Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Projektowanie i wartości, Patrycja Rudnicka

1,117 views

Published on

Lecture during IVth International Design Conference "The need for design" / "Potrzeba designu"
Katowice, 20.03.2015, Rondo Sztuki
website: http://potrzebadesignu.pl/en

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Projektowanie i wartości, Patrycja Rudnicka

  1. 1. 1 Projektowanie i wartości Patrycja Rudnicka Instytut Psychologii Uniwersytet Śląski Potrzeba designu Katowice, 20.03.2015 www.cyberpsychology.pl
  2. 2. 2 Definiowanie wartości
  3. 3. 3 Czego pragniesz? Czego chcesz?
  4. 4. 4 Czego pragniesz? Czego chcesz? Potrzeba
  5. 5. 5 Czego pragniesz? Czego chcesz? Potrzeba Dlaczego tego potrzebujesz?
  6. 6. 6 Czego pragniesz? Czego chcesz? Potrzeba Dlaczego tego potrzebujesz? Wartość
  7. 7. 7 Czego pragniesz? Czego chcesz? Potrzeba – zaspokajana, dla mnie Dlaczego tego potrzebujesz? Wartość – spełniana, przeze mnie
  8. 8. 8 Projektowanie i potrzeby Projektowanie odpowiada na potrzeby Projektowanie (czasami) tworzy potrzeby
  9. 9. 9 Projektowanie i potrzeby Projektowanie odpowiada na potrzeby Projektowanie (czasami) tworzy potrzeby Wartości są czymś bardziej:  abstrakcyjnym  trwałym  osobistym  trudniej dostępnym  złożonym - cecha, preferencja, normatyw, cel
  10. 10. 10 Projekt jako nośnik wartości UDO* * Unidentified design object
  11. 11. 11 Projekt jako nośnik wartości funkcjonalność $$$ estetyka ”””””jakość UDO ? wartości
  12. 12. 12 Projekt jako nośnik wartości funkcjonalność $$$ estetyka ”””””jakość UDO ? preferencje wartości humanistyczne
  13. 13. 13 Projektant jako „nadawca” wartości ● Co Twój projekt mówi o Tobie? ● Wartości osadzone w projekcie:  świadomie - nieświadomie  intencje i ich interpretacja  konsekwencje
  14. 14. 14 Użytkownik jako „poszukiwacz” wartości? „funkcjonalność, funkcjonalność, funkcjonalność oraz jakość i cena” Źródło: Design Silesia, Potrzeba Designu 3, Pobrano z: https://www.youtube.com/watch?v=GUwKV- VPsWU
  15. 15. 15 Projektowanie społeczne ● Odpowiedź na wyzwanie ● Celem jest zmiana ● Mechanizmem społeczna przedsiębiorczość, społeczna innowacja ● Paliwem zaangażowanie – inicjacja, realizacja i trwałość rozwiązań ● Cechą różnorodność interesariuszy ● Koniecznością interdyscyplinarność podejścia (Armstrong, Bailey, Julier, Kimbell, 2014) ● Nierozerwalnie łączy się z wartościami (IDEO, Design For Social Impact)
  16. 16. 16 Czym są wartości? Zależy kogo pytamy filozofa, socjologa, ekonomistę, psychologa
  17. 17. 17 Cechy wartości ● Silnie osadzone przekonania powiązane z emocjami ● Odnoszą się do pożądanych celów, motywując do działania ● Przekraczają specyficzne działania i sytuacje ● Stanowią standardy, kryteria ● Uszeregowane według stopnia ważności dla danej osoby ● Relacyjna ważność wartości kieruje działaniem (Schwartz, 2012)
  18. 18. 18 Wartości w ujęciu psychologii Gordon Allport 1931 1951 Milton Rokeach 1973 Shalom H. Schwartz 1992 2012
  19. 19. 19 Wartości wg Gordona Allporta Typologia osobowości-wartości Allporta- Vernona-Lindzeya (1931, 1951). Wartości jako wyraz zainteresowań i nastawień: (1) Typ teoretyczny (2) Typ ekonomiczny (3) Typ estetyczny (4) Typ społeczny (5) Typ polityczny (6) Typ religijny
  20. 20. 20 Wartości wg Miltona Rokeacha Wartości trwałe przekonania oraz preferencje odnośnie określonych sposobów postępowania względem alternatywnych możliwości (Rokeach, 1973). Katalog 36 wartości: - 18 wartości ostatecznych – ponadsytuacyjnych ludzkich celów (np. szczęście, wolność) - 18 wartości instrumentalnych – sposobów postępowania (np. ambicja, niezależność)
  21. 21. 21 Wartości wg Shaloma Schwartza Wartości to ponadsytuacyjne przekonania opisujące godny pożądania cel i mające charakter motywacyjny, (Schwartz, 1992). Założenie kołowego układu wartości: - 10 wartości w czterech grupach (1992) - 19 wartości w czterech grupach (2012)
  22. 22. 22 Kołowy model wartości Schwartza (1992) Źródło: opracowanie własne, na podstawie Cieciuch, 2013
  23. 23. 23Źródło: opracowanie własne, na podstawie Cieciuch, 2013 Struktura wartości, skalowanie wielowymiarowe stanowiące podstawę modelu kołowego
  24. 24. 24 Wartości i nasze działanie Mówię Ci, wartości to super-cele„ ” Michigan, 1973 Mhm, są fundamentalnie motywujące i wpływające na wybór celów Jerozolima, 1992
  25. 25. 25 W poszukiwaniu wartości
  26. 26. 26 Wartości i projektowanie ● Wartość projektowania ● Wartości w projektowaniu
  27. 27. 27 Wartości i projektowanie ● Wartość projektowania  operacjonalizacja i pomiar wartości projektowania (designu) ● Wartości w projektowaniu  architektura  technologie  projektowanie społeczne
  28. 28. 28 Value Sensitive Design Values in Design Values at Play
  29. 29. 29 Praca z wartościami w projektowaniu Najbardziej dojrzałe podejście do systematycznego wprowadzania analizy wartości jako integralnej części procesu projektowania i integralnej cechy produktu/usługi technologicznej: ● Value Sensitive Design (www.vsdesign.org) ● Values in Design (valuesindesign.wordpress.com) ● Values at Play (Flanagan, Nissenbaum, 2014)
  30. 30. 30 Najważniejsze zagadnienia ● Jaki jest zestaw wartości w projekcie? ● Jak dotrzeć do wartości interesariuszy? ● Jak nawigować pomiędzy wartościami projektantów i interesariuszy? ● Niezgodność wartości i praca z nią ● Jak operacjonalizować wartości w designie? ● Ocena rezultatów pracy z wartościami
  31. 31. 31 Kategorie pojęciowe VSD ● Usystematyzowany proces ● Wartości etyczne i moralne (humanistyczne) bezpośrednich i pośrednich interesariuszy ● Trzy typy działań: konceptualne, badawcze, techniczne ● Analiza na poziomie indywidualnym, grupowym i społecznym ● Analiza zasięgu czasowego oraz skutków projektu ● Proces iteracyjny
  32. 32. 32 Values at Play Metodologia i zestaw narzędzi będących wynikiem projektu badawczo naukowego kierowanego do projektantów gier i studentów projektowania. Trzy podstawowe kroki:  Odkryj (discovery)  Wprowadź (translate)  Sprawdź (verify)
  33. 33. 33 Narzędzia, wyzwania, kompetencje
  34. 34. 34 Narzędzia
  35. 35. 35 Kwestionariusze, skale, inwentarze uniwersalizm życzliwość tradycja Źródło ilustracji: Cieciuch, 2013:161
  36. 36. 36 Kwestionariusze, skale, inwentarze Pochodzenie: psychologia Założenia: Narzędzia psychometryczne do pomiaru wartości: Skala Wartości Rokeacha (RVS), Portretowy Kwestionariusz Wartości Schwartza (PVQ), Picture- Based Value Survey for Children (PBVS-C) Pomiar w psychologii zakłada spełnienie kilku istotnych kryteriów: trafności i rzetelności, obiektywności, standaryzacji i normalizacji wyników.
  37. 37. 37 Wywiad drabinkowy (laddering) Pochodzenie: psychologia, marketing Założenia: Docieranie do nieuświadamianych wartości klienta poprzez uszczegóławianie pytań wg modelu A-C-V – atrybuty, konsekwencje, wartości. Twardy (hard) i miękki (soft laddering) wywiad drabinkowy, skrócony wywiad drabinkowy. (Sagan, Kąciak, 2013)
  38. 38. 38 (Autor obrazu: Stilfehler, Wikipedia.de) Dlaczego kupujesz te klocki? Są fajnie wykonane i można się nimi bawić na wiele sposobów.A Dlaczego możliwość zabawy na wiele sposobów jest dla Ciebie ważna? Bo moje dziecko może z nich zbudować cokolwiek zechce. C Dlaczego jest dla Ciebie ważne aby budowało cokolwiek zechce? Bo rozwija to jego kreatywnośćC Dlaczego kreatywność jest dla Ciebie ważna? Bo kreatywność... Przestań mnie cały czas pytać dlaczego! ;-P V
  39. 39. 39 Envisioning Cards Żródło obrazu: Friedman, Hendry, 2012:1
  40. 40. 40 Envisioning Cards Pochodzenie: UX, VSD Założenia: 32 karty obrazujące cztery kryteria metodologii Values in Design (interesariusze, czas, wartości, wszechobecność/przenikalność) Wprowadzenie w problematykę projektowania opartego na wartościach Wspomaganie na poszczególnych etapach procesów projektowania, analiza heurystyczna (Friedman, Hendry, 2012)
  41. 41. 41Źródło obrazu: www.envisioningcards.com
  42. 42. 42 Critical Technical Practice (CTP) Pochodzenie: HCI, AI Założenia: Refleksja i krytyka nieuświadamianych założeń projektu poprzez: - identyfikację kluczowej metafory podejścia / produktu - identyfikację marginalizowanych aspektów metafory - zmianę kluczowej metafory i włączenie aspektów marginalizowanych do projektu (Boehner, David, Kaye, Sengers, 2005)
  43. 43. 43 Scenariusze wartości (Values Scenarios) Pochodzenie: design, VSD Założenia: Historie analizujące możliwe, najczęściej negatywne, długoterminowe konsekwencje społeczne związane z wartościami danego projektu. (Nathan, Klasnja, Friedman, 2007)
  44. 44. 44 Wyzwania
  45. 45. 45 Mówienie o pracy z wartościami ● Język ● Kontekst ● Uzasadnienie ● Umiejętność zdefiniowania rezultatu
  46. 46. 46 Czy wartości mają dobry PR? ● Filozofowanie ● Ideologizowanie ● Moralizowanie ● Przynudzanie
  47. 47. 47 Można zagrać pod adresem www.tiltfactor.org/play-layof
  48. 48. 48 Facylitacja, mediacja ● Duża liczba interesariuszy ● Silne napięcia/konflikty wartości ● Słaba znajomość metodologii i narzędzi pracy z wartościami
  49. 49. 49 Konflikt wartości
  50. 50. 50 Konflikt wartości Konflikt potrzeb vs konflikt wartości Konflikt w projektowaniu opartym o wartości: ● naturalny ● nieunikniony ● jawny / ukryty ● makro / mikro ● grupa / jednostka
  51. 51. 51 Rozwiązywanie konfliktu wartości ● Fikcyjny „Projekt Pieróg” ● Seniorzy uczą młodych przygotowywania tradycyjnych potraw ● Odmienne wartości interesariuszy:  projektant: osiągnięcia, uniwersalizm  młodzi: hedonizm, stymulacja  seniorzy: tradycja
  52. 52. 52 Rozwiązywanie konfliktu wartości Trzy drogi: - targowanie się: ustępowanie / forsowanie - kompromis - redesign – współdziałanie, nowa jakość
  53. 53. 53 Kompetencje projektanta wrażliwego na wartości ● Wiedza ● (Auto)refleksja ● Empatia ● Mediacja i zarządzanie konfliktem ● Znajomość narzędzi
  54. 54. 54 Podsumowanie
  55. 55. 55 Wartości osadzone w przedmiocie ● Dostępność wartości (rola, kontekst) ● Sprzężenia zwrotne i (re)interpretacje
  56. 56. 56 Źródło zdjęć: http://www.walkerart.org/magazine/2012/krzysztof-wodiczkos-homeless-vehicle-project, http://www.planetizen.com/node/66398 http://adsoftheworld.com/media/ambient/raincity_housing_bench_1, Mickey Glitter via http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Empty_bench_in_Soho_Square.jpg, Arkadiusz Zarzecki via http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pomnik_Hanki_Bielickiej_w_Łomży.jpg
  57. 57. 57 Wartości osadzone w projekcie ● Zarabianie na udostępnianiu internetu Źródło zdjęć: http://static01.nyt.com/images/2012/03/13/business/HOMELESS/HOMELESS-popup.jpg vs Homeless Hotspots, SxSW, 2012
  58. 58. 58 Dlaczego wartości są ważne? ● Wpływ na postawy, cele, zachowanie, np.:  kolejkowanie potrzeb  wybór celów i motywacja do działania ● Jakość życia jednostki  Spójność poczucia „ja” - zadanie rozwojowe  samoocena  dobrostan (well-being) ● Jakość życia społecznego  normy  cele
  59. 59. 59 Czy możemy to policzyć? ● Produkt krajowy brutto (GDP) ● Wskaźnik rozwoju społecznego (HDI) ● Pomiar szczęścia – dobrostanu, zadowolenia:  Wskaźnik szczęścia (GNH)  Social Progress Index (SPI)  Metody: ● ankiety, obserwacja, rekonstrukcja dnia, Facebook (Fox, 2012; Kahneman Krueger, 2006; Kramer, 2010)
  60. 60. 60 Czy ktoś już to liczy? ● Marketing 3.0 (Kotler, Kartajaya, Setiawan, 2010) ● Segmentacja klientów w oparciu o wartości ● Model Customer Perceived Value (CPV; Khalifa, 2004) Źródło ilustracji: Gensler(2014) ROI of Design.13. Pobrano z: http://goo.gl/JsfIk1
  61. 61. 61 Dziękuję za uwagę!  patrycja.rudnicka@us.edu.pl www.linkedin.com/in/patrycjarudnicka CC-BY-NC-SA Patrycja Rudnicka
  62. 62. 62 Literatura: Allport, G. W., Vernon, P. (1931). A test for personal values. The Journal of Abnormal and Social Psychology, 26(3), 231–248. Allport, G. W., Vernon, P., Lindzey, G. (1951). Study of Values: Measuring the dominant interests in personality. Manual of directions. Cambridge: Houghton Mifflin Company. Armstrong, L., Bailey, J., Julier, J., Kimbell, L. (2014). Social Design Futures. University of Brighton 2014 Bardi, A., Schwartz, S. H. (2003). Values and behavior: Strength and structure of relations. Personality and Social Psychology Bulletin, 29, 1207–1220 Boehner, M. David, K. Kaye, J. Sengers, P. (2005). Critical Technical Practice as a Methodology for Values in Design, CHI Workshop. 2005. Cieciuch, J. (2013). Kształtowanie się systemu wartości od dzieciństwa do wczesnej dorosłości. Warszawa: Liberi Libri. Flanagan, M., Howe, D., Nissenbaum, H. (2008). Embodying Values in Technology: Theory and Practice. W: J. van den Hoven, J. Weckert (red.). Information Technology and Moral Philosophy (s.322-353). Cambridge: Cambridge University Press. Flanagan, M., Nissenbaum, H. (2014). Values at Play in Digital Games. Cambridge: MIT Press. Fox, J. (2012). The Economics of Well-Being. Harvard Business Review, January 2012. Pobrano z: https://hbr.org/2012/01/the-economics-of-well-being Friedman, B, Hendry, D. G. (2012). The Envisioning Cards: A Toolkit for Catalyzing Humanistic and Technical Imaginations. CHI 2012, May 5–10, 2012, Austin, Texas, USA. Friedman, B., Kahn Jr, P. H., Borning, A. (2011). Value Sensitive Design: Theory and Methods. UW CSE Technical Report 02- 12-01. IDEO, Design For Social Impact. Pobrano z: www.ideo.com/images/uploads/news/pdfs/IDEO_RF_Guide.pdf Kahneman, D., Krueger, A. B. (2006). Developments in the measurement of subjective well-being. The journal of economic perspectives, 20(1), 3-24.
  63. 63. 63 Literatura, cd: Kotler, P., Kartajaya, H. and Setiawan, I. (2010). Marketing 3.0: From Products to Customers to the Human Spirit, John Wiley & Sons, Inc., Hoboken, NJ, USA Kramer, A. D. (2010, April). An unobtrusive behavioral model of gross national happiness. In Proceedings of the SIGCHI Conference on Human Factors in Computing Systems (pp. 287-290). ACM. Nathan, L.P., Klasnja, P.V., Friedman, B. (2007). Value Scenarios: A Technique for Envisioning Systemic Effects of New Technologies. CHI 2007, April 28–May 3, 2007, San Jose, California, USA. Rokeach, M. (1973). The nature of human values. New York, NY: The Free Press. Sagan, A., Kąciak, E. (2013). Analiza struktury łańcuchów środków-celów w skróconych wywiadach drabinkowych. Zeszyty Naukowe UEK, 904. Salem Khalifa, A. (2004). Customer value: a review of recent literature and an integrative configuration. Management decision, 42(5), 645-666. Schwartz, S. H. (1992). Universals in the content and structure of values: Theoretical advances and empirical tests in 20 countries. Advances in experimental social psychology, 25(1), 1-65. Value Sensitive Design Pobrano z: http://www.vsdesign.org/ Values at Play. Pobrano z: http://valuesatplay.org/ Values in Design. Pobrano z: https://valuesindesign.wordpress.com/, http://www.nyu.edu/projects/nissenbaum/vid/ Verplanken, B., Holland, R. W. (2002). Motivated decision-making: Efects of activation and self-centrality of values on choices and behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 82, 434–447. Font: Bariol by Atipo (bariol,com)

×