශු ඒ මන්දගාමී
ෙව්දනා මාර්ග තන්තුවල අගවලට ඇතුළුව ෙව්දනා සන්නිෙව්දනය කිරීමට බාධා පමුණුවයි.246
ෙව්දනා සංෙව්දන බහුලව ෙමොළයට හුවමාරුවනුෙය් හිංසාගාහක (Nocioceptors) ස්නායු
පණිවුඩ මඟිනි.ෙම්වා හිංසාගාහක පතීක (Nociceptive reflex) යන නමින් හැඳින්ෙව්.එෙසේවුවද
උත්ෙත්ජන හා ෙව්දනා අත්දැකීම්වල ඓක ය අතර සෘජු සබඳතාවක් ෙනොපවතී. යම් යම් සුවිෙශේෂී
අවස්ථාවලදී ෙව්දනා පණිවුඩ මස්තිෂ්කෙයන් පරිබාහිරව වැළකිය හැක.නිදසුනක් ෙලස ෙව්දනා
සහිත තුවාල ලද පාපන්දු කීඩකෙයකුට සිය පධානතම හා උණුසුම්කාරී තරඟෙය් නිමාව ආසන්නව
ඇති අවස්ථාව සැලකිය හැක.ෙව්දනා ගාහක ෙව්දනා පණිවුඩ තරඟය අතරතුරදී හුවමාරු කිරීෙම්
71

72. අවස්ථාව ෙමහිදී වැදගත්ෙව්.තරඟය නිමාව දකින ෙතක් ෙමොළෙය් ෙමකී පණිවුඩ හුවමාරුව පමාද
වන බව ෙමහිදී ෙපනී යයි.මැක් ගිල් විශ්වවිද ාලෙය් මෙනෝවිද ාඥ ෙරොනල්ඩ් ෙමල්සැක් (Ronald
Melzack) ෙව්දනා පෙව්ශ පාලන සිද්ධාන්තය (Gate-control theory of pain)ෙලස ෙමය හඳුන්වා
තිෙබ්.ෙම් සිද්ධාන්තෙයන් පැහැදිලිවනුෙය් ස්නායු පෙව්ශ තුළින් මස්තිෂ්කය කරා හිංසාපතිගාහක
ජවන (ආෙව්ග) හුවමාරුවීම පිළිබඳවයි.හිංසාපතිගාහකවල සිට සිරුෙරන් ෙමොළය කරා පැමිෙණන
සියළු පණිවුඩ එමඟින් විවෘත හා වැසුණු අයුරින් වැලකිය හැක.ෙමය ෙව්දනා පෙව්ශීවල කියාකාරී
ස්වභාවයයි.මින් ෙව්දනා ජවන ආෙව්ග හුවමාරුව වඩා පබල ෙහෝ දුබල බවටත් පත්කළ හැක.එම
හිංසාගාහී පතිගාහක ෙම් නිසා උත්ෙත්ජනවලට අධි සංෙව්දී ෙහෝ මන්ද සංෙව්දී පතිචාර දක්වයි.ඒ
ෙව්දනා පෙව්ශී මාර්ග මඟින් ඉතා මන්දගාමී ෙව්දනා ස්නායු හුවමාරුවල සිට මන්දගාමී ෙව්දනා
ස්නායු මාර්ග දක්වා ෙදයාකාරයකවූ ෙද්හ පද්ධතියක් මත කියාක්මක ෙව්.පළමුව ෙව්දනා පණිවුඩ
හිංසාගාහී පතිගාහකවල සිට පැමිෙණ්.එය ඇඟිල්ලකවූ තැලීමක් ෙසේ ගතහැක.ඒවා ෙව්දනා පෙව්ශ
මාර්ග ෙතක් පැමිණ හුවමාරුවට සකස්ෙව්.ෙම්වා මන්දගාමී ෙව්දනා ජවන ආෙව්ග ෙසේ ෙත්රුම්ගත
හැක.මන්ද නියුෙරෝ ඇමයිෙනෝ අම්ල(Neuropeptide) මන්දගාමී ෙව්දනා පණිවුඩ හුවමාරුව තුළට
ගලා එන බැවිනි.ෙමය ෙව්දනා දැනීෙම් සැබෑ අරුතයි.ඇතැම්විට ෙම් අතරතුර ෙමොළය ආසන්නම
ස්නායු කරාද ෙම් තත්වය ව ාප්ත ෙව්.එවිට ෙමොළයට සාමාන පිළිෙවලට ෙව්දනා පණිවුඩ ගමන්
කිරීම වැළෙකයි.247
ඇතැම් අවස්ථාවලදී අසල ඇති මස්තිෂ්ක ස්නායු ජවන ඒ හරහායෑම පාලනය කරනුලබයි.
එබඳු අවස්ථාවලදී ෙමොළයට ෙව්දනා පණිවිඩ රැෙගනයනු ෙනොලැෙබ්.ෙව්දනා ජවන ඒ කරා ළඟාවූ
විට ඒවා සම්ෙපේෂණය කරනුෙය් ෙවනත් ෙදයකට ෙදෙවනි වන පරිදි ඉතා ෙසමිනි.248මැද
ෙමොළෙය් සිට පහළට පණිවුඩ පැමිෙණනුෙය් ෙබොෙහෝ ආසන්න වශෙයන් මන්දගාමී ෙව්දනා
ජවන වලට අවයව පද්ධතිය හරහා යෑමට ඉඩකඩ ලැෙබන පරිදිය.වාසනාවකට ෙමන්, ඒවාට
ආසන්න ෙලස මන්දගාමී ෙව්දනා ජවන සම්ෙපේෂණවීම නිසා ෙව්දනා පෙව්ශී මාර්ග සැමවිටම වසා
තැබිය හැක.ඒ සඳහා නිදසුනක් ෙසේ ෙව්දනා සහිත තුවාලයක් ඇති පාදයක් උණුසුම් වතුරකට දැමූ
විට එය විලුෙඹ් සිට ෙව්දනා පෙව්ශී මාර්ග වසා දැමීමට උපකාරී ෙව්.එම උණුසුම් සංෙව්දනය
ස්නායු පෙව්ශී මාර්ග වසා දැමීම මඟින් ෙව්දනා සංෙව්දනෙයන් ස්වල්පයක් අවහිර ෙකෙර්.
පැහැදිලිව ෙපෙනන අන්දමට නම් සීඝ ෙව්දනා මාර්ගවලට ෙව්දනා පෙව්ශී ෙදොරටු හරහා යා
ෙනොහැක. ඒවා වසා දැමිය ෙනොහැක. ෙබොෙහෝ පීඩාකාරී ෙව්දනා සහිත පණිවුඩ රැෙගන යාහැකි
මන්දගාමී ෙව්දනා මාර්ග ඇතැම් ෙහේතු යටෙත් ෙව්දනා පෙව්ශී ෙදොරටු මඟින් ෙකෙසේ ෙහෝ
පාලනය කළ හැක.ෙව්දනා පෙව්ශී නිරූපනය වනුෙය් ෙමොළය ෙවත ද්විතීය සංෙව්දනා රැෙගනයන
නියුෙරෝන සම්ෙපේෂණය වළක්වන සුවිෙශේෂී ස්නායු කියාකාරීත්වයකි.පෙව්ශී ස්නායු එන්ෙඩොෆීන්
නම් දව ෙය් බලපෑම මඟින් ෙව්දනා දැනීෙම් නියුෙරෝන සම්ෙපේෂණය වළක්වනු ලබයි.මස්තිෂ්ක
බාහිකෙය් සිට වැසී ඇති ෙව්දනා පෙව්ශවල කරා පැමිෙණන ෙවනත් සංෙව්දී නියුෙරෝනවලට ෙහෝ
ස්නායු තන්තුවලට සංඥා කළ විට,ෙව්දනා පෙව්ශ මඟින් ෙව්දනා නියුෙරෝන වළක්වයි.එනිසා
ෙමොළය කරා ෙව්දනා පණිවුඩ සම්ෙපේෂණ ළඟා වීම නවත්වයි.249
ස්තීන් සතුව ද්විතීයික ෙව්දනා පෙව්ශ යාන්තණයක් පැවතීම පෙයෝජනවත්ය.එයට පදනම්
වී ඇත්ෙත් ඊස්ටජන් ෙහෝෙමෝනෙය් කියාකාරීත්වයයි.පිරිමින්ට ෙමබඳු ෙදයක් නැත. දරුඋපතකදී
ෙව්දනාබර අත්දැකීම් විඳදරා ගැනීෙම් කාර්යභාරය ඉටු කිරීම සඳහා ෙම් අතිෙර්ක ෙව්දනා පෙව්ශ
ස්තීන්ට උපකාරී ෙව්.ඒවා පිළිබඳ ෙසොයාෙගන ඇති ෙතොරතුරුවල සඳහන් අන්දම ස්තීන් හා පිරිමි
අතර පවතින ෙව්දනා අත්දැකීම් විඳදරා ගැනීෙම් ෙමකී ෙවනස්කම් පැහැදිලිෙව්.ඒවා ඉතා ඵලදායීවූ
ෙව්දනා පාලනය කිරීෙම් ඖෂධ ස්තීන් ෙවනුෙවන් තැනීෙම්දී පධාන වශෙයන් වැදගත් ෙව්.එහිදී
ෙසොයා ගන්නා ලද ද්විතීයික දව ය මඟින් ස්තී පුරුෂ ෙදපක්ෂෙය්ම එන්ෙඩොෆීන්වල වැදගත්කම
අඩු ෙනොකරමින් ෙව්දනා පෙව්ශ පාලනය කරන බව පැහැදිලි වී තිෙබ්.ඒ ෙකෙසේවුවද එන්ෙඩොෆීන්
පිළිබඳ ෙසොයාගැනීම් 1973 දී කැන්ඩස් පර්ට් (Candace Pert) හා ෙසොලමන් ස්නයිඩර් (Solomon
72

73. Snyder) යන විද ාඥයින් ෙදෙදනා විසින් සිදුකරන ලදී.ඒ ෙසොයාගැනීම් ෙව්දනාෙව් විවිධ පැතිකඩ
පිළිබඳ පැහැදිලිව අර්ථගැන්වීමට උපකාරීවී තිෙබ්.
පළමුෙවන් මිනිසුන්ව නිදාගැන්විය හැකි පරිදි යම් ෙව්දනා නාශක පමාණයක් ශල
කර්මවලදී භාවිතා කරන ලද්ෙද් එන්ෙඩොෆිවන්වල පතිවිපාක කියාවට සමාන වන පරිදි ෙව්දනා
නියුෙරෝන වැළකිය හැකි බලයක් ඉන් ලද ෙහයිනි.සැබවින්ම ඒ අන්ෙතෝජනක (Endogenous)
යන අරුතින් නියමිත කාලයකට වූ එන්ෙඩොෆීන්වල කියාකාරීත්වය ෙමෝර්ෆීන්වල (Morphine)
ගැබ්ෙව්.250ෙදවනුව දිවීෙම්දී,දිවීෙමන් පසුව හා දිවීම අතරතුර ෙබොෙහෝ මළල කීඩකයින්ට දැෙනන
නිවැරදි ඉවසීම පවත්වා ගැනීමට ඉහළ මාතාවලින් භාවිතා ෙව්.එයින් ඇතිවන පතිඵල නම් ඉතා
ඉහළ මට්ටම්වල එන්ෙඩොෆීන් පමාණයක් නිදහස් කිරීමයි.එන්ෙඩොෆින් ෙමෙසේ නිදහස් කරනුෙය්
කෙශේරුකා සුෂුම්නාෙව් හා මස්තිෂ්කෙය් ඉදිරි ෙකොටෙසේ පිහිටි සුවිෙශේෂීත නියුෙරෝන මඟින්
පමණක්ම ෙනොෙව්.ෙභෞතික හා මානසික වශෙයන් සුවිෙශේෂීවූ අවස්ථා යටෙත් ආතතියට මුහුණපා
ඇතිවිටදී,හයිෙපෝතැලමස (Hypothalamus) හා පිටියුටරි ගන්ථිය (Pituitary Gland) මඟින් සැම
විටම එන්ෙඩොෆින් නිකුත් කරනු ලැෙබ්.251නමුදු එම ආතති තත්ව ඉවසාෙගන දිවීෙම්දී ඇතිවන
ආතතිෙය්දීද ෙමෙලස එන්ෙඩොෆීන් නිකුත්ෙව්.පැහැදිලිව ෙපෙනන අන්දමට, ධාවකයින්ෙග් සිරුරු
ස්වයංකීයව සිය ෛජව රසායන කියාකාරීත්වය මඟින්ම ඉහළ පරාසයක ෙමෝෆීන් සපයනු ලබයි.
1. ෙසෝරත හිමි,වැලිවිටිෙය්,ශී සුමංඞගල ශබ්දෙකෝෂය,සිංහල සිංහලාර්ථ,ද්විතීය භාගය,ඇස් ෙගොඩෙග්,
ෙකොළඹ,1999,පි.
2. බුද්ධදත්ත හිමි ෙපොල්වත්ෙත්,පාලි සිංහල අකාරාදිය,ෙබෞද්ධ සංස්කෘතික මධ ස්ථානය,ෙදහිවිල,1998.
පි.480
“ස ෙව කාසාව මරහති” ආදී තන්හි ෙපෙනන්ෙන් සන්ධි විධිෙයන් ෙසො-යන්ෙන් ඔකාරය ෙලොප්වී සිද්ධ
පදයකි.එය ත ශබ්දෙය් පුංලිඞ්ග-පථමා-ඒක වචනයයි.
3. බුද්ධදත්ත හිමි ෙපොල්වත්ෙත්,පාලි සිංහල අකාරාදිය,ෙබෞද්ධ සංස්කෘතික මධ ස්ථානය,ෙදහිවිල,1998.පි.
491
4. මලලෙසේකර ජී.පී.ඉංගීසි-සිංහල ශබ්දෙකෝෂය,ගුණෙසේන සමාගම,ෙකොළඹ,1998,පි.647
5. Jhon I Goo led, Robert B Downs, Ruth Tyatt, Viola L James, New Encyclopedia, Volume 10,
Standard Education Corporation, Chicago, 1980 pp. 198,199
Perception –
Per-sep-shun, an awareness of impressions received through the senses. The process of gaining
perception is called perceiving. An organism is said to perceive events, objects or qualities in its
environments
6. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,NewYork,1953 p.332
7. - Do- p.339
8. - Do-p.343
9. - Do-p.342
10. Urmon J,The Subjects of the Five Sense,Proceedings of the British Academy,London,1968,p.117
11. Strawson P.F,Causation in Perception in Freedom and Resentment and Other Essays,London,1974,
pp.76-89
12. Samnel Johnson, The New Encylopaedia Britannica, Volume vii, Encylopaedia Britannica Inc.,
William Benton Publisher, London, 1993, p. 866
Perception 14:38 -
The Process whereby sensory perception is translated into organized experience. The text articles
covers history and such classical problems as sensory and perceiving temporal ( time) relations,
primary tendencies in perceptual organization, such as Gestalt principles, context effect and
perceptual constancies and individual differences in perception according to age, sex, culture,
expectancies, motives and conflicts.
13. Hastino,James, Encyclopedia of Religion and Ethics, Volume ix, T&T Clart, 38,George Street,
London, 1953, pp. 722-724
14. Hastino,James, Encyclopedia of Religion and Ethics, Volume ix, T&T Clart, 38,George Street,
London, 1953, pp. 721-725
Perception –
Simple as Perception may appear as set forth in a psychological system, yet in the history of
philosophy. We its discussion has raised the deepest question of the possibility of knowledge, on
the supposition that mind and matter were separated by the whole diameter of being.
15. Versey G.N.A,Perception,London,1971,pp.102-122
73

74. 16. Sellars W,Science and Metaphysis,London,1968,pp.212-225
17. Sun Ford,D.C,The Primary Objects of Perception;Mind,London,1976,pp.189-208
18. Price H.H,Perception,London,1954,p.242
19. Picher G,A Theory of Perception,N.J.Princeton University Press,London,1971,p.87
20. Zimbardo Philip G, Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, 1979,p.342
21. Luthans F, Organization Behaviour.9th edited, McGraw Hill, hill,2002
18. එදිරිසිංහ ඩී,හපුආරච්චි ගාමිණී,කාල් ෙරොජර්ස් සහ මෙනෝ විද ාව,වත්මා පකාශකෙයෝ,ෙදහිවල,2006,පි. 68
19. රාමනායක, යූ.බී., සංවිධාන චර්යාව, විෙජ්සූරිය ගන්ථ ෙක්න්දය, මුල්ෙල්රියාව, 2005, පි.57-76
20. රාමනායක, යූ.බී., සංවිධාන චර්යාව, විෙජ්සූරිය ගන්ථ ෙක්න්දය, මුල්ෙල්රියාව, 2005, පි.58-77
21. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,NewYork,1953 p.367
22. Perkins M,Sensing the World,London,1984,pp.201-221
23. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,NewYork,1953 p.367
24. - Do-p.339
25. ගමාච්චි ලීලානන්ද, පෙයෝගික මෙනෝ විද ාව මිනිස් මනෙසේ මහිමය, විෙජ්සූරිය පාඨක පදනම, පුංචි
ෙබොරැල්ල, ෙදවන සංස්. 2006, පි. 43- 58
26. Samuel Johnson, The New Encyclopedia Britannica, Volume Vii, Encyclopedia Britannica Inc.,
William Benton Publisher, London, 1943-1973,p.866
The process whereby sensory simulation is translated into organized experience. The text articles,
covers history and such classical problems as sensing and perceiving temporal (time) relations, and
perceiving as synthesizing. Also covered are primary tendencies content effects and perceptual
constancies and individual differences in perception according to age, sex, culture, expectancies,
motives, and conflicts.
27. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,NewYork,1953 p.367
28. - Do-p.373
29. Morgan T Clifford, King A Richard, Introduction to Psychology, Tata McGraw-hill publishing
company ltd, New Delhi, 1975 p.336
30. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.333
31. - Do-p.342
32. - Do-p.371
33. Anderson,J.R,& Bower G.H,Human Associative Memory,D.S.Winston,Mashington,1973,pp.246,
258,297
34. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,NewYork,1953 p.372
35. Anderson,J.R,& Bower G.H,Human Associative Memory,D.S.Winston,Mashington,1973,p.245
36. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.332
37. - Do-p.335
38. - Do-p.334
39. Peacoke C,Scenarious,Concepts and Perception,in Creane(ed),Cambridge University Press,
Cambidge,1994,pp.105-135
40. Peacoke C,The Contents of Experience, Cambridge University Press, Cambidge,1994,p.142
41. Peacoke C,Essays of Perception, Cambridge University Press, Cambidge,1994,pp. 79-89
42. Routledge & Kegan Paul,Contains an Early Verson of Sense – Data Theory,London,1960,pp.31-86
43. Moore G.E,The Nature and Reality Object of Perception in Philisophical Studies,London,1922,
pp.193-221
44. McLaughlin,B.P,Perception,Causation and Supervenience,Midwest Studies of Philosophy,
London,1984,pp.569-591
45. - Do-p.571
Distingnishes basic from from non-basic perception of things using the by-relation as in above
argnes that seconds, odours, tastes and coloured surfaces are physical;and arques that since non-
basic-perception has a pragmatic dimension,the problem of what kind of causal connection pairs
perceived objects with sense experiences by which they are perceived should be restricted to basic
perception.
46. Blum R.H,Bovet D and Moore J,Controlling Drugs : An International Handbook for Psychoactive
Drug Classification,Jossey Bass,San Francisco,1973,pp.172-213
47. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975, p.185
48. - Do-p.182
49. - Do-p.177
50. Ebbinghaus H,Memory(Trans.by H.A.Rugar & C.E.Bussenius),Techers Collage,New York, 1885,
pp.225-246
51. Buss A.H,Psycholopathology,Wiley,New York,1966,pp.341,477,489,492
52. Brehm J,W, cohen A.R,Explorations in Cognative Dissonance,Wiley,New York,1962,pp.451-559
53. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975, p.388
54. මජ්ඣිම නිකාය i,මහා හත්ථිපෙදෝපම සුත්ත,බු.ජ.මු,1929,460
74

75. 55. සංයුක්ත නිකාය v,දීඝායු උපාසක සුත්ත,බු.ජ.මු,1929,පි.142
56. සංයුක්ත නිකාය iii,මහාලි සුත්ත,බු.ජ.මු,1929,පි.118-120
57. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975, p.378
58. - Do-p.392
59. Deci E.L,Effects of Externally Mediated Rewards on Intrinsic Motivation,Journal of Personality
and Social Psychology,18:105-15,London,1971,p.540
60. Chase M.H.(ed),Sleeping Brain,Brain Research Institute,Unversity of California, Los Angeles,
1972,p.190
61. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975, p.177
62. - Do-p.393
63. - Do- p.388
64. - Do-p.403
65. - Do-p.254
66. Clayton K.N,T-maze Choise-Learning as a Joint Function of the Reward Magnitudes of the
Alternatives, Journal of Comparative and Physiologiacl Psychology,58:333-338,New York,1964,
p.209
67. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975, p.537
68. - Do-p.255
69. - Do-p.290
70. - Do-p.528
71. - Do-p.530
72. Cofer C.N,Motivation and Emotion,Glenview,iii:Scott,Foresman,London,1972,pp.302,331,359
73. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975, p.536
74. - Do-p.537
75. Tyler L.E,The Psychology of Human Differences,Appleton Century Crofts,New York,1956,
pp.352-367
76. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975, p.394
77. - Do-p.393
78. - Do-p.335
79. - Do-p.75
80. - Do-p.334
81. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.332
82. එදිරිසිංහ ඩී,හපුආරච්චි ගාමිණී,කාල් ෙරොජර්ස් සහ මෙනෝ විද ාව,වත්මා පකාශකෙයෝ,ෙදහිවල,2006,පි. 66
83. සංයුත්ත නිකාය i,සත්ති සුත්ත,බු.ජ.මු,1929,පි.24
84. සංයුත්ත නිකාය iii,ෙභ්මක සුත්ත,බු.ජ.මු,1929,පි.224
85. මජ්ඣිම නිකාය ii,මහා මාලුංක සුත්ත,බු.ජ.මු,1929,පිටු.168-170
86. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975, p.209
87. - Do-p.81
88. - Do-p.87
89. - Do-p.395
90. Bandura A.L,Social Learning Theory,General Learning Press,New York,1971,pp.357-368
91. Bandura A.L,Principles of Behavior Modification,Holt,Rinehart and Winston,New York,1971, pp.
398,458,459,503,521
92. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.332
Why do things look the way they do? The gestalt psychologist Kurt Kafka asked many years ago.
The question is simple, but the answer has turned out to be complex, Perception refers to the way
the world looks (sound, feels, tastes and smells, too) In other words, perception refers to what is
immediately experienced by a person.
93. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975, p.303
94. - Do-p.302
95. Bandura A.L,Blanchard E.B and Ritter B,The Relative Efficacy of Desenssitiza and modeling
Approaches for including Behavioral,Affective and Attitudinal Changes,Journal of Personality and
Social Psychology,13:173-199,New York,1969,pp.506-510
96. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975, p.337
97. - Do-p.336
98. Barr H.L,Langs R.J,Holt R.R,Goldberger L and Klein G.S,LSD:Personality and Experience,New
York,1972,pp.183-197
99. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975, p.333
100. - Do-p.335
101. - Do-p.14
102. - Do-p.138
103. - Do-p.335
75

76. 104. Alston.W,International and Externalism in Epistemology in Epistemic Justification Ithaco my:
Cornell University Press,1986,pp.185-226
105. Bandura A.L,Aggression:A Social Learning Analysis,Englewood Cliffs,Pentice Hall,New York
1973,pp.339,340,341,359,382
106. - Do-pp 331-342
107. - Do-pp 329-351
108. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.14
109. Armstrong.D.M,Belief,Truth and Knoledge Cambridge:Cambridge University Press,1974,p123
110. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.32
111. Berlyne D,The Arousal and Satiation of Perceptual Curiosity in the Rat,London,1955,pp.118-213
112. Zimbardo Philip G,Psychology and Life,Scott,Foresman and Company, London,1979,pp. 282,284
113. - Do-pp. 285,286
114. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.33
115. Zimbardo Philip G,Psychology and Life,Scott,Foresman and Company, London,1979,pp. 285,286
116. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.34
117. Zimbardo Philip G,Psychology and Life,Scott,Foresman and Company, London,1979,pp. 285,286
118. - Do-pp. 285,286
119. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.35
120. Zimbardo Philip G,Psychology and Life,Scott,Foresman and Company, London,1979,pp. 285,286
121. - Do-pp. 285,286
122. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.36
123. Zimbardo Philip G,Psychology and Life,Scott,Foresman and Company, London,1979,pp. 285,286
124. - Do-pp. 286,287
125. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.112
126. - Do- p.113
127. Zimbardo Philip G,Psychology and Life,Scott,Foresman and Company, London,1979,pp. 288,289
128. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.109
129. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.231
130. Zimbardo Philip G,Psychology and Life,Scott,Foresman and Company, London,1979,pp. 286,287
131. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.222
132. Breland K and Breland M,Animal Behavior,Macmillan,New York,pp.201-312
133. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.111
134. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.36
135. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.146
136. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.159
137. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.146
138. - Do-p.147
139. Zimbardo Philip G,Psychology and Life,Scott,Foresman and Company, London,1979,p.213
140. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.166
141. - Do-p.167
142. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.147
143. Zimbardo Philip G,Psychology and Life,Scott,Foresman and Company, London,1979,p. 285
144. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.168
145. - Do-p.168
146. - Do-p.168
147. Teitebaum P,Physiological Psychology,Prentice Hall,Englewood Cliffs,New York,1967,pp.41-65
148. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.169
149. - Do-p.173
150. - Do-p.173
151. - Do-p.173
152. Zimbardo Philip G,Psychology and Life,Scott,Foresman and Company, London,1979,p. 285
153. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.173
154. Zimbardo Philip G,Psychology and Life,Scott,Foresman and Company, London,1979,pp. 285,286
155. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.177
156. - Do-p.178
157. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.332
158. එදිරිසිංහ ඩී,හපුආරච්චි ගාමිණී,කාල් ෙරොජර්ස් සහ මෙනෝ විද ාව,වත්මා පකාශකෙයෝ,ෙදහිවල,2006,පි. 75
159. Zimbardo Philip G,Psychology and Life,Scott,Foresman and Company, London,1979,p.234
160. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.171
161. - Do-p.133
162. - Do-p.105
163. - Do-p.105
76

77. 164. - Do-p.105
165. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology, Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.106
166. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.105
167. - Do-p.104
168. Barnett S.A,Attack and Defense in Animal Societies in Clemente,C.D,and Lindsley D.B.(eds),
Aggressive and Defence,University of California,Los Angeles,1967,p 344
169. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.146
170. Barnett S.A,Attack and Defense in Animal Societies in Clemente,C.D,and Lindsley D.B.(eds),
Aggressive and Defence,University of California,Los Angeles,1967,pp.342-359
171. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.147
172. Epstein A.W and Teitelbaum P,Regulation of Food intake in the Absance of Taste,Smell and Other
Oro-Phyaryngeal Sensations,Journal of Comparative and Physiological Psychology,55:753-759,
London,1962,pp.311-345
173. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.149
174. - Do-p.148
175. - Do-p.149
176. Tart C.T(ed),Altered States of Consciousness,Wiley,New York,pp.188-191
177. Claude E. Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.107
178. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.154
179. - Do-p.333
180. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.131
181. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.333
182. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.127
183. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.333
184. - Do-p.334
185. Thurstone L.L,The Differential Growth of Mental Abilities, Psychometric Laboratory,Unversity of
North Carolina, Chapel Hill, North Carolina,1955,pp.411-521
186. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.335
187. Rabin A.I,Some Sex Differences in the Attitudes of Kibbuts Adolescents,The Israel Annals of
Psyiatry,6:63-69,New York,1968,pp.81-94
188. Claude E. Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.150
189. - Do-p.150
190. Rappoport L,Personality Development:The Chronology of Experience,Gien View,iii,Scott,
Foresman,New York,1972.pp.382-426
191. Stevens L.A,Explorers of the Brain,Knopf,New York,1971,pp.56-68
192. Zimbardo Philip G, Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, 1979,p. 430
193. Soltag L.W,Baker C.T & Nelson V.L,Mental Growth and Development:A Logitudinal Study
Monographs of the Society of Research in Child Development,23,Serial no.68,New York,1958,
pp.382-418
194. Wallach M.A & Kogan N,Modes of Thinking in Young Children,Rinehart and Winston,Holt,New
York,pp.389-421
195. Speisman J.C,Lazarus R.S,Mordkoff A.M & Davison L,Experimental Reduction of Stress Based
on Ego-Defence Theory,Journal of Abnormal and Social Psychology,68:367-80pp.335-354
196. Stone L.J & Church J,Childhood and Adoescence (3rd ed),Random House,New York,1973,pp.89-
132
197. Claude E. Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.231
198. Bossard J.H,& Ball E.S,Personality Roles in the Family,Child Development,26:71,America,1955,
pp,90-124
199. Claude E. Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.231
200. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.194
201. Zimbardo Philip G, Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, 1979,p. 431
202. Rock I,An Introduction of Perception,Macmillan,New York,1975,pp.128-158
203. Solomon G.F,Emotions,Stress and Immunity,Stanford University Medical School,Stanford,
California,1974,pp.367-485
204. Stein D.G & Rosen J.J,Motivation and Emotion,Macmillan,New York,1974,pp.331-359
205. Zimbardo Philip G, Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, 1979,p. 432
206. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.37
207. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,1953 p.28
208. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.37
209. Claude E. Buxton,Introduction to Psychology,Harcourt,Brace and Company,New York,1953 p.150
210. - Do-p.30
211. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.40
77

78. 212. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.304
213. Meyer Merle E,Foundation Contemporary Psychology,Oxford University Press,New York,1979,
pp. 188-198
214. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.41
215. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,1953 p.32
216. - Do-p.33
217. - Do-p.33
218. Carterette E.C and Friedman M.P,(eds),Handbook of Perception,Academic Press,New York,1974,
pp128-157
219. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,1953 p.33
220. - Do-p.34
221. - Do-p.34
222. Zimbardo Philip G, Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, 1979,p.341
223. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,1953 p.34
224. Anand B.K,Sharma K.W & Dua S,Activity of Single Neurons in the Hypothalamic Feeding
Centers:Effect of Glucose,American Journal of Physiology,207:1146-1155,America,1964,p.308
225. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,1953 p.33
226. - Do-p.34
227. - Do-p.34
228. - Do-p.34
229. - Do-p.35
230. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.41
231. Zimbardo Philip G, Psychology and Life, Scott,Foresman and Company,London,1979,pp.309, 310
232. - Do-p.333
233. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,1953 p.35
234. Benjamin B.Lahey, Psychology, An Introduction, University of Chicago, Boston, 2001, pp. 53-136
235. - Do-pp.70-71
236. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.35
237. Eysenck H.J,The Biological Basis of Personality,Springfield,iii,:ThomasLondon,1967.pp-394-421
238. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.35
239. - Do-p.36
240. - Do-p.37
241. - Do-p.3
242. Anderson B,Thirst-and Brain Control of Water Balance,American Scientist,59:408,America,1971,
pp.318-327
243. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.38
244. - Do-p.39
245. - Do-p.39
246. Barlow H.B,Single Units and Sensation:A Neuron Doctrine for Perceptual Psycholoy?Perception,
1:371-394,London,1972,pp.141-147
247. Ernest R. Hilgard, Introduction to Psychology, Oxford & IBH Publication, New York, 1975,p.40
248. - Do-p.40
249. Zimbardo Philip G, Psychology and Life, Scott, Foresman and Company, London, 1979,p. 434
250. Claude E.Buxton,Introduction to Psychology, Harcourt, Brace and Company,New York,1953 p.41
251. - Do-p.41
78

79. 79

80. 80

81. 81

82. 82

83. 83