Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
De ongelijkheid in de gezondheidszorg 64ste Vlaamse Sociale week – 17&18/11/2011 Prof.dr. Sara Willems Vakgroep Huisartsge...
Sterftecijfers kennen een sterke daling  bron: Britisch Statistic Website (www.statistic.gov.uk)
... en de levensverwachting in België neemt toe. vrouwen mannen
... en de levensverwachting in België neemt toe.
Maar ... niet iedereen geniet in dezelfde mate van die vooruitgang bron: Federaal wetenschapsbeleid, 2010 Levensverwachtin...
Inhoud van deze presentatie: <ul><li>Sociale verschillen in gezondheid </li></ul><ul><li>Verklaringsmechanismen </li></ul>...
Inhoud van deze presentatie: <ul><li>Sociale verschillen in gezondheid </li></ul><ul><li>Verklaringsmechanismen </li></ul>...
Sociale verschillen in sterfte Bron:  Van Oyen, Deboosere, Lorant e.a., 2010 .
Sociale verschillen in ziekte Bron:  Van Oyen, Deboosere, Lorant e.a., 2010
 
Sociaal-economische gezondheidsverschillen = sociale ongelijkheid in gezondheid = health inequity Systematische verschille...
Iedereen gelijk geboren?
Geboortegewicht volgens opleidingsniveau van de moeder Bron: Studiecentrum Perinatale Epidemiologie, 2007.
Zwangerschapsbegeleiding  volgens opleidingsnivau van de moeder Bron: Studiecentrum Perinatale Epidemiologie, 2000.
 
BMI Vlaamse jongeren  (5 e  lager ow – 6 e  sec ow)  volgens gezinswelvaart Bron: Studie Jongeren en Gezondheid; Maes L, V...
Aantal kinderen at risk  in Vlaanderen?
Evolutie aantal kinderen geboren in een kansarm gezin in Vlaanderen
Kind zijn in Gent: niets aan de tand …
<ul><li>Prevalentie: 18,5%   7,4% in the hoogste beroepsklasse </li></ul><ul><li>  15,6% in de middelste beroepsklasse   2...
Algemene gezondheid Bron:  Van Oyen, Deboosere, Lorant e.a., 2010
Fysieke gezondheid Gerapporteerd voorkomen van een aantal chronische aandoeningen naar opleidingsniveau   Bron: Van der He...
Bron: Van der Heyden, Gisle,  Demarest , e.a, 2010
Bron: Van der Heyden, Gisle,  Demarest , e.a, 2010
Hevige tot heel hevige pijn in de afgelopen 4 weken (%)  Bron: Van der Heyden, Gisle, Demarest, e.a, 2010
Bron: Van der Heyden, Gisle, Demarest, e.a, 2010 Mentale Gezondheid Sociale verschillen in aspecten van mentale gezondheid...
 
Inhoud van deze presentatie: <ul><li>Sociale verschillen in gezondheid </li></ul><ul><li>Verklaringsmechanismen </li></ul>...
Determinanten van gezondheid Bron: Dahlgren & Whitehead, 1993
Determinanten van  gezondheid Bron: Dahlgren & Whitehead, 1993
Hoe ontstaat sociale ongelijkheid in gezondheid?
Hoe ontstaat  sociale ongelijkheid  in gezondheid?
Determinanten van  sociale ongelijkheid in gezondheid <ul><li>Plaats op de sociale ladder </li></ul><ul><li>Hogere blootst...
Determinanten van  sociale ongelijkheid in gezondheid <ul><li>Plaats op de sociale ladder </li></ul><ul><li>Hogere blootst...
<ul><li>Sociale positie op zich heeft invloed op gezondheid </li></ul><ul><li>“ Als ik naar het ziekenhuis ga, is het eers...
Determinanten van  sociale ongelijkheid in gezondheid <ul><li>Plaats op de sociale ladder </li></ul><ul><li>Hogere blootst...
<ul><li>Hoger risico op factoren die gezondheid  negatief beïnvloeden </li></ul>Bron: Maes & Vereecken, 2006
<ul><li>Lagere kans op factoren die gezondheid  positief beïnvloeden </li></ul>Bron: Maes & Vereecken, 2006  Vb. Sociaal n...
<ul><li>Sociale Gezondheid: behorend tot de laagste 25% </li></ul>
Zwangerschapsbegeleiding Bron: Studiecentrum Perinatale Epidemiologie, 2000
Determinanten van  sociale ongelijkheid in gezondheid <ul><li>Plaats op de sociale ladder </li></ul><ul><li>Hogere blootst...
<ul><li>Vb .  M ortaliteitsrisico tgv fijn stof (longaandoeningen en </li></ul><ul><li>longkanker) stijgt naarmate het opl...
Determinanten van  sociale ongelijkheid in gezondheid <ul><li>Plaats op de sociale ladder </li></ul><ul><li>Hogere blootst...
<ul><li>Cumulatief effect van de  socio-economische factoren gedurende de levensloop </li></ul><ul><li>vb. age adjusted re...
Determinanten van  sociale ongelijkheid in gezondheid <ul><li>Plaats op de sociale ladder </li></ul><ul><li>Hogere blootst...
<ul><li>Mensen uit lagere sociale klassen die ziek worden => grotere gevolgen o.m. meer kans op ontslag </li></ul><ul><li>...
Determinanten van  sociale ongelijkheid in gezondheid <ul><li>Gebruik gezondheidszorg? </li></ul>
 
 
<ul><li>Barrières in zorggebruik? </li></ul>
“ Ik heb een gezondheidsprobleem” <ul><li>Armoede </li></ul><ul><li>Subcultuur gedomineerd door de drang om te overleven <...
“ Ik wil de stap naar de dr zetten” <ul><li>Hulpbronnen </li></ul><ul><li>Financiële barrières Verzekerd voor ziekte? </li...
Potential use  -> HC use <ul><li>Psycho-sociale factoren </li></ul><ul><li>Informatie, kennis, vaardigheden  </li></ul><ul...
<ul><li>Hoe is het systeem georganiseerd? </li></ul><ul><li>Fysieke toegang </li></ul><ul><li>Financiële toegang </li></ul...
<ul><li>Kennis (de wereld van armoede) </li></ul><ul><li>Vaardigheden </li></ul>Sara Willems –  25/10/2005 De rol van de z...
Sara Willems –  25/10/2005
Inhoud van deze presentatie: <ul><li>Sociale verschillen in gezondheid </li></ul><ul><li>Verklaringsmechanismen </li></ul>...
<ul><li>Mensen worden niet gelijk geboren </li></ul><ul><li>Het doel is niet  te streven naar “gelijkheid” (equality), maa...
<ul><li>Determinanten van sociaal-economische gezondheidsverschillen zijn  multiple, complex en gesitueerd op verschillend...
<ul><li>Beleid moet ernaar streven de kloof tussen de sociale klassen te verkleinen door de gezondheidstoestand van de laa...
Tien basisprincipes voor beleid  <ul><li>2. De drie belangrijkste benaderingen om sociale ongelijkheid in gezondheid aan t...
Tien basisprincipes voor beleid <ul><li>3.  Een goed volksgezondheidsbeleid heeft zowel tot doel de gezondheidstoestand va...
<ul><li>Acties om sociale ongelijkheid in gezondheid aan te pakken moeten zich in de eerste plaats focussen op de sociale ...
Tien basisprincipes voor beleid <ul><li>Beleid moet ook (onbedoelde) negatieve effecten monitoren </li></ul><ul><li>Select...
 
<ul><li>Betrek  gemarginaliseerde groepen bij het beleid en bij besluitvormingsprocessen </li></ul>Tien basisprincipes voo...
<ul><li>Breng de invloed van gender in rekening bij het meten en aanpakken van sociale ongelijkheid in gezondheid. </li></...
<ul><li>Verschillen in gezondheid tussen etnische groepen of tussen buurten/regio’s zouden moeten gerelateerd worden aan s...
<ul><li>10.  Een gezondheidszorgsysteem moet gebaseerd zijn op equity-principes en niet op economische principes </li></ul...
<ul><li>Contact: </li></ul><ul><li>Sara.Willems @ ugent.be </li></ul><ul><li>of tel. 09 332 39 84 </li></ul>
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Workshop: De ongelijkheid in de gezondheidszorg

1,485 views

Published on

ACW - Vlaamse Sociale Week 2011
17 november: Workshop "De ongelijkheid in de gezondheidszorg" door Sara Willems (UGent)

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Workshop: De ongelijkheid in de gezondheidszorg

  1. 1. De ongelijkheid in de gezondheidszorg 64ste Vlaamse Sociale week – 17&18/11/2011 Prof.dr. Sara Willems Vakgroep Huisartsgeneeskunde en Eerstelijnsgezondheidszorg Universiteit Gent
  2. 2. Sterftecijfers kennen een sterke daling bron: Britisch Statistic Website (www.statistic.gov.uk)
  3. 3. ... en de levensverwachting in België neemt toe. vrouwen mannen
  4. 4. ... en de levensverwachting in België neemt toe.
  5. 5. Maar ... niet iedereen geniet in dezelfde mate van die vooruitgang bron: Federaal wetenschapsbeleid, 2010 Levensverwachting op 25 jaar bij mannen volgens opleidingsniveau
  6. 6. Inhoud van deze presentatie: <ul><li>Sociale verschillen in gezondheid </li></ul><ul><li>Verklaringsmechanismen </li></ul><ul><li>Aanpak in de praktijk </li></ul>
  7. 7. Inhoud van deze presentatie: <ul><li>Sociale verschillen in gezondheid </li></ul><ul><li>Verklaringsmechanismen </li></ul><ul><li>Aanpak in de praktijk </li></ul>
  8. 8. Sociale verschillen in sterfte Bron: Van Oyen, Deboosere, Lorant e.a., 2010 .
  9. 9. Sociale verschillen in ziekte Bron: Van Oyen, Deboosere, Lorant e.a., 2010
  10. 11. Sociaal-economische gezondheidsverschillen = sociale ongelijkheid in gezondheid = health inequity Systematische verschillen in gezondheid tussen mensen die verschillende posities innemen op de sociale ladder Volgen een sociale gradiënt
  11. 12. Iedereen gelijk geboren?
  12. 13. Geboortegewicht volgens opleidingsniveau van de moeder Bron: Studiecentrum Perinatale Epidemiologie, 2007.
  13. 14. Zwangerschapsbegeleiding volgens opleidingsnivau van de moeder Bron: Studiecentrum Perinatale Epidemiologie, 2000.
  14. 16. BMI Vlaamse jongeren (5 e lager ow – 6 e sec ow) volgens gezinswelvaart Bron: Studie Jongeren en Gezondheid; Maes L, Vereecken C, Hublet A., Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidszorg, Universiteit Gent, cijfers van 2006 % met een BMI tussen 25-30
  15. 17. Aantal kinderen at risk in Vlaanderen?
  16. 18. Evolutie aantal kinderen geboren in een kansarm gezin in Vlaanderen
  17. 19. Kind zijn in Gent: niets aan de tand …
  18. 20. <ul><li>Prevalentie: 18,5% 7,4% in the hoogste beroepsklasse </li></ul><ul><li> 15,6% in de middelste beroepsklasse 29,6% in the laagste beroepsklasse geen enkel kind was behandeld! </li></ul>
  19. 21. Algemene gezondheid Bron: Van Oyen, Deboosere, Lorant e.a., 2010
  20. 22. Fysieke gezondheid Gerapporteerd voorkomen van een aantal chronische aandoeningen naar opleidingsniveau Bron: Van der Heyden, Gisle, Demarest , e.a, 2010
  21. 23. Bron: Van der Heyden, Gisle, Demarest , e.a, 2010
  22. 24. Bron: Van der Heyden, Gisle, Demarest , e.a, 2010
  23. 25. Hevige tot heel hevige pijn in de afgelopen 4 weken (%) Bron: Van der Heyden, Gisle, Demarest, e.a, 2010
  24. 26. Bron: Van der Heyden, Gisle, Demarest, e.a, 2010 Mentale Gezondheid Sociale verschillen in aspecten van mentale gezondheid, na controle voor leeftijd en geslacht
  25. 28. Inhoud van deze presentatie: <ul><li>Sociale verschillen in gezondheid </li></ul><ul><li>Verklaringsmechanismen </li></ul><ul><li>Aanpak in de praktijk </li></ul>
  26. 29. Determinanten van gezondheid Bron: Dahlgren & Whitehead, 1993
  27. 30. Determinanten van gezondheid Bron: Dahlgren & Whitehead, 1993
  28. 31. Hoe ontstaat sociale ongelijkheid in gezondheid?
  29. 32. Hoe ontstaat sociale ongelijkheid in gezondheid?
  30. 33. Determinanten van sociale ongelijkheid in gezondheid <ul><li>Plaats op de sociale ladder </li></ul><ul><li>Hogere blootstelling aan gezondheidsrisico’s </li></ul><ul><li>Eenzelfde blootstelling aan gezondheidsrisico’s maar verschillende gevolgen </li></ul><ul><li>Levensloopeffecten </li></ul><ul><li>Verschillen in de sociale en economische gevolgen van ziekte </li></ul>
  31. 34. Determinanten van sociale ongelijkheid in gezondheid <ul><li>Plaats op de sociale ladder </li></ul><ul><li>Hogere blootstelling aan gezondheidsrisico’s </li></ul><ul><li>Eenzelfde blootstelling aan gezondheidsrisico’s maar verschillende gevolgen </li></ul><ul><li>Levensloopeffecten </li></ul><ul><li>Verschillen in de sociale en economische gevolgen van ziekte </li></ul>
  32. 35. <ul><li>Sociale positie op zich heeft invloed op gezondheid </li></ul><ul><li>“ Als ik naar het ziekenhuis ga, is het eerste wat ze vragen: ‘heb je schulden hier?’, in plaats van ‘wat scheelt er?’ Ze bekijken je altijd scheef” </li></ul>
  33. 36. Determinanten van sociale ongelijkheid in gezondheid <ul><li>Plaats op de sociale ladder </li></ul><ul><li>Hogere blootstelling aan gezondheidsrisico’s </li></ul><ul><li>Eenzelfde blootstelling aan gezondheidsrisico’s maar verschillende gevolgen </li></ul><ul><li>Levensloopeffecten </li></ul><ul><li>Verschillen in de sociale en economische gevolgen van ziekte </li></ul>
  34. 37. <ul><li>Hoger risico op factoren die gezondheid negatief beïnvloeden </li></ul>Bron: Maes & Vereecken, 2006
  35. 38. <ul><li>Lagere kans op factoren die gezondheid positief beïnvloeden </li></ul>Bron: Maes & Vereecken, 2006 Vb. Sociaal netwerk Preventie ...
  36. 39. <ul><li>Sociale Gezondheid: behorend tot de laagste 25% </li></ul>
  37. 40. Zwangerschapsbegeleiding Bron: Studiecentrum Perinatale Epidemiologie, 2000
  38. 41. Determinanten van sociale ongelijkheid in gezondheid <ul><li>Plaats op de sociale ladder </li></ul><ul><li>Hogere blootstelling aan gezondheidsrisico’s </li></ul><ul><li>Eenzelfde blootstelling aan gezondheidsrisico’s maar verschillende gevolgen </li></ul><ul><li>Levensloopeffecten </li></ul><ul><li>Verschillen in de sociale en economische gevolgen van ziekte </li></ul>
  39. 42. <ul><li>Vb . M ortaliteitsrisico tgv fijn stof (longaandoeningen en </li></ul><ul><li>longkanker) stijgt naarmate het opleidingsniveau daalt: </li></ul><ul><li>eenzelfde verhoging van het fijn stof in de lucht betekent </li></ul><ul><li>niet eenzelfde stijging in morbiditeit voor alle sociale </li></ul><ul><li>klassen (Pope, Burnett, Thun, e.a., 2002). </li></ul>
  40. 43. Determinanten van sociale ongelijkheid in gezondheid <ul><li>Plaats op de sociale ladder </li></ul><ul><li>Hogere blootstelling aan gezondheidsrisico’s </li></ul><ul><li>Eenzelfde blootstelling aan gezondheidsrisico’s maar verschillende gevolgen </li></ul><ul><li>Levensloopeffecten </li></ul><ul><li>Verschillen in de sociale en economische gevolgen van ziekte </li></ul>
  41. 44. <ul><li>Cumulatief effect van de socio-economische factoren gedurende de levensloop </li></ul><ul><li>vb. age adjusted relative death rates voor mannen 3 x bediende, 0 x arbeider: 1.0 </li></ul><ul><li>2 x bediende, 1 x arbeider: 1.29 </li></ul><ul><li>1 x bediende, 2 x arbeider: 1.45 </li></ul><ul><li>0 x bediende, 3 x arbeider: 1.71 </li></ul>Bron: Whitehall-studie: Marmot et al., 1984
  42. 45. Determinanten van sociale ongelijkheid in gezondheid <ul><li>Plaats op de sociale ladder </li></ul><ul><li>Hogere blootstelling aan gezondheidsrisico’s </li></ul><ul><li>Eenzelfde blootstelling aan gezondheidsrisico’s maar verschillende gevolgen </li></ul><ul><li>Levensloopeffecten </li></ul><ul><li>Verschillen in de sociale en economische gevolgen van ziekte </li></ul>
  43. 46. <ul><li>Mensen uit lagere sociale klassen die ziek worden => grotere gevolgen o.m. meer kans op ontslag </li></ul><ul><li>=> ‘ziek maakt arm’ </li></ul><ul><li>Ziekte => negatieve gevolgen (sociaal, economisch etc.) </li></ul><ul><li>Neerwaartse spiraal -> sociale causatie </li></ul><ul><li>MAAR minder meespelend dan sociale selectiemechanismen </li></ul>Bron: Dahlgren & Whitehead, 2006: 23-31)
  44. 47. Determinanten van sociale ongelijkheid in gezondheid <ul><li>Gebruik gezondheidszorg? </li></ul>
  45. 50. <ul><li>Barrières in zorggebruik? </li></ul>
  46. 51. “ Ik heb een gezondheidsprobleem” <ul><li>Armoede </li></ul><ul><li>Subcultuur gedomineerd door de drang om te overleven </li></ul><ul><li>Korte-termijn perspectief </li></ul><ul><li>Ervaringen uit de kindertijd </li></ul>
  47. 52. “ Ik wil de stap naar de dr zetten” <ul><li>Hulpbronnen </li></ul><ul><li>Financiële barrières Verzekerd voor ziekte? </li></ul><ul><li>Praktische hulpbronnen (transport, kinderopvang, ...) </li></ul>Sara Willems – 25/10/2005
  48. 53. Potential use -> HC use <ul><li>Psycho-sociale factoren </li></ul><ul><li>Informatie, kennis, vaardigheden </li></ul><ul><li>Sociale netwerken </li></ul>“ Ik wil de stap naar de dr zetten”
  49. 54. <ul><li>Hoe is het systeem georganiseerd? </li></ul><ul><li>Fysieke toegang </li></ul><ul><li>Financiële toegang </li></ul><ul><li>Administratieve toegang </li></ul><ul><li>Psychosociale en culturele toegang </li></ul>Hoe toegankelijk is het gzhzorgsysteem?
  50. 55. <ul><li>Kennis (de wereld van armoede) </li></ul><ul><li>Vaardigheden </li></ul>Sara Willems – 25/10/2005 De rol van de zorgverlener
  51. 56. Sara Willems – 25/10/2005
  52. 57. Inhoud van deze presentatie: <ul><li>Sociale verschillen in gezondheid </li></ul><ul><li>Verklaringsmechanismen </li></ul><ul><li>Aanpak in de praktijk </li></ul>
  53. 58. <ul><li>Mensen worden niet gelijk geboren </li></ul><ul><li>Het doel is niet te streven naar “gelijkheid” (equality), maar naar “billijkheid” (equity) </li></ul>
  54. 59. <ul><li>Determinanten van sociaal-economische gezondheidsverschillen zijn multiple, complex en gesitueerd op verschillende niveaus </li></ul><ul><li>↓ </li></ul><ul><li>Nood aan een brede en multi-axiale aanpak </li></ul>Hoe sociaal-economische verschillen in gezondheid terugdringen?
  55. 60. <ul><li>Beleid moet ernaar streven de kloof tussen de sociale klassen te verkleinen door de gezondheidstoestand van de laagste groepen op te tillen naar het niveau van de hoogste groepen, niet door dat van de hoogste groepen te verlagen </li></ul>Tien basisprincipes voor beleid Bron: Whitehead & Dahlgren, 2006
  56. 61. Tien basisprincipes voor beleid <ul><li>2. De drie belangrijkste benaderingen om sociale ongelijkheid in gezondheid aan te pakken zijn onderling van elkaar afhankelijk en moeten complementair gebruikt worden, nl. </li></ul><ul><li>- Enkel aandacht voor situatie van mensen in armoede </li></ul><ul><li>- De kloof tussen de uitersten verkleinen </li></ul><ul><li>- SEGV overheen de hele populatie aanpakken </li></ul>
  57. 62. Tien basisprincipes voor beleid <ul><li>3. Een goed volksgezondheidsbeleid heeft zowel tot doel de gezondheidstoestand van de bevolking te verbeteren, als de sociale ongelijkheid in gezondheid aan te pakken </li></ul>
  58. 63. <ul><li>Acties om sociale ongelijkheid in gezondheid aan te pakken moeten zich in de eerste plaats focussen op de sociale determinanten van die sociale ongelijkheid </li></ul>Tien basisprincipes voor beleid Bron: Whitehead & Dahlgren, 2006 <ul><li>Plaats op de sociale ladder </li></ul><ul><li>Hogere blootstelling aan gezondheidsrisico’s </li></ul><ul><li>Eenzelfde blootstelling aan gezondheidsrisico’s maar verschillende gevolgen </li></ul><ul><li>Levensloopeffecten </li></ul><ul><li>Verschillen in de sociale en economische gevolgen van ziekte </li></ul>
  59. 64. Tien basisprincipes voor beleid <ul><li>Beleid moet ook (onbedoelde) negatieve effecten monitoren </li></ul><ul><li>Selecteer geschikte tools om de omvang van sociale ongelijkheid in gezondheid te meten en de geboekte vooruitgang </li></ul><ul><li>Cfr SONG lens </li></ul>
  60. 66. <ul><li>Betrek gemarginaliseerde groepen bij het beleid en bij besluitvormingsprocessen </li></ul>Tien basisprincipes voor beleid Bron: Whitehead & Dahlgren, 2006
  61. 67. <ul><li>Breng de invloed van gender in rekening bij het meten en aanpakken van sociale ongelijkheid in gezondheid. </li></ul>Tien basisprincipes voor beleid Bron: Whitehead & Dahlgren, 2006
  62. 68. <ul><li>Verschillen in gezondheid tussen etnische groepen of tussen buurten/regio’s zouden moeten gerelateerd worden aan sociale positie </li></ul>Tien basisprincipes voor beleid Bron: Whitehead & Dahlgren, 2006
  63. 69. <ul><li>10. Een gezondheidszorgsysteem moet gebaseerd zijn op equity-principes en niet op economische principes </li></ul>Tien basisprincipes voor beleid Bron: Whitehead & Dahlgren, 2006
  64. 70. <ul><li>Contact: </li></ul><ul><li>Sara.Willems @ ugent.be </li></ul><ul><li>of tel. 09 332 39 84 </li></ul>

×