‘‘CHRONISCHE PIJN EN
PIJNEDUCATIE, WAT IS DE ROL VAN
DE MANUEEL THERAPEUT?’’
Prof. Dr. C. Paul van Wilgen
Fysiotherapeut, ...
Pijn!
AGENDA
• De Belgische pijn in de kuip
• Sensitisatie en de pijnmatrix
• Bent u ‘het varken’ of ‘de haas’?
• Pijn en percep...
Pijn in de Kuip!! (1985)
Pijn-typen
• Acute pijn
• Neuropathische pijn
• Chronische pijn
Acute pijn is een symptoom
Chronische pijn is een aandoening
COMPLEXE
Chronische pijn
Syndromen:
– Fibromyalgie / CVS
– Whiplash
– RSI / KANS / Tendinopthieën
– Prikkelbaredarmsyndroom
– Chron...
Chronische pijn
• 88% langer dan 2 jaar!
• 78% (nl) en 66 % (bel) is ontevreden over de aangeboden zorg
• Jaarlijkse koste...
SENSITISATIE
Dualisme van Descartes
Sensitisatie
From: Moseley GL, 2007
(Ziekte) symptomen
Informatie vanuit
ervaring, cultureel,
externe bronnen
(abstract + formeel)
Cognitieve
ziektepercepties...
Percepties van patiënt en de hulpverlener!
(BE)HANDELEN VAN DE MANUEEL THERAPEUT??
Chronische pijn (sensitisatie)
• 1. Bio-psycho-sociaal model
• Percepties!!
• 2. Richten op zelfmanagement
• Omgaan met de...
Fasen van gedragsverandering
t.o.v. behandeldoel
Prochaska en DiClemente
Stages of change
Patiënt met chronische rugpijn:
Sensitisatie
• 14 maanden toenemende pijnklachten
• Uitstraling naar beide benen en schoud...
Patiënt met chronische rugpijn
Percepties t.a.v. bewegen
Prochaska en DiClemente
Stages of change
P: ‘bewegen is, ondanks
...
From: Moseley GL, 2007
Diagnostiek
Diagnostiek
• Zeer medisch-somatisch georiënteerd
• Percepties over oorzaken worden nauwelijks specifiek
uitgevraagd
• Con...
Ziektepercepties uitvragen: IPQ-K
Ziektepercepties uitvragen: oorzaak
• Wat denkt u dat de oorzaak van uw klacht is????
• Als u deze pijn voelt wat zou dan ...
Ziektepercepties
Consequenties
• Wat kan/doet u niet meer vanwege uw klachten?
• Kunt u uw klachten beïnvloeden?
Verwachti...
Conclusie: overeenstemming?
Hulpverlener
Percepties over pijn
Pijn educatie; sensitisatie
Verwachte
somatische
verklaring
Bio-
psycho-
sociale
aanpak
Evidentie voor pijneducatie?
Wat vertel je de patiënt?
Pijneducatie
• Stap 1: geen lichamelijke afwijkingen (geruststelling)
• Stap 2: zeggen wat het wel is (pijn is niet direct...
Acute pijn
Acute pijn
Chronische pijn
SENSITISATIE
Pijn educatie
• Acute pijn
• Chronische pijn
Pijn educatie
• Acute pijn
• Chronische pijn
Schade /
ontsteking
?
Ontstaan van pijn
 SCHADE ≠ GELIJK AAN PIJN
PIJN ≠ IS NIET GELIJK AAN SCHADE
 Pijn zonder schade is mogelijk:
m = mechanisch
t = temperatuur
a = acid of chemische stoffen
Ontstaan van pijn
 Het lichaam beschikt over een
sterk intern pijncontrolesysteem
= 60x sterker dan eender welk
medicamen...
pijnsensoren
zenuw
beschadiging
doorsnede van
ruggenmerg
achteringang ruggenmerg
zenuwbanen
naar hersenen
toe
zenuwbanen
v...
Ontkrachten van percepties
• Uitleggen waarom bepaalde percepties niet kloppen
• Mijn bekken staat scheef
• Mijn rugspiere...
Behandeling bij (chronische) pijn
Diagnostiek stap1 de probleeminventarisatie
stap 2 de probleemanalyse
Pijn-Educatiefase,...
Transdisciplinair model
1 + 1 + 1 = 4
Psycholoog
Arts
Fysiotherapeut
Patiënt met
chronische
pijn
Wetenschappers
Partners
S...
Transdisciplinair model (Transcare model)
• Patiënt centraal
• Discipline overstijgende kennis (scholing) en werkwijze
(ov...
Transdisciplinair model (Transcare model)
• Iedereen zegt hetzelfde tegen de patiënt (en zijn naasten)
• Iedereen weet wat...
Embedded researcher
• Onderzoek naar pijneducatie
in transdisciplinaire setting!
• Specifieke factoren
‘deze uitleg had ik...
From: Moseley GL, 2007
From: Moseley GL, 2007
Rol van de manueel therapeut;
-vraag goed percepties uit!
-wees bewust wat u zegt!
BEDANKT VOOR
UW AANDACHT
Vragen?
Paul van Wilgen
Paul van Wilgen
Paul van Wilgen
Paul van Wilgen
Paul van Wilgen
Paul van Wilgen
Paul van Wilgen
Paul van Wilgen
Paul van Wilgen
Paul van Wilgen
Paul van Wilgen
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Paul van Wilgen

2,015 views

Published on

0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,015
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
23
Actions
Shares
0
Downloads
48
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Paul van Wilgen

  1. 1. ‘‘CHRONISCHE PIJN EN PIJNEDUCATIE, WAT IS DE ROL VAN DE MANUEEL THERAPEUT?’’ Prof. Dr. C. Paul van Wilgen Fysiotherapeut, Gezondheidspsycholoog, Epidemioloog
  2. 2. Pijn!
  3. 3. AGENDA • De Belgische pijn in de kuip • Sensitisatie en de pijnmatrix • Bent u ‘het varken’ of ‘de haas’? • Pijn en perceptie, van patiënt en behandelaar! • Pijneducatie
  4. 4. Pijn in de Kuip!! (1985)
  5. 5. Pijn-typen • Acute pijn • Neuropathische pijn • Chronische pijn
  6. 6. Acute pijn is een symptoom Chronische pijn is een aandoening COMPLEXE
  7. 7. Chronische pijn Syndromen: – Fibromyalgie / CVS – Whiplash – RSI / KANS / Tendinopthieën – Prikkelbaredarmsyndroom – Chronische bekkenpijn – CRPS I Omschrijvingen: – SOLK / MOLK / LOLK – Hoofdpijn – Lage rugklachten (lumbago, spit, ischialgie) – ‘tussen de oren’, psychogene pijn – Aspecifieke klachten
  8. 8. Chronische pijn • 88% langer dan 2 jaar! • 78% (nl) en 66 % (bel) is ontevreden over de aangeboden zorg • Jaarlijkse kosten: 20 miljard euro (nl) 11,6 miljard (bel)
  9. 9. SENSITISATIE
  10. 10. Dualisme van Descartes
  11. 11. Sensitisatie
  12. 12. From: Moseley GL, 2007
  13. 13. (Ziekte) symptomen Informatie vanuit ervaring, cultureel, externe bronnen (abstract + formeel) Cognitieve ziektepercepties Oorzaak, gevolgen, controle, behandelbaarheid, duur Coping strategieën (gedrag) Vermijden, informatie zoeken, hulp zoeken, behandeling etc Emotionele ziekte representaties angst, boosheid, teleurstelling Coping strategieën (gedrag) om met emoties om te gaan Veranderingen in het ziekte proces, functioneren en emoties Evaluatie van gedrag Evaluatie van gedrag Zelfregulatiemodel van Leventhal Mentale Representatie Hulpverlener
  14. 14. Percepties van patiënt en de hulpverlener! (BE)HANDELEN VAN DE MANUEEL THERAPEUT??
  15. 15. Chronische pijn (sensitisatie) • 1. Bio-psycho-sociaal model • Percepties!! • 2. Richten op zelfmanagement • Omgaan met de onderhoudende factoren • Normaal bewegen binnen de mogelijkheden • 3. Gedachte en gedragsverandering
  16. 16. Fasen van gedragsverandering t.o.v. behandeldoel Prochaska en DiClemente Stages of change
  17. 17. Patiënt met chronische rugpijn: Sensitisatie • 14 maanden toenemende pijnklachten • Uitstraling naar beide benen en schouders • Toenemend qua intensiteit, locatie • Niet goed aanwijsbaar, wisselend van aard • Slaap en concentratie problemen • Inactief en fors disuse • MRI, neuroloog; geen anatomische afwijkingen • Vraag: wat is de oorzaak, er moet toch iets mis zijn?
  18. 18. Patiënt met chronische rugpijn Percepties t.a.v. bewegen Prochaska en DiClemente Stages of change P: ‘bewegen is, ondanks pijn, goed’ P: ‘stress is bij mij een belangrijke oorzaak van de pijn’ P: ‘mijn pijn is het gevolg van een geïrriteerde zenuw tussen L4 en L5 bewegen is schadelijk’. P: ‘met deze pijn is het zaak de rug goed stabiel te houden, buikspieren aangespannen!’
  19. 19. From: Moseley GL, 2007
  20. 20. Diagnostiek
  21. 21. Diagnostiek • Zeer medisch-somatisch georiënteerd • Percepties over oorzaken worden nauwelijks specifiek uitgevraagd • Consequenties mn ten aanzien van bewegen • Verwachtingen worden niet uitgevraagd • Weinig interactie (doorvragen) veelal vraag-antwoord • Ingaan op emoties? • Niet ‘patient-centered’ maar ‘PT-centered’
  22. 22. Ziektepercepties uitvragen: IPQ-K
  23. 23. Ziektepercepties uitvragen: oorzaak • Wat denkt u dat de oorzaak van uw klacht is???? • Als u deze pijn voelt wat zou dan de oorzaak kunnen zijn? • Wat gebeurt er in uw rug als u voorover buigt? • Als u deze pijn voelt wat gaat er dan mis in uw rug? • U zegt dat uw wervel verdraait hoe ziet u dat voor zich? • Wat is artrose?
  24. 24. Ziektepercepties Consequenties • Wat kan/doet u niet meer vanwege uw klachten? • Kunt u uw klachten beïnvloeden? Verwachtingen • Duur van de klachten • Behandeling • Consequenties
  25. 25. Conclusie: overeenstemming? Hulpverlener Percepties over pijn
  26. 26. Pijn educatie; sensitisatie Verwachte somatische verklaring Bio- psycho- sociale aanpak
  27. 27. Evidentie voor pijneducatie?
  28. 28. Wat vertel je de patiënt?
  29. 29. Pijneducatie • Stap 1: geen lichamelijke afwijkingen (geruststelling) • Stap 2: zeggen wat het wel is (pijn is niet direct beïnvloedbaar, verloop is onzeker) • Stap 3: sensitisatie en gevolgenmodel koppelen • Stap 4: inzichtgeven in eigen gedrag en denken (overeenstemming en motivatie)
  30. 30. Acute pijn
  31. 31. Acute pijn
  32. 32. Chronische pijn
  33. 33. SENSITISATIE
  34. 34. Pijn educatie • Acute pijn • Chronische pijn
  35. 35. Pijn educatie • Acute pijn • Chronische pijn Schade / ontsteking ?
  36. 36. Ontstaan van pijn  SCHADE ≠ GELIJK AAN PIJN PIJN ≠ IS NIET GELIJK AAN SCHADE  Pijn zonder schade is mogelijk:
  37. 37. m = mechanisch t = temperatuur a = acid of chemische stoffen
  38. 38. Ontstaan van pijn  Het lichaam beschikt over een sterk intern pijncontrolesysteem = 60x sterker dan eender welk medicament vb: afzwakken + versterken pijn
  39. 39. pijnsensoren zenuw beschadiging doorsnede van ruggenmerg achteringang ruggenmerg zenuwbanen naar hersenen toe zenuwbanen vanuit hersenen hersenen PIJN
  40. 40. Ontkrachten van percepties • Uitleggen waarom bepaalde percepties niet kloppen • Mijn bekken staat scheef • Mijn rugspieren zijn te kort • Mijn buikspieren zijn instabiel • Als ik draai schuiven mijn wervels over elkaar heen • Ik heb beenlengteverschil • Mijn zithouding is niet goed • Ik heb slijtage
  41. 41. Behandeling bij (chronische) pijn Diagnostiek stap1 de probleeminventarisatie stap 2 de probleemanalyse Pijn-Educatiefase, stap 3 het geven van pijn-educatie stap 4 het kiezen van de op te bouwen activiteiten stap 5 het vaststellen van het startniveau stap 6 de opbouw tot het einddoel bepalen Behandel- en generalisatiefase (graded activity/exposure) stap 7 het uitvoeren van het opgestelde behandelplan en opbouwschema in de thuissituatie! stap 8 Bespreken van terugval
  42. 42. Transdisciplinair model 1 + 1 + 1 = 4 Psycholoog Arts Fysiotherapeut Patiënt met chronische pijn Wetenschappers Partners Specialisten Wat doen we niet
  43. 43. Transdisciplinair model (Transcare model) • Patiënt centraal • Discipline overstijgende kennis (scholing) en werkwijze (over de beroepsgrenzen heen) • Hulpverleners werken vanuit dezelfde visie! • Kliniek en wetenschap nauw samenwerken in onderzoek en implementatie • Resultaat is meer dan het geheel der delen -Choi BCK, Pak AWP. Multidisciplinarity, interdisciplinarity and transdisciplinarity in health research, services, education and policy: 1. Definitions, objectives, and evidence of effectiveness. Clin Invest Med 2006;29:351-64. -Ruddy G, Rhee K-S. Transdisciplinary Teams in Primary Care for the Underserved: A Literature Review. Journal of Health Care for the Poor and Underserved, 2005; 16: 248-256
  44. 44. Transdisciplinair model (Transcare model) • Iedereen zegt hetzelfde tegen de patiënt (en zijn naasten) • Iedereen weet wat de ander doet • Patiënten krijgen dezelfde boodschap • Pijneducatie essentiële stap in behandelproces
  45. 45. Embedded researcher • Onderzoek naar pijneducatie in transdisciplinaire setting! • Specifieke factoren ‘deze uitleg had ik jaren eerder moet hebben’ ‘ik snap nu waarom ik pijn heb en dat de pijn geen waarschuwingssignaal is’ • A-specifieke factoren ‘ik vond het zeer fijn dat er tijd voor me genomen werd en dat ik mijn verhaal kon doen’ ‘ik merkte de goede afstemming tussen de behandelaars dat geeft vertrouwen’
  46. 46. From: Moseley GL, 2007
  47. 47. From: Moseley GL, 2007 Rol van de manueel therapeut; -vraag goed percepties uit! -wees bewust wat u zegt!
  48. 48. BEDANKT VOOR UW AANDACHT Vragen?

×