Mesur cynnydd tuag at y nodau llesiant cenedlaethol.

1. Mesur cynnydd tuag at y nodau
llesiant cenedlaethol
#llesiantcymru
Llesiant Cymru 2017-18

2.  Yn achos llawer o ddangosyddion, rydym yn
disgwyl iddi gymryd rhai blynyddoedd cyn i’r
newidiadau gael eu gweld.
 Nid yw pob dangosydd yn cael ei ddiweddaru’n
flynyddol. Felly, bydd rhai negeseuon yn union
fel yr oeddynt y flwyddyn flaenorol.
Mae’r sleidiau hyn yn crynhoi rhai o’r prif
negeseuon am gynnydd Cymru tuag at ei
7 Nod Llesiant o adroddiad Llesiant Cymru
ar gyfer 2017-18

3. #llesiantcymru
Mae disgwyliad oes wedi bod yn cynyddu dros y tymor hir ond yn
ystod y blynyddoedd diwethaf mae'r cynnydd hwnnw wedi arafu, a
hyd yn oed stopio.
Mae’r cyfnod a dreulir mewn iechyd da wedi bod yn cynyddu, ond
mae anghydraddoldeb yn parhau ar draws y gwahanol grwpiau.
Bwlch rhwng disgwyliad
oes iach yr ardaloedd
mwyaf a lleifaf difreintiedig
Menywod 18.2 mlynedd
Dynion 18.7 mlynedd
Disgwyliad oes mewn blynyddoedd
2013-152001-03
Ffynhonnell: Swyddfa Ystadegau Gwladol ac Iechyd
Cyhoeddus Cymru
50
60
70
80
90
100
2001-03 2014-16
Dynion
Menywod

4. #llesiantcymru
Yn gyffredinol, mae un o bob deg person yn dilyn llai na dau
ymddygiad iach o ran eu ffordd o fyw, ac ychydig o newid a welwyd
yn unrhyw un o'r pum prif ymddygiad iach dros y flwyddyn
ddiwethaf.
Canran yr oedolion sy’n ysmygu Canran yr oedolion sy’n ordew
Ffynhonnell: Arolwg Cenedlaethol Cymru ac Arolwg Iechyd Cymru
0
10
20
30
40
50
60
70
2003/04 2010 2015 2017/18
Newid i’r Arolwg
Cenedlaethol yn 2015
0
10
20
30
40
50
60
70
2003/04 2010 2015 2017/18
Newid i’r Arolwg
Cenedlaethol yn 2015
Dros bwysau / Gordew
Gordew

5. Gwelwyd cynnydd da dros y tymor canolig mewn meysydd fel bwydo ar y
fron ac iechyd deintyddol, ond mae gordewdra ymysg plant yn parhau i
fod yn her, ac wedi cynyddu dros y flwyddyn ddiwethaf.
#llesiantcymruFfyhonnell: Arolwg o Iechyd y Geg Plant 5 Oed, Prifysgol
Caerdydd a’r Rhaglen Mesur Plant, Iechyd Cyhoeddus Cymru
Canran y plant (4-5 oed) sy’n
ordew
Canran y plant (5 oed) gyda
phydredd dannedd
0
10
20
30
40
50
60
70
2015-162011-122007-082005-062003-04
0
10
20
30
40
50
60
70
2016/172015/162014/152013/142012/132011/12
Dros bwysau / Gordew
Gordew

6. Dros y flwyddyn ddiwethaf, mae perfformiad cyffredinol marchnad
lafur Cymru wedi parhau i fod yn gryf, gyda bylchau rhwng
cyfraddau cyflogaeth ac anweithgarwch Cymru a'r DU yn parhau i
fod yn isel mewn termau hanesyddol.
Fel sy'n wir am economi'r DU yn ehangach, mae twf cyflogau wedi
parhau i fod yn wan o gymharu â'r tuedd tymor hir.
#llesiantcymru
Employment rate (per cent)
Q1 1999 Q2 2017
Ffynhonnell: Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth
0
10
20
30
40
50
60
70
80
Ch.1
1999
Ch.1
2005
Ch.1
2010
Ch.1
2015
Ch.1
2018
DU
Cymru
Cyfradd cyflogaeth (y cant)

7. #llesiantcymru
Mae'r bwlch cyflog rhwng y rhywiau wedi parhau i leihau, ac mae
bellach ar y lefel isaf ar gofnod yng Nghymru. Ond mae ein
dangosydd yn dynodi bod benywod yn llai debyg na gwrywod i fod
mewn gwaith o ansawdd da.
Mae bwlch sylweddol o hyd mewn canlyniadau cyflogaeth i bobl
anabl.
Cyfradd cyflogaeth pobl anabl
mewn pwyntiau canran
Gwahaniaeth rhwng cyflog amser llawn
fesul awr y ddau ryw
Ffynonellau: Arolwg Blynyddol o Oriau ac Enillion,
Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth
£0.00
£0.50
£1.00
£1.50
£2.00
1997 2000 2003 2006 2009 2012 2016
35 34 35 34 35
0
20
40
60
80
100
2014 2015 2016 2017 2018

8. Mae cyrhaeddiad addysgol yn parhau i godi, ac mae mwy o bobl
ifanc mewn addysg, cyflogaeth neu hyfforddiant.
Mae anfantais economaidd-gymdeithasol yn parhau i fod yn un o'r
prif resymau dros anghydraddoldebau ar gyfer rhai canlyniadau fel
cyrhaeddiad addysgol.
#llesiantcymru
Q1 1999
Ffynhonnell: Cyfrifiad Ysgolion Blynyddol ar Lefel
Disgyblion, Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth
Canran y bobl ifanc mewn addysg,
cyflogaeth neu hyfforddiant
Canran y disgyblion sy’n cyflawni
trothwy Lefel 2 gan gynnwys TGAU
Cymraeg iaith gyntaf neu Saesneg a
mathemateg.
0
20
40
60
80
100
2004 2017
16-18 oed
19-24 oed
54.6
28.6
20.6
11.7
0
20
40
60
80
100
Pob disgyblion Disgyblion
sydd yn
gymwys ar
gyfer cinio
ysgol am ddim
Disgyblion
gyda
Anghenion
Addysgol
Arbennig
Pob plenty
sydd yn
derbyn gofal a
chefnogaeth
blwyddyn
academaidd
2016/17

9. #llesiantcymru
Mae tlodi incwm cymharol wedi parhau'n gyson ers dros ddegawd,
ac mae ar ei uchaf ymysg plant.
Amcangyfrifir bod llai o bobl mewn amddifadedd materol na tlodi
incwm cymharol.
Canran sydd mewn tlodi cymharol o ran incwm
1994-97 2013-16
Ffynhonnell: Aelwydydd Islaw’r Incwm Cyfartalog
0
10
20
30
40
50
1994 i 1997 1998 i 2001 2002 i 2005 2006 i 2009 2010 i 2013 2014 i 2017
Pensiynwyr
Plant
Oedolion o oedran gweithio
Pob unigolyn

10. #llesiantcymru
Mae synnwyr pobl o gymuned a pherthyn yn dibynnu ar amrywiol
ffactorau, er bod yr holl ddangosyddion yn gysylltiedig â statws
economaidd-gymdeithasol neu amddifadedd.
Yn gyffredinol, mae'r rhan fwyaf o bobl yn fodlon gyda'r ardal lle
maent yn byw, er bod bron i un o bob pump yn teimlo'n unig.
Canran o oedolion sydd a
ymdeimlad o cymuned, 2016-17
Ffynhonnell: Arolwg Cenedlaethol Cymru
36
52
0
20
40
60
80
Mewn
amddifadedd
materol
Dim mewn
amddifadedd
materol
21
19
16
10 11
0
5
10
15
20
25
30
16-24 25-44 45-64 65-74 75+
Oedran
Canran o oedolion sydd yn teimlo’n unig, 2017-18

11. #llesiantcymru
Er gwaetha rhywfaint o gynnydd, mae pobl Dduon a Lleiafrifoedd
Ethnig yn parhau i fod heb gynrychiolaeth ddigonol mewn
gwleidyddiaeth.
Mae hil yn parhau i fod yn elfen sy'n ysgogi bron i dri chwarter yr
holl droseddau casineb, ac mae nifer yr achosion o droseddau yn
ymwneud â hil sy'n cael eu cofnodi yn cynyddu.
Ffynhonnell: Arolwg Ymgeiswyr Llywodraeth Leol a
Thablau Troseddau Casineb a Gofnodwyd gan yr
Heddlu
Cyfran yr holl ymgeiswyr
llywodraeth leol yn ôl ethnigrwydd
Gwyn
98.2%
Grwpiau ethnig eraill
1.8%
0
500
1,000
1,500
2,000
2,500
3,000
2011/12 2016/17
Troseddau
casineb ar sail hil
Pob trosedd
casineb
Nifer y troseddau casineb a
gofnodwyd

12. #llesiantcymru
Mae nifer o oedolion yn mynychu a chymryd rhan mewn
digwyddiadau diwylliannol a chwaraeon ond mae hyn yn amrywio
gyda oed a chefndir. Er bod newid i ffynhonnell y data, mae'r
tueddiadau ar gyfer y ddau wedi bod yn codi.
Ffynhonnell: Arolwg Cenedlaethol Cymru
Canran yn bresennol/cymryd rhan mewn
gweithgareddau yn ymwneud â’r
celfyddydau, diwylliant neu dreftadaeth o
leiaf 3 gwaith yn y flwyddyn ddiwethaf
Canran y rhai sy’n cymryd rhan mewn
chwaraeon
83 83
73
68
57
0
20
40
60
80
100
16 i 24 25 i 44 45 i 64 65 i 74 75+
Grŵp oedran
50
11
8
32
0
20
40
60
80
100
Llai nag
unwaith yr
wythnos
Tua unwaith yr
wythnos
Tua dwywaith
yr wythnos
Tair gwaith yr
wythnos neu
fwy
Amledd cyfranogaeth

13. #llesiantcymru
Mae un o bob pump yn siarad Cymraeg a mae hyn wedi bod yn
gyson dros blynyddoedd diweddar, er bod cynnydd yn nifer y rhai
sy'n siarad “ychydig o eiriau”. Mae'r defnydd o'r iaith wedi aros yn
gyson.
Canran yr oedolion sy’n siarad Cymraeg
Ffynhonnellau: Arolwg Cenedlaethol Cymru,
Cyfrifiad y boblogaeth
Canran oed 3 neu throsodd sy’n gallu
siarad Cymraeg
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
1911 1921 1931 1941 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Ni chafwyd cyfrifiad
yn 1941
192020
1294
0
20
40
60
80
100
2017-182016-172014-15
Yn siarad ychydig o eiriau
Gymraeg
Yn siarad Cymraeg

14. #llesiantcymru
Er bod allyriadau nwyon tŷ gwydr yn gostwng yn y tymor hir, mae'r
data diweddaraf yn dangos cynnydd mewn allyriadau yn 2016 o
gymharu â 2015. Mae llygredd aer yn parhau i fod yn fater iechyd
sylweddol.
Allyriadau Nwyon Tŷ Gwydr (Cilodunelli) Crynodiad NO2 cyfartalog mewn µg/m3
Ffynhonnell: Defra
0
10,000
20,000
30,000
40,000
50,000
60,000
Base 1998 2001 2004 2007 2010 2013 2016
0
2
4
6
8
10
12
14
16
2007 2010 2013 2016

15. #llesiantcymru
Gwelwyd cynnydd o ran cynhyrchu ynni adnewyddadwy, gan
gynnwys dros y flwyddyn ddiwethaf. Ond mae ein hôl troed ecolegol
yn awgrymu bod ein prif adnoddau naturiol yn cael eu defnyddio'n
gynt nag y gellir eu hailgyflenwi.
Canran gyfatebol o drydan a ddefnyddir o ynni adnewyddadwy
Ffynhonnell: Cynhyrchu Ynni yng Nghymru 2016
11.2 12.2
15.7 16.0 17.7 19.2 20.5
32.3
36.7
42.8
0
20
40
60
80
100
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016

16. #llesiantcymru
Er bod y dystiolaeth ddiweddaraf yn dangos rhai tueddiadau cadarnhaol
mewn perthynas ag amgylchedd Cymru, mae'r asesiad cynhwysfawr
diwethaf o Adnoddau Naturiol Cymru yn dangos bod amrywiaeth biolegol yn
dirywio'n gyffredinol, ac nid oes modd dweud bod gan unrhyw ecosystem
yng Nghymru yr holl nodweddion sydd eu hangen i wrthsefyll hyn.
Ffynhonnell: Adroddiad Sefyllfa Adnoddau Naturiol
Amodau mawndiroedd
Cymru yn gwella
Poblogaeth y
glöynnod yn sefydlogi
Mae poblogaethau 35 y cant o rywogaethau
adar â blaenoriaeth yn dirywio
Mae canran uchel o’r nentydd a gafodd eu
profi mewn cyflwr ecolegol da, ond dim
ond am 13 o byllau dŵr y gellir dweud hyn

17. Mae’r adroddiad Llesiant Cymru yn
cynnwys…..
#llesiantcymru

18. Adroddiadau ar
ein cynnydd
cenedlaethol
tuag at pob
nod llesiant
#llesiantcymru

19. Adroddiad
sy’n crynhoi
gwybodaeth
am lesiant
plant
#llesiantcymru

20. Data ar gyfer y
46 dangosydd
cenedlaethol
#llesiantcymru

21. Ble gallwch weld adroddiad Llesiant Cymru?
#llesiantcymru
Adroddiad Llesiant Cymru / Beth ydym ni’n ei wybod am lesiant plant?
https://llyw.cymru/llesiant-cymru-2018
Mapio rhyngweithiol y dangosyddion cenedlaethol i’r nodau
https://llyw.cymru/dangosyddion-cenedlaethol-mapio-ir-nodau-llesiant-
nodau-datblygu-cynaliadwy-cu

22. @ystadegaucymru
Desg.ystadegau@llyw.cymru
Cysylltwch â ni
#llesiantcymru