Хур тунадас ба түүнийхувиарлалт
Агаараас газардээр бууж байгааусны бvх тєрлийн     тєлєвийг хур    тунадас гэнэ
усны эргэлтийнявцаар буцаж хуртунадас болон бууна.
Нэг жилийн туршид дэлхийдээр 1 метр зузаан усандавхарга бороо, цас байдлаарбууж байдаг гэж тооцоолжээ.
Агаарт тунадас vvсэх vйл явц ньчийглэг агаар єгсєх хєдєлгєєндорсноор адиабатаар хєрччийгээр ханасан байдалд хvрэнконденсац...
Єєрєєр хэлбэл газрынгадаргад ууршилгvйгээр  хvрч чадах хангалттай      хэмжээнд хvртлээ томорсон байх хэрэгтэй            ...
Сублимацлагдан- хатуу төлвөөс      шууд хийн төлөвт шилжихийг сублимац буюу нэрэх үзэгдэл гэнэ.     Адиабатаар агаарын төл...
Тунадас нь доорх замаар vvснэ.                     Хvйтэн агаар нь                                                        ...
Бороо, цас, мєндєр, туйлаадас     зэрэг нь vvлнээс унадаг                     тунадаст             хамаарагдах бол        ...
Хур тунадаснытөрлийг схемээр    үзүүлнэ үү ?
Хур тунадасыг                 газрын гадарга дээрvvлнээс унадаг      vvсдэг тунадас
Vvлнээс унадаг   .тунадасны тєрлvvдийг      авч vзвэл:
Бороо: Янз бvрийн хэмжээний усандуслаас бvрдэх ба ихэвчлэн борооны давхраатvvлнээс орох боловч бага хэмжээний борооєндрийн...
Газрын гадарга дээр   vvсдэг тунадасны            тєрлvvд:
Шvvдэр. Дулааны улиралд агаарын доод давхаргаманангvй vед vvсдэг жижиг усан дуслууд бєгєєд агаарт чийгихэдсэнээс болж vvсд...
Дэлхийн гадаргад жил бүр 520мянган км куб агаарын хур тунадасорно. Үүний 79% нь далай тэнгисдээр, бусад 21% нь хуурай газа...
Дэлхийн гадарга дээр жилд унахтунадасны бараг тэн хагас нь зөвхөнхойд ба өмнөд өргөргийн 20°-ынхоорондох нутгуудад унадаг....
Жилд унах тунадасны дундаж хэмжээ                       (мм-ээр) Өргөрөг      Хойд       Өмнөд   0-10       1677        18...
Дэлхийн газрын гадаргынхамгийн их бага тунадасунадаг газруудыг газрын    зурагт заана уу!
Тунадас орох орохгүй байх нөхцөл                      Тунадас орохгүй байхТунадас орох нөхцөл                             ...
Дэлхийн тунадас хамгийн   Дэлхийн тунадас хамгийн    их ордог газрууд          бага унадаг газарХавайн арлууд-11684 мм Ата...
Орсон хур тунадасыг тунадасхэмжигч багажаар хэмждэг байна.
Дээрх хүснэгтээс үзвэлдэлхийн газар орон бүрд ороххур тунадасны хэмжээ янз бүр байдаг учраас хур тунадасны   бүс хуваадаг ...
Хур тунадасны бүсүүдийг хүснэгтээр              үзүүлбэл:   Хур          Хуртунадасны   тунадасны       Бүсийн онцлог шинж...
Өмнөх хичээлийнмэдлэгээ багцлан хэд    хэдэн дэд бүлэг болгон хуваана уу?
1.Хур тунадас гэж юу вэ?2.Хур тунадас түүний хэлбэрүүд3.Хур тунадас хувиарлалт түүнд нөлөөлөх хүчин зүйлүүд4.Хур тунадасны...
хур тунадас 3
хур тунадас 3
хур тунадас 3
хур тунадас 3
хур тунадас 3
хур тунадас 3
хур тунадас 3
хур тунадас 3
хур тунадас 3
хур тунадас 3
хур тунадас 3
хур тунадас 3
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

хур тунадас 3

2,163

Published on

Published in: Education
0 Comments
5 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
2,163
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
5
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

хур тунадас 3

  1. 1. Хур тунадас ба түүнийхувиарлалт
  2. 2. Агаараас газардээр бууж байгааусны бvх тєрлийн тєлєвийг хур тунадас гэнэ
  3. 3. усны эргэлтийнявцаар буцаж хуртунадас болон бууна.
  4. 4. Нэг жилийн туршид дэлхийдээр 1 метр зузаан усандавхарга бороо, цас байдлаарбууж байдаг гэж тооцоолжээ.
  5. 5. Агаарт тунадас vvсэх vйл явц ньчийглэг агаар єгсєх хєдєлгєєндорсноор адиабатаар хєрччийгээр ханасан байдалд хvрэнконденсацид орж, цаашид усандуслууд нь сублимацлагдантоморсоор жингээ даахгvйхэмжээнд хvрч хvндийн хvчээртунадас болон унадаг.
  6. 6. Єєрєєр хэлбэл газрынгадаргад ууршилгvйгээр хvрч чадах хангалттай хэмжээнд хvртлээ томорсон байх хэрэгтэй юм.
  7. 7. Сублимацлагдан- хатуу төлвөөс шууд хийн төлөвт шилжихийг сублимац буюу нэрэх үзэгдэл гэнэ. Адиабатаар агаарын төлөвбайдлын 2 шинж чанарын хамааралын муруйКонденсацид-усны уурынөтгөрөл
  8. 8. Тунадас нь доорх замаар vvснэ. Хvйтэн агаар нь єндєр уулархаг газар Халсан агаар хvнд учир дулаан тунадас унахад их дээш хєєрєх vед агаарын доогуур нєлєє vзvvлж байдаг ба температур нь шургаж ингэснээр дулаан vvнийг уулзvйн буурсаар шvvдэр дулаан агаар дээш агаарын тунадас гэж нэрлэдэг цэгтээ хvрэхэд єргєгдєн массын зvг байна. Єєрєєрvvл vvсэж тунадас конденсаци хvйтэн агаар хэлбэл, агаар уулын орох нєхцєл явагдан vvл vvсэж шилжин нvvх хажууг даган дээш бvрдэнэ. Vvнийг тунадас орно. vед vvснэ. хєєрч єргєгдснєєс хєрч конденсацийн Ингэж vvсэж конденсацлагдан тунадас гэж байгаа тунадасыг тунадас vvсгэх vйл явц нэрлэдэг. фронтын тунадас юм. гэдэг.
  9. 9. Бороо, цас, мєндєр, туйлаадас зэрэг нь vvлнээс унадаг тунадаст хамаарагдах бол шvvдэр, хяруу, цан зэрэг нь газрын гадарга дээр vvсдэг байна
  10. 10. Хур тунадаснытөрлийг схемээр үзүүлнэ үү ?
  11. 11. Хур тунадасыг газрын гадарга дээрvvлнээс унадаг vvсдэг тунадас
  12. 12. Vvлнээс унадаг .тунадасны тєрлvvдийг авч vзвэл:
  13. 13. Бороо: Янз бvрийн хэмжээний усандуслаас бvрдэх ба ихэвчлэн борооны давхраатvvлнээс орох боловч бага хэмжээний борооєндрийн давхраат, давхраат бєєн vvлнээс оржболно. Аадар бороо: Шиврээ бороо: Цас: Цасан талстуудаас бvрдэх бєгєєдборооны давхраат vvлнээс болон єндрийндавхраат, давхраат бєєн, давхраат vvлнээсордог тунадас. Нойтон цас: Цасан туйлаадас:Цасан шамрага: Мєсєн туйлаадас: Мєндєр: маш тунгалаг бєєрєнхиймєсєн ширхэгтэй.
  14. 14. Газрын гадарга дээр vvсдэг тунадасны тєрлvvд:
  15. 15. Шvvдэр. Дулааны улиралд агаарын доод давхаргаманангvй vед vvсдэг жижиг усан дуслууд бєгєєд агаарт чийгихэдсэнээс болж vvсдэг.Хяруу: Температур буурсанаас болж vvсдэг мєсєн талстуудбєгєєд чийг ихэдсэнээс болж vvсдэггvй онцлогтой. Цан: Шvvдэртэй адил замаар vvсэх боловчхасах температуртай болсон vед vvснэ. Ингэхдээ ямар нэгэнгадарга дээр (тухайлбал, цонхны шил) vvснэ. Мєстлєг: Хvйтэн vед бороо, шиврээбороо, манангийн хэт хєрсєн дуслууд хvйтэн гадаргад унанхєлдснєєс vvссэн мєсєн бvрхvvл. Голдуу 0-30С хvйтэнбайхад vvснэ. Сагсарга: Модны мєчир, шонгийн тємєр утсандээр vvсдэг цантай тєстэй сэгсгэр цагаан талстыг хэлнэ.
  16. 16. Дэлхийн гадаргад жил бүр 520мянган км куб агаарын хур тунадасорно. Үүний 79% нь далай тэнгисдээр, бусад 21% нь хуурай газарбуудаг байна.Гэвч энэ нь дэлхийн газар янз бүрийннутгуудад харилцан адилгүй. Заримгазар маш их тунадас унадаг байхадзарим газар хэдэн арван жилээрхуурай байх ч явдал бий.
  17. 17. Дэлхийн гадарга дээр жилд унахтунадасны бараг тэн хагас нь зөвхөнхойд ба өмнөд өргөргийн 20°-ынхоорондох нутгуудад унадаг. Гэтэлнарны цацрагийг бага авдаг хоѐртуйлын бүслүүрт жилийн тунадасныдөнгөж 4 хувь нь ноогддог байна.Экваторын бүслүүрт жилийнтунадасны дундаж хэмжээ 2000 ммбайхад туйлын орнуудад 200 мм юм.
  18. 18. Жилд унах тунадасны дундаж хэмжээ (мм-ээр) Өргөрөг Хойд Өмнөд 0-10 1677 1872 10-20 763 1110 20-30 513 607 30-40 501 564 40-50 561 868 50-60 510 976 60-70 340 100 70-80 194 10
  19. 19. Дэлхийн газрын гадаргынхамгийн их бага тунадасунадаг газруудыг газрын зурагт заана уу!
  20. 20. Тунадас орох орохгүй байх нөхцөл Тунадас орохгүй байхТунадас орох нөхцөл нөхцөлАгаар мандалд явагдах Антициклон үүсэх дулааны конвекцАгаарын фронт үүсэх Агаар уруудах явдал хөдөлгөөнд орохУулын хажуугаар агаар Уулын хажууг даган өгсөх агаар уруудах
  21. 21. Дэлхийн тунадас хамгийн Дэлхийн тунадас хамгийн их ордог газрууд бага унадаг газарХавайн арлууд-11684 мм Атакамын цөл-0.8 ммГималайн Черрапунжи Вади Хальфа (Судан) тосгон 11633 мм 2.5 мм Камеруны уулсын Аден-43.9 мм хажуу-10284 мм Мулка-(Австрали) 102.9Колумбын Анд-8992 мм м
  22. 22. Орсон хур тунадасыг тунадасхэмжигч багажаар хэмждэг байна.
  23. 23. Дээрх хүснэгтээс үзвэлдэлхийн газар орон бүрд ороххур тунадасны хэмжээ янз бүр байдаг учраас хур тунадасны бүс хуваадаг байна . Үүнд:
  24. 24. Хур тунадасны бүсүүдийг хүснэгтээр үзүүлбэл: Хур Хуртунадасны тунадасны Бүсийн онцлог шинж бүсүүд хэмжээЭкваторын 1000-3000мм Экватор орчмын нутгаар Х алуун 200м хүрэхгүй Х.Ө-20-32 , ӨӨ-20-32 орших шахам Сахар ,Калахар , Австралын цөлүүд Сэрүүн 500-900мм Сэрүүн бүсийн нутаг Туйлын 100-250мм Х.Ө-60 , ӨӨ-60 цаашхи нутаг
  25. 25. Өмнөх хичээлийнмэдлэгээ багцлан хэд хэдэн дэд бүлэг болгон хуваана уу?
  26. 26. 1.Хур тунадас гэж юу вэ?2.Хур тунадас түүний хэлбэрүүд3.Хур тунадас хувиарлалт түүнд нөлөөлөх хүчин зүйлүүд4.Хур тунадасны аж ахуй хүнд үзүүлэх нөлөө ач холбогдол

×