URGENTIEPSYCHIATRIEINTENSIEVE ZORGENSPOEDOPNAME
Koen TitecaGeneesheer-psychiaterCognitief GedragstherapeutEenheid voor Psychiatrische SpoedInterventiesSenioren Therapeuti...
www.abhishekarora.com2008
Wat is geestelijke gezondheid ?de vraag wat geestelijke gezondheid is, maakt al decennia lang het voorwerp uit van intensi...
definitieurgentiepsychiatrie
psychiatrische ziekte =een ziekte met psychische symptomenen/of door psychische oorzaken,die gepaard gaan met lijden en/of...
Psychiatrische urgentie• Acute verstoring• Denken, gedrag, stemming en/of sociale relaties• Vraag tot onmiddellijke interv...
Doelstellingenurgentiepsychiatrie• Uitsluiten van somatische oorzaken• Snelle stabilisatie van de acute crisis• Vermijd dw...
Inschatting bijaanmelding• Is het een casus voor psychiatrie?• Is de situatie veilig genoeg voor hetuitvoeren van een cons...
Elementen van eencrisisdiagnose• Waarom decompenseert deze patiënt nu?• Wat zijn de biologische, psychologische ensociale ...
triage
onbehandelbaar - ter plekke tebehandelen - naar het ziekenhuis
Wie zien we eerst?
Mental Health Triage Scale (Smart, 1999)Mental Health Triage Scale (Smart, 1999)Mental Health Triage Scale (Smart, 1999)Me...
Triage van de patiënt met acute psychiatrische symptomen(Williams & Wilkins, 1995)Triage van de patiënt met acute psychiat...
PraktijktipVerwijzer aan de telefoon niet uitmelkenVerwijzer enigszins in crisisVerwijzer vaak alleenWilt snel horen wanne...
Triagechecklist spoedopname voorpatiënten met mentale problemen• Bepaal de ernst van de problemen• Bepaal of patiënt een g...
Triagechecklist spoedopname voorpatiënten met mentale problemen• Inventariseer problemen• Observeer het gedrag• Verzamel i...
Triagechecklist spoedopname voorpatiënten met mentale problemen• Bepaal de urgentie van verpleegkundigezorg• Beoordeel hoe...
medische klaring
medische klaring• de eerste medische evaluatie• van patiënt in urgentie met symptomen diebij eerste evaluatie psychiatrisc...
Physical Ilnesses in 12 Psychiatric Patient PopulationsPhysical Ilnesses in 12 Psychiatric Patient PopulationsPhysical Iln...
Relatie psychiatrische symptomen ensomatische aandoeningen• onafhankelijk van elkaar voorkomen• somatiek verergert psychia...
Aanwijzingen somatisch vs. psychiatrischAanwijzingen somatisch vs. psychiatrischsomatisch psychiatrisch< 12 of > 40 jaarpl...
Zun, 2005Het is onmogelijk elke patiënt volledig uit te werkenvoor elke mogelijke somatische aandoening vooraleerte verwij...
medische klaring?niemand kan medisch worden geklaardwel dienen medische urgenties te worden uitgeslotenUpfold J, Emergency...
triage verpleegkundige
wat vraagt triageVPK?1. voorgeschiedenis van significante medischeaandoening?2. nu enig medisch probleem?3. recent misbruik...
wat observeert triageVPK?5. slaperig? bewustzijnsdaling? desoriëntatie?6. geïntoxiceerd?7. ziek? ondervoeding? onverzorgd?...
wat doet triageVPK?vitale parametersUpfold, 2001
besluitvorming• positief antwoord op 1 vraag (1-3)• geen gelijkaardig psychiatrisch ziektebeeldin de voorgeschiedenis• abn...
besluitvorming• snelheid medisch assessment afhankelijkvan medisch en psychiatrisch risico• inhoud assessment: anamnese, K...
besluitvorming• negatieve antwoorden op vragen 1-3• jonger dan 40 of gelijkaardig psychiatrischziektebeeld in de voorgesch...
besluitvorming• psychiatrisch assessment zonder medischassessment door spoedartsUpfold, 2001
opmerkingen• SO triageVPK opleiding in medisch enpsychiatrisch assessment• na triage naar onderzoekskamer ofgesprekskamer•...
voordelen• medisch laag risico patiënten vlug verwijzenvanuit triage naar crisis: geen verergeringsymptomen door wachten• ...
routinelabo• pbo• creatinine• elektrolyten• glucose• leverenzymes• TSH• vit B12 en FZRiba & Ravindranath, 2010
suïcidaliteit
Life-timeprevalenties van suïcidaliteit van de volwassen Nederlandse en Vlaamsebevolking(Van Heeringen, 2006)Life-timeprev...
suïcidepogingVlaanderen 2009• 10.300 geregistreerde via spoedopname• 165 per 100.000 inwoners• 28 per dag• 53,5% poging in...
Suïcidaal procesSuïcidaleTendensTijdSignaalPogingSuïcideNiet observeerbaarObserveerbaar
basisvragen suïcidaliteitVoorgeschiedenis 1) Heeft u in het verleden een zelfmoordpoging ondernomen?Hopeloosheid2) Had u o...
risiconiveau suïcidaliteitSNIV 0 geen risico geen suïcidegedachtenSNIV 1 licht risico af en toe vluchtige suïcidegedachten...
OPVANG SUÏCIDEPOGERS OP SPOEDOPNAME- Zorg voor lichamelijke letsels- Identificatie hoog risico patiënten- Organisatie goede...
ANAMNESE SUÏCIDEPOGERS OP SPOEDOPNAMEHOUDING- Niet beoordelen/veroordelend- Meelevend- Open-Voorzichtig bereidvaardigANAMN...
Aanpassingsstoornissen
Kenmerkenaanpassingsstoornissen• Emotionele en gedragsproblemen• Reactie op herkenbare stress factor• Centraal kenmerk: pa...
Classificatie• Met depressieve stemming• Met angst• Met gemengde angst en depressieve stemming• Met een stoornis in het ged...
Emotionele symptomen bijaanpassingsstoornissen• Depressieve symptomen• Concentratieproblemen• Demoralisatie• Gedeprimeerdh...
Emotionele symptomen bijaanpassingsstoornissen• Angstsymptomen• Gespannenheid• Onrustig slapen• Piekeren• Prikkelbaarheid
Drie fasen waarin controleherstel plaats vindt na een stressor(Klink & Terluin, 2010)Drie fasen waarin controleherstel pla...
alcohol
in 2009 dronk Belg gemiddeld 8,1 liter pure alcohol= 81 liter bier, 25 liter wijn en 3,4 liter sterke drank
standaardglasaltijd dezelfde hoeveelheid alcohol onafhankelijk van degrootte van het glas en de hoeveelheid alcoholin Euro...
aantal gram pure alcohol =volume in ml x %alcoholvolume x 0,789*100* 1 ml alcohol bevat 0,789 alcohol
aantal gram pure alcohol =250 ml x 5% x 0,789*100= 9,863 g* 1 ml alcohol bevat 0,789 alcohol
aantal gram pure alcohol =250 ml x 8% x 0,789*100= 15,78 g* 1 ml alcohol bevat 0,789 alcohol
aantal gram pure alcohol =750 ml x 12,5% x 0,789*100= 73,969 g* 1 ml alcohol bevat 0,789 alcoholstandaardglas wijn 100 mlg...
niet meer dan 21standaardglazen per weeknooit meer dan 5standaardglazen per keer2 alcoholvrije dagen perweekniet meer dan ...
geen alcohol onder de 16 jaargeen sterke drank onder de 18 jaartussen 16 en 18 jaarniet meer dan 2 standaardglazen per kee...
Niet problematisch gebruikProblematischgebruik
Hoeveel mensen hebben eenalcoholprobleem?• 23 miljoen Europeanen (5% mannen en 1%vrouwen)• 5% van de Belgen drinkt meer da...
screening CAGE• CUT DOWN heeft u ooit het gevoel gehad temoeten minderen met drinken?• ANNOYED raakt u ooit wel eens geïrr...
VerklaringsmodelNorman Zinberg (1984)•Mens: persoonlijkheids- en biogenetischefactoren•Middel: producteigenschappen•Milieu...
MMM-model• Omgevings- of contextuele factoren:wetten, regels, beschikbaarheid en media• Interpersoonlijke factoren:gedrag ...
misbruik (DSM-IV-TR)• onaangepast gebruik met beperking• één of meer van volgende criteria• in belangrijke mate niet meer ...
afhankelijkheid (dsm-IV-TR)• onaangepast gebruik met beperking• drie of meer van volgende criteria• tolerantie• onthouding...
Effecten van alcohol• de fysieke eigenschappen van de drinker• de gemoedstoestand• de verwachtingen die de gelegenheid met...
BAC mg/100ml fysieke en mentale effecten30 remmingen verdwijnen, lichte euforie50afname van vaardigheden enbeoordelingsver...
detoxificatie
risico taxatie• hoeveelheid alcohol• duur van het gebruik• frequentie• gebruikgedrag• andere middelen• tekenen van ontwenn...
valiumoplaad (1)
valiumoplaad (2)
delier
Delirium is not a normal manifestation of aging and,often, is the only sign of a serious underlying medicalEmergency Depar...
cijfers• 10% tot 30% van de bejaarden (65+) meldtzich aan op spoedopname met een delirium• diagnose wordt gesteld bij 24% ...
definitie• verstoring van het bewustzijn en cognitieveveranderingen die zich ontwikkelen opkorte termijn• hyperactief - hyp...
diagnose• Er is waarschijnlijk sprake van een delirium:- als de patiënt cognitieve stoornissen of hallucinaties heeft.- al...
diagnose• In de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders 4th Edition Text Revision(DSM-IV-TR) van de American...
ETIOLOGIE“ I WATCH DEATH”
potential causes differential diagnosisInfectious sepsis, encephalitis, meningitis, syphillis, CNS abcessWithdrawal alcoho...
Onderzoek enbehandelingdeliriumsupportiefhydratatievermijden vrijheidsbeperkingmobilisatiebeperken van lawaaiROTgeruststel...
Onderzoek en behandelingsupportiefhydratatievermijden vrijheidsbeperkingmobilisatiebeperken van lawaaiROTgeruststellingzet...
medicatie• haloperidol 0,5 tot 1 mg• lorazepam• alternatief: risperidone 0,25 tot 0,5 mg(olanzapine)• cave: morphine bij p...
Geweld en veiligheid
Definitie van agressie!  Agressie is geen éénduidig concept, maarcontinuüm van verbale over fysieke agressietot verkrachti...
Indicatoren!  Studie: agitatie, abnormaal activiteitenniveau,dreigende gebaren, geïntoxiceerde presentatie,luid praten MAA...
Preventieve pijler van het protocol!  Escalatie van een dreigende situatie voorkomen!  Verbale en niet-verbale communicati...
Zes stappen!  1. Interpretatie als vraag tot contactname!  2. Kordate houding en luisterbereidheid (45°,oogcontact, vlucht...
Managementspijler van hetprotocol!  Bij daadwerkelijke agressieve uitbarsting!  Overschakelen van en naar preventieve pijl...
Acht stappen!  1. benadering van de patiënt met minstens vijfpersonen (stappen benoemen)!  2. sedatieve medicatie of isola...
Acht stappen (vervolg)!  5. sedatieve medicatie (snelwerkendebenzodiazepines of neuroleptica)!  6. noodzakelijke onderzoek...
vrijheidsbeperkendemaatregelen
taxonomie• Vrijheidsberoving• Juridisch statuut - wettelijk kader• De gedwongen opname (wet 26 juni1990)
taxonomie• Vrijheidsbeperking• Geen wettelijk kader (beperkt wettelijk kader)• Beschermingsmaatregel: met de wil van de pa...
Vormen van vrijheids-beperkend maatregelen• Directe• Afzonderen• Fixeren• Medicatie• Voeding/vocht• Separeren• Time-out• I...
wet van 26 juni 1990• De bescherming van de persoon van degeesteszieke• Juridisch statuut (vrijheidsberoving)• Drie voorwa...
Uitvoeringsbesluiten18 juli 1991• Op de Wet van 26 juni 1990• Isolatie- en observatiekamer: dezedwangmaatregel in register...
KB 18 juni 1990 (13 juli2006)• Maatregelen ter voorkoming van lichamelijkeletsels: fixatiemiddelen, isolatie, beveiliging, ...
omzendbrief Weckx24 oktober 1990• Dwangmaatregel: iedere maatregel gerichtop de afzondering van een reedsopgenomen patiënt...
omzendbrief Weckx24 oktober 1990• Registratie• Naam, leeftijd, geslacht, opnamedatum, nummer van afzondering (jaar)• Datum...
u.n. verklaring 46/1191991• Vrijheidsbeperking volgens vastgelegdeprocedure• Gevaarscriterium is belangrijkste reden
Urgentiepsychiatrie Katho Kortrijk
Urgentiepsychiatrie Katho Kortrijk
Urgentiepsychiatrie Katho Kortrijk
Urgentiepsychiatrie Katho Kortrijk
Urgentiepsychiatrie Katho Kortrijk
Urgentiepsychiatrie Katho Kortrijk
Urgentiepsychiatrie Katho Kortrijk
Urgentiepsychiatrie Katho Kortrijk
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Urgentiepsychiatrie Katho Kortrijk

843 views

Published on

Les 2013
Leerstof gemarkeerd met blauwe ster

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
843
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
6
Actions
Shares
0
Downloads
9
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Urgentiepsychiatrie Katho Kortrijk

  1. 1. URGENTIEPSYCHIATRIEINTENSIEVE ZORGENSPOEDOPNAME
  2. 2. Koen TitecaGeneesheer-psychiaterCognitief GedragstherapeutEenheid voor Psychiatrische SpoedInterventiesSenioren Therapeutische Afdeling PsychiatrieElectroconvulsietherapieaz Groeninge KortrijkcampusVercruysselaankoen.titeca@azgroeninge.be@koenti2www.slideshare.net/koenti2Astra-Zeneca, BMS, Eli Lilly, Janssens Ph,Lundbeck, Servier, SKB,Wyeth, UGent, KUL, KATHO,Rode Kruis, Stad Kortrijk, BUDA kunstencentrumvoorzitter UIPZ VVP
  3. 3. www.abhishekarora.com2008
  4. 4. Wat is geestelijke gezondheid ?de vraag wat geestelijke gezondheid is, maakt al decennia lang het voorwerp uit van intensieve engeanimeerde discussies, zowel binnen als buiten de gezondheidssectorWe verwijzen naar een definitie die – ondanks pro’s en contra’s – nog steeds algemeen aanvaard is.Gezondheid verwijst naar een toestand van volledig fysiek, sociaal en psychisch welbevinden.(WHO-Wereldgezondheidsorganiatie)Geestelijke gezondheid is een toestand die een persoon toelaat zich optimaal te ontwikkelen op psychisch,intellectueel en emotioneel vlak, dit voor zover deze ontwikkeling niet ten koste gaat van de ontwikkeling vanandere personen. (WFMH, World Federation for Mental Health, Londen, 1948)Een goede maatschappij garandeert deze ontwikkelingskansen aan haar leden, waardoor de maatschappijzelf zich mee ontwikkelt in tolerantie ten opzichte van andere maatschappijen. (WFMH, Londen, 1948)
  5. 5. definitieurgentiepsychiatrie
  6. 6. psychiatrische ziekte =een ziekte met psychische symptomenen/of door psychische oorzaken,die gepaard gaan met lijden en/of sociaaldisfunctioneren
  7. 7. Psychiatrische urgentie• Acute verstoring• Denken, gedrag, stemming en/of sociale relaties• Vraag tot onmiddellijke interventie• Vraag van patiënt, zijn familie en/of sociale omgevingDefinitie American Psychiatric Association
  8. 8. Doelstellingenurgentiepsychiatrie• Uitsluiten van somatische oorzaken• Snelle stabilisatie van de acute crisis• Vermijd dwang• Minst restrictieve behandeling• Therapeutische alliantie aangaan• Goede zorg en nazorgZeller, 2010
  9. 9. Inschatting bijaanmelding• Is het een casus voor psychiatrie?• Is de situatie veilig genoeg voor hetuitvoeren van een consult?• Hoe urgent is nadere diagnostiek enbehandeling?
  10. 10. Elementen van eencrisisdiagnose• Waarom decompenseert deze patiënt nu?• Wat zijn de biologische, psychologische ensociale krachten en zwakten van de patiënt?• Welke stressoren hebben het evenwichtvan draaglast en draagkracht verstoord?• Welke problemen moeten aangepaktworden om de veiligheid en/of evenwicht
  11. 11. triage
  12. 12. onbehandelbaar - ter plekke tebehandelen - naar het ziekenhuis
  13. 13. Wie zien we eerst?
  14. 14. Mental Health Triage Scale (Smart, 1999)Mental Health Triage Scale (Smart, 1999)Mental Health Triage Scale (Smart, 1999)Mental Health Triage Scale (Smart, 1999)Categorie12345Wanneer zien?direct10 minuten30 minutensemi-urgentniet acuutOmschrijvinglevensbedreigendgewelddadig/suïcidaalonrustig/psychotisch/gevaarlijkbekende stoornischronische stoornisBeleidsomatischLO/POLO/POLO/POLO/POLO = lichamelijk onderzoek PO = psychiatrisch onderzoekLO = lichamelijk onderzoek PO = psychiatrisch onderzoekLO = lichamelijk onderzoek PO = psychiatrisch onderzoekLO = lichamelijk onderzoek PO = psychiatrisch onderzoek
  15. 15. Triage van de patiënt met acute psychiatrische symptomen(Williams & Wilkins, 1995)Triage van de patiënt met acute psychiatrische symptomen(Williams & Wilkins, 1995)Triage van de patiënt met acute psychiatrische symptomen(Williams & Wilkins, 1995)Categorie Symptomen Actiezeer acuutabnormale vitale functiesdreigend gedragmotorische onrustlichamelijk onderzoeklaten plaatsnemen in rustigeruimte, supervisie,medicatie, fixatie, isolatieacuutheftige angstsuïcidale gedachtenverwardheidextreme ongerustheid familiepsychiatrische diagnostiekniet acuutpsychiatrisch consult voor een nietspoedeisend consultpsychiatrische diagnostiek
  16. 16. PraktijktipVerwijzer aan de telefoon niet uitmelkenVerwijzer enigszins in crisisVerwijzer vaak alleenWilt snel horen wanneer patiënt kan gezien wordenMaak afspraken naar waar patiënt kanZorg dat verwijzer aan patiënt zegt wat hij kan verwachten
  17. 17. Triagechecklist spoedopname voorpatiënten met mentale problemen• Bepaal de ernst van de problemen• Bepaal of patiënt een gevaar is voor zichzelfof voor anderen• Schat het risico van weglopen in• Overweeg of de verschijnselen kunnenveroorzaakt worden door somatischeziekte
  18. 18. Triagechecklist spoedopname voorpatiënten met mentale problemen• Inventariseer problemen• Observeer het gedrag• Verzamel informatie bij familie/aanwezigen• Check vitale functies• Inventariseer aanwijzingen voor somatischeaandoeningen
  19. 19. Triagechecklist spoedopname voorpatiënten met mentale problemen• Bepaal de urgentie van verpleegkundigezorg• Beoordeel hoe lang de patiënt kan wachtenop nadere beoordeling• Maak de omgeving geschikt om patiëntveilig te laten wachten• Beoordeel welke maatregelen genomenmoeten worden om somatischenoodtoestanden te voorkomen
  20. 20. medische klaring
  21. 21. medische klaring• de eerste medische evaluatie• van patiënt in urgentie met symptomen diebij eerste evaluatie psychiatrisch zijn• doel is na te gaan of er belangrijkemedische ziekte aanwezig is die transfernaar dienst psychiatrie bemoeilijkt (onveilig)Leslie S. Zun & LaVonne Downey, Primary Psychiatry, 2008
  22. 22. Physical Ilnesses in 12 Psychiatric Patient PopulationsPhysical Ilnesses in 12 Psychiatric Patient PopulationsPhysical Ilnesses in 12 Psychiatric Patient PopulationsPhysical Ilnesses in 12 Psychiatric Patient PopulationsPhysical Ilnesses in 12 Psychiatric Patient PopulationsAuthor/YearPsy Pt studiedNRate of physicalillnesses %Directly relatedto psypatho %Previouslyundiagnosed %Philips 1937Marshall 1949Herrige 1960Davies 1965Maguire 1968Johnson 1968Koranyi 1972Burke 1972Eastwood 1975Burke 1978Hall 1978Koranyi 1979164*2093620025010020212413365820904544505833604943*50*4324**42*1220***918****498071***4646Koranyi, Psychosomatics, 1980
  23. 23. Relatie psychiatrische symptomen ensomatische aandoeningen• onafhankelijk van elkaar voorkomen• somatiek verergert psychiatrie• somatiek veroorzaakt psychiatrie• somatiek presenteert zich via psychiatrie• psychiatrie kan gepaard gaan met somatiek• invloed medicatie op psychiatrie ensomatiekPenninx &Van Dyck, 2010
  24. 24. Aanwijzingen somatisch vs. psychiatrischAanwijzingen somatisch vs. psychiatrischsomatisch psychiatrisch< 12 of > 40 jaarplots ontstaan (uren, enkele dagen)fluctuerend beelddesoriëntatieingedaald bewustzijnvisuele hallucinatiesblanco psychiatrische voorgeschiedenisemotioneel labielabnormale vitale symptomen/KOgeschiedenis van middelenmisbruik13-40 jaarprogressief ontstaan (weken,maanden)continue kliniekverstrooidwakker en alertauditieve hallucinatiespsychiatrische voorgeschiedenisvlak affectnormale parameters/KOgeen abusus van middelenEmembolu & Zun, 2010 naar Williams & Shepherd, 2000Emembolu & Zun, 2010 naar Williams & Shepherd, 2000
  25. 25. Zun, 2005Het is onmogelijk elke patiënt volledig uit te werkenvoor elke mogelijke somatische aandoening vooraleerte verwijzen naar de dienst psychiatrie
  26. 26. medische klaring?niemand kan medisch worden geklaardwel dienen medische urgenties te worden uitgeslotenUpfold J, Emergency Psychiatry, 2001
  27. 27. triage verpleegkundige
  28. 28. wat vraagt triageVPK?1. voorgeschiedenis van significante medischeaandoening?2. nu enig medisch probleem?3. recent misbruik drugs/alcohol/medicijnen?4. voorgeschiedenis van gelijkaardigpsychiatrisch ziektebeeld?Upfold, 2001
  29. 29. wat observeert triageVPK?5. slaperig? bewustzijnsdaling? desoriëntatie?6. geïntoxiceerd?7. ziek? ondervoeding? onverzorgd? enigeobservatie die medisch probleem doetvermoeden?Upfold, 2001
  30. 30. wat doet triageVPK?vitale parametersUpfold, 2001
  31. 31. besluitvorming• positief antwoord op 1 vraag (1-3)• geen gelijkaardig psychiatrisch ziektebeeldin de voorgeschiedenis• abnormale vitale parameters• 1 positieve observatie (5-7)➡ triage naar onderzoekskamer voormedisch assessmentUpfold, 2001
  32. 32. besluitvorming• snelheid medisch assessment afhankelijkvan medisch en psychiatrisch risico• inhoud assessment: anamnese, KO• aanvullend assessment: labo en andere opindicatieUpfold, 2001
  33. 33. besluitvorming• negatieve antwoorden op vragen 1-3• jonger dan 40 of gelijkaardig psychiatrischziektebeeld in de voorgeschiedenis• normale vitale parameters• normale observaties (5-7)➡ triage naar gespreksruimte voorpsychiatrisch assessmentUpfold, 2001
  34. 34. besluitvorming• psychiatrisch assessment zonder medischassessment door spoedartsUpfold, 2001
  35. 35. opmerkingen• SO triageVPK opleiding in medisch enpsychiatrisch assessment• na triage naar onderzoekskamer ofgesprekskamer• op elk ogenblik terugverwijzing mogelijk• beide teams dienen elkaars werkwijze terespecteren en open te staan voor deverschillende werkwijzenUpfold, 2001
  36. 36. voordelen• medisch laag risico patiënten vlug verwijzenvanuit triage naar crisis: geen verergeringsymptomen door wachten• mogelijks medisch risico patiëntenopnemen in een onderzoekskamer en nietin een gespreksruimte: medisch onderzoekis completer• opgeleide spoedVPK zorgt voor eendeskundig assessment en beperkingonderzoeken Upfold, 2001
  37. 37. routinelabo• pbo• creatinine• elektrolyten• glucose• leverenzymes• TSH• vit B12 en FZRiba & Ravindranath, 2010
  38. 38. suïcidaliteit
  39. 39. Life-timeprevalenties van suïcidaliteit van de volwassen Nederlandse en Vlaamsebevolking(Van Heeringen, 2006)Life-timeprevalenties van suïcidaliteit van de volwassen Nederlandse en Vlaamsebevolking(Van Heeringen, 2006)Life-timeprevalenties van suïcidaliteit van de volwassen Nederlandse en Vlaamsebevolking(Van Heeringen, 2006)Nederland (%) Vlaanderen (%)Doodsgedachten 35 -Suïcidegedachten 11 8Suïcideplan - 3Suïcidepoging 3 3
  40. 40. suïcidepogingVlaanderen 2009• 10.300 geregistreerde via spoedopname• 165 per 100.000 inwoners• 28 per dag• 53,5% poging in voorgeschiedenis• 45,8% poging minder dan 1 jaar geleden• 9,8% 4 pogingen of meerIPEO, 2009
  41. 41. Suïcidaal procesSuïcidaleTendensTijdSignaalPogingSuïcideNiet observeerbaarObserveerbaar
  42. 42. basisvragen suïcidaliteitVoorgeschiedenis 1) Heeft u in het verleden een zelfmoordpoging ondernomen?Hopeloosheid2) Had u ooit het idee dat uw leven niet de moeite waard meerwas?3)Voelt u zich hopeloos?Suïcidegedachten4) Denkt u er soms aan dat u beter dood zou zijn?5) Heeft u de laatste tijd gedachten gehad een einde aan uwleven te maken?Suïcideplannen6) Heeft u er over nagedacht hoe u uzelf wilt verwonden ofbeschadigen? Welke methode zou u dan gebruiken?Voorbereiding 7) Heeft u al voorbereidingen getroffen?Controleerbaarheid 8)Voelt u zich op dit moment veilig?
  43. 43. risiconiveau suïcidaliteitSNIV 0 geen risico geen suïcidegedachtenSNIV 1 licht risico af en toe vluchtige suïcidegedachtengeen suïcideplannenSNIV 2 matig risicopermanent duidelijk aanwezigesuïcidegedachtengeen suïcideplannenSNIV 3 ernstig risico suïcideplannenSNIV 4 zeer ernstig risico suïcideplannen en voorbereidingof suïcidepoging
  44. 44. OPVANG SUÏCIDEPOGERS OP SPOEDOPNAME- Zorg voor lichamelijke letsels- Identificatie hoog risico patiënten- Organisatie goede psychiatrische opvang-Veilige plaats- Goede anamnese
  45. 45. ANAMNESE SUÏCIDEPOGERS OP SPOEDOPNAMEHOUDING- Niet beoordelen/veroordelend- Meelevend- Open-Voorzichtig bereidvaardigANAMNESE- Sociodemografische risicofactoren- Stressoren- Depressie/alcohol- Suïcidevragen
  46. 46. Aanpassingsstoornissen
  47. 47. Kenmerkenaanpassingsstoornissen• Emotionele en gedragsproblemen• Reactie op herkenbare stress factor• Centraal kenmerk: patiënt verliest greep opsituatie• 60 à 70% van de psychiatrische problemenin de eerste lijn• Herstel is proces van controleKlink & Terluin, 2010
  48. 48. Classificatie• Met depressieve stemming• Met angst• Met gemengde angst en depressieve stemming• Met een stoornis in het gedrag• Met een gemengde stoornis van emoties en gedrag
  49. 49. Emotionele symptomen bijaanpassingsstoornissen• Depressieve symptomen• Concentratieproblemen• Demoralisatie• Gedeprimeerdheid• Gevoel van onmacht• Labiel effect• Lusteloosheid, moeheid
  50. 50. Emotionele symptomen bijaanpassingsstoornissen• Angstsymptomen• Gespannenheid• Onrustig slapen• Piekeren• Prikkelbaarheid
  51. 51. Drie fasen waarin controleherstel plaats vindt na een stressor(Klink & Terluin, 2010)Drie fasen waarin controleherstel plaats vindt na een stressor(Klink & Terluin, 2010)Drie fasen waarin controleherstel plaats vindt na een stressor(Klink & Terluin, 2010)Drie fasen waarin controleherstel plaats vindt na een stressor(Klink & Terluin, 2010)Rangorde Naam Omschrijving DuurI CrisisfaseGevoel greep op functionerenkwijt te zijn/ontreddering1-3 wekenIIProbleem- enoplossingsfaseOriëntatie op problemen enoplossingenTot ongeveer 6wekenIII ToepassingsfaseFase waarin oplossingenworden toegepast en herstelvan functionerenTot ongeveer 9-12weken
  52. 52. alcohol
  53. 53. in 2009 dronk Belg gemiddeld 8,1 liter pure alcohol= 81 liter bier, 25 liter wijn en 3,4 liter sterke drank
  54. 54. standaardglasaltijd dezelfde hoeveelheid alcohol onafhankelijk van degrootte van het glas en de hoeveelheid alcoholin Europa = standaardglas = 10g pure alcohol= 12,7 ml pure alcohol
  55. 55. aantal gram pure alcohol =volume in ml x %alcoholvolume x 0,789*100* 1 ml alcohol bevat 0,789 alcohol
  56. 56. aantal gram pure alcohol =250 ml x 5% x 0,789*100= 9,863 g* 1 ml alcohol bevat 0,789 alcohol
  57. 57. aantal gram pure alcohol =250 ml x 8% x 0,789*100= 15,78 g* 1 ml alcohol bevat 0,789 alcohol
  58. 58. aantal gram pure alcohol =750 ml x 12,5% x 0,789*100= 73,969 g* 1 ml alcohol bevat 0,789 alcoholstandaardglas wijn 100 mlgemiddeld geschonken glas wijn 130 ml
  59. 59. niet meer dan 21standaardglazen per weeknooit meer dan 5standaardglazen per keer2 alcoholvrije dagen perweekniet meer dan 14standaardglazen per weeknooit meer dan 3standaardglazen per keer2 alcoholvrije dagen perweek47% drinkt niet of bijna niet46,6% drinkt 1 - 14 glazen4,5% drinkt 15 - 28 glazen1,6% drinkt problematisch29% drinkt niet of bijna niet61,3% drinkt 1 - 14 glazen6,8% drinkt 15 - 28 glazen2,9% drinkt problematisch
  60. 60. geen alcohol onder de 16 jaargeen sterke drank onder de 18 jaartussen 16 en 18 jaarniet meer dan 2 standaardglazen per keerniet meer dan 2 dagen per weekgeen wekelijkse gewoonte
  61. 61. Niet problematisch gebruikProblematischgebruik
  62. 62. Hoeveel mensen hebben eenalcoholprobleem?• 23 miljoen Europeanen (5% mannen en 1%vrouwen)• 5% van de Belgen drinkt meer dan gezondis• gezondheidsenquête 2008 inVlaanderen:10% problematisch drinken
  63. 63. screening CAGE• CUT DOWN heeft u ooit het gevoel gehad temoeten minderen met drinken?• ANNOYED raakt u ooit wel eens geïrriteerddoor opmerkingen over uw alcoholgebruik?• GUILTY heeft u zich ooit schuldig gevoeld overuw drinkgedrag?• EYE OPENER heeft u vaak alcohol nodig om ‘smorgens op gang te komen?
  64. 64. VerklaringsmodelNorman Zinberg (1984)•Mens: persoonlijkheids- en biogenetischefactoren•Middel: producteigenschappen•Milieu: cultuur, omgeving,...
  65. 65. MMM-model• Omgevings- of contextuele factoren:wetten, regels, beschikbaarheid en media• Interpersoonlijke factoren:gedrag van rolmodellen, sociale interactiesen rollen• Psychosociale factoren:attitudes, vervreemding, persoonlijkheid• Biologische- en genetische factoren:kwetsbaarheid
  66. 66. misbruik (DSM-IV-TR)• onaangepast gebruik met beperking• één of meer van volgende criteria• in belangrijke mate niet meer voldoende aanverplichtingen• herhaaldelijk gebruik in gevaarlijke situaties• herhaaldelijk problemen met justitie• voortdurend gebruik ondanks schade
  67. 67. afhankelijkheid (dsm-IV-TR)• onaangepast gebruik met beperking• drie of meer van volgende criteria• tolerantie• onthouding• grotere hoeveelheden/langer drinken• aanhoudende wens/niet succesvolle pogingen om te minderen of stoppen• veel tijd bezig met product• activiteiten verminderd of stop gezet door gebruik middel• ondanks lichamelijke en geestelijke schade blijvend gebruik
  68. 68. Effecten van alcohol• de fysieke eigenschappen van de drinker• de gemoedstoestand• de verwachtingen die de gelegenheid met zichmeebrengt• de intentie waarmee gedronken wordt• de plaats of omgeving waar gedronken wordt -!Hetgezelschap of het gebrek hieraan• het gedrag van diegenen in de omgeving van dedrinker• het moment van de dag
  69. 69. BAC mg/100ml fysieke en mentale effecten30 remmingen verdwijnen, lichte euforie50afname van vaardigheden enbeoordelingsvermogen80afname van motoriekrisico op ongevallen verdubbelt100 praatziek, triomfantelijk, agressief160 risico op ongevallen vertienvoudigt200 mompelen, wankelen400 coma , dood
  70. 70. detoxificatie
  71. 71. risico taxatie• hoeveelheid alcohol• duur van het gebruik• frequentie• gebruikgedrag• andere middelen• tekenen van ontwenning• lichamelijke conditie• mentale conditie• voorgeschiedenis
  72. 72. valiumoplaad (1)
  73. 73. valiumoplaad (2)
  74. 74. delier
  75. 75. Delirium is not a normal manifestation of aging and,often, is the only sign of a serious underlying medicalEmergency Departement Management of Delirium in the ElderlyWest J Emerg Med. 2012;13(2):194-201
  76. 76. cijfers• 10% tot 30% van de bejaarden (65+) meldtzich aan op spoedopname met een delirium• diagnose wordt gesteld bij 24% tot 35%• 12 maanden mortaliteit van 10% tot 26%
  77. 77. definitie• verstoring van het bewustzijn en cognitieveveranderingen die zich ontwikkelen opkorte termijn• hyperactief - hypoactief - mengvorm
  78. 78. diagnose• Er is waarschijnlijk sprake van een delirium:- als de patiënt cognitieve stoornissen of hallucinaties heeft.- als deze stoornissen in korte tijd ontstaan zijn (uren, dagen)- als de patiënt wisselend adequaat is (raadpleeg hetverpleegkundig dossier)
  79. 79. diagnose• In de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders 4th Edition Text Revision(DSM-IV-TR) van de American Psychiatric Association worden de volgende diagnostischecriteria gegeven voor het delirium:A. Bewustzijnsstoornis (dat wil zeggen verminderde helderheid van het besef van de omgeving)met verminderd vermogen om de aandacht te concentreren, vast te houden of te verplaatsen.B. Een verandering in de cognitieve functies (zoals geheugenstoornis, desoriëntatie, taalstoornis)of de ontwikkeling van een waarnemingsstoornis die niet eerder is toe te schrijven aan een reedsaanwezige, vastgestelde of zich ontwikkelende dementie.C. De stoornis ontwikkelt zich in korte tijd (meestal uren tot dagen) en neigt ertoe in het verloopvan de dag te fluctueren.D. Er zijn aanwijzingen vanuit de anamnese, lichamelijk onderzoek of laboratoriumuitslagen datde stoornis veroorzaakt is door de directe fysiologische consequenties van een somatischeaandoening.
  80. 80. ETIOLOGIE“ I WATCH DEATH”
  81. 81. potential causes differential diagnosisInfectious sepsis, encephalitis, meningitis, syphillis, CNS abcessWithdrawal alcohol, barbiturates, sedativa-hypnoticsAcute metabolic acidosis, electrolyte disturbance, hepatic/renal failure, otherTrauma head, burnsCNS diseasehemorrhage, cerebrovascular accident, vasculitis, seizures,tumorHypoxia acute hypoxia, chronic lung disease, hypotensionDeficiencies vitamine B12, hypovitaminosis, niacin, thiamineEnvironmentalhypo/hyperthermie, endocrinopathies, diabetes, adrenal,thyroidAcute vascularhypertensive emergency, subarachnoid hemorrhage, sagittalvein trombosisToxins/drugsmedications, street drugs, alcohols, pesticides, industrialpoisons, carbon monoxide, etcHeavy metals lead, mercury
  82. 82. Onderzoek enbehandelingdeliriumsupportiefhydratatievermijden vrijheidsbeperkingmobilisatiebeperken van lawaaiROTgeruststellingzetelmedicatieanamneseklinisch onderzoekvitale parametersbasis labo (PBO, glu,elektrolyten, creatinine,ureum, calcium,urineonderzoek) enEKG
  83. 83. Onderzoek en behandelingsupportiefhydratatievermijden vrijheidsbeperkingmobilisatiebeperken van lawaaiROTgeruststellingzetelinterfereert gedrag metveiligheid en zorg ?lage dosis neurolepticumlage dosis kortwerkendbenzodiazepineverder evaluatie enbehandelingneenja
  84. 84. medicatie• haloperidol 0,5 tot 1 mg• lorazepam• alternatief: risperidone 0,25 tot 0,5 mg(olanzapine)• cave: morphine bij pijnbestrijding, geendiazepam tenzij bij ontwenning van alcoholof benzodiazepines
  85. 85. Geweld en veiligheid
  86. 86. Definitie van agressie!  Agressie is geen éénduidig concept, maarcontinuüm van verbale over fysieke agressietot verkrachting en moord!  Hier: “Agressie bestaat uit al dan niet bewustegedragingen van een persoon die een anderepersoon kunnen benadelen zonder dat deandere persoon daarmee instemt.”
  87. 87. Indicatoren!  Studie: agitatie, abnormaal activiteitenniveau,dreigende gebaren, geïntoxiceerde presentatie,luid praten MAAR weinig specifiek!  Beste predicator: geweld in devoorgeschiedenis
  88. 88. Preventieve pijler van het protocol!  Escalatie van een dreigende situatie voorkomen!  Verbale en niet-verbale communicatie!  Gewelddadige patiënt is in de eerste plaats angstig enhulpeloos!  Hulpverlener moet signaal geven van bereidheid tothulp en ondersteuning en begrip tonen voor de vraagen de emoties van de patiënt*
  89. 89. Zes stappen!  1. Interpretatie als vraag tot contactname!  2. Kordate houding en luisterbereidheid (45°,oogcontact, vluchtweg!)!  3. Gedrag benoemen, kwaadheid benoemen!  4. Zonder agressie, rustige verstandhouding!  5. Luisteren naar problemen, oplossingenaangereikt door pt en afspraken maken!  6. Zelfcontrole OF als arts tijdelijk de controleovernemen*
  90. 90. Managementspijler van hetprotocol!  Bij daadwerkelijke agressieve uitbarsting!  Overschakelen van en naar preventieve pijlerkan*
  91. 91. Acht stappen!  1. benadering van de patiënt met minstens vijfpersonen (stappen benoemen)!  2. sedatieve medicatie of isolatie voorstellen,zoniet controle overnemen!  3. fixatie van de patiënt organiseren als verderverblijf in het ziekenhuis noodzakelijk is!  4. effectieve fixatie (zonodig met politie)*
  92. 92. Acht stappen (vervolg)!  5. sedatieve medicatie (snelwerkendebenzodiazepines of neuroleptica)!  6. noodzakelijke onderzoeken!  7. vitale parameters volgen en neurovasculairecompressie door binders uitsluiten +beleidsvoorstel aan de patiënt!  8. transfer naar afdeling*
  93. 93. vrijheidsbeperkendemaatregelen
  94. 94. taxonomie• Vrijheidsberoving• Juridisch statuut - wettelijk kader• De gedwongen opname (wet 26 juni1990)
  95. 95. taxonomie• Vrijheidsbeperking• Geen wettelijk kader (beperkt wettelijk kader)• Beschermingsmaatregel: met de wil van de patiënten/of toestemming gegeven• Dwangmaatregel: tegen de wil van de patiënt en/of patiënt geen toestemming gegeven• Wilsonbekwaam of wil niet kunnen uitdrukken:• Posthoc• Vertegenwoordiger
  96. 96. Vormen van vrijheids-beperkend maatregelen• Directe• Afzonderen• Fixeren• Medicatie• Voeding/vocht• Separeren• Time-out• Indirecte• Basisbehoeftenworden ingehoudenof gewijzigd (bv.kleurcode alsuitgangsregeling)
  97. 97. wet van 26 juni 1990• De bescherming van de persoon van degeesteszieke• Juridisch statuut (vrijheidsberoving)• Drie voorwaarden• Geen alternatieve behandeling mogelijk• Geestesziek
  98. 98. Uitvoeringsbesluiten18 juli 1991• Op de Wet van 26 juni 1990• Isolatie- en observatiekamer: dezedwangmaatregel in register met vermeldingduur, aard en medische indicatie• Verpleegkundig intensief en regelmatigtoezicht
  99. 99. KB 18 juni 1990 (13 juli2006)• Maatregelen ter voorkoming van lichamelijkeletsels: fixatiemiddelen, isolatie, beveiliging, toezicht• B1-handelingen/verstrekkingen = geen voorschriftvan arts nodig• VPK autonoom en hierdoor verantwoordelijk• Uitzonderingsmaatregel• Verhogen toezicht• Alle genomen maatregelen noteren in
  100. 100. omzendbrief Weckx24 oktober 1990• Dwangmaatregel: iedere maatregel gerichtop de afzondering van een reedsopgenomen patiënt waardoor diensbewegingsvrijheid wordt beperkt• Noden medisch verzoenen met essentiëlerechten patiënt• Verantwoordelijkheid en uitvoering isgedeeld
  101. 101. omzendbrief Weckx24 oktober 1990• Registratie• Naam, leeftijd, geslacht, opnamedatum, nummer van afzondering (jaar)• Datum en uur ingang en opheffing maatregel• Naam en handtekening verantwoordelijk geneesheer• Naam en handtekening verantwoordelijk verpleegkundige• Reden en indicatie (noodmaatregel)• Eventuele medicatie• Follow-up gegevens
  102. 102. u.n. verklaring 46/1191991• Vrijheidsbeperking volgens vastgelegdeprocedure• Gevaarscriterium is belangrijkste reden

×