Dominique Henry, "Przemierzać, obserwować, czytać", Przestrzenie komunikatu

itinérance dominique henry dominique henry przemierzać, obserwować, czytać refleksje nomadyczne Za oknem salonu czy za szybą pociągu, w cza- dziedzinę życia, są odbiciem naszego związku ze Co to znaczy: czytać pejzaż? Jak zabrać się sie miejskich włóczęg czy wiejskich spacerów – pej- światem. Utrwalają nasze sposoby gospodaro- do tej lektury? Czym taka praktyka może nas wzbo- zaże są wszechobecne w całym naszym środowisku wania przestrzenią, budowania domów, mostów, gacić? W jaki sposób pejzaż pozwala połączyć wizualnym. Tworzą materialny i symboliczny wszech- dróg, produkowania żywności i bogacenia się w jednej, globalnej wizji rozmaite dziedziny wiedzy, świat, w którym rozwija się działalność człowieka. oraz negocjowania naszych wymagań z naturą... oddzielone od siebie sztywnymi, dyscyplinarnymi Oazy wrażliwości, wektory snów... pejzaże sławią Pejzaże to odbicia i ślady pozostawione przez podziałami? takie pojęcia, jak jakość życia czy też pełnia istnienia wspólnotę ludzi w naturze – można je porównać – pojęcia, do których nasi współcześni okazują się do nieustannie przepisywanego manuskryptu. Ma- Bita droga prowadzi na łąkę. Wznosi się, biegnie coraz bardziej przywiązani. nuskryptu, w którym zapisane są długie rozdziały po stoku. Za ogrodzeniem elektrycznym ukazuje się Współczesne społeczeństwa informacji i ko- o narodzinach świata, bogate akapity ilustrujące pole zieleni, malowane i pachnące mnogością kwiatów. munikacji wizualnej zwracają szczególną uwagę życie roślin i zwierząt oraz całe strony przedsta- Łagodne i słodkie fluidy otaczają mnie jak mydlana na pejzaże: zachwycające panoramy, rajskie wiające koleje ludzkiego losu. Jak księga otwarta bańka. Moje kroki zagłębiają się w miękkość traw. Do- scenerie na krańcach świata, obrazy natury ujaw- na powierzchni ziemi, pejzaż podsuwa obserwato- biega mnie meczenie: czy jestem w królestwie kóz? niają się wszędzie, są w każdym miejscu. Jednak rowi wybrane opowieści. Te ostatnie wołają o lekturę Przy zakręcie dolinki kilka wysokich drzew danie można ich redukować wyłącznie do poziomu – o rozkodowanie, interpretację i próbę zrozumienia rowuje mi swój cień; świeżość i zapach. Zbliżam się, dekoracji, tła czy scenografii. Stanowią one ważną tego, o czym opowiadają nam pejzaże. liczę kroki, zagłębiam się w ów obszar między lasem 8

a łąką. Powoli odkrywam jego bogactwa, jego subtel- ności. Kolory, zapachy, wrażenia jednoczą się z moim spojrzeniem i odciskają we mnie ślad. Ujmuję pejzaż we wszystkich jego wymiarach; a raczej, powinienem rzec, pejzaż mnie ujmuje, sączy się we mnie, wnika w samo serce mej istności i jedna sobie moją wrażliwość. Po przybyciu na przeciwległe zbocze ukazuje mi się widok dający perspektywę na dolinę; mierzę jej oddalenie. Przerwa: chwila obserwacji. Moje spojrzenie śledzi zbocze góry i odtwarza przebytą trasę. Odnajduję linię ścieżki, umiejscowie- nie ogrodzenia. Spostrzegam brunatne kozy, plamy cienia drzew i szatę lasów okrywającą szczyty. Raz jeszcze przeżywam w sobie emocje, jakich doświadczyłem w drodze. Zapamiętane obrazy, uchwycone tu czy tam, nagromadzone na chybił trafił, składają się powoli w większą całość. itinérance dominique henry ... pejzaże Zabieram się za rysunek. To przedstawie- nie, ani realne, ani całkowicie wierne, będzie interpretacją mojego odczucia pejzażu – pejzażu zrodzonego z tegoż odczucia. Czyż Alfons de Lamartine nie stwierdził, że uczucie jest jedynie echem wrażeń? wszystkie ilustracje. w artykule: dominique henry Przeżycie pejzażu – doświadczenie świata Czytać pejzaż to przede wszystkim – przeżyć pejzaż, doświadczyć go, odczuć jego materialność wszystkimi zmysłami. Zanurzenie się weń, pod- danie ciała wszelkiego rodzaju impulsom stwarza wstępne warunki zrozumienia pejzażu. Konfron- tacja z rzeczywistością czyni zwykle percepcję bardziej aktywną. 9

są rozmieszczone w połowie stoków, pomiędzy zabudową wiejską a obszarami leśnymi. Stwier- dzam przy okazji, że te ostatnie nie utrzymują się w określonych granicach, pewne ich części schodzą po zboczu niżej i są poprzetykane polankami. Czytanie pejzażu polega także na przywoły- waniu różnych zasobów wiedzy z dziedziny nauk ścisłych, historii, socjologii czy ekonomii, i na takim ich połączeniu i zestawieniu, aby wniosły sens i pozwoliły zrozumieć oglądane formy pejzażu. Po- Gdybym przed chwilą udał się bezpośrednio trzebne informacje zbiera się, wertując publikacje, do punktu widokowego, czy rozróżniłbym statystyki, analizy kartograficzne... Można je także z równą precyzją wszystkie elementy formujące uzyskać w rozmowach z mieszkańcami danej oko- pejzaż? Czy dostrzegłbym obecność ogrodze- licy: z działaczami politycznymi, jak np. burmistrz nia, gdybym nie musiał przez nie przejść? Czy czy wójt, lub z najważniejszymi aktorami wiejskiego zauważyłbym stado kóz, gdybym uprzednio pejzażu – z rolnikami. nie usłyszał ich meczenia? A samotne drzewa na łąkach – czy ukazałyby mi się z taką wyra- Pejzaż tej doliny na pierwszy rzut oka zdaje zistością, gdybym, wślizgując się pod nie, nie się niezmienny, ale w rzeczywistości doznał odczuł wyższości ich koron? on na przestrzeni ostatnich trzech dziesięcioleci licznych zmian i przeobrażeń. Doświadczenie zdobyte poprzez obcowanie W latach 70. ramy życia były tu bardzo odmienne z pejzażem pozwala przekroczyć neutralność spoj- – tłumaczy mer, który jest rolnikiem. – Las scho- rzenia kontemplacyjnego i skuteczniej odzwyczaić dził właściwie aż do wysokości domów, pokrywał nasz wzrok od dostrzegania jedynie rzucających się ponad 80% terytorium przynależącego do na- w oczy obiektów (drzewa, ogrodzenia, komin) – tak, by dostrzec niuanse kolorystyczne (intensywniejsza zieleń w głębi dolinki, kolorowe przebłyski kwietnych łąk) czy docenić różnorodne faktury i kształty (ak- samitność pastwisk, pochyłość zbocza). Percepcja taka nie zależy wyłącznie od dominującego zmysłu wzroku, lecz dokonuje się w zjednoczeniu zmysłów i kombinacji przekazanych przez nie informacji – aby pewniej osadzić nas w przestrzeni. pejzaż – wizja całości Obserwowanie i nasiąkanie otaczającą przestrze- nią przypomina ujęcie w jedną scenę danych geogra- ficznych, szaty roślinnej, form miejskich, typów upraw, sieci komunikacyjnych... Lektura pejzażu pozwala w pierwszym rzędzie zidentyfikować te grupy elemen- tów i te całości, nazwać je i zbadać ich porządek. Mym oczom ukazuje się dolina. Jej dno jest zasadniczo zurbanizowane, a jej zaokrąglone szczyty są zalesione. Zauważam, że pastwiska 10 itinérance dominique henry

itinérance dominique henry szej społeczności. Zespół łąk, który można dziś Lektura pejzażu może stać się przestrzenią dialogu, objąć spojrzeniem, to efekt cierpliwej pracy wyle- ujawnić rozmaite oczekiwania i potrzeby. Pozwala siania dawnych, wspólnych pastwisk. Te ostatnie ona dać każdemu klucz do zrozumienia działań i mo- były opuszczone od lat 50., przede wszystkim tywacji innych użytkowników danego miejsca, a dzię- z powodu odpływu robotników – w większości ki temu może poprowadzić do wspólnej refleksji nad chłopów – do dalej położonych fabryk. Dzisiaj tym, jak skutecznie organizować nasze życie. różnorodność otoczenia zawdzięcza swoje Ramy codziennej egzystencji, tygle naszych istnienie pracy naszych rolników, zdecydowa- wrażeń – pejzaże noszą w sobie wartości, na któ- nych by produkować sery i mięsa oraz oferować rych zasadza się tożsamość każdego człowieka. wszystkim pejzaż wysokiej jakości. Przeżywać pejzaże, zanurzać się w nie, poddawać się ich mocy, plątać się w sekretne i dyskretne wię- Pejzaż – nauka – dialog zy życia... czyż nie jest to prosty sposób na to, aby poczuć się żywą częścią natury, która wydała nas Pejzaż może się stać szczególnie użyteczny kiedyś na świat? w nauczaniu. W świecie multimediów rzeczywistość staje się coraz bardziej wirtualna; momenty zanurze- tłum. katarzyna musioł nia w krajobrazie, angażując całe ciało, pozwalają odnowić kontakt z tym, co konkretne. W artykule (str. 8-9.) wykorzystano cytat z: Pejzaż daje syntetyczny obraz życia określo- Alphonse de Lamartine, Nouvelles Méditations, nego obszaru. Jego lektura odwołuje się zarówno Paris: Hachette, 1931, w tłumaczeniu Aleksandry do zmysłów, jak i do wiedzy, a jego zrozumienie za- Wojdy. chęca do połączenia tego, co subiektywne, z tym, co obiektywne. Studiowanie pejzażu umożliwia wreszcie pozna- nie lokalnej geografii, historii, demografii, ekonomii, ekologii, oraz wpisanie ich w proces percepcji i w ramy konkretnej przestrzeni. To podejście może pomóc odnaleźć własne miejsce w środowisku społecznym i kulturowym, rozpoznać punkty orientacyjne, wywo- łać uczucie przynależności do miejsca... Z drugiej strony pejzaż pozwala zaprosić itinérance dominique henry do wspólnej dyskusji wszystkich, którzy współkształ- tują wygląd terenu, a których teren zwykle rozdziela. 11

Dominique Henry, "Przemierzać, obserwować, czytać", Przestrzenie komunikatu

by Małopolski Instytut Kultury on Sep 16, 2009

Accessibility

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 11

Statistics

Dominique Henry, "Przemierzać, obserwować, czytać", Przestrzenie komunikatu — Document Transcript