ANG PAMBANSANG EKONOMIYA

Ang pagsusuri sa buong gawi ng lipunan ay isang
napakalawak na gawain. At upang mailarawan ang galaw
ng buong ekonomya sa isang payak na kalagayan na
maipakikita sa pamamagitan ng paikot na daloy ng
produkto at serbisyo.
Paikot na Daloy ng Produkto at Serbisyo

1. Ang payak na paglalarawan ng ekonomya ay
kinapapalooban ng dalawang sektor, ang sambayanan at
kompanya. Ang ideya ng circular flow ay buhat kay
Francois
Quesnay na batay sa kanyang Tableau
Economique.
KOMPANYA

Produkto at
Serbisyo

PAMILIHAN NG
MGA
NAGAWANG
PRODUKTO

PAMILIHAN NG
MGA SALIK NG
PRODUKSYON

Lupa, Paggawa,
Kapital, Entreprenyur

SAMBAHAYAN

Dayagram Blg. 1
Ang dalawang sektor ay gumaganap ng gawaing
pamproduksyon at gawaing pandistribusyon. Makikita
natin sa dayagram blg. 1 na ang ugnayan ng dalawang
sektor ay nagaganap sa tulong ng pamilihan, ang
pamilihan ng salik ng produksyon at pamilihan ng
nagawang produkto. Ang sambahayan ang nagmamay-ari
ng mga salik ng produksyon sa isinusuplay niya sa
pamilihan ng salik ng produksyon. Mula sa pamilihan, ito
ay kukunin ng kompanya upang magamit sa paglikha ng
mga produkto. Ang anumang produkto na nagawa ng
kompanya ay dadalhin nito sa pamilihan ng nagawang
produkto.
Ang mga yaring produkto ay kukunin naman
ng
sambahayan
para
sa
kanilang
pangangailangan. Ang dalawang sektor ay
nagtatamo ng kapakinabangan kahit hindi
gumagamit ng salapi sapagkat ginamit nila
ang anumang bagay na mayroon sila upang
makamit ang ibang bagay.
2. Paggamit ng Salapi bilang Kabayaran ng
Dalawang Sektor
Mula sa pagkakaroon ng unang daloy na
nagmumula sa sambahayan, ang dayagram
ay nagpapakita ng panibagong daloy na
kung saan ang kompanya ay magsisimulang
magkaloob ng kabayaran sa mga salik ng
produksyon na ginamit sa paglikha ng
produkto.
Halimbawa, ang kompanya ay nagbayad ng halagang
P10M sa paggamit ng mga salik. Tingnan ang Dayagram
blg. 2.
P10M

P10M
Upa, Tubo, Sahod, Interes

Kita

KOMPANYA

Produkto at
Serbisyo

PAMILIHAN NG
MGA
NAGAWANG
PRODUKTO

PAMILIHAN NG
MGA SALIK NG
PRODUKSYON

Lupa, Paggawa, Kapital,
Entreprenyur
Kita
P10M

SAMBAHAYAN

Pagkonsumo

Dayagram Blg. 2

P10M
Ang kabayaran ng kompanya ay tatanggapin ng
sambahayan bilang kita nito. Ang sambahayan ang
tatanggap ng P10M dahil ito ang nagmamay-ari ng mga
salik ng produksyon. Ang lupa ay tatanggap ng upa o
renta, sahod para sa paggawa, tubo para sa entreprenyur
at interes para sa kapital.
Ang kita ng sambahayan ay ginagastos sa pagkonsumo at
pagbabayad sa mga yaring produkto na mula sa
kompanya. Ang kabayaran sa mga yaring produkto ay
tinatanggap ng kompanya bilang kita. Upang matamo ang
ekwelibryo o kabalansehan ng ekonomya, ang anumang
kita na tinatanggap ng dalawang sektor ay katumbas ng
kanilang pagkonsumo.
Ang ganitong ugnayan ng mga sektor ay
patuloy na nagaganap upang maisagawa ang
mga
gawaing
pamproduksyon
at
distribusyon ng ekonomya. Kung ang kita ay
P10M, ang pagkonsumo ay P10M din upang
maging balanse ang ekonomya.
3. Pag-iimpok ng Sambahayan at Pamumuhunan
ng Kompanya
May pagkakataon na ang sambahayan ay
natutong mag-impok ng kanilang kita.
Mababawasan ang salapi na kanilang
gagamitin sa pagkonsumo. Ang pag-iimpok
ay pagtatabi o pag-iipon ng ilang bahagi ng
kanilang kita para sa hinaharap.
Maraming anyo ang pag-iipon ng ilang
bahagi ng kanilang kita para sa hinaharap.
Maraming anyo ang pag-iimpok. Ang pagiimpok ng pera sa bangko ay isang paraan,
ang pagbili ng insurance o seguro ay isa pa
ring uri ng pag-iimpok. Sinasabing ang
ganitong gawain ng sambahayan ay
nagbubunga ng diskwilibryo sa ekonomya.
Halimbawa, sa P10M na kinita ng
sambahayan, ang P2M ay inilaan sa pagiimpok na magbubunga ng pagkabawas ng
salaping pangkonsumo ng sambahayan, ito
ay magiging P8M na lamang. Ang
tatanggapin ng kompanya bilang kabayaran
ng mga ginawang produkto ay P8M
nangangahulugang maraming produkto ang
hindi mabibili na makadaragdag sa
imbentaryo ng kompanya.
Halimbawa, sa P10M na kinita ng sambahayan,
ang P2M ay inilaan sa pag-iimpok na
magbubunga ng pagkabawas ng salaping
pangkonsumo ng sambahayan, ito ay magiging
P8M na lamang. Ang tatanggapin ng kompanya
bilang kabayaran ng mga ginawang produkto ay
P8M nangangahulugang maraming produkto ang
hindi mabibili na makadaragdag sa imbentaryo ng
kompanya.
Ang imbentaryo ay dami ng produkto na
itinatago upang gamitin sa darating na
panahon. Kapag marami ang stock ng
kompanya, liliit ang produksyon ng
kompanyasa hinaharap na maaaring
magdulot ng pagbaba ng konsumo sa mga
salik ng produksyon. Nakita natin ang
pagkakaroon ng diskwilibryo sa isang payak
na ekonomya.
Ang pag-iimpok ay bahagi ng buhay at
upang maging kapaki-pakinabang ang
inimpok na salapi, ilagay ito sa mga bangko
o institusyong pinansyal o iyong tinatawag
na pamilihan ng kapital na makatutulong sa
pagsasagawa ng isang gawain ng kompanya
upang maibalik muli ang ekwilibryo sa
ekonomiya.
P8M + P2M

P10M
Upa, Tubo, Sahod, Interes

KOMPANYA

Kita
Produkto at
Serbisyo

PAMILIHAN
NG MGA
SALIK NG
PRODUKSY
ON

Kita

Lupa,
Paggawa,
Kapital,
Entreprenyur

PAMILIHAN
NG MGA
NAGAWANG
PRODUKTO

SAMBAHAYAN

Pagkonsumo
P8M

P10M
P2M
impok

Dayagram Blg. 3

PAMILIHAN
NG KAPITAL

(bangko,
institusyong
pinansyal

P2M
pamumuhunan
Kaya ang kompanya ay may magagamit na puhunan na
P10M sa paglikha ng produkto, sa pagkat tumanggap ito
ng P8M sa pagkonsumo ng sambahayan at P2M mula sa
pamumuhunan. Ito ay nangangahulugan na ang anumang
lumabas sa daloy ay kailangang pantayan ng pagpasok na
halaga sa daloy upang ang mga nabuong produkto ay
maubos at mabili para ang kabuuang suplay ay kapantay
ng kabuuang demand.

Pagpasok ng Pamahalaan sa Ugnayan ng Sambahayan at
Kompanya
Ang isang ekonomya ay hindi kumpleto kung hindi
isasama sa ugnayan ng mga sektor ang tungkulin at
gawain ng pamahalaan.
Ang pamahalaan ay may tungkulin na maningil ng buwis
sa dalawang sektor upang magkaroon ng kita na
gagamitin sa pagbibigay ng mga serbisyong panlipunan.

Kung ang pamahalaan ay naniningil ng P1M halaga ng
buwis sa dalawang sektor, ito ay adapat niyang ibalik sa
paikot na daloy upang matamo ang balanse sa ekonomya.
Pamahalaan ang nagkakaloob ng subsidy sa kompanya at
nagiging konsyumer at supplier din ng mga yaring
produkto sa pamilihan.
Binibigyan din niya ng transfer payment ang sambahayan
tulad ng pensyon, scholarship, donasyon at mga
benepisyo. Bumibili at nagbibili rin ito ng mga salik ng
produksyon upang makatulong sa patuloy na pag-ikot ng
daloy ng mga produkto at serbisyo sa ekonomya.
Ang pamahalaan din ang nangungunang sektory na
nakikipag-ugnayan sa ibang bansa upang palawakin ang
ating kalakalan. Ang pump priming ay isang hakbang na
isinasagawa ng pamahalaan upang bigyang-buhay at
pasiglahin ang lahat ng sektor na bumubuo sa ating
ekonomya. Sa tulong nito nagiging aktibo ang lahat ng
gawaing pangkabuhayan.
P7M + P2M + (subsidy) 1M

P10M

Kita

subsidy
payments

transfer

Lupa,
Paggawa,
Kapital,
Entreprenyur

Produkto at
Serbisyo

PAMAHALAAN
Buwis p1M

PAMILIHAN
NG MGA
SALIK NG
PRODUKSY
ON

Kita

KOMPANYA

Buwis p1M

Upa, Tubo, Sahod, Interes

SAMBAHAYAN

Pagkonsumo
P7M

P10M

PAMILIHAN NG
DAYUHANG
PRODUKTO

PAMILIHAN
NG MGA
NAGAWANG
PRODUKTO

P2M
impok

Dayagram Blg. 4

PAMILIHAN
NG KAPITAL

(bangko,
institusyong
pinansyal

P2M
pamumuhunan

ANG PAMBANSANG EKONOMIYA

  • 1.
    ANG PAMBANSANG EKONOMIYA Angpagsusuri sa buong gawi ng lipunan ay isang napakalawak na gawain. At upang mailarawan ang galaw ng buong ekonomya sa isang payak na kalagayan na maipakikita sa pamamagitan ng paikot na daloy ng produkto at serbisyo.
  • 2.
    Paikot na Daloyng Produkto at Serbisyo 1. Ang payak na paglalarawan ng ekonomya ay kinapapalooban ng dalawang sektor, ang sambayanan at kompanya. Ang ideya ng circular flow ay buhat kay Francois Quesnay na batay sa kanyang Tableau Economique.
  • 3.
    KOMPANYA Produkto at Serbisyo PAMILIHAN NG MGA NAGAWANG PRODUKTO PAMILIHANNG MGA SALIK NG PRODUKSYON Lupa, Paggawa, Kapital, Entreprenyur SAMBAHAYAN Dayagram Blg. 1
  • 4.
    Ang dalawang sektoray gumaganap ng gawaing pamproduksyon at gawaing pandistribusyon. Makikita natin sa dayagram blg. 1 na ang ugnayan ng dalawang sektor ay nagaganap sa tulong ng pamilihan, ang pamilihan ng salik ng produksyon at pamilihan ng nagawang produkto. Ang sambahayan ang nagmamay-ari ng mga salik ng produksyon sa isinusuplay niya sa pamilihan ng salik ng produksyon. Mula sa pamilihan, ito ay kukunin ng kompanya upang magamit sa paglikha ng mga produkto. Ang anumang produkto na nagawa ng kompanya ay dadalhin nito sa pamilihan ng nagawang produkto.
  • 5.
    Ang mga yaringprodukto ay kukunin naman ng sambahayan para sa kanilang pangangailangan. Ang dalawang sektor ay nagtatamo ng kapakinabangan kahit hindi gumagamit ng salapi sapagkat ginamit nila ang anumang bagay na mayroon sila upang makamit ang ibang bagay. 2. Paggamit ng Salapi bilang Kabayaran ng Dalawang Sektor
  • 6.
    Mula sa pagkakaroonng unang daloy na nagmumula sa sambahayan, ang dayagram ay nagpapakita ng panibagong daloy na kung saan ang kompanya ay magsisimulang magkaloob ng kabayaran sa mga salik ng produksyon na ginamit sa paglikha ng produkto. Halimbawa, ang kompanya ay nagbayad ng halagang P10M sa paggamit ng mga salik. Tingnan ang Dayagram blg. 2.
  • 7.
    P10M P10M Upa, Tubo, Sahod,Interes Kita KOMPANYA Produkto at Serbisyo PAMILIHAN NG MGA NAGAWANG PRODUKTO PAMILIHAN NG MGA SALIK NG PRODUKSYON Lupa, Paggawa, Kapital, Entreprenyur Kita P10M SAMBAHAYAN Pagkonsumo Dayagram Blg. 2 P10M
  • 8.
    Ang kabayaran ngkompanya ay tatanggapin ng sambahayan bilang kita nito. Ang sambahayan ang tatanggap ng P10M dahil ito ang nagmamay-ari ng mga salik ng produksyon. Ang lupa ay tatanggap ng upa o renta, sahod para sa paggawa, tubo para sa entreprenyur at interes para sa kapital.
  • 9.
    Ang kita ngsambahayan ay ginagastos sa pagkonsumo at pagbabayad sa mga yaring produkto na mula sa kompanya. Ang kabayaran sa mga yaring produkto ay tinatanggap ng kompanya bilang kita. Upang matamo ang ekwelibryo o kabalansehan ng ekonomya, ang anumang kita na tinatanggap ng dalawang sektor ay katumbas ng kanilang pagkonsumo.
  • 10.
    Ang ganitong ugnayanng mga sektor ay patuloy na nagaganap upang maisagawa ang mga gawaing pamproduksyon at distribusyon ng ekonomya. Kung ang kita ay P10M, ang pagkonsumo ay P10M din upang maging balanse ang ekonomya. 3. Pag-iimpok ng Sambahayan at Pamumuhunan ng Kompanya
  • 11.
    May pagkakataon naang sambahayan ay natutong mag-impok ng kanilang kita. Mababawasan ang salapi na kanilang gagamitin sa pagkonsumo. Ang pag-iimpok ay pagtatabi o pag-iipon ng ilang bahagi ng kanilang kita para sa hinaharap.
  • 12.
    Maraming anyo angpag-iipon ng ilang bahagi ng kanilang kita para sa hinaharap. Maraming anyo ang pag-iimpok. Ang pagiimpok ng pera sa bangko ay isang paraan, ang pagbili ng insurance o seguro ay isa pa ring uri ng pag-iimpok. Sinasabing ang ganitong gawain ng sambahayan ay nagbubunga ng diskwilibryo sa ekonomya.
  • 13.
    Halimbawa, sa P10Mna kinita ng sambahayan, ang P2M ay inilaan sa pagiimpok na magbubunga ng pagkabawas ng salaping pangkonsumo ng sambahayan, ito ay magiging P8M na lamang. Ang tatanggapin ng kompanya bilang kabayaran ng mga ginawang produkto ay P8M nangangahulugang maraming produkto ang hindi mabibili na makadaragdag sa imbentaryo ng kompanya.
  • 14.
    Halimbawa, sa P10Mna kinita ng sambahayan, ang P2M ay inilaan sa pag-iimpok na magbubunga ng pagkabawas ng salaping pangkonsumo ng sambahayan, ito ay magiging P8M na lamang. Ang tatanggapin ng kompanya bilang kabayaran ng mga ginawang produkto ay P8M nangangahulugang maraming produkto ang hindi mabibili na makadaragdag sa imbentaryo ng kompanya.
  • 15.
    Ang imbentaryo aydami ng produkto na itinatago upang gamitin sa darating na panahon. Kapag marami ang stock ng kompanya, liliit ang produksyon ng kompanyasa hinaharap na maaaring magdulot ng pagbaba ng konsumo sa mga salik ng produksyon. Nakita natin ang pagkakaroon ng diskwilibryo sa isang payak na ekonomya.
  • 16.
    Ang pag-iimpok aybahagi ng buhay at upang maging kapaki-pakinabang ang inimpok na salapi, ilagay ito sa mga bangko o institusyong pinansyal o iyong tinatawag na pamilihan ng kapital na makatutulong sa pagsasagawa ng isang gawain ng kompanya upang maibalik muli ang ekwilibryo sa ekonomiya.
  • 17.
    P8M + P2M P10M Upa,Tubo, Sahod, Interes KOMPANYA Kita Produkto at Serbisyo PAMILIHAN NG MGA SALIK NG PRODUKSY ON Kita Lupa, Paggawa, Kapital, Entreprenyur PAMILIHAN NG MGA NAGAWANG PRODUKTO SAMBAHAYAN Pagkonsumo P8M P10M P2M impok Dayagram Blg. 3 PAMILIHAN NG KAPITAL (bangko, institusyong pinansyal P2M pamumuhunan
  • 18.
    Kaya ang kompanyaay may magagamit na puhunan na P10M sa paglikha ng produkto, sa pagkat tumanggap ito ng P8M sa pagkonsumo ng sambahayan at P2M mula sa pamumuhunan. Ito ay nangangahulugan na ang anumang lumabas sa daloy ay kailangang pantayan ng pagpasok na halaga sa daloy upang ang mga nabuong produkto ay maubos at mabili para ang kabuuang suplay ay kapantay ng kabuuang demand. Pagpasok ng Pamahalaan sa Ugnayan ng Sambahayan at Kompanya
  • 19.
    Ang isang ekonomyaay hindi kumpleto kung hindi isasama sa ugnayan ng mga sektor ang tungkulin at gawain ng pamahalaan. Ang pamahalaan ay may tungkulin na maningil ng buwis sa dalawang sektor upang magkaroon ng kita na gagamitin sa pagbibigay ng mga serbisyong panlipunan. Kung ang pamahalaan ay naniningil ng P1M halaga ng buwis sa dalawang sektor, ito ay adapat niyang ibalik sa paikot na daloy upang matamo ang balanse sa ekonomya. Pamahalaan ang nagkakaloob ng subsidy sa kompanya at nagiging konsyumer at supplier din ng mga yaring produkto sa pamilihan.
  • 20.
    Binibigyan din niyang transfer payment ang sambahayan tulad ng pensyon, scholarship, donasyon at mga benepisyo. Bumibili at nagbibili rin ito ng mga salik ng produksyon upang makatulong sa patuloy na pag-ikot ng daloy ng mga produkto at serbisyo sa ekonomya. Ang pamahalaan din ang nangungunang sektory na nakikipag-ugnayan sa ibang bansa upang palawakin ang ating kalakalan. Ang pump priming ay isang hakbang na isinasagawa ng pamahalaan upang bigyang-buhay at pasiglahin ang lahat ng sektor na bumubuo sa ating ekonomya. Sa tulong nito nagiging aktibo ang lahat ng gawaing pangkabuhayan.
  • 21.
    P7M + P2M+ (subsidy) 1M P10M Kita subsidy payments transfer Lupa, Paggawa, Kapital, Entreprenyur Produkto at Serbisyo PAMAHALAAN Buwis p1M PAMILIHAN NG MGA SALIK NG PRODUKSY ON Kita KOMPANYA Buwis p1M Upa, Tubo, Sahod, Interes SAMBAHAYAN Pagkonsumo P7M P10M PAMILIHAN NG DAYUHANG PRODUKTO PAMILIHAN NG MGA NAGAWANG PRODUKTO P2M impok Dayagram Blg. 4 PAMILIHAN NG KAPITAL (bangko, institusyong pinansyal P2M pamumuhunan