Your SlideShare is downloading. ×
Makro  Papunesia
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Makro Papunesia

1,807
views

Published on

Myrvete Badivuku

Myrvete Badivuku

Published in: Education

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
1,807
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
39
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. PAPUNËSIAKonsiderohet si njëra ndër sëmundjet më të rëndamakroekonomike,Papunësia, matja dhe kostot e saj• Kostot ekonomike të papunësisë• Kostot sociale të papunësisëa) Kostot ekonomike të papunësisë - Në pikëpamjeekonomike një papunësi e lartë do të thotë rënje nëGDP aktual që, d.m.th. se GDP aktual është me i vogëlse GDP potencial
  • 2. b) Kostot sociale të papunësisë - janë poashtu të rëndësishme sikurse kostot ekonomike dheparaqitën në disa forma•Papunësia shkakton zhvlerësimin e kapitalit human.•Rritja e papunësisë mund të ndikojë në rritjen ekriminalitetit në shkallë vendi.•Kostot sociale të papunësisë marrin edhe formëne uljes së dinjitetit personal dhe të keqësimit tëshëndetit të të papunëve.
  • 3. Matja e papunësisëNjë individ në një kohë të dhënë mund të jetë i zënë mepunë, i papunë dhe jashtë forcës punëtore.• I zënë me punë• Të papunë• Jashtë forcës punëtore
  • 4. Norma e papunësisë gjendet kur dihet numri i tëpapunëve dhe numri i forcës punëtore, dhe shprehetpërmes kësaj formule100punëtoreForcapapunëTë(%)papunësisëeNorma x=
  • 5. Të papunët e dëshpëruar janë të papunë që kanëhumbur shpresën për të gjetur punë dhe si të tillëduhet të largohen nga forca punëtore.Në kohen kur ekonomia është në periudhën e recesionit,rritët numri i të punësuarve me kohë të pjesshme tëcilët shpesh nuk përfshihen në statistikat e papunësisë.Gjatë kalkulimit të papunësisë është vështirë të dalloshata që janë të pa punë dhe ata që janë jashtë forcëspunëtore,Lidhja dinamike në mes treguesve të tregut të punësmund të paraqitët në mënyrë skematike:
  • 6. Të papunëTëpunësuarJashtë forcespunëtore23716 54Skema 7.1 Dinamika e treguesve të tregut të punës
  • 7. II. Llojet e papunësisëPapunësia e fërkimit - Është papunësi e cilaështë rezultat i lëvizjes së përhershme të njerëzve nëmes vendeve të ndryshme të punës dhe të rajoneve.Papunësia friksionale do të jetë e pranishme edhenë kushtet e punëzenies së plotë sepse çdo herekemi lëvizjen e njerëzve që kërkojnë punë kurdiplomojnë ose që lëvizin në mes rajoneve apo qytetevetë ndryshme etj.Të papunët friksional konsiderohen si të papunëvullnetarë.
  • 8. Papunësia strukturore - Është rezultat i mospërputhjesstrukturore afatgjatë në mes ofertës dhe kërkesës për punë.Kjo mospërputhje mund të ndodhë sepse kërkesa për një llojpune rritët ndërsa, kërkesa për një lloj tjetër pune bie dheoferta nuk i përshtatët shpejt këtij ndryshimi, këtu kemi tëbëjmë me vjetërsimin e profesioneve.Këtu po ashtu kemi të bëjmë me:Imobilitëtin profesionalImobilieti gjeografik
  • 9. Papunësia ciklike – është papunësi që shfaqet sirezultat i rënies ciklike të prodhimit. Nëse bienkërkesa për një produkt ulet edhe prodhimi i atijprodukti dhe kjo çon në largimin e punëtorëve qëmerren me prodhimin e këtij produkti.Papunësia sezonale - është papunësi që lidhet mekarakterin stinor të prodhimit. Kjo formë e papunësisëshfaqet në degët e industrisë së ndërtimit, bujqësisë nëshërbime turizëm etj.
  • 10. Cilat janë shkaqet e papunësisë?Këtu kemi të bëjmë me njërën ndër çështjet përtë cilën më së shumti konfrontohen ekonomistët.Në sjelljen e faktorit punë një rol përcaktuesluajnë pagat, këtu edhe është dallimi në mes tëekonomistëve lidhur me shpjegimin e papunësisëdhe natyrën e saj.
  • 11. Sipas njërës pikëpamje, shkaku i papunësisëduhet kërkuar në ngurtësinë e pagave. Pagatfikse i japin papunësisë karakter të detyruar.Sipas pikëpamjes tjetër pagat janë fleksibile dhenë këto kushte papunësia nuk është edetyrueshme por vullnetare.Tani bëjmë një shpjegim më të detajuar tëpapunësisë së vullnetshme dhe papunësisë sëdetyrueshme.
  • 12. Papunësia e vullnetshme - shfaqet kur punëtoret(njerëzit) nuk dëshirojnë të punojnë me pagënekzistuese.Ata do të pranonin të punonin, por me një pagë më tëlartë se paga ekzistuese.Arsyeja e mungesës së dëshirës për të punuarnë një nivel të dhënë page mund të jenë tëndryshme.Dikush preferon më shumë kohën e lirë për tëndjekur shkollimin, për të rritur fëmijët etj, pasi qëpaga është jo e dëshirueshme (favorshme).Papunësinë vullnetare mund ta shohim përmesskemës në vijim
  • 13. PapunësiaevullnetshmeSDTëpunësuarPagaorareEPunaWA FSkema 7.2. Papunësia e vullnetshme
  • 14. Papunësia e detyruar - këtu përkundër papunësisëvullnetare ku njerëzit nuk dëshirojnë të punojnë mepagën ekzistuese, te papunësia e detyruar njerëzitjanë të interesuar të punojnë me pagën ekzistuese qëmbizotëron në tregun ePapunësia edetyrueshmeHDTëpunësuarPagaorareE DSGSW`WL PunaSkema 3. Papunësia e detyrueshme
  • 15. Papunësia e detyrueshme paraqitët kur pagat janëjofleksibile, kur ka më shumë punëtorë tëkualifikuar sesa janë vendet e punës që kërkohennga punëtoret.Pra, arsyeja kryesore për papunësinë edetyruar është natyra administrative e përcaktimittë pagave. Poçëse tregjet do të funksiononin si tregjeankandi (kuptohet tregjet e punës) atëherë tregu ipunës shkon në ekuilibër dhe papunësia nuk do tëjetë e detyrueshme.
  • 16. NORMA NATYRORE E PAPUNËSISË (NNP)NNP është ajo normë e papunësisë në të cilëntregjet e punës dhe të të mirave janë në ekuilibër.Dy momente të rëndësishme duhet të vihen në dukjenë lidhje me NNP.Së pari - NNP nuk është kurrë zero.Së dyti - NNP është e lidhur ngushtë me inflacionin,NNP përfaqëson nivelin më të ulët të papunësisë qëmund të arrihet pa rrezikun e përshpejtimit tëinflacionit të pritshëm.
  • 17. Faktorët që kanë ndikuar në rritjen e NNP kohëvetë fundit janë:1. Ndryshimet e strukturës demografike të forcëspunëtore.2. Politikat humanitare të qeverisë, për shembulldhënia e sigurimeve nga papunësia programetqeveritare të transfertave, përcaktimi i nivelit tëpagës minimum, etj. Kanë quar në rritjen e NNP.3. Është rritur papunësia strukturore, e cila ështëpjesë e papunësisë natyrore
  • 18. Duhet të theksojmë se NNP nuk është normëoptimale e papunësisë.Një normë optimale papunësie do të kërkonte qëmirëqenia ekonomike të maksimizohej.Janë dy arsye për të theksuar se NNP ështëmë e lartë se norma optimale e papunësisë.
  • 19. Së pari, nëse prodhimi maksimalizohet në nivelin eNNP, atëherë ligji i Okunit nuk do të vepronte përnorma më të ulëta papunësie. Por në realitet e dimëse prodhimi vazhdon të rritët në qoftë se papunësiaulet poshtë nivelit të NNP.Së dyti papunësia, krahas kostos ekonomike ka edhekostot sociale. Pra në rast se një person nxjerrët ngapuna bëhet rast social duke u bërë kështu barrë përqeverinë dhe sëmundje për ekonominë.
  • 20. Masat të cilat ndërmerren për ta reduktuar papunësinënë normën natyrore (NNP-in)?1. Përmirësimi i shërbimit të tregut të punës nëveçanti të informacionit2. Krijimi i vendeve të reja të punës nëpërmjet rritjessë shpenzimeve Qeveritare3. Programet e ndryshme Qeveritare siç janë sigurimete papunësisë, caktimi i pages minimum, etj. tëhartohen në atë mënyrë që punëtoret të nxitënpër të gjetur punë, etj.