SlideShare a Scribd company logo
1 of 5
Download to read offline
PDCA มาจากคําภาษาอังกฤษ 4 คํา ไดแก Plan (วางแผน) Do (ปฏิบัติ) Check (ตรวจสอบ)
Act (ดําเนินการใหเหมาะสม)
แนวคิดเกี่ยวกับวงจร PDCA เริ่มขึ้นเปนครั้งแรกโดยนักสถิติ Walter Shewhart ซึ่งไดพัฒนาจากการ
ควบคุมกระบวนการเชิงสถิติที่ Bell Laboratories ในสหรัฐอเมริกาเมื่อทศวรรษ 1930 ในระยะเริ่มแรก วงจร
ดังกลาวเปนที่รูจักกันในชื่อ “วงจร Shewhart” จนกระทั่งราวทศวรรษที่ 1950 ไดมีการเผยแพรอยาง
กวางขวางโดย W.Edwards Deming ปรมาจารยทางดานการบริหารคุณภาพ หลายคนจึงเรียกวงจรนี้วา
“วงจร Deming”
เมื่อเริ่มแรก Deming ไดเนนถึงความสัมพันธ 4 ฝาย ในการดําเนินธุรกิจเพื่อใหไดมาซึ่งคุณภาพ และ
ความพึงพอใจของลูกคา ซึ่งไดแก ฝายออกแบบ ฝายผลิต ฝายขาย และฝายวิจัย ความสัมพันธองทั้ง 4 ฝาย
นั้น จะตองดําเนินไปอยางตอเนื่อง เพื่อยกระดับคุณภาพของสินคาตามความตองการของลูกคาที่เปลี่ยนแปลง
อยูตลอดเวลา โดยใหถือวาคุณภาพจะตองมากอนสิ่งอื่นใด
ภาพแสดงวงจร PDCA ในยุคแรก
2
ตอมาแนวคิดเกี่ยวกับกับวงจร Deming ไดถูกดัดแปลงใหเขากับวงจรการบริหาร ซึ่งประกอบดวย
ขั้นตอนการวางแผน ขั้นตอนการปฏิบัติ ขั้นตอนการตรวจสอบ และขั้นตอนการดําเนินการใหเหมาะสม (ซึ่ง
ในระยะเริ่มแรกหมายถึงการปรับปรุงแกไข) แตยังไมสามารถใชงานไดอยางมีประสิทธิผล เพราะแตละ
ขั้นตอนถูกมอบหมายใหเปนหนาที่รับผิดชอบของแตละฝาย ขณะที่ฝายบริหารกําหนดแผนงานและตั้ง
เปาหมายสําหรับพนักงาน พนักงานก็ตองลงมือปฏิบัติใหบรรลุตามเปาหมายที่ฝายบริหารไดกําหนดขึ้น
ในขณะที่ผูตรวจสอบคอยตรวจสอบผลการปฏิบัติงานของพนักงานเปนระยะๆและรายงานผลใหผูบริหารทราบ
หากการปฏิบัติงานมีความผิดพลาดหรือเบี่ยงเบนไปจากเปาหมายก็จะไดแกไขไดทันที พนักงานที่สามารถ
ปฎิบัติงานไดตามเปาหมายก็จะไดรางวัลเปนการตอบแทน แตถาไมสามารถทําไดตามเปาหมายก็จะถูก
ประเมินผลการปฏิบัติงานที่ต่ํา การดําเนินงานในลักษณะนี้จะเห็นไดวาคอนขางแข็งกระดาง นอกจากผูบริหาร
จะไมประเมินศักยภาพของพนักงานซึ่งเปนผูที่รูดีที่สุดเกี่ยวกับกระบวนการทํางานแลว ยังขาดวิสัยทัศนที่ดีใน
เรื่องของการประสานงานภายในหนวยงาน โดยเฉพาะอยางยิ่งการใหพนักงานมีสวนรวมในขั้นตอนการ
วางแผนและแกไขปรับปรุงใหดีขึ้น
อยางไรก็ตาม วงจร Deming ไดพัฒนาไปในทิศทางที่นุมนวลขึ้น ในประเทศญี่ปุนซึ่งไดใหความสําคัญ
กับพื้นฐานการบริหารงาน 2 อยาง นั้นก็คือ การสื่อสารและความรวมมือรวมใจจากทุกคนในหนวยงาน โดย
ผูบริหารยังคงเปนผูกําหนดแผนงาน แตจะสื่อสารผานชองทางหัวหนางานและพนักงานตามลําดับขั้น
เปาหมายถูกกําหนดขึ้นตามความเหมาะสมเปนไปได
ภาพแสดงวงจร PDCA แบบญี่ปุน
3
เราใชวงจร PDCA เพื่อการปรับปรุงงานอยางตอเนื่อง ทุกครั้งที่วงจรหมุนครบรอบก็จะเปนแรงสงให
หมุนในรอบตอไป วิธีการใหม ๆ ที่ทําใหเกิดการปรับปรุงก็จะถูกจัดทําเปนมาตรฐานการทํางาน ซึ่งจะทําให
การทํางานมีการพัฒนาอยางไมสิ้นสุด เราอาจเริ่มดวยการปรับปรุงเล็ก ๆ นอย ๆ กอนที่จะกาวไปสูการ
ปรับปรุงที่มีความซับซอนมากยิ่งขึ้น
ภาพแสดงวงจร PDCA กับการปรับปรุงอยางตอเนื่อง
วงจร PDCA สามารถประยุกตใชไดกับทุก ๆ เรื่อง นับตั้งแตกิจกรรมสวนตัว เชน การปรุงอาหาร การ
เดินทางไปทํางานในแตละวัน การตั้งเปาหมายชีวิต การดําเนินงานในระดับบริษัท จนกระทั่งในระดับ
สถาบันการศึกษา หรือที่นํามาใชในระบบประกันคุณภาพการศึกษา
โครงสรางของวงจร PDCA
ขั้นตอนทั้ง 4 ขั้นตอนของวงจร PDCA ประกอบดวย “การวางแผน” อยางรอบคอบ เพื่อ “การปฏิบัติ”
อยางคอยเปนคอยไป แลวจึง “ตรวจสอบ” ผลที่เกิดขึ้น วิธีการปฏิบัติใดมีประสิทธิผลที่สุด ก็จะจัดใหเปน
มาตรฐาน หากไมสามารถบรรลุเปาหมายได ก็ตองมองหาวิธีการปฏิบัติใหมหรือใชความพยายามใหมากขึ้น
กวาเดิม
4
ขั้นตอนการวางแผน (Plan)
ขั้นตอนการวางแผนครอบคลุมถึงการกําหนดกรอบหัวขอที่ตองการปรับปรุงเปลี่ยนแปลง ซึ่งรวมถึง
การพัฒนาสิ่งใหม ๆ การแกปญหาที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติงาน ฯลฯ พรอมกับพิจารณาวามีความจําเปนตองใช
ขอมูลใดบางเพื่อการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงนั้น โดยระบุวิธีการเก็บขอมูลใหชัดเจน นอกจากนี้ จะตอง
วิเคราะหขอมูลที่รวบรวมได แลวกําหนดทางเลือกในการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงดังกลาว
การวางแผนยังชวยใหเราสามารถคาดการณสิ่งที่เกิดขึ้นในอนาคต และชวยลดความสูญเสียตาง ๆ ที่
อาจเกิดขึ้นได ทั้งในดานแรงงาน วัตถุดิบ ชั่วโมงการทํางาน เงิน เวลา ฯลฯ โดยสรุปแลว การวางแผนชวยให
รับรูสภาพปจจุบัน พรอมกับกําหนดสภาพที่ตองการใหเกิดขึ้นในอนาคต ดวยการผสานประสบการณ ความรู
และทักษะอยางลงตัว โดยทั่วไปการวางแผนมีอยูดวยกัน 2ประเภทหลัก ๆ ดังนี้
ประเภทที่1 การวางแผนเพื่ออนาคต เปนการวางแผนสําหรับสิ่งที่จะเกิดขึ้นในอนาคตหรือกําลังจะ
เกิดขึ้น บางอยางเราไมสามารถควบคุมสิ่งนั้นไดเลย แตเปนการเตรียมความพรอมของเราสําหรับสิ่งนั้น
ประเภทที่ 2 การวางแผนเพื่อการปรับปรุงเปลี่ยนแปลง เปนการวางแผนเพื่อเปลี่ยนแปลงสภาพที่
เกิดขึ้นในปจจุบันเพื่อสภาพที่ดีขึ้น ซึ่งเราสามารถควบคุมผลที่เกิดในอนาคตไดดวยการเริ่มตนเปลี่ยนแปลง
ตั้งแตปจจุบัน
ขั้นตอนการปฏิบัติ (DO)
ขั้นตอนการปฏิบัติ คือ การลงมือปรับปรุงเปลี่ยนแปลงตามทางเลือกที่ไดกําหนดไวในขั้นตอนการ
วางแผน ในขั้นนี้ตองตรวจสอบระหวางการปฏิบัติดวยวาไดดําเนินไปในทิศทางที่ตั้งใจหรือไม พรอมกับ
สื่อสารใหผูที่เกี่ยวของรับทราบดวย เราไมควรปลอยใหถึงวินาทีสุดทายเพื่อดูความคืบหนาที่เกิดขึ้น หากเปน
การปรับปรุงในหนวยงาน ผูบริหารยอมตองการทราบความคืบหนาอยางแนนอน เพื่อจะไดมั่นใจวาโครงการ
ปรับปรุงเกิดความผิดพลาดนอยที่สุด
ขั้นตอนการตรวจสอบ (Check)
ขั้นตอนการตรวจสอบ คือ การประเมินผลที่ไดรับจากการปรับปรุงเปลี่ยนแปลง แตขั้นตอนนี้มักจะถูก
มองขามเสมอการตรวจสอบทําใหเราทราบวาการปฏิบัติในขั้นที่สองสามารถบรรลุเปาหมายหรือวัตถุประสงคที่
ไดกําหนดไวหรือไม สิ่งสําคัญก็คือ เราตองรูวาจะตรวจสอบอะไรบางและบอยครั้งแคไหน ขอมูลที่ไดจากการ
ตรวจสอบจะเปนประโยชนสําหรับขั้นตอนถัดไป
5
ขั้นตอนการดําเนินงานใหเหมาะสม (Act)
ขั้นตอนการดําเนินงานใหเหมาะสมจะพิจารณาผลที่ไดจากการตรวจสอบ ซึ่งมีอยู 2 กรณี คือ ผลที่
เกิดขึ้นเปนไปตามแผนที่วางไว หรือไมเปนไปตามแผนที่วางไว หากเปนกรณีแรก ก็ใหนําแนวทางหรือ
กระบวนการปฏิบัตินั้นมาจัดทําใหเปนมาตรฐาน พรอมทั้งหาวิธีการที่จะปรับปรุงใหดียิ่งขึ้นไปอีก ซึ่งอาจ
หมายถึงสามารถบรรลุเปาหมายไดเร็วกวาเดิม หรือเสียคาใชจายนอยกวาเดิม หรือทําใหคุณภาพดียิ่งขึ้นก็ได
แตถาหากเปนกรณีที่สอง ซึ่งก็คือผลที่ไดไมบรรลุวัตถุประสงคตามแผนที่วางไว เราควรนําขอมูลที่รวบรวมไว
มาวิเคราะห และพิจารณาวาควรจะดําเนินการอยางไรตอไปนี้
• มองหาทางเลือกใหมที่นาจะเปนไปได
• ใชความพยายามใหมากขึ้นกวาเดิม
• ขอความชวยเหลือจากผูรู
• เปลี่ยนเปาหมายใหม
การวางแผนการดําเนินงานเราตองกําหนดเปาหมายที่ตองการบรรลุผลสําเร็จ อาจจะเปนเปาหมาย
ระยะสั้น หรือเปาหมายระยะยาวก็ไดแตเปาหมายที่ดีจะตอง SMARTER ซึ่งประกอบไปดวย
Specific - เฉพาะเจาะจง มีความชัดเจน
Measurable - สามารถวัดและประเมินผลได
Acceptable - เปนที่ยอมรับไดของผูปฏิบัติ
Realistic - ตั้งอยูบนพื้นฐานของความเปนจริง
Time Frame - มีกรอบเวลากําหนด
Extending - ทาทาย และเพิ่มศักยภาพของผูปฏิบัติ
Rewarding - คุมคากับการปฏิบัติ
**************************
รวบรวมและเรียบเรียงโดย... นางพัชรี อินทรอํานวย
เจาหนาที่ประกันคุณภาพการศึกษา

More Related Content

What's hot

วัฒนธรรมอาหารไทย - ภาคใต้ (2556).pdf
วัฒนธรรมอาหารไทย - ภาคใต้ (2556).pdfวัฒนธรรมอาหารไทย - ภาคใต้ (2556).pdf
วัฒนธรรมอาหารไทย - ภาคใต้ (2556).pdfVorawut Wongumpornpinit
 
HSK Standard Course Level 2 Flashcards
HSK Standard Course Level 2 FlashcardsHSK Standard Course Level 2 Flashcards
HSK Standard Course Level 2 FlashcardsPurple Culture
 
Unit 9 การเรียนรู้ท้องถิ่น how to make som tum
Unit 9 การเรียนรู้ท้องถิ่น how to make som tumUnit 9 การเรียนรู้ท้องถิ่น how to make som tum
Unit 9 การเรียนรู้ท้องถิ่น how to make som tumNontaporn Pilawut
 
เทคนิคการสอน กระบวนการกลุ่ม
เทคนิคการสอน  กระบวนการกลุ่มเทคนิคการสอน  กระบวนการกลุ่ม
เทคนิคการสอน กระบวนการกลุ่มJunya Punngam
 
Chapter 9 environment for design thinking
Chapter 9 environment for design thinkingChapter 9 environment for design thinking
Chapter 9 environment for design thinkingTeetut Tresirichod
 
ใบงานอาหารและโภชนาการ
ใบงานอาหารและโภชนาการใบงานอาหารและโภชนาการ
ใบงานอาหารและโภชนาการtassanee chaicharoen
 
การดูแลเครื่องมือและอุปกรณ์ในการบำบัด
การดูแลเครื่องมือและอุปกรณ์ในการบำบัดการดูแลเครื่องมือและอุปกรณ์ในการบำบัด
การดูแลเครื่องมือและอุปกรณ์ในการบำบัดtechno UCH
 
คู่มือดูแลผู้มีปัญหาสุขภาพจิตและจิตเวช
คู่มือดูแลผู้มีปัญหาสุขภาพจิตและจิตเวชคู่มือดูแลผู้มีปัญหาสุขภาพจิตและจิตเวช
คู่มือดูแลผู้มีปัญหาสุขภาพจิตและจิตเวชUtai Sukviwatsirikul
 
แนวทางการตรวจสุขภาพที่จําเปนและเหมาะสมสําหรับประชาชน 2559
แนวทางการตรวจสุขภาพที่จําเปนและเหมาะสมสําหรับประชาชน 2559แนวทางการตรวจสุขภาพที่จําเปนและเหมาะสมสําหรับประชาชน 2559
แนวทางการตรวจสุขภาพที่จําเปนและเหมาะสมสําหรับประชาชน 2559Utai Sukviwatsirikul
 
ตัวอย่างโครงงาน
ตัวอย่างโครงงานตัวอย่างโครงงาน
ตัวอย่างโครงงานBenjarin Puanloon
 
บทที่ 7 การวิเคราะห์วิธีการ
บทที่ 7 การวิเคราะห์วิธีการบทที่ 7 การวิเคราะห์วิธีการ
บทที่ 7 การวิเคราะห์วิธีการTeetut Tresirichod
 
แบบสังเกตุชั้นเรียน
แบบสังเกตุชั้นเรียนแบบสังเกตุชั้นเรียน
แบบสังเกตุชั้นเรียนIct Krutao
 
การเขียนใบสั่งยา65.pdf
การเขียนใบสั่งยา65.pdfการเขียนใบสั่งยา65.pdf
การเขียนใบสั่งยา65.pdfpraphan khunti
 
บทเรียนสำเร็จรูป เรื่อง-แผนที่
บทเรียนสำเร็จรูป เรื่อง-แผนที่บทเรียนสำเร็จรูป เรื่อง-แผนที่
บทเรียนสำเร็จรูป เรื่อง-แผนที่ครูอ้อ วิรยา
 

What's hot (20)

วัฒนธรรมอาหารไทย - ภาคใต้ (2556).pdf
วัฒนธรรมอาหารไทย - ภาคใต้ (2556).pdfวัฒนธรรมอาหารไทย - ภาคใต้ (2556).pdf
วัฒนธรรมอาหารไทย - ภาคใต้ (2556).pdf
 
HSK Standard Course Level 2 Flashcards
HSK Standard Course Level 2 FlashcardsHSK Standard Course Level 2 Flashcards
HSK Standard Course Level 2 Flashcards
 
Unit 9 การเรียนรู้ท้องถิ่น how to make som tum
Unit 9 การเรียนรู้ท้องถิ่น how to make som tumUnit 9 การเรียนรู้ท้องถิ่น how to make som tum
Unit 9 การเรียนรู้ท้องถิ่น how to make som tum
 
เทคนิคการสอน กระบวนการกลุ่ม
เทคนิคการสอน  กระบวนการกลุ่มเทคนิคการสอน  กระบวนการกลุ่ม
เทคนิคการสอน กระบวนการกลุ่ม
 
มารยาทไทย
มารยาทไทยมารยาทไทย
มารยาทไทย
 
Chapter 9 environment for design thinking
Chapter 9 environment for design thinkingChapter 9 environment for design thinking
Chapter 9 environment for design thinking
 
ใบงานอาหารและโภชนาการ
ใบงานอาหารและโภชนาการใบงานอาหารและโภชนาการ
ใบงานอาหารและโภชนาการ
 
การดูแลเครื่องมือและอุปกรณ์ในการบำบัด
การดูแลเครื่องมือและอุปกรณ์ในการบำบัดการดูแลเครื่องมือและอุปกรณ์ในการบำบัด
การดูแลเครื่องมือและอุปกรณ์ในการบำบัด
 
การบริหารโครงการฝึกอบรม Ppt
การบริหารโครงการฝึกอบรม Pptการบริหารโครงการฝึกอบรม Ppt
การบริหารโครงการฝึกอบรม Ppt
 
คู่มือดูแลผู้มีปัญหาสุขภาพจิตและจิตเวช
คู่มือดูแลผู้มีปัญหาสุขภาพจิตและจิตเวชคู่มือดูแลผู้มีปัญหาสุขภาพจิตและจิตเวช
คู่มือดูแลผู้มีปัญหาสุขภาพจิตและจิตเวช
 
การจัดกิจกรรมแนะแนว
การจัดกิจกรรมแนะแนวการจัดกิจกรรมแนะแนว
การจัดกิจกรรมแนะแนว
 
แนวทางการตรวจสุขภาพที่จําเปนและเหมาะสมสําหรับประชาชน 2559
แนวทางการตรวจสุขภาพที่จําเปนและเหมาะสมสําหรับประชาชน 2559แนวทางการตรวจสุขภาพที่จําเปนและเหมาะสมสําหรับประชาชน 2559
แนวทางการตรวจสุขภาพที่จําเปนและเหมาะสมสําหรับประชาชน 2559
 
ตัวอย่างโครงงาน
ตัวอย่างโครงงานตัวอย่างโครงงาน
ตัวอย่างโครงงาน
 
บทที่ 7 การวิเคราะห์วิธีการ
บทที่ 7 การวิเคราะห์วิธีการบทที่ 7 การวิเคราะห์วิธีการ
บทที่ 7 การวิเคราะห์วิธีการ
 
แบบสังเกตุชั้นเรียน
แบบสังเกตุชั้นเรียนแบบสังเกตุชั้นเรียน
แบบสังเกตุชั้นเรียน
 
PDSA
PDSAPDSA
PDSA
 
Chapter 5 define
Chapter 5 defineChapter 5 define
Chapter 5 define
 
การเขียนใบสั่งยา65.pdf
การเขียนใบสั่งยา65.pdfการเขียนใบสั่งยา65.pdf
การเขียนใบสั่งยา65.pdf
 
Unit6 1
Unit6 1Unit6 1
Unit6 1
 
บทเรียนสำเร็จรูป เรื่อง-แผนที่
บทเรียนสำเร็จรูป เรื่อง-แผนที่บทเรียนสำเร็จรูป เรื่อง-แผนที่
บทเรียนสำเร็จรูป เรื่อง-แผนที่
 

More from Suwanan Nonsrikham

หลักสูตรแกนกลาง 51
หลักสูตรแกนกลาง 51หลักสูตรแกนกลาง 51
หลักสูตรแกนกลาง 51Suwanan Nonsrikham
 
หลักสูตรแกนกลาง 51
หลักสูตรแกนกลาง 51หลักสูตรแกนกลาง 51
หลักสูตรแกนกลาง 51Suwanan Nonsrikham
 
มาตรฐานวิชาชีพครู
มาตรฐานวิชาชีพครูมาตรฐานวิชาชีพครู
มาตรฐานวิชาชีพครูSuwanan Nonsrikham
 
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542Suwanan Nonsrikham
 
ประวัติการศึกษาไทย
ประวัติการศึกษาไทยประวัติการศึกษาไทย
ประวัติการศึกษาไทยSuwanan Nonsrikham
 
การประกันคุณภาพการศึกษา
การประกันคุณภาพการศึกษาการประกันคุณภาพการศึกษา
การประกันคุณภาพการศึกษาSuwanan Nonsrikham
 
การปฏิรูปการศึกษา 2561
การปฏิรูปการศึกษา 2561การปฏิรูปการศึกษา 2561
การปฏิรูปการศึกษา 2561Suwanan Nonsrikham
 
มนุษยสัมพันธ์สำหรับครู
มนุษยสัมพันธ์สำหรับครูมนุษยสัมพันธ์สำหรับครู
มนุษยสัมพันธ์สำหรับครูSuwanan Nonsrikham
 

More from Suwanan Nonsrikham (11)

หลักสูตรแกนกลาง 51
หลักสูตรแกนกลาง 51หลักสูตรแกนกลาง 51
หลักสูตรแกนกลาง 51
 
หลักสูตรแกนกลาง 51
หลักสูตรแกนกลาง 51หลักสูตรแกนกลาง 51
หลักสูตรแกนกลาง 51
 
มาตรฐานวิชาชีพครู
มาตรฐานวิชาชีพครูมาตรฐานวิชาชีพครู
มาตรฐานวิชาชีพครู
 
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542
 
พรบ. 2545
พรบ. 2545พรบ. 2545
พรบ. 2545
 
พรบ. 2542
พรบ. 2542พรบ. 2542
พรบ. 2542
 
ประวัติการศึกษาไทย
ประวัติการศึกษาไทยประวัติการศึกษาไทย
ประวัติการศึกษาไทย
 
การประกันคุณภาพการศึกษา
การประกันคุณภาพการศึกษาการประกันคุณภาพการศึกษา
การประกันคุณภาพการศึกษา
 
การปฏิรูปการศึกษา 2561
การปฏิรูปการศึกษา 2561การปฏิรูปการศึกษา 2561
การปฏิรูปการศึกษา 2561
 
Law education
Law educationLaw education
Law education
 
มนุษยสัมพันธ์สำหรับครู
มนุษยสัมพันธ์สำหรับครูมนุษยสัมพันธ์สำหรับครู
มนุษยสัมพันธ์สำหรับครู
 

Pdca

  • 1. PDCA มาจากคําภาษาอังกฤษ 4 คํา ไดแก Plan (วางแผน) Do (ปฏิบัติ) Check (ตรวจสอบ) Act (ดําเนินการใหเหมาะสม) แนวคิดเกี่ยวกับวงจร PDCA เริ่มขึ้นเปนครั้งแรกโดยนักสถิติ Walter Shewhart ซึ่งไดพัฒนาจากการ ควบคุมกระบวนการเชิงสถิติที่ Bell Laboratories ในสหรัฐอเมริกาเมื่อทศวรรษ 1930 ในระยะเริ่มแรก วงจร ดังกลาวเปนที่รูจักกันในชื่อ “วงจร Shewhart” จนกระทั่งราวทศวรรษที่ 1950 ไดมีการเผยแพรอยาง กวางขวางโดย W.Edwards Deming ปรมาจารยทางดานการบริหารคุณภาพ หลายคนจึงเรียกวงจรนี้วา “วงจร Deming” เมื่อเริ่มแรก Deming ไดเนนถึงความสัมพันธ 4 ฝาย ในการดําเนินธุรกิจเพื่อใหไดมาซึ่งคุณภาพ และ ความพึงพอใจของลูกคา ซึ่งไดแก ฝายออกแบบ ฝายผลิต ฝายขาย และฝายวิจัย ความสัมพันธองทั้ง 4 ฝาย นั้น จะตองดําเนินไปอยางตอเนื่อง เพื่อยกระดับคุณภาพของสินคาตามความตองการของลูกคาที่เปลี่ยนแปลง อยูตลอดเวลา โดยใหถือวาคุณภาพจะตองมากอนสิ่งอื่นใด ภาพแสดงวงจร PDCA ในยุคแรก
  • 2. 2 ตอมาแนวคิดเกี่ยวกับกับวงจร Deming ไดถูกดัดแปลงใหเขากับวงจรการบริหาร ซึ่งประกอบดวย ขั้นตอนการวางแผน ขั้นตอนการปฏิบัติ ขั้นตอนการตรวจสอบ และขั้นตอนการดําเนินการใหเหมาะสม (ซึ่ง ในระยะเริ่มแรกหมายถึงการปรับปรุงแกไข) แตยังไมสามารถใชงานไดอยางมีประสิทธิผล เพราะแตละ ขั้นตอนถูกมอบหมายใหเปนหนาที่รับผิดชอบของแตละฝาย ขณะที่ฝายบริหารกําหนดแผนงานและตั้ง เปาหมายสําหรับพนักงาน พนักงานก็ตองลงมือปฏิบัติใหบรรลุตามเปาหมายที่ฝายบริหารไดกําหนดขึ้น ในขณะที่ผูตรวจสอบคอยตรวจสอบผลการปฏิบัติงานของพนักงานเปนระยะๆและรายงานผลใหผูบริหารทราบ หากการปฏิบัติงานมีความผิดพลาดหรือเบี่ยงเบนไปจากเปาหมายก็จะไดแกไขไดทันที พนักงานที่สามารถ ปฎิบัติงานไดตามเปาหมายก็จะไดรางวัลเปนการตอบแทน แตถาไมสามารถทําไดตามเปาหมายก็จะถูก ประเมินผลการปฏิบัติงานที่ต่ํา การดําเนินงานในลักษณะนี้จะเห็นไดวาคอนขางแข็งกระดาง นอกจากผูบริหาร จะไมประเมินศักยภาพของพนักงานซึ่งเปนผูที่รูดีที่สุดเกี่ยวกับกระบวนการทํางานแลว ยังขาดวิสัยทัศนที่ดีใน เรื่องของการประสานงานภายในหนวยงาน โดยเฉพาะอยางยิ่งการใหพนักงานมีสวนรวมในขั้นตอนการ วางแผนและแกไขปรับปรุงใหดีขึ้น อยางไรก็ตาม วงจร Deming ไดพัฒนาไปในทิศทางที่นุมนวลขึ้น ในประเทศญี่ปุนซึ่งไดใหความสําคัญ กับพื้นฐานการบริหารงาน 2 อยาง นั้นก็คือ การสื่อสารและความรวมมือรวมใจจากทุกคนในหนวยงาน โดย ผูบริหารยังคงเปนผูกําหนดแผนงาน แตจะสื่อสารผานชองทางหัวหนางานและพนักงานตามลําดับขั้น เปาหมายถูกกําหนดขึ้นตามความเหมาะสมเปนไปได ภาพแสดงวงจร PDCA แบบญี่ปุน
  • 3. 3 เราใชวงจร PDCA เพื่อการปรับปรุงงานอยางตอเนื่อง ทุกครั้งที่วงจรหมุนครบรอบก็จะเปนแรงสงให หมุนในรอบตอไป วิธีการใหม ๆ ที่ทําใหเกิดการปรับปรุงก็จะถูกจัดทําเปนมาตรฐานการทํางาน ซึ่งจะทําให การทํางานมีการพัฒนาอยางไมสิ้นสุด เราอาจเริ่มดวยการปรับปรุงเล็ก ๆ นอย ๆ กอนที่จะกาวไปสูการ ปรับปรุงที่มีความซับซอนมากยิ่งขึ้น ภาพแสดงวงจร PDCA กับการปรับปรุงอยางตอเนื่อง วงจร PDCA สามารถประยุกตใชไดกับทุก ๆ เรื่อง นับตั้งแตกิจกรรมสวนตัว เชน การปรุงอาหาร การ เดินทางไปทํางานในแตละวัน การตั้งเปาหมายชีวิต การดําเนินงานในระดับบริษัท จนกระทั่งในระดับ สถาบันการศึกษา หรือที่นํามาใชในระบบประกันคุณภาพการศึกษา โครงสรางของวงจร PDCA ขั้นตอนทั้ง 4 ขั้นตอนของวงจร PDCA ประกอบดวย “การวางแผน” อยางรอบคอบ เพื่อ “การปฏิบัติ” อยางคอยเปนคอยไป แลวจึง “ตรวจสอบ” ผลที่เกิดขึ้น วิธีการปฏิบัติใดมีประสิทธิผลที่สุด ก็จะจัดใหเปน มาตรฐาน หากไมสามารถบรรลุเปาหมายได ก็ตองมองหาวิธีการปฏิบัติใหมหรือใชความพยายามใหมากขึ้น กวาเดิม
  • 4. 4 ขั้นตอนการวางแผน (Plan) ขั้นตอนการวางแผนครอบคลุมถึงการกําหนดกรอบหัวขอที่ตองการปรับปรุงเปลี่ยนแปลง ซึ่งรวมถึง การพัฒนาสิ่งใหม ๆ การแกปญหาที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติงาน ฯลฯ พรอมกับพิจารณาวามีความจําเปนตองใช ขอมูลใดบางเพื่อการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงนั้น โดยระบุวิธีการเก็บขอมูลใหชัดเจน นอกจากนี้ จะตอง วิเคราะหขอมูลที่รวบรวมได แลวกําหนดทางเลือกในการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงดังกลาว การวางแผนยังชวยใหเราสามารถคาดการณสิ่งที่เกิดขึ้นในอนาคต และชวยลดความสูญเสียตาง ๆ ที่ อาจเกิดขึ้นได ทั้งในดานแรงงาน วัตถุดิบ ชั่วโมงการทํางาน เงิน เวลา ฯลฯ โดยสรุปแลว การวางแผนชวยให รับรูสภาพปจจุบัน พรอมกับกําหนดสภาพที่ตองการใหเกิดขึ้นในอนาคต ดวยการผสานประสบการณ ความรู และทักษะอยางลงตัว โดยทั่วไปการวางแผนมีอยูดวยกัน 2ประเภทหลัก ๆ ดังนี้ ประเภทที่1 การวางแผนเพื่ออนาคต เปนการวางแผนสําหรับสิ่งที่จะเกิดขึ้นในอนาคตหรือกําลังจะ เกิดขึ้น บางอยางเราไมสามารถควบคุมสิ่งนั้นไดเลย แตเปนการเตรียมความพรอมของเราสําหรับสิ่งนั้น ประเภทที่ 2 การวางแผนเพื่อการปรับปรุงเปลี่ยนแปลง เปนการวางแผนเพื่อเปลี่ยนแปลงสภาพที่ เกิดขึ้นในปจจุบันเพื่อสภาพที่ดีขึ้น ซึ่งเราสามารถควบคุมผลที่เกิดในอนาคตไดดวยการเริ่มตนเปลี่ยนแปลง ตั้งแตปจจุบัน ขั้นตอนการปฏิบัติ (DO) ขั้นตอนการปฏิบัติ คือ การลงมือปรับปรุงเปลี่ยนแปลงตามทางเลือกที่ไดกําหนดไวในขั้นตอนการ วางแผน ในขั้นนี้ตองตรวจสอบระหวางการปฏิบัติดวยวาไดดําเนินไปในทิศทางที่ตั้งใจหรือไม พรอมกับ สื่อสารใหผูที่เกี่ยวของรับทราบดวย เราไมควรปลอยใหถึงวินาทีสุดทายเพื่อดูความคืบหนาที่เกิดขึ้น หากเปน การปรับปรุงในหนวยงาน ผูบริหารยอมตองการทราบความคืบหนาอยางแนนอน เพื่อจะไดมั่นใจวาโครงการ ปรับปรุงเกิดความผิดพลาดนอยที่สุด ขั้นตอนการตรวจสอบ (Check) ขั้นตอนการตรวจสอบ คือ การประเมินผลที่ไดรับจากการปรับปรุงเปลี่ยนแปลง แตขั้นตอนนี้มักจะถูก มองขามเสมอการตรวจสอบทําใหเราทราบวาการปฏิบัติในขั้นที่สองสามารถบรรลุเปาหมายหรือวัตถุประสงคที่ ไดกําหนดไวหรือไม สิ่งสําคัญก็คือ เราตองรูวาจะตรวจสอบอะไรบางและบอยครั้งแคไหน ขอมูลที่ไดจากการ ตรวจสอบจะเปนประโยชนสําหรับขั้นตอนถัดไป
  • 5. 5 ขั้นตอนการดําเนินงานใหเหมาะสม (Act) ขั้นตอนการดําเนินงานใหเหมาะสมจะพิจารณาผลที่ไดจากการตรวจสอบ ซึ่งมีอยู 2 กรณี คือ ผลที่ เกิดขึ้นเปนไปตามแผนที่วางไว หรือไมเปนไปตามแผนที่วางไว หากเปนกรณีแรก ก็ใหนําแนวทางหรือ กระบวนการปฏิบัตินั้นมาจัดทําใหเปนมาตรฐาน พรอมทั้งหาวิธีการที่จะปรับปรุงใหดียิ่งขึ้นไปอีก ซึ่งอาจ หมายถึงสามารถบรรลุเปาหมายไดเร็วกวาเดิม หรือเสียคาใชจายนอยกวาเดิม หรือทําใหคุณภาพดียิ่งขึ้นก็ได แตถาหากเปนกรณีที่สอง ซึ่งก็คือผลที่ไดไมบรรลุวัตถุประสงคตามแผนที่วางไว เราควรนําขอมูลที่รวบรวมไว มาวิเคราะห และพิจารณาวาควรจะดําเนินการอยางไรตอไปนี้ • มองหาทางเลือกใหมที่นาจะเปนไปได • ใชความพยายามใหมากขึ้นกวาเดิม • ขอความชวยเหลือจากผูรู • เปลี่ยนเปาหมายใหม การวางแผนการดําเนินงานเราตองกําหนดเปาหมายที่ตองการบรรลุผลสําเร็จ อาจจะเปนเปาหมาย ระยะสั้น หรือเปาหมายระยะยาวก็ไดแตเปาหมายที่ดีจะตอง SMARTER ซึ่งประกอบไปดวย Specific - เฉพาะเจาะจง มีความชัดเจน Measurable - สามารถวัดและประเมินผลได Acceptable - เปนที่ยอมรับไดของผูปฏิบัติ Realistic - ตั้งอยูบนพื้นฐานของความเปนจริง Time Frame - มีกรอบเวลากําหนด Extending - ทาทาย และเพิ่มศักยภาพของผูปฏิบัติ Rewarding - คุมคากับการปฏิบัติ ************************** รวบรวมและเรียบเรียงโดย... นางพัชรี อินทรอํานวย เจาหนาที่ประกันคุณภาพการศึกษา