EğItim Bilimleri 1
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

EğItim Bilimleri 1

on

  • 10,959 views

 

Statistics

Views

Total Views
10,959
Views on SlideShare
10,917
Embed Views
42

Actions

Likes
2
Downloads
236
Comments
2

3 Embeds 42

http://www.derslopedi.com 26
http://www.etkinders.com 15
http://www.pdf-spot.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel

12 of 2

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
  • ok
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…

  • Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    EğItim Bilimleri 1 EğItim Bilimleri 1 Document Transcript

    • -EĞİTİM BİLİMLERİ- GELİŞİM PSIKOLOJISI Psikoloji genel olarak; insan ve hayvan davranışlarını ve bu davranışların kökenlerini inceleyen bilim dalıdır. Psikoloji davranışla ilgili olarak iki önemli ilişki üzerinde yoğunlaşır ki bunlar "beyin-davranış" ve "çevre-davranış" ilişkisidir. Bu bağlamda psikoloji, insan ve hayvan davranışlarını ve bu davranışlarla ilintili psikolojik, sosyal ve biyolojik süreçleri incelemektedir. PSİKOLOJİNİN ALT ALANLARI Adli Psikoloji: Yasal konulara ve sorunlara psikolojinin ilkelerini uygulamak üzere hukuk ile m psikoloji arasında kurulan ilişkiden doğan bir alandır. g Adli psikologlardan bazıları hem psikoloji hem de ö hukuk eğitimi almışlardır. g Deneysel Psikoloji: Temel davranışsal süreçlerdeki -=■ değişikliklerle ilgilenir. İki önemli alt dal içerir: .1 a) Bilişsel Psikoloji: Bilginin ışlenmesi. belleğimizde depolanması, depodan geri çağrılması ve problem çözme durumlarına uyguianması gibi bilgi işleme süreciyle ilgilenir. b) Fizyolojik Psikoloji: Öğrenme, duyum, aigı, performans, motivasyon, bellek, dil, düşünme, iletişim. problem çözme, yeme ve okuma gibi davranışların altında yatan fizyolojik süreçlerin araştırılmasıyla ilgilenir. Eğitim Psikolojisi: Eğitim psikolojisi insanların nasıl öğrendiği, etkili öğrenmenin gerçekleştirilmesi, her yaştaki insanın eğitimi için gerekli araç, gereç ve yöntemlerin geliştirilmesi, becerilerin değerlendirilmesi, eğitim programlarının düzenlenmesi ve uygulamaya aktarılmasıyla ilgilenir. Endüstri / Örgüt Psikolojisi: İş yaşamını iyileştirme ve üretimi artırma amacıyla psikoloji ilkelerin çalışma hayatına uygulanmasıyla ilgilenir. Gelişim Psikolojisi: Doğum öjıcesinden başlayarak ölüme kadar uzanan yaşam sürecinde insan
    • gelişiminin evreleri, yaşa bağlı davranış değişiküklerinin tanımlanması, açıklanması ve ölçülmesiyle ilgilenir. Gelişimdeki evrensel nitelikler, kültürel ve bireysel farklılıklar üzerinde çalışır. Klinik Psikoloji: Zihinsel, davranışsal ve duygusal bozukluğu (gelişim dönemleriyle ilgili kısa süreli gelişimsel krizierden, fobi, depresyon, şizofreni gibi daha ağır sorunlar) olan bireylerin değerlendirilmesi, tedavi edilmesi ile ilgilenir. Nöropsikoloji ve Psikobiyoloji: Biyolojik sistemler ile zihnin işlevi ve davranış arasındaki ilişkiyi inceler. Beynin biyokimyasal mekanizmaları, beyin yapılarının fonksiyonları, kimyasal ve fiziksel değişikliklerin davranışlara ve duygulara etkisini araştırır. Okul Psikolojisi: Okul psikologları özel ya da devlet okullarında çalışır, öğrencilere danışmanlık ve değerlendirme yaparlar. Psikometri: Psikolojik bilginin elde edilmesi ve uygulanması sırasında kullanılacak teknik ve yöntemler üzerinde çalışır. Zeka, kişilik, yetenek ve diğer alanlardaki testleri geliştirir. Sağlık psikolojisi: Sağlık psikologları, hastalıkların önlenmesi ve sağlığın sürdürülebilmesi için araştırmacı ve uygulamacı olarak çalışırlar. Sosyai Psikoloji: İnsanların birbirleri ile nastl etkileşime girdikleri ve sosyal çevrelerinden nasıl etkilendikleriyle ilgilenirler. Bireyleri, grupları ve grup davranışını, tutumları, önyargıları ve bunların oluşumu ile değişimini inceler. Arkadaşlık, ikili ilişkiler, çekicilik ve saidırganlık gibi konular üzerinde araştırma yaparlar. Spor Psikolojisi: Spor psikolojisi, psikoloji ilkelerinin spor ortamına uygulanmasını içeren bir alt alandır. Spor psikologları hem akademisyen hem de uygulamacı olarak çalışıriar.
    • -GELİŞİM PSİKOLOJİSL Trafik Psikolojisi: Trafik psikolojisi, psikoloji görünümü gibi) kalıtımsal olarak edinilmişlerdir. Dilin ilkelerinin trafik ve yol güvenliği alanına kullanımı, başkalarıyla kurulan iletişim biçimi gibi uygulanmasıdır. özellikler ise daha çok çevresel faktörlerden beslenerek kazanılırlar. Bireysel farklılıkların kaynaklarına kalıtım ve çevreden başka, tesadüfî GELIŞİM PSİKOLOJİSİNİN KULLANDIĞI etkenler de eklenebilir. Sözgelimi bir deprem YÖNTEMLER yaşamış olan bireyin buna bağlı olarak geliştirmiş olduğu korkular buna bir örnek olarak verilebilir. 1.Deneysel Yöntem: (Determinizm, neden sonuç Bireysel farklılıkların kişilik ve bireyin tercihleri ilişkileri.) üzerindeki etkileri öylesine farklıdır ki, tamammı ele alamayız, bu durumu gerçek manada herkesin özel 2.Betimsel Yöntem: Gözlem (doğal, sistematik, olduğu şeklinde betimleriz. kesit alma, boylamsal, iç, dış gözlem.) Çağdaş eğitim anlayışı bireysel farklılıkları ihmal 3.Korelasyonel Yöntem: Değişkenler arasındaki etmez. Bireyselleştirilmiş eğitim anlayışı "karşılıklı" ilişkilerin belirlenmesi. çerçevesinde onları da kuilanır. Öğrencilerin daha yetenekli daha güçlü oldukları alanlarda eğitim BilgiNotu/ almalarına imkân tanır. Gelişim psikolojisi bireylere ilişkin ortak özellikleri ve Bireysel Farklılıkların Nedenleri: bireysel farklılıklara ilişkin verileri toplar. Bununla birlikte insan gelişiminin değişik evrelerindeki a)Ana-baba tutumları davranışları betimlemeye çalışırken aynı zamanda b)Ekolojik çevre bu gelişimin hangi ilkelere bağlı olarak gerçekleştiğini inceler. c)Sosyoekonomik düzey d)Kültürel unsurlar Bireylerin Özellikleri e)Çocuk bakım uygulamaları Bireysel farklılıklar gelişimi etkileyen temel f)Doğum sırası faktörlerden birisidir. g)Ailenin özel durumları Ortak Özellikler: Bireylerin yaşamları boyunca geçirdikleri ortak bedensel, duygusal, zihinsel, sosyal gelişim özellikleridir. Ortak özelliklere ilişkin buigular özellikle değişik ANA-BABATUTUMLARI • • • gelişim düzeylerine uygun ders programiarının hazırlanmasında önemli bir belirleyici etkendir. Söz Otokratik Tutum: Çocuğun kendisini ifade gelimi yaklaşık yedi yaş civarında bireylerin ortak etmesine fırsat verilmez. Anne ya da baba evin gelişimsel özelliklerinin ilköğretime başlama mutlak hakimidir ve söz sahibi olan yalnızca odur. açısından uygun olduğu söylenebilir. Çocuklar karar veremedikleri gibi ebeveynce alınan karara da uymak zorundadır. Bu tutum Bireysel Farklılıklar: Bireyse! farklılıkların ve doğrultusunda yetişen anne babanın çocukları ya nedenlerinin araştırılması, yüzyıllardır bilim saldırgan ya da içe kapanık kişilik özellikleri adamlarının ilgisini çeken bir konudur. 1950lerden göstereceklerdir. bu yana fiziksel, zeka, bilgi işleme, motivasyon, kişilik, değerler konuları ile son yıllarda duygusal Yetkeci Tutum: Çocuğa kısmen de olsa karar hakkı farklılıklar, başlıca araştırma konuları olmuştur. Her tanınır. Ancak son karar yine ebeveynlerce verilir. bireyde farklı farklı olan ve bireyleri diğer bireylere göre farklılaştıran özelliklerdir. Bireysel farklılıklar Demokratik Tutum: Çocuğa kendini ifade edebilme genetik kökenli olabileceği gibi, daha sonra hakkı tanınır, hem çocuğun hem de anne-babanın çevresel faktörlerden etkilenerek de kazanılmış karşılıklı hakları vardır. Anne-baba-çocuk olabilir. Örneğin cinsiyet, fiziksel özelliklerin çok iletişiminde ve etkileşiminde belirleyici olan da bu önemli bir bölümü (kas yapısı, yüz hatları, fiziksel karşılıklı haklardır.
    • -EĞİTİM BİLİMLERİ- Eşitlikçi Tutum: Çocuğun ve anne babanın rolleri aynı düzeydedir. ÇOZUMLU KONU KAVRAMA TESTİ İzin Verici Tutum: Anne-baba sadece onay verici konumdadır. Ağırlık çocuğun üzerindedir ve çocuğun yapıp etmelerine anne- baba sadece onay 1. Sosyoloji biliminin öncülerinden olan İbn-i vermektedirler. Haldun'a göre "Devletler insan gibidir. Doğar, büyür ve ölürler." Bırak Yapsıncı Tutum: Çocuk, anne ve babanın İbn-i Haldun'un bu sözü aşağıdaki kararlarına uyup uymamakta serbesttir. psikoloji dallarından hangisinin kapsamını oluşturur? İlgisizlik: Ebeveynler, çocuklarının davranışlarıyla ve eğitimleriyle ilgilenmezler. A)Sosyal Psikoloji B)Kent Psikolojisi C)Klinik Psikolojisi D)Eğitim psikolojisi E) Gelişim Psikolojisi (3 tc ibn-i Haldun'un bu sözü dikkatli bir şekilde cE m incelenirse, doğuım, gelişme, büyüme, ölüm gibi gelişim psikolojisinin temel kavramları kullanılarak insanlar devlete, devlet de insana benzetilmiştir. Dolayısıyla bu söz, gelişim psikolojisinin kapsamını oluşturmaktadır. (Cevap E) Q Aşağıda verilen ifadelerden hangisi UJ "Gelişim Psikolojisi" kavramı ile ilgili doğru bir ifadedir? A)Gelişim psikolojisi insan yaşamında doğumdan itibaren görülen her türlü nitel ve nicel yöndeki değişim ve gelişimleri ele alan birdisiplindir. B)Gelişim psikoiojisi evrensel nitelikler, kültürel ve bireysel farklılıklar yerine sadece bireyler arasındaki ortak gelişimsel özellikler üzerinde durmaktadır. C)Gelişim psikolojisi insan gelişiminin değişik dönemlerindeki davranışları betimlemeye çalışır. Bunun yanı sıra her bir dönemdeki gelişimin hangi ilkelere bağlı olarak gerçekleştiğini de incelemektedir. D)Gelişim psikolojisi insan yaşamında meydana gelen değişim ve gelişimlerin sadece nitel yönü ile ilgilenirken nicei yönünü dikkate almamaktadır. E) Gelişim psikolojisi insan yaşamında meydana
    • gel en değ işim ve geli şiml erin sad ece nice l yön ü ile ilgile nirk en nitel yön ünü dikk ate alm ama ktad ır.
    • -GELIŞIM PSİKOLOJISİ- Gelişim psikolojisi insan yaşamını doğum öncesi Gelişim psikolojisinin kullanmış olduğu üç döneminden başlayarak ölüme kadar olan süreç yöntemden birisi olan Koreİasyonel yöntem; içerisinde insan gelişiminin evrelerini, her bir değişkenler arasındaki karşılıklı ilişkilerin evrede görülen davranış değişikliklerinin belirlenmesinde kullanılmaktadır. tanımlanması ve ölçülmesi ile ilgilenirken (Cevap E) gelişimde evrensel nitelikler, kültürel ve bireysel farklılıklar üzerinde de durmaktadır. (Cevap C) 3. İnsanlann birbirleri ile nasıl bir iletişim süreci kurdukları ve etkileşime girdikleri, sosyal Gelişim psikolojisinin kullandığı çevrelerini nasıl etkileyip sosyal çevrelerinden yöntemler şunlardır: nasıl etkilendiklerini inceleyen psikolojinin alt dalı aşağıdakilerden hangisidir? 1-Deneysel A)Eğitim Psikolojisi Yöntem 2- B)Örgüt Psikolojisi Betimsel Yöntem C)Sosyal Psikoloji D)Okul Psikolojisi E) Bilişsel Psikoloji o "cs Psikolojinin alt dallarından biri olan sosyal psikoloji, insanların birbirleri ile nasıl etkileşim kurduklarını, çevrelerini nasıl etkilediklerini, arkadaşlık, ikili ilişkiler, saldırganlık, çekicilik gibi 5. Psikolojinin hangi alt dalı bilginin işienmesi, konular üzerinde durur. belleğimizde depolanması, depodan geri çağrılması ve problem çözme durumlarına (Cevap C) uygulanması gibi bilgi işleme süreciyle ilgilenmektedir? A)Fizyolojik Psikoloji B)Bilişsel Psikoloji C)Bireysel Farklar Psikolojisi D)Psikometri E) Nöropsikoloji 4. Gelişim psikolojisi değişkenler arasındaki A)Deneysel yöntem "karşılıklı ilişkilerin" nasıl oluştuğunu ve bunların B)Betimsel yöntem birbirleri üzerinde nasıl etkileşime yol açtığını C)Determinizm tespit etmeye çalışırken aşağıda verilen D)Sistematik Yöntem yöntemlerden hangisini kullanmaktadır? E) Korelasyonel Yöntem
    • Psikolojinin bir alt dalı olan Deneysel Psikoloji; a- Bilişsel Psikoloji, b-Fizyolojik Psikoloji olarak ikiye ayrılmaktadır. Bunlardan Bilişsel Psikoloji bilginin işlenmesi, belieğimizde depolanması, depodan geri çağrılması ve problem çözme durumlarına uygulanması gibi bilgi işleme süreciyie ilgilenirken, Fizyolojik Psikoloji davranışların altında yatan fizyolojik süreçlerin araştırılması ile ilgilenir. (Cevap B)
    • -EGITIM BILIMLERI- 6. ilköğretim birinci kademede görev yapan bir sınıf 8. I.Tutarlıdırlar. öğretmeni kendi sınıfında öğretim etkiniiklerini II.Gerektiğinde cezaya başvursalar da daha ziyade öğrencilerinin gelişimsel özelliklerine uygun olacak olumlu davranışları ödüllendirirler. birtarzda düzenlemeye çalışmaktadır. III.Koydukları kuralların mantıklı gerekçelerini Bu öğretmenin öğretim etkinliklerini çocuklarına izah ederler düzenlerken yararlanmaya çalıştığı bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? IV. Çocuklarına karşı besledikleri sevgilerini onlara hissettirirler. A)Gelişim psikolojisi B)Eğitim psikolojisi V.Çocukların kendilerine güvenleri ve saygıları C)Okul psikolojisi yüksek düzeydedir. D)Bireysel farklar psikolojisi Yukarıda verilen özellikler hangi ana-baba E) Bilişsel gelişim psikolojisi tipinin taşıdığı tutumlara örnek olarak verilebilir? A)Yetkeci ana-baba tutumu Eğitim psikolojisi insanların nasıl öğrendiğini, etkili B)İzin verici ana baba tutumu öğrenmenin gerçekleştirilmesini, öğrenmenin C)Demokratik ana-baba tutumu gerçekleşebilmesi için gerekli olan araç-gereç ve D)Otokratik ana-baba tutumu yöntemlerin geliştirilmesini, becerilerin E) Eşitlikçi ana-baba tutumu değeriendirilmesini konu edinen bir bilim dalıdır. (Cevap B) mQ "sx Demokratik ana-baba îutumuna sahip olan bireyler yukarıda verilen özellikleri taşımaktadırlar. (Cevap C) 7. I.Kalıtım-olgunlaşma-bireysel farklılıklar II.Bilginin işlenmesi, depolanması ve geri getirilmesi süreçleri lll.Sosyal, bedensel zihinsel, duygusal gelişim IV.Öğrenme yöntem ve teknikleri fJikjiNotu/ V.Kritik dönem, gelişim dönemleri ve evreleri Demokratik ana-baba tutumunu benimseyen ebeveynlerin özellikleri şunlardır: Yukarıda verilenlerden hangileri gelişim psikolojisinin ele almış olduğu konulardır? 1 - İlişkilerinde ve kararlarında tutarlıdırlar. 2-Koymuş oldukları kuralların mantıklı gerekçelerini A)I, II, III çocuklarına izah ederler. B)11,111, IV 3-Çocuklarının fikir ve eleştirilerini dikkatlice C)III, IV, V dinlerler. D)I, III,V 4-Gerektiği durumda cezaya başvursalar da çoğu E) 1,11, IV zaman olumlu davranışları ödüllendirirler. 5-Çocuklarına karışı besledikleri duygu ve sevgilerini onlara hissettirmekte herhangi bir sakınca görmezler. Kalıtım, olgunlaşma, bireysel farklılıklar, kritik 6-Çocuklarından beürli ölçüde istekte bulunarak dönem kavramlarının yanısıra insan yaşamıniR onları belirli sınırlar içerisinde kontrol etmeye gelişimsel dönem ve evleri ile bu dönem ve çalışırlar. evrelerde görülen davranışlar ve davranış 7-Çocuklar, kendine güvenen mutlu, atılgan değişiklikleri gelişim psikolojisinin ilgilendiği temel bireylerdir. konulardır. 8-Çocukların kendilerine olan özsaygı düzeyleri yüksektir. (Cevap D)
    • -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ- 9. Ebeveynlerin çocuklarının kendilerine güven 10.1- Kural koymaktan hoşlanmazlar. duymalarını ve kendilerini yeterli hissetmelerini II. Boş vermecidirler. Çocuklarının yaptıkları olumlu sağlamak amacıyla aşağıda verilen ifadelerden ve olumsuz davranış modelleri ile fazla hangisi yerine getirmemeleri gereken bir ilgilenmezler. davranıştır? III. Çocuklarından herhangi bir şey istemeyerek A)Çocuklarının merak ve özerklik isteklerine onları kontrol altına almaya çalışmazlar. onların gelişimsel özelliklerine uygun gelecek bir tarzda destek vermelidirler. IV. Olumsuz ve istenmeyen davranışlarla B)Çocuklarına yapma ve yaptığı davranış ve karşılaştıkları zaman çocuklarına ceza vermekten eylemlerden haz alma duygusunu tattırmaya kaçınırlar. çalışmalıdırlar. V. Çoğu zaman tutarsız ve güvensiz davranış C)Ebeveynler çocukların sağlıklı ve istendik modelleri sergilerler. yönde bir gelişim ve güven duygusunu Yukarıda verilen özellikler hangi ana-baba kazanmaları amacıyla okul öncesi dönemin tipinin taşıdığı tutumlara örnek olarak bitimine kadar çocuğun istek ve arzularını verilebilir? kendi istedikleri yönde sınırlamalı, bu şekilde okul çağında çocuklarının daha sakin ve uysal A)Yetkeci ana-baba tutumu bir kişilik gelişimi geliştirmelerine yardımcı B)izin verici ana baba tutumu olmalıdırlar. C)Demokratik ana-baba tutumu D)Çocuğun ev içerisinde ve dışarısında D)Otokratik ana-baba tutumu kısıtlamalardan uzak, özgür bir ortamda güven E) Eşitlikçi ana-baba tutumu içerisinde kendisini rahat bir şekilde ifade etmesine imkan sağlanmalıdır. f&g&Ms E) Ebeveynler çocuklarında güven duygusunun gelişimini sağlamak amacıyla onların "küçük izin verici ana-baba tutumuna sahip olan bireyler bir yetişkin olmadıkları, kendilerine ait bir yukarıda verilen özellikleri taşımaktadırlar. kişilik yapısına sahip olduklan" anlayışını (Cevap B) benimsemelidirler. A, B, D, E şıklarında verilen ifadeler çocukların kendilerine güven duymaları ve kendilerini daha yeterli hissetmelerini sağlamak amacına uygun olan ebeveyn davranışı iken C şıkkı çocuğa kişilik gelişiminde bir sınırlama getirdiği için uygun bir davranış tnodeli değildir. (Cevap C) İzin verici (boşvermeci) ana-baba tutumunu benimseyen ebeveynlerin özellikleri şunlardır: 1-Davranışlarında çoğu zaman tutarsız ve güvensizdirler. 2-istenmeyen davranışlara ceza vermekten kaçınırlar. 3-Çocuklarına herhangi bir sorumluluk ve görev vermedikleri için onlardan bir şey beklemez ve istemezler. 4-Çocuklarına uymaları için herhangi bir kural koymazlar. 5-Çocuklarının olumlu ve olumsuz davranış ve tutumlarına yönelik boşvermeci bir anlayış benimserler.
    • -EGITIM BILIMLERI- H.Bireysel farklılıklar ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlış bir ifadedir? A)Bireysel farklılıklar genetik kökenli olabileceği gibi daha sonra çevresel faktörlerden de etkilenilerek kazanılmış olabilir. B)Cinsiyet, fiziksel özellikler vb.(kas yapısı, dış görünüm gibi) özellikler kalıtsal olarak elde edilmiş nitelikler iken; dilin kullanımı, diğer insanlarla kurulan iletişimin seviyesi daha çok çevresel faktörlerin etkisiyle kazanılan özelliklerdir. C)Eğitim-öğretim ortamında bireysel farklılıklara verilen önem gitgide artan bir biçimde önemini sürdürmekte, öğrenme ortamlarının bireysel farklılıkları esas alacak bir şekilde düzenlenmesi amaçlanmaktadır. D)Kalıtım ile gelen bireysel özellikler çevreden kaynaklanan özeüiklere göre bireyin gelişiminde daha etkili bir rol oynamaktadır. Çünkü anne-babası avukat ve doktor olan çocukların ileriki yaşamlarında da kalıtımsal özellikleri nedeniyle yüksek statülü mesleklere sahip bireyler olmaları kaçınılmazdır. E) Bireysel gelişim üzerinde kalıtım ve çevre faktörlerinden hangisinin daha etkili olduğu tam olarak bilinememektedir. Bazı bireylerde kalıtım başat etkenken bazı bireylerde de çevre daha başat bir etken otarak belirmektedir. Q LU Bireysel farklılıklar üzerinde çevre ve kalıtım faktörü önemli etkilerde bulunmaktadır. Bazı durumlarda çevre, bazı durumlarda da kalıtımın etkisi diğerine nazaran daha yüksek düzeyde olmaktadır. Günümüzde eğitim-öğretim faaliyetlerinde öğrenme-öğretme süreçlerinin bireysel farklılıklara uygun olacak düzeyde düzenlenmesi geçerli bir ilke olarak kabul edilmektedir. (Cevap D)
    • 12.1. Erkekierin aşçılık yapması ve çıkmasına neden olmuştur. Geçmişte eko sadece kadına ya da erkeğe has bir II. Günümüzde bayanların araba kullanmaları nom davranış biçimi olarak algılanan bazı III.Eşi çalışan bir erkeğin ev işlerini yapması ik davranış ve tutumlar artık her iki cinsin de geliş yerine getirebildiği davranış ya da tutumlar IV.Duygusal film seyreden bir erkeğin ağlaması mel olarak benimsenmiş, toplum hem kadına V. Günümüzde erkeklerin de hemşire olarak er hem de erkeğe bu rolleri uygun görmüştür. çalışabilmeleri erke İşte bu kişilik tipine Androjen kişilik adı Yukarıda verilen özellikler hangi kişilik tipinin k ve verilmektedir. taşıdığı özelliklerdir? kadı (Cevap B) n A) Fenemonolojik kişilik B) Androjen kişilik C) rolle Psikopatik kişilik D) Hemoostatik kişilik E) rind 13. Aşağıda belirtilen özelliklerin hangisinin Psikoanalitik kişilik e kazanılmasında çevresel faktörler daha bazı etkili bir rol oynamaktadır? deği A)Bireyin zeka yapısı Cinsiyet rol anlayışı bireysel farklılıklar üzerinde şikli B)Bireyin ten rengi etki eden faktörlerden bir tanesidir. Cinsiyet rolü, kleri C)Bireyin göz rengi kişinin toplumun kendisi için uygun görmüş olduğu n D)Bireyin iletişim becerisi görevleri ve sorumlulukları yerine getirmesidir. orta E) Bireyin boyunun uzunluğu Ancak günümüzde teknolojik, toplumsal, sosyal ya A, B, C ve E şıklarında verilen özellikler kalıtımın bireysel farklılıklar ve bireysel gelişim üzerindeki etkisine örnek olurken, D şıkkında verilen ifade çevresel faktörlerin gelişim üzerindeki etkisine bir ömektir. (Cevap D)
    • -GELİŞİM PSİKOLOJİSL Psikoloji ilmi ile eğitim ilişkisi CEVAPLI KONU açısından aşağıda verilen ifadelerden hangisi KAVRAMA TESTİ doğrudur? A)Psikoloji insan davranışlarını anlamaya çalışırken, eğitim insan davranışlarını istendik 1. Psikolojik bilginin elde edılmesi ve yönde değiştirme ve geliştirmenin yollarını uygulanması sırasında kullanıiacak olan teknik aramaktadır. ve yöntemler üzerinde çalışan, zeka, kişilik, B)Psikoloji alanında yapılan çalışmalar aynı yetenek ve diğer alanlarda psikolojik ölçme zamanda hayvan davranışları üzerinde de araçları geliştiren bilim dalı aşağıdakilerden olduğu için psikoloji biliminin verilerinden hangisidir? eğitimde çok fazla yararlanılmamaktadır. A)Fizyolojik psikoioji C)Eğitim bireylerinin davranışlarının B)Bilişsel psikoloji değiştirilmesinin üzerinde dururken psikoloji C)Psikometri bu davranışların temelinde yatan etkenierin D)Nöropsikoloji neler olduğu üzerinde durmamaktadır. E) Psikobiyoloji D)Psikoloji insan davranışlarının temelinde yatan faktörlerin tedavi edilmesi üzerine yoğunlaşırken, eğitimde de böyle bir anlayış hakim bir faktör olarak belirmiştir. 2. I. Ana-baba tutumları E) Eğitim yoluyla kazandırılması amaçlanan II.Kültürel unsurlar istendik davranışlar aynı zamanda III.Doğum sırası faktörler 2: o psikoloji m biliminin konusunu oluşturmaktadır. IV. Ebeveynlerin mesleği V. Ebeveynlerin boşanma durumu £ daha çok etki eden faktörler bir o o araya Yukarıda verilen ifadelerden hangisinde îi bireysel farklılıklar üzerinde diğerlerine göre S ^
    • getirilmiştir? A)II, III, IV B)I, IV, V C)III, IV, V D)II, III, V "Günümüzde birçok öğretmen öğrenme-öğretme E) 1,11,111 süreçlerini düzenlerken bireysel farklılıkları dikkate almakta ve yapılan öğretimden her öğrencinin kendi düzeyine göre yararlanmasını sağlamaya çalışmaktadır" fikrine sahip olan bir birey için aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenebilir? 3. Bir öğretmenin sınıftaki rollerini daha etkili ve A)Psikoloji ve gelişim psikolojisinin verilerinden eğitimde yararlanılması gerektiğini savunan bir verimli bir şekilde yerine getirmesinde diğer bireydir. bilimlere göre daha etkili olan bilim dalı B)Yeniliklerin ve teknolojik gelişmelerin hangisidir? bilincinde olan ve bu tür gelişmelerin yararına A)Sosyal Psikoloji inanan bir bireydir. B)Eğitim Psikolojisi C)Bireylerin zihinsel gelişimi için yeni hedefler C)Gelişim Psikolojisi peşinde koşan bir bireydir. D)Klinik Psikoloji D)Bireylerin öğrenmelerini tam ve eksiksiz E) Örgüt Psikolojisi yapmaları gerektiğini savunan bir bireydir. E) Öğrenme-öğretme sürecinde öğretmenlerin aktif rol oynamalarını savunan ve bunun gereğini vurgulayan bir bireydir.
    • -EGITIM BILIMLERU 6. Aşağıdakilerden hangisi otokratik ana-baba tutumuna sahip olan ebeveynlerin özelliklerinden birisi değildir? A)Otokratik tutuma sahip olan ebeveynlerin çocuklarının kendilerine güven ve saygı düzeyleri düşüktür. B)Otokratik tutuma sahip olan ebeveynler soğuk ve katı bir kişilik yapısının yanı sıra ceza ve emir verme eğilimine sahiptirler. C)Çocuklarıyia çok fazla ilgilenmezler. D)Çocuklarını hem kontrol ederler hem de onların fikirlerini dinlerler. E) Otokratik tutuma sahip olan ebeveynlerin çocuklarının akademik başarı oranları genelde düşük seviyededir. 05 "o cc IU Q "Sc yj 7. Çocuklarına kısmen de olsa karar verme hakkı tanıyan ancak son kararın yine ebeveynler tarafından verildiği ana-baba tutumu aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? A)İzin verici tutum B)Bırak yapsıncı tutum C)Yetkeci tutum D)Eşitlikçi tutum E) Demokratik tutum
    • 9. "Gelişim psikoiojisi bireylerin yaşam dönemlerinde d ylerin davranış özellikleri geçirdikleri gelişim özelliklerini incelemektedir." ü hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlamak. z Bu ifadeye göre aşağıdakilerden hangisi e gelişim psikolojisinin amacı olabilir? 10. Yasal konulara ve sorunlara psikoloji n A)Bireylere kazandırılması düşünülen istendik biliminin l davranış modellerinin neler olduğunu tespit temel ilkelerini uygulamak üzere e edebilmek. hukuk ile r B)Bireylerin hangi gelişim dönemlerinde ortak psikoloji arasında kurulan ilişkiden k davranış eğilimleri gösterdiğini tespit doğan e edebilmek. psikoiojinin alt dalı aşağıdakilerden n C)Her gelişim döneminin kendine özgü olan hangisidir? temel özelliklerinin neler olduğunu belirlemek. b A)Deneysel psikoloji D)Bireylerin hangi davranış modellerini ne i B)Okul psikolojisi düzeyde yapabildiklerini, hangi davranış r C)Klinik psikoloji modeilerini yapamadıklarını tespit edebilmek. e D)Adli psikoloji E) Öğretmenlerin öğrenme ortamlarını E) Psikometri 11. "En sık görülen ana-baba tutumlarından birisidir. Anne ve baba çocuğa farklı farklı davranırlar, birisinin "hayır" dediğine diğeri "evet" demektedir. Ayrıca çocuk eğitimi konusunda ebeveynler değişik görüşler paylaşırlar. Bir gün görmezlikten gelinen bir davranışa ertesi gün ceza verilebilir." 8. İş yaşamını iyileştirme, üretimi ve verimi Hangi ana-baba tutumu yukarıda verilen arttırma amacıyla psikolojinin ilkelerinin özelliklere sahiptir? çalışma hayatına uygulanmasına imkan veren A)Tutarsız tutum bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? B)Boşvermeci tutum A)Klinik psikoloji C)Aşırı koruyucu tutum B)Eğitil psikolojisi D)İzin verici tutum C)Endüstri psikolojisi E) Mükemmeliyetçi tutum D)Sağlık psikolojisi E) Sosyal psikoloji
    • 10- -GELİŞIM PSİKOLOJİSL 12. Klinik psikolojinin uğraşı alanı aşağıdaki ifadelerden hangisinde doğru olarak ÇIKMIŞ SORULAR verilmiştir? ve ÇÖZÜMLERİ A)Biyolojik sitemler ile zihnin işlevi ve davranış arasındaki ilişkiyi incelemek 1. Ayşe hanım kızına hiçbir kısıtlama getirmiyor B)Psikolojik öiçme araçlarını hazırlamak ve ve hiçbir şeyine karışmıyor. Ayşe hanımın bu geliştirmek davranışını aşağıdakilerden hangisi açıklar? C)Zihinsel, davranışsal ve duygusal bozuklukları (2005 KPSS) (fobi, depresyon vb.) olan bireylerin tedavi edilmesi A)Demokratik tutum benimsemiştir D)Hastalıkların önlenmesi ve sağlığın B)Aşırı koruyucu tutum benimsemiştir sürdürülebilmesi için araştırmalar ve C)Kızını hiç sevmiyor uygulamalar yapmak D)Çocuk yetiştirmede izin verici tutumu E) Bilginin zihinsel süreçlerden nasıl geçirilerek benimsemiştir depolandığını ve gerektiğinde nasıl geri E) Aşırı cezalandırıcı tutum benimsemiştir getirildiği üzerine araştırmalaryapmak Ayşe hanımın davranışları çocuk yetiştirme tutumuyla ilgilidir. Demokratik tutum dengeli, 1 tutarlı ve kararların aile içinde b^raberce tüm aile CEVAP ANAHTARI fertleriyle alındığı bir tutumdur. Aşırı koruyucu 1 .C 2. E 3. B 4. A tutum ise çocukların sürekli kontrol altında tutulduğu, kendi başlarına hiçbir faaliyete izin 5 .A 6. D 7.C C 'Z. verilmediği bir tutumdur. İzin verici tutum da n o örnekteki gibi çocuğa hiçbir kısıtlama getirm^den 9 .C 1 .D 11.A 1 .C hertürlü etkinliğine izin verildiği bir tutumdur. 0 2 (Cevap D)
    • -EĞİTİM BİLİMLERİ-
    • 11 ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ | Öğrenme Psikolojisi ve Temel Kavramlar ÖGRENME PSİKOLOJİSİNİN UGRAŞIALANLARI •Öğrenme süreçleri ile ilgili bilgilere ulaşma (Nasıl öğreniliyor?) •Öğrenme ve öğretme süreçleri • Öğrenme güçlüklerinin kaynakları (Öğrenmeyi neler engeller?) •Farklı dönemlerde insanların öğrenme özellikleri ve bu özelliklerin öğretim etkinliklerine uygulanması. •Öğrenme iikeleri, yöntemleri ve kuramları. DAVRANIŞ VE ANALİZİ Davranış insanın her yaptığı şey için kullanıian bir terimdir. Sadece eylemleri değil, durumları da kapsayacak kadar geniştir. Davranışlara örnek vermek gerektiğinde konuşmak ve(ya) konuşmamak diye örnek verilebilmesi bundandır. Çünkü konuşmak da davranıştır, konuşmamak da. Davranışı analiz ederken onu uyarıcı, tepki, karşılık olarak analiz etmek yaygınlaşmışîır. Uyarıcı; a)Organizma tarafından (algılanarak) davranışa yol açan, b)İçte ve dışta meydana gelen değişikliklerdir. Buna göre bir değişikliğin uyarıcı niteliği kazanabilmesi için bu iki şartı yerine getirmesi gerekir. İçte meydana gelen değişikliklere; karnın acıkması, vücuttaki su miktarının azalması, kalbin hızlı atması örnek olarak verilebilir. Dışta meydana gelen değişiklikler ise ısı, ışık ve ses açısından meydana gelen değişiklikler olarak ele alınabilir. Tepki; Organizmanın uyarıcıya karşı göstermiş olduğu davranıştır. Tepki, uyarıcıya göre tanımlandığı için bir tepkiden bahsedebilmek için önce uyarıcıyı ele almak ve göstermek gerekir.
    • o tr. LU Q 'öc UU
    • Karşılık; Organizmanın gösterdiği tepkiye karşılık almış olduğu uyarıcıdır. Karşılık üç türlü olabilir: 1. Pekiştirme: Organizmanın davranışının gösterilme olasılığının artırılmasıdır. İki türü vardır: a) Olumlu pekiştirme; İçinde bulunulan duruma hoş bir uyarıcının eklenmesidir. Çikolata vermek gibi. b) Olumsuz pekiştirme: İçinde bulunulan durumdan hoş olmayan bir uyarıcının kaldırılmasıdır. İyi hal gösteren bir mahkumun hafta sonu iznine gönderilmesi gibi. 2. Ceza: Organizmanın davranışının gösterilmeme olasılığının artırılmasıdır. İki türü vardır: a)I. Tür ceza: Organizmanın içinde bulunduğu duruma hoş olmayan bir uyarıcının eklenmesidir. Gündelik dildeki ceza büyük ölçüde böyiedir. Çocuğun fiziksel olarak cezalandırılması veya ağzına biber sürülmesi böyledir. b)II. Tür ceza: Organizmanın içinde bulunduğu durumdan hoş bir uyarıcının kaldırılmasıdır. Çocuğa verilen bir ödülün geri alınması böyledir. 3. Karşılık vermeme: Organizmanın davranışının görmezlikten gelinmesidir ki, uzun vadede sönmeye (unutmaya) yol açar. Bu açıklama temelde davranışçı yaklaşıma dayalı bir ifadedir. Performans (Edim) İnsan davranışlarının bir kısmı doğuştan getirilirken, diğer bir kısmı da sonradan ediniiir. İnsanın tüm eylem ve durumları için performans (edim) terimi kullanılır. Doğuştan getirilen davranışlar refleksler ve içgüdüler olmak üzere iki türlüdür. Sonradan edinilen davranışlar ise büyük ölçüde öğrenme sonucu kazanılır.
    • 12- -OGRENME PSIKOLOJISL Refleks Aynı şekilde, kaza eseri farklı bir davranış göstermek zorunda kalan kişi de, bu davranışını a)Doğuştan geliyor mu? kalıcı hale getirmedikçe öğrenmiş olmaz. Kaza b)Belli bir uyarıcısı var mı? sonucu sağ kolu kırılan bir kişînin sol eliyle yazması, c)Belli, basit ve ani bir tepki mi? bunu kalıcı hale getirmediği sürece öğrenme Soruları sorulduğunda, üç soruya da "evet" cevabı kapsamına girmez. veriliyorsa davranış reflekstir. Eğer bir ve(ya) Gene, organizmanın davranış değişikliğinin tekrar birkaçına "evet" cevabı verilemiyorsa, o zaman ya da yaşantı sonucu meydana gelmesi gerekir, refleks değildir. Dizinize vurulduğu zaman Felç veya tik gibi kişinin yaşantıları dışında ayağınızın kalkması, göz kırpmak, vb. davranışlar meydana gelen davranış değişikiikleri öğrenme reflekslere örnek verilebilir. olarak kabul edilmez. İçgüdü Öğretmenin sınıfta öğrencilere ders anlatarak yapmaya çalıştığı, onların davranışlarında değişiklik a)Doğuştan geliyor mu? meydana getirecek kadar yaşantı sağlamaktır. b)Türe özgü mü? Örneğin Mustafa Kemal Atatürk'ün kaç yıiında c)Karmaşık davranış mı? öldüğünü bilmeyen ve sorulduğunda "bilmiyorum" Soruları sorulduğunda, üç soruya da "evet" cevabı cevabı veren bir öğrencinin öğretim sürecinin veriliyorsa bu davranış iç güdüdür. Arıların bal sonunda aynı soruya "1938" şeklinde cevap yapması, ipek böceğinin koza örmesi, içgüdüye vermesi, örnek olarak verilebilir. a)Öğrenme yaşantısı sonucunda İçgüdü ve refleks doğuştan getirilen iki temel b)"Bilmiyorum" deme davranışı değiştiği davranış biçimidir. Bunların dışında davranışlar olmakla birlikte, eğitim açısından bu iki tür davranış, c) Bir süre sonra da aynı cevabı verebildiği için öğrenmenin dışında yer alır. Öğrenme sadece öğrenmedir. refleksin uyarıcısınin değiştirilmesi, içgüdünün ise Öğrenmeyi açıklarnaya çalışan çeşitli kuramlar gösterilme koşulları ve biçiminin değiştirilmesi öğrenme yoluyla gerçekleştirilir. Bu iki tür dışında vardır. Bunlardan davranışçı kuram onu uyarıcı ile diğer davranışlar organizmanın sonradan edindiği tepkinin eşleştirilmesi olarak görürken, bilişsel davranışlardır. kuram zihindeki örgütlenme olarak görür. Öğrenme kuramları ileride ele alınacaktır. ÖĞRENME Öğrenme, tekrar ya da yaşantı yoluyla organizmanın Öğrenmenin Gerçekleştjği Ortamlar davranışlarında meydana gelen oldukça kalıcı Aile: Okul öncesi dönemde çocuğun yaşamında etkili bir sosyalleşme görevi yapan, özellikle değişikliktir. Bir davranışın öğrenme olabilmesi için, kültürlenme ve değerlerin kuşaklar arasında a)Tekrar ya da yaşantı yoluyla meydana gelmesi, aktarılması misyonlarına sahip sosyal ortamdır. b)Davranışta bir değişiklik olması, Akran Grupları: Akran ve arkadaş grupları aile içinde ebeveynlerle ve (varsa) kardeşlerle c)Değişikliğin oldukça kalıcı olması gerekir. yaşanması pek olası olmayan yaşantılar sunan Bu koşulları sağlamayan durumlar öğrenme olarak sosyal ortamlardır. değerlendiriimez. Anaokulları-Kreşler: Çocukların okula Sözgelimi, organizmanın gündelik davranışları hazırlanmasını ve sosyal beceriler edinmelerini arasında yer alan ve herhangi bir değişiklik sağlama görevine sahip, yasal olarak kuruian, göstermeyen davranışlar öğrenme değildir. Her işletilen ve denetlenen okul öncesi eğitim kurumlarıdır. günkü yolundan gelip giden bir adam yeni bir yol öğrenmiş olmaz. Örgün Eğitim Kurumları (Okullar): Aileden sonra çocuk eğitiminde en önemli etkiye sahip sosyal
    • -EGITIM BILIMLERI- 13 kurumlardir. Sağladiğı özel koşullar (toplu öğretim, 2. Olgunlaşma temel öğrenme konuları, akran grupları, ders/etkinlik çeşitliliği, profesyone! kadro vb.) bu etkinin temel Öğrenen ile iigili faktörlerden iiki (yukarıdakini bileşenlerini oluşturur. saymazsak), olgunlaşmadır. Organizma ilgili davranışı gösterebilecek bir biyoiojik donanıma Okulla ilgili önemii özellikler: sahip olabilir. Ancak, söz konusu olan zaman ve » Bireyde olumlu/olumsuz, kasıtlı olarak veya zeminde, organizma henüz o olgunluğa ulaşmamış kendiliğinden davranış değişiklikleri edinilmesini olabilir. Bu durumda öğrenme meydana gelmez. etkiler. Sözgelimi, insana konuşmayı öğretebilirsiniz, yeni » Yetişkin davranışlarıyla oyunsu davranışlar doğmuş bir bebek de insandır, ama ona arasındaki farkın fark edilmesine fırsaî verir. öğretemezsiniz, çünkü gerekii olgunluğa ulaşmamıştır. Olgunlaşma genellikle yaş ve zeka » Kişisel gelişimi, sosyal beceriler edinilmesini ve olarak ele alınır. Yani, bir organizmanın olgunluğa sağlıklı iletişim/ilişki kurulmasını destekler. ulaşmasından bahsederken, bir yandan yaş olarak » Bireye yeni davranışlar kazandırarak veya belli bir yaşa gelmesi, diğer yandan yaşıtlarıyla önceden edinilmiş davranışiarını geliştirerek benzer özellikier göstermesi, özellikle kavrama ve uyum süreçlerini destekler. bilgi işleme açısından yaşıtlarıyla aynı düzeyde oiması gerekir. Çocuk yaş olarak 5 yaşına gelmiş » Toplumsal değerlerin kazanılması için yaşantı olabilir, ama hala konuşamıyor olabilir. fırsatiarı sunarve bunları pekiştirir. ÖĞRENMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER 3. Uyarılmışlık ço "o Bir öğrenme ortamında bulunan faktörler g İkinci faktör, uyarılmışlık düzeyidir. Genel şunlardır: g uyarılmışlık hali olarak da atıfta bulunulan bu özellik, organizmanın dışarıdan gelen uyarıcıları işleyebilme A) Oğrenen ;iî kapasite ve becerisini gösterir. Bunu daha iyi m anlayabilmek için, uyarılmışlık derecelerini gözden B)Öğrenme malzemesi (öğrenilen şey) .1 geçirmek yararlı olabilir. En düşük uyarılmışlık, C)Öğrenme stratejisi (öğrenme biçimi) 'S bitkisel hayat durumundadır, ancak temel yaşamsal uyarıcılar alınabilir. Sonraki bir düzey, uyku halidir. D)Öğreten (öğrenmeye yardımcı olan) 'g Kişi etrafındaki uyarıcılardan (en azından) bir E) Öğrenme ortamı (öğretilen yer). S kısmını alabiidiği içindir ki uyarılabilmektedir(!). Daha sonra uyuşukluk dediğimiz bir düzey örnek Bunlardan öğrenen, öğrenme malzemesi ve verilebilir. Bu durumda kişi etraftaki uyarıcılardan öğrenme stratejisi öğrenmeyi doğrudan etkilerken, bazılarını alabilmekte, bazılarını ise alamamaktadır. öğretmen ve öğrenme ortamı, bu üç faktörü Sonraki bir düzey normal uyanıklık düzeyi olabilir. etkileyerek öğrenmeyi (dolaylı yoldan) etkilerler. Bu Bu durumda kişi etraftan uyarıcı alabilir ve yüzden öğrenmeyi etkileyen faktörleri üç grup olarak işleyebilir. Gündelik yaşamını sürdürür. Kişinin ele almak gerekir. heyecanlandığı ve "elinin ayağının dolaştığı" durum bir miktar aşırı uyarılmanın söz konusu olduğu A. Öğrenen durumdur. Bu durumda kişi normalde işleyebileceğinden biraz fazla uyarıcı ile karşı karşıya kalmış demektir. Dehşet veya panik hali ise LTüreÖzgü Hazıroluş oldukça aşırı bir uyarılmanın olduğunu gösterir. Bu Öğrenen ile ilgili faktörlerin en başında türe özgü durumda kişi işleyebileceğinden fazla uyarıcı ile hazır oluş gelir. Öğrenen, ilgili davranışı karşı karşıyadır. gösterebilecek bir türden olmalıdır. Eğer tür o Bu uyarılmışlık düzeyleri ile öğrenme arasında bir davranışı göstermek için gerekli biyolojik donanıma ilişki vardır. Yani, öğrenmenin meydana gelebilmesi sahip değilse, öğretmeye çalışmak da boşuna olur. için uyarılmışlığın da bir düzeyde olması gerekir. Bu Bilindiği gibi "kaz uçar, ama laz uçamaz". düzey "orta düzey"dir. Başka bir ifadeyle öğrenmenin meydana gelmesi ve kolay meydana
    • 14- -ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ- gelmesi için orta düzeyde uyarılmışlık gereklidir. ZORLAŞMA Düşük uyarılmışlık düzeylerinde öğrenme meydana gelmez, kişi uyarıcıyı alamıyordur. Yüksek uyarılma İki parmak daktilo yazmasını bilen bir kişinin 10 durumlarında da öğrenme meydana gelmez, kişi parmak yazmayı öğrenmesi, veya Q-klavye yazan istediği uyarıcıyı seçebilecek durumda değiidir, ne birinin F-klavyeyi öğrenmesi gibi. Kısaca benzer yapacağını bilemez bir haldedir. Orta düzeyde bir uyarıcılar aktarma yapılıp yapılamayacağını, benzer uyarılmışlık öğrenmeyi olumlu yönde etkiler, davranışlar ise aktarmanın ne kadar olumlu olacağını belirler. Düşük uyarılmışlık düzeylerinde öğrenme olmaz, ancak öğrenmeye yatkıniık meydana getirilebilir. Örneğin, uyuyan bir kişiye bir şey öğretilemez, ama 5. Güdü öğrenilecek konulara yatkınlık sağlanabilir. Bu Öğrenmeyi etkileyen diğer bir faktör, öğrencinin yüzden derse devamda ısrar edilir, çünkü öğrenci güdülenmiş olmasıdır. Öğrenmeye açık olmayan, derste uyusa bile, konulara yatkıniık sağlar. Yabancı başka bir ifadeyle öğrenmek istemeyen öğrenciye dil eğitiminde bu yatkınlık daha çok işe yarar. ne kadar uğraşırsanız uğraşın öğretebiieceğiniz şeylersınırlıdır. 4. Aktarma / Transfer Güdü, organizmayı harekete sevk eden durum Öğrenmeyi etkileyen diğer bir faktör, önceki olarak tanımlanabilir. Güdülendiği için organizma öğrenmelerdir. Bazı kaynaklarda aktarma veya hareket eder, davranışta bulunur. Güdüler ikiye transfer(ans) olarak işaret edilen bu faktör, ayrılırlar: birincil güdüler ve ikincil güdüler. öğrencinin yeni bir öğrenme yapabilmesi için Bunlara bazı kaynaklar doğuştan getirilen güdüler önceden bir miktar öğrenme yapmış olması ve edinilen (kazanılan) güdüler olarak atıfta gerektiğini, daha gündelik bir ifadeyle gerekli bulunmaktadırlar. Birincil güdüler doğuştan getirilir önbilgileri edinmiş olması gerektiğini ifade eder. ve organizmanın yaşamını sürdürmesi için gerekli Önceden gerekli olan, sözgelimi dört işlemi olan güdüler bu gruba girer. İkincil güdüler ise, öğrenmemiş bir kişi bayağı kesirleri veya ondalık yaşamsal önem taşımayan, ama organizmayı işlemleri yapamaz. Daha özel olarak söylenirse, davranışa yönlendiren durumlardır (başarı güdüsü birbirine benzer uyarıcıların söz konusu olduğu gibi). öğrenmeler uyarıcıların benzerliği ölçüsünde Güdüler döngüseldir. Başka bir şekilde anlatılacak aktarmayı kolaylaştırmaktadır. Aynı şekilde benzer olursa. güdünün üç aşaması vardır: tepkilerin öğrenildiği durumlarda da aktarmanın a)İhtiyacın hissedilmesi, olumlu olma olasılığı yükselmektedir. Kısaca, b)İhtiyacı gidermeye yönelik davranış, benzer uyarıcı ve davranışların kullanıiması c)Doyum ve rahatlama. öğrenmeyi büyük ölçüde kolaylaştırmaktadir, çünkü öğrenci öğrenmeleri arasında aktarmalar Önce organizma bir eksiklik ve ihtiyaç hisseder. yapabilmektedir. Aktarma olumiu ve olumsuz olmak Daha sonra bu eksikliği gidermek için bir davranışta üzere iki türlüdür: bulunur. Sonra davranış amacına ulaşırsa, ihtiyaç giderilmiş olur ve organizma rahatlar, Açlık, Olumlu aktarma: susuzluk gibi ihtiyaçlar birincil (doğuştan) Önceki öğrenmelerin sonraki öğrenmeyi güdülerdendir. Açlık için önce midenin boşalması ve koiaylaştırdığı durumdur. karnın acıkması hissedilir ve doldurulma ihtiyacı duyulur. İkinci aşamada kişi, yemek yiyerek açlık Sonraki öğrenmeler ihtiyacını gidermeye yönelik davranışta bulunur. KOLAYLAŞMA Oncekı öörenmeier'bııgıJer Yeterince yerse (uygun davranışı gösterirse) karnı doyar, doyum ve rahatiama hali ortaya çıkar. Kuru fasulye pişirmeyi bilen bir kişinin nohut Rahatlamanın ortaya çıkması güdünün yok olmasını yemeğini yapmayı öğrenmesi, üçgeni iyi bilen bir sağlamaz, sadece bir dahaki ihtiyacın kişinin kareyi iki eşit üçgen olarak anlamasındaki hissedilmesine kadar hissediimemesini sağlar. kolaylık gibi. Güdülerin döngüsel oluşunun anlamı da budur. Olumsuz aktarma: Güdüler öğrenmeye yönelme için olduğu kadar Önceki öğrenmenin davranışın pekiştirilmesinde de örıemli işlevlere sonraki öğrenmeyi zorlaştırmasıdır. sahiptir. Uygun davranışı gösteren organizmaya
    • -EĞİTİM BİLİMLERİ- 15 güdüsüne uygun pekiştirme yapılmalıdır. Sözgelimi duyduğu ihtiyaçtır. karnı aç olan bir çocuğa "aferin" demek pekiştirme olarak pek işe yaramayacağı gibi, karnı tok olan bir 6. Estetik ihtiyaç: İnsanın güzel şeyiere karşı çocuğa yiyecek vermek de aynı şekilde pekiştirme duyduğu haz ihtiyacıdır. olmayacaktır. Pekiştirme, organizmanın ihtiyaçlarına 7. Kendini gerçekleştirme: Kişinin doğuştan hitap ettiği zaman etkili olur. getirdiği potansiyelleri gerçekleştirmeye duyduğu ihtiyaçtır. Kişi bu potansiyellerini ortaya koyamazsa, BAŞARI GÜDÜSÜ DÜŞÜK VE YÜKSEK BİREYLERİN kendini engellenmiş ve huzursuz hisseder. ÖZELLİKLERİ Boyut Düşük Bu ihtiyaçlardan ilk dördü var kalma ihtiyacıdır; kişi Yüksek varlığını sürdürebilmek için bunlara sahip olmalıdır. |Çok kolay ya da çokjOrta güçlükte amaçlar Ama Ancak bu ihtiyaçların önemli bir özelliği yoksun jzor amaçlar koyar | koyar olunduklarında insanın davranışlarını löğrenmiş görünmeyeİGerçekten öğrenmek için ç jçalışır Içalışır belirlemeleridir. Diğer zamanlarda neredeyse farkına bile varılmazlar. Son üçü ise gelişim ihtiyaçlarıdır. jöğretmen ve şans gibi! Niyet Yani, kişinin hayatta kalmasına değil, gelişmesine Yükleme |dış etkenlere yüklemejÇabayayüklemeyapar jyapar j yararlar. Bu yüzden, doyurulmadıkça ortaya çıkmazlar ve doyuruldukça kişinin davranışlarını tavır yönlendirmeye başlarlar. Sözgelimi, kişi hiç kitap mısseder okumayabilir, ama bir kere okur ve tadını alırsa Yeterlik i Yeterlik duyguları İGelişmiş yeterlik tekrar okumak ister. duygusu İgelişmemiştir Iduyguları vardır İhtiyaçlar Hiyerarşisi Abraham Maslovv insanın ihtiyaçlarıyla ilgili bir —► Kişisel bütünlük, Yaratıcılık kuram geliştirmiş ve şu kuralları öngörmüştür: a)Jnsanın ihtiyaçları her yerde aynıdır, evrens^ldir. Bu ihtiyaçlar hiyerarşik bir sıra izlerler. Bir ihtiyacın Özsaygı, saygı duyulmak ortaya çıkabilmesi için kendisinden önceki ihtiyacın en azından bir miktar doyurulmuş olması gerekir. • Aşk, sevgi, aidiyet, b)Bir ihtiyaç için kendinden sonraki ihtiyaç feda takım çalışması, sosyal aktiviteler edilebilir, ama önceki ihtiyaç feda edüemez. Maslovv'a göre insanın ihtiyaçları şunlardır: ---*■ Barınma, sosyal güvenlik 1.Fizyolojik ihtiyaçlar: Bu ihtiyaçlar bedensel . Hava. su, yemek, ısı, uyku ihtiyaçlardır ve bedenin canlılığını sürdürmesi için gereklidir. Maslovv İhtihaçlar Hiyerarşisi 2.Güvenlik ihtiyacı: Kişinin kendini emniyette hissetmesi, ayağını sağlam yere bastığını Maslovv'un ihtiyaçlar hiyerarşisi, güdüleme ye hissetmesidir. pekiştirmede önemli yararlar sağlamaktadır. 3. Yakınlık jhtiyacı: Kişinin hemcinsleriyle ve karşı Öğrencileri ihtiyaçlarına göre güdülemek ve cinsten biriyle yakın olma, sevgi ilişkisi içinde olma ihtiyaçlarını karşılayabilecek şekilde pekiştirmek ihtiyacıdır. gerekir. 4. Saygınlık ihtiyacı: Kişinin içinde bulunduğu toplulukta varlığının onaylanması, ona saygı duyulması ihtiyacıdır. 5. Bilme / tanıma ihtiyacı: Kişinin öğrenmeye karşı
    • 16- -ÖGRENME PSİKOLOJİSL uzun zamandır tartışıimakta olmasından ve bu kadar tartışmaya değer bulunmasından bellidir. Başkasına aktarılamayan bilgiler öğretilemezler. Bu bir yana, öğrenme malzemesinin taşıması gereken özellikler üç faktör şeklinde ele alınabilir: algısal ayırt edilebilirlik, anlamsal çağrışım ve kavramsal gruplandırma. 1. Algısal Ayırt Edilebilirlik Öğrenme malzemesinin etrafındaki uyarıcılardan farklılaştırılması, algısal olarak ayırt edilebilir bir şekilde sunulması gerekir. Etrafındaki uyarıcılardan ayırt edilemeyen uyarıcılar herhangi bir uyarıcı olarak görülür ve öğrenilmesi zor olur. Bu yüzden öğretmenler, önemli konuiarın altını çizerler, vurgularlar ve/veya "sınavda soracaklarını" söylerler. Başka bir ifadeyle etraftaki diğer uyarıcıiardan farklı hale getirmeye çalışırlar. 2. Anlamsal Çağrışım Öğrenme malzemesi organizmanın zihninde birtakım çağrışımlara yol açmalıdır. Çağrışıma yol açmayan bilgilerin öğrenilmesi zordur. Bu konu, öğrenen ile ilgili faktörlerden aktarma (önceki 6. Dikkat bilgiler) konusuyla bağlantılıdır. Önceden edinilmiş Organizma, tür olarak öğrenmeye hazır olabilir, olan bazı bilgiler varsa, yeni edinilen bilgiler onlara gerekli olgunluğa ulaşmış olabilir, gerekli önbilgilere eklenir. Böylelikle hatırlanmaları ve ulaşılmaları sahip olabilir, güdülenmiş bir durumda bulunabilir, kolaylaşmış olur. İnsanların zihinlerinde bilgiler ama hala öğrenemeyebilir, çünkü dikkat etmiyordur. birbirleriyle bağlantılı bir şekilde bulunurlar. Eğer Dikkat belli bir yöndeki uyarıcıları almaya hazır yeni edinilen bir bilgi daha önceki bilgilerle olmak demektir. Bir şeye dikkat ettiğimiz zaman, o bağlantılandırılabiliyorsa, bir süre sonra hatırlanması şeyle ilgili uyarıcıları almaya yönelmişiz demektir. Dolayısıyla duyu organlarımız ona yönelmiştir. da kolay olacak demektir. Eğer bağlantı Öğrenci yanındakiyle konuşurken dikkatini kurulamazsa, o zaman yeni edinilen bilgi kaybolup konuşmaya vermiş demektir ve derste gider. Genellikle insanların çağrışımlarının; konuşulmasını istemememizin nedeni budur. a)Zıthklarla Öğrenmenin meydana gelebilmesi için organizmanın dikkatini öğrenilecek konuya b)Eş zamanlılıkla yöneltmiş olması gerekir. c)Ardışıklıkla olduğu görülmektedir. B) Öğrenme Malzemesi Yani, zıtları, birlikte meydana gelen olayları ve birbiri Öğrenme malzemesi öğrenilen konudur, öğrenilen ardına meydana gelen olayları hatırlamamız koiay bilgidir. Öğrenmenin kolayca gerçekleşebilmesi için, olur. öğrenilen konunun da bazı özelliklere sahip olması Eğer çağrışım bağları basamaklar halinde uzayıp gerekir. Her konu her şekilde öğrenilmez. Öğrenme giderse tabii ki hatırlama çok daha kolay olacaktır. malzemesinin sahip olması gereken özelliklerinin Başka bir ifadeyle, ne kadar çok ve uzun bağlantı başında telaffuz edilebilmesi gelir. Telaffuz edilemeyen şeyler öğrenilemezler. İnsanda dil ile kurulabilirse, hatırlama o kadar kolaylaşır. Bu nokta, düşünce arasında yakın bir ilişki olduğu, konunun yaşantısal eğitimin de temelidir. Yani, öğrenen yeni bilgiyi ne kadar çok ve gündelik olayla
    • -EGITIM BILIMLERİ- 17 bağlantılandırabilirse öğrenme o kadar kolaylaşır. 1. Ayrılan Zaman Ancak çağrışımsal basamaklar dizisi özneldir. Bu Öğrenenin öğrenmeye her evrede (günde, haftada, yüzden grup halinde yapılan eğitimde daha vb.) belli bir süre ayırıp ayırmadığıdır. Eğer her gün sistematik ve mantıksal yapılara gerek duyulur ki o veya her hafta belli bir süre ayrılırsa buna aralıklı da kavramsal benzerliklerdir. çalışma, belli bir zaman ayrılmayıp, ihtiyaç duyulduğunda tüm öğrenme malzemesini aynı anda 3. Kavramsal Benzerlikler öğrenmeye çalışmaya toplu çalışma denir. Aralıklı çalışma daha doğru olduğu halde, öğrenciler Öğrenilen konunun kavramsal benzerliklere göre öğrendiklerinin "tazeliğiyle" sınava girip gruplandırılabilmesi onun öğrenilmesini kolaylaştırır. "tutturabildiklerini kar bellerler". Haibuki aralıklı Birbirine benzemeyen ve gruplandırılamayan birkaç çalışmanın yanı sıra toplu bir tekrar onları daha uyarıcı yerine birbirleriyle gruplandırıiabilen birçok başarılı hale getirir. Öğrenci toplu çalıştığında uyarıcı daha kolay öğrenilir. Sanki bu uyarıcılar bilgiler yeni olduğu için öğrenci yüksek not alıyordur, birbirleriyle bütünleşerek birbirlerinin hatırlanmalarını ama uzun vadede öğrencinin zihninde fazla bilgi kolaylaştırmaktadır. kalmıyordur. Kavramsal benzerliklerin anlamsal çağrışımlardan 2. Konunun Yapısı farkı, anlamsal çağrışımların öznel olmalarına karşılık, mantıklı ve analitik olmalarıdır. Bu yüzden Öğrenilen konunun nasıl bir görüntü gösterdiği de öğrenmeyi etkiler. Her konunun yaptsı kendine grupla yapılan eğitimlerde kavramsal benzerliklere özgüdür. Ancak, yapılabilecek bazt düzenlemeler de dayanılması önerilir, çünkü her öğrencinin öznel bulunmaktadır. Örnek için, öğrenme malzemesi bağlantılarına cevap vermek pek mümkün parçalara bölünebilir veya toplu bir şekilde ele görünmemektedir. alınabilir. Eğer yapılabiliyorsa, parçalara bölerek Kavramsal benzerlikler çeşitli basamaklar halinde çalışma daha iyidir. Ancak parçalara bölerek çalışmanın iyi olabilmesi için, konunun anlamlı düzenlenebilirse tabii ki daha kolay öğrenilmektedir, birimlere ayrılabilmesi, birleştirme için çok zaman üteratürde bu konuda yaygın bir araştırmadan söz gerekmemesi, anlamlı birimler arasında çok büyük edilir. İlgili araştırmada, deneklere mineraller konusu oranda bağlılık olmaması gibi şartların yerine anlatılmak istenmiş ve mineraller taşlar ve metaller gelmesi gerekir. Sözgelimi bir matematik problemi olarak ikiye ayrılmış, sonra taşlar değerli ve değersiz çözülüyorsa, bunu parçalara ayırmak zor olacaktır. olarak, metaller de yaygın, nadir ve alaşım olarak Bu yüzden, ilke olarak parçalara bölerek çalışmanın üçe ayrılmıştır. Bu şekilde yapılan öğretimde daha verimli olduğu, ancak hangi durumun daha öğrencilerin daha kolay öğrendikleri tespit edilmiştir. etkili olduğunun konuya bağlı olduğu unutulmamalıdır. 3. Öğrenenin Etkinliği Taşla -- - -1 t.— ı t , ı------L ____trrı^rzrrr]_____ Ayrılan zaman ve konunun yapısının yanı sıra, Yaygın metaller 11 Nadir metaller | Alaşımlar | Değerli taşlar I İDeğersiz taşiar I öğrenenin ne kadar aktif (etkin) olduğu da öğrenmeyi etkilemektedir. Tahmin edilebileceği gibi, öğrenen ne kadar etkin (faal) olursa öğrenmenin C) Öğrenme Stratejileri meydana gelme olasılığı da o kadar artmaktadır. Buna göre, dinleme en düşük, okuma biraz düşük, Öğrenmeyi etkileyen diğer bir faktör, öğrenme yazma orta, anlatma yüksek, yapıp anlatma en stratejisidir. Öğrenen, öğrenme malzemesini yüksek öğrenme etkinliği sayılır. Öğrenen öğrenebilmek için nasıl bir taktik izlemektedir? Bu olabildiğince etkin bir durumda bulunmalıdır. sorunun cevabı öğrenmenin meydana gelip gelmemesini, kolayca meydana gelebilmesini 4. Geribildirim etkileyecektir. Öğrenme stratejileri ayrılan zamana, konunun yapısına ve öğrenenin etkinlik düzeyine Öğrenme stratejisi olarak da kabul edilebilen ancak, temelde öğrenmeyi denetleme işlevi olan faktör bağlı olarak değişiklikler gösterir.
    • 18- -ÖĞRENME PSİKOLOJİSL geribildirimdir. Geribildirim, öğrenenin öğrenmesinin doğru ve yeterli olup olmadığının bildirilmesidir. Eğer ÇOZUMLU KONU öğrenen yaptığı öğrenmenin (verdiği cevabın) KAVRAMA TESTİ doğruluğu konusunda bir bilgi edinemezse, motivasyonu düşer, öğrenmeyi düzeltebilme olasılığı azalır. Öğretmen bu yüzden sınıfta sınav yaptıysa, 1. "Organizmanın yaşamını sürdürebilmesi büyük sonuçları hemen (ertesi derse) okumalı, ölçüde çevresindeki değişmelere uyum sağlayabilme okuyamazsa (okuyamamışsa) öğrencilere doğru yeteneğine bağlıdır." cevapların ne/nasıl olduğunu derse geçmeden tartışmalıdır ki, öğrenci yazdıklarını pekiştirsin; Aşağıdaki seçeneklerde verilen kavramlardan öğrenme tamamlansın. hangisi organizmanın yaşamını sürdürmek için gösterdiği uyum faaliyetlerinden değildir? 5. Programlı Öğretim A)Hemostatik denge Yukarıda ele alınan üç öğrenme stratejisini kendi B)Refleks C)Öğrenme bünyesinde bütünleştiren bir eğitim yaklaşımı vardır. D)Çevreyle etkileşim Skinner tarafından geliştirilen bu yönteme programlı E) Güdülenme öğretim denir. Günümüzde bilgisayarın yaygınlaşmasıyla birlikte, farklı bir düzlemde yeniden ortaya çıkan bu yöntem 19601ı ve 70'li yıllarda popülerlik kazanmıştır. Bu yöntemde öğrenci İnsan bazı gereksinimlerini otomatik olarak kendi hızına göre, istediği kadar zaman ayırarak, karşılar; nefes alıp verme, vücut sıcaklığını konuyu olabildiğince küçük kısımlara böler ve terleme yoluyla ayarlama vb. Bu otomatik uyum kendisi (etkin bir biçimde) cevaplar ve cevabının süreci Hemostatik denge (mekanizma) olarak doğruluğu ile ilgili geribildirimi aynı anda (diğer adlandırılır. Bu mekanizma organizmanın hayatta sayfaya geçinceye kadar) edinir. Bilgisayarlardaki kalması için gereklidir. Refleksler de hayatımızın etkin öğrenmenin temelinde bu yaklaşım vardır. devamı için önemlidir. Organizma için tehlikeli durumlarda verilen ani tepkiler reflekstir. Ya da yeni doğan bebek emme refleksi sayesinde karnını doyurup hayatta kalır. İnsanı hayatta tutan diğer olaylar ise çevreyle etkileşimi ve bunun sonucu olan öğrenmedir. Güdülenme ise sadece öğrenme için organizmayı harekete geçirir. (Cevap E) 2. "Ders çalışma iyi bir uyku ve güzel bir kahvaltının ardından sabahları yapılmalıdır." diyen bir uzman öğrenmeyi etkileyen etkenlerden hangisine dikkat çekmektedir? A)Güdülenme B)Fiziksel özellikler C)Genel uyarılmışlık hali D)Geçmiş yaşantılar E) Zekadüzeyi
    • -EGİTİM BİLIMLERİ- 19 Öğrenmenin gerçekleşebilmesi için organizmanın 4. Öğrenme kuramları aşağıdakilerden hangisini uyanık ve dikkatli olması gerekir. Kişi dikkatli ve açıklamaktadır? uyanık değilse ya da çok aşırı kaygılı ise (aşırı A)Sınıfta en etkili öğretme ortamlarının nasıl uyarılmışlık) öğrenme olumsuz etkilenir. Burada düzenleneceğini bahsedilen de organizmanın yeterli genel B)Öğrenmenin hangi koşullar altında oluşacağını uyarılmışlık halinde olmasıdır. ya da oluşmayacağını C)Öğrenme güçlüklerinin nedenlerini (Cevap C) D)Sınıflarda tam öğrenmenin nasıl olacağını E) Hepsi ÇÖZÜM: Öğretme ortamlarının düzenlenmesi ve sınıfta tam öğrenme öğretme ilke ve yöntemleriyle ilgilidir. Öğrenme güçlüklerinin nedenleri ise gelişim ile ilgilidir. Öğrenme kuramları ise öğrenmenin nasıl olduğunu hangi ortamlarda oluşacağını ya da oluşmayacağını açıklar. (Cevap B) 3. Aşağıdakilerden hangisi öğrenilmiş bir davranış m degildir? "o tr A)Kan şekeri düşen birinin tatlı yemesi UJ Q Öğrenilmemiş, bir türe özgü ve bir türün bütün B)Önündeki aracın fren lambalarının yandığını 'öc. fertlerinde aynı olan, doğuştan gelen, niçin gören sürücünün frene basması yapıldığı organizma tarafından bilinmeyen C)Öğrencinin kalemi doğru formda tutabilmesi davranışlar aşağıdaki kavramlardan hangisiyle D)Çocuğun sorulduğunda telefon numarasını söylemesi açıklanır? E) Bebeğin ağzına verilen her şeyi emmeye A)Refleks çalışması B)İçgüdü C)Motivasyon D)Fizyolojik güdü E) Sosyal güdü Öğrenme yaşantı sonucu davranışta meydana gelen kalıcı değişikliklerdir. Yani öğrenilmiş d avranışın yaşa ntı son ucu (d oğ uşta n getirilmemiş), kalıcı (alkol ve hastalıkların yol açtığı geçici davranışlar değil) olması gerekir. Yani doğuştan getirdiğimiz refleksler öğrenme ürünü davranışlar değildir. Bebeğin doğumla birlikte getirdiği emme refleksi öğrenilmiş bir davranış değildir. A seçeneğinde kan şekeri düşen birinin tatlı yemesi onun tatlının kan şekerini yükselttiğini bildiğini gösterir. B seçeneğinde ise sürücü öndeki arabanın arkasında yanan ışıkların fren yapıldığında yandığını bilip frene basması vardır. C ve D seçenekleri de yaşantı sonucu oluşan kalıcı davranışlardır. (Cevap E)
    • Soruda içgüdü'nün açıklaması yapılmıştır (Cevap B) Bir öğretmen çok uğraşmasına rağmen birinci sınıftaki Ayşe'ye düz kısa çizgi çizmeyi öğreternemektedir. Ayşe'nin öğrenememesinin nedeni aşağıdakilerden hangisi olamaz? A) Olgunlaşma C) Ön B) Zeka öğrenmeler E)Yaş D) Fizyolojik durum
    • 20- -OĞRENME PSİKOLOJİSL 8. Davranış organizmanın her türlü etkinliğidir. Öğrenmeyi etkileyen faktörler yukarıdaki sorunun Buna göre; seçeneklerinde sıralanmıştır. Bu etkenlere baktığımızda Ayşe'nin öğrenememe sebebi yeterli I.İçgüdüsel davranış olgunluğa ulaşamaması, zeka olarak bir yetersizlik, ön öğrenmelerdeki yani zorunlu II.Refleks davranış öğrenmelerdeki bir eksiklik ya da fizyolojik olarak bir rahatsızlık olabilir. Fakat yaş etkenine III.Alkol ve ilaçların etkisiyle oluşan davranış baktığımızda yani yaşın ilerledikçe öğrenme seviyesinin ve hızının düşmesi Ayşe için söz IV.Yazı yazma davranışı konusu olamaz çünkü yaşı bu öğrenme görevini gerçekleştirmek için uygundur. İfadelerinden hangisi doğuştan varolan davranışlara örnek olarak gösterilebilir? (Cevap E) A) I- II B) Yalnız III C) Yalnız IV D) III ve IV E) Yalnız I ÇÖZÜM: I ve II. doğuştan varolan, III. geçici davranış, IV. sonradan kazanılan davranıştır. (Cevap A) o 7. Öğrenme yaşantı ürünü kalıcı izli davranış değiş S 9. Aşağıdakilerden hangisi öğrenme ürünü bir olarak tanımlanır. davranış degildir? A)Çocuğun eline aldığı her şeyi ağzına götürmesı Yukarıdaki açıklamaya göre aşağıdakilerden B)Köpeğin bahçeye giren yabancı bir kişiye hangisi öğrenmenin gerçekleşmesi için gerekli havlaması özelliklerden birisi değildir? C)Köpeğin havladığını gören kişinin kaçmaya başlaması A)Davranışta gözlenebilir değişme olması D)Sahibinin geldiğini gören kedinin sahibinin B)Davranıştaki değişmenin nisbeten sürekli olması ayakları arasında dolaşması C)Davranıştaki değişmenin yaşantı sonucu E) Annesinin mama getirdiğini gören bebeğin oluşması gülmesi D)Öğrenmenin yaşantı ürünü olması E) Öğrenmenin sadece büyüme sonucu oluşması Çocukların ilk aylarda nesneleri tanımak için A-B-C-D seçenekleri öğrenmenin gerçekleşmesi ağzına götürmeleri reflekstir. Bu davranışlar için gerekli özelliklerdir. Öğrenmenin sadece öğrenme ürünü değildir. Köpeğin yabancı kişiyi büyüme sonucu oluşmaması gerekir. Doğru ayırt etmesi, köpek havladığında tehlikeli cevap E seçeneğidir. olabileceği, kedinin sahibini tanıması ve bebeğin annesinin mama getirmesini ayırt etmesi yaşantı (Cevap E) sonucu kazanılmış davranışlardır ve öğrenme ürünüdür. (Cevap A)
    • -EGITIM BILIMLERI- 21 10. Öğrenilmemiş davranışlarla ilgili olarak; 12. "Sağlam kafa sağlam vücutta,- bulunur" sözü I.Annelik öğrenmeyi etkileyen etkenlerden hangisi ile açıklanabilir? II.İpek böceğinin koza yapması A)Güdülenme B)Fizyolojik özellikler III.Örümceğin ağ örmesi C)Genel uyarılmışlık hali D)Ön öğrenmeler IV.Kırlangıçların yuva yapması E) Zekadüzeyi V.Arının bal yapması Öğrenmeyi etkileyen etkenler göz önünde İfadelerinden hangisi içgüdüye örnektir? bulundurulduğunda fizyolojik engellerin öğrenmeyi A) Yalnız I güçleştirdiği, bedensel olarak sağlıklı bireylerin D) I- II sağlıklı olmayanlara göre daha hızlı ve kolay B) Yalnız II öğrendikleri görülür. C) ll-lll- IV- V E) I- IV (Cevap B) II-III-IV-V içgüdüdür. I içgüdüsel davranıştır. (Cevap C) tx UJ Q H.Nasrettin Hoca bir gün ata binmeye heveslenmiş. Ancak atın üstüne çıkmayı bir türlü başaramamış. Bunun üzerine, "Hey gidi gençlik hey!" diyerek içini çekmiş. Şöyle bir çevresine bakınıp kimsenin olmadığını görünce de kendi kendine, "Hoca, 13. Tolga matematik dersini Ayşe'den daha çok Hoca! Senin gençliğini de biliriz." demiş. sevmektedir. Evde boş zamanlarında yardımcı kitaptaki problemleri çözmektedir. Matematik Bu fı krad a Nasre tti n Ho ca'n ı n ata sınavlarından da her zaman Ayşe'den yüksek not binememesini, önce, genç olmamasına almaktadır." bağladığı halde, sonradan gençliğinde de ata binemediğini itiraf etmesi aşağıdakilerden Tolga ve Ayşe arasındaki öğrenme düzeylerindeki hangisiyle açıklanabilir? farklılık aşağıdaki etkenlerden hangisi ile A)Sosyal etkinin yokluğu yakından ilgilidir? B)Fiziksel yetersizlik C)Algısal bozukluk A)Genel uyarılmışlık hali D)Dikkat ve güdü eksikliği B)Güdülenme E) Öğrenme güçlüğü C)Zekadüzeyi D)Olgunlaşma E) Cinsiyet Nasrettin Hoca'nın gençliğinde de ata binemediğini itiraf etmesi, çevresinde bakıp kimsenin olmadığı gördükten sonradır. "Sosyal etkinin yokluğu" Nasrettin Hoca'nın gençliğinde de ata binemediğini itirafının nedenidir. (Cevap A)
    • Organizmayı bilme ve öğrenmeye iten güç güdüdür. Tolga dersi Ayşe'den daha çok sevdiği için daha çok güdülenmiştir. Bu iki öğrenci arasındaki öğrenme farkının en büyük nedeni Tolga'nın daha iyi güdülenmesidir. (Cevap B)
    • 22- -OGRENME PSİKOLOJİSİ- 14. Bir psikolog küçük bir çocuğa, çocuğun su içme ihtiyacı olup olmadığına dikkat etmeden, bir bardak su gösterip "su" demeyi öğretmeyi denemiş ama başarılı olamamıştır. Daha sonra aynı çocuk su içmek istediğinde psikolog ona bir bardak suyu gösterip birkaç kez "su" demiş ve bunu çocuğun her susamasında tekrarlayarak çocuğa "su" dedirtmeyi başarmıştır. Psikologun çocuğa "su" demeyi öğretme denemesi, öğrenmede aşağıdakilerden en çok hangisinin önemini ortaya koymaktadır? A)Alıştırma B)Bıktırma C)Deneme - yanılma D)Motivasyon E) Transfer ÇÖZÜM: Çocuğun su ihtiyacı hissettiğinde "su" demeyi öğrenmesi, öğrenme üzerinde ihtiyacın ortaya çıkardığı motivasyondan dolayıdır. Susuzluk çocuğun motivasyonunu arttırmıştır. (CevapD) 15. Önceden bazı faaliyetlerin öğrenilmiş olmasının, — sonradan başka faaliyetlerin öğrenilmesini £j kolaylaştırmasına "olumlu transfer" denir. Aşağıdakilerden hangisinde, olumlu transferin en az olması beklenir? Önceden Sonradan öğrenilmiş olan öğrenilecek olan A)Basketbol oynama Voleybol oynama B)İngilizce öğrenmek Fransızca öğrenmek C)Bisiklet kullanma Motosiklet kullanma D) Müziksetiniçalıştırma Bağlama çalma E) Matematik Muhasebe Müzik setini çalıştırabilen bir insanın bu bilgisi, onun bağlama çalmasını kolaylaştırmaz. Bu durumda olumlu transfer en azdır. (Cevap D)
    • -EĞİTİM BİÜMLERİ- 23 CEVAPLI KONU KAVRAMA TESTİ 1. "Etkili bir öğrenmenin sağlanabilmesi için öğrenme malzemesinin imkan sağladığı ölçüde parçadan bütüne gidilerek öğrenilmesi gerekmektedir" anlayışına sahip olan bir öğretmen, öğrenme malzemesini parçalara ayırırken aşağıda verilen ifadelerden hangisini dikkate almaz? A)Parçalar arasında anlamsal bir ilişkinin olmasını B)Parçaları birleştirme eyleminde zamansal yakınlığın olmasını C)Her konunun parçalara ayrılamayacağı ilkesini D)Parçaları birleştirirken zamansal yakınlık ve anlamsa! bütünlük kriterlerinin önemsiz olduğu anlayışını E) En iyi konu ağırlıklı öğrenmenin parçadan bütüne doğru olduğu anlayışını cr Ui Q 'vc UJ 2. Bir coğrafya dersinde öğretmenin "çocuklar, bu anlatacağım konu sizin ÖSS sınavında başarı sağlamanız için çok önemlidir" ifadesi ile derse başlaması, bu öğretmenin öğrencilerin öğrenme üzerinde etkili olan hangi özelliğini dikkate aldığını ifade etmektedir? A)Bireysel farklılıklar B)Güdülenme C)Ön öğrenmeler ve geçmiş yaşantılar D)Fizyolojik durum E) Kaygı düzeyi
    • Bir ana okulu öğretmeni çocuklara "kırmızı" sıfatını Aşağıda ği öğretirken daha önceden öğretmiş olduğu "beyaz" kilerden meydana gelir. sıfatından yararlanmakta, kısacası bu öğretmen B)Bir davranışın öğrenme olabilmesi için o hangisi davranışın mutlaka yaşantı ürünü olması çağrışımlar yoluyla öğretim faaliyetinde öğrenm gerekmektedir. bulunmaktadır. eyle C)Öğrenme ürünü olan davranış kendiliğinden ilgili ortaya çıkacağı gibi bireyin isteğine bağlı olarak Bu ana okulu öğretmeninin uyguladığı bu yöntem olarak da ortaya çıkabilir. öğrenmeyi etkileyen faktörlerden birisi olan yanlış D)İnsanlarda zihinsel gelişim aynı yaşlarda ve aynı öğrenme malzemesinin hangi özelliği ile bir yapıda meydana geldiği için belli bir yaşa kadar örtüşmektedir? insanların öğrenmeleri aynı düzeyde ifadedir? gerçekleşmektedir. A)Kavramsal çağrışım A)Öğre E) Bireylerin her öğrenmesi mutlaka istendik B)Anlamsal çağrışım nme yönde C)Telaffuz edilebilirlik sonucu olmayabilir. Bireyier toplum tarafından D)Konunun yapısı nda bir genel E) Öğrencinin öğrenme düzeyi davranı kabul görmeyen davranış ve sözleri ş de değişikli öğrenebilirler. 3. Karnı acıkan ve susayan bir bireyin ne yiyeceğine 6. "Bir bireyin kendisinden istenilen bir davranış ve ne içeceğine karar vermesi aşağıdaki değişikliğini gösterebilmesi için gerekli biyolojik kavramlardan hangisi ile açıklanabilir? donanıma sahip olması" ifadesi aşağıda verilen A)İçgüdü kavramlardan hangisinin karşılığıdır? B)Davranım A)Ön öğrenmeler ve geçmiş yaşantılar C)Öğrenme B)Türeözgü hazıroluş D)Edim C)Fizyolojik durum E) Refleks D)Olgunlaşma E) Hazırbulunuşluk
    • 24- -OGRENME PSIKOLOJISL 7. "Papağana konuşmayı öğretebiliriz ama serçeye 10. Çocukları okula gönderme yaşı ile ilgili tartışmalar konuşmayı öğretemeyiz" öğrenmeyle ilgili hangi kavramı sorgulamaktadır? A)Türeözgühazıroluş Yukarıdaki örnek öğrenmeye etki eden hangi B)Olgunlaşma faktörle açıklanabilir? C)Önceki bilgiler (aktarma) D)Güdülenme A)Olgunlaşma E) Dikkat B)Genel uyarılmışlık hali C)Eski yaşantılar D)Motivasyon (Güdü) E) Türe özgü hazır oluş 8. Atış talimi için birbirine denk iki grup ele alınmış ve 11. Sınıfta öğretmenin anlattıklarının ne işe yarayacağını atış talimi yapan iki gruptan birine atış sonrası isabet anlayamayan bir öğrenci dersi öğrenememektedir. dereceleri hakkında bilgi verilmiş, diğer gruba ise bilgi verilmemiştir. Atış sonrası hedefe isabetle ilgili biigi Bu durum aşağıdakilerden hangisi ile verilen grubun bilgi verilmeyen gruba göre daha kısa açıklanabilir? sürede hedefe ulaştıkları görülmüştür. A)Öğrenci yeterli olgunluğa ulaşmamıştır. B)Öğrenci yeterince uyarılmamıştır. Yukarıdaki örnek olayda hedefe isabetle ilgili bilgi C)Öğrenci gerekli aktarmaları yapamıyordur. verilen grubun başarısı öğrenmeye etki eden D)Öğrenci güdülenmemiştir. hangi faktörle açıklanır? E) Öğrenci dikkatsizdir. A)Transfer B)Ketvurma C)Motivasyon D)Geri bildirim E) Genel güdülenmişlik hali 12. Aşağıdaki verilen davranışlardan hangisi refleks değildir? A)Ağzı sulanmak B)Gözünü kırpmak C)Soğuktan titremek D)Birine gülmek E) Dize vurulduğunda ayağmı kaldırmak 9. Derste yüksek not alan bir öğrencinin durumunu açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir? A)Başarı güdüsü doyurulmuştur, artık çalışmaya gerek duymaz. B)Başarı güdüsü doyurulmuştur, ama güdüler yeniden ortaya çıkar. C)Başarı güdüsü doyurulmuştur, artık saygınlık güdüsü harekete geçer. D)Başarı güdüsü doyurulmamıştır, yeniden çalışmaya başlar. E) Başarı güdüsü doyurulmamıştır, ama başka güdüler harekete geçer.
    • 13. Tekrar ya da yaşantı sonucunda organizmanın davranışlarında meydana gelen oldukça kalıcı değişikliklere ne denir? A)İçgüdü B)Refleks C)İçgüdüsel davranış D)Öğrenme E) Karşıhk
    • -EGITIM BILİMLERİ- 25 14. Doğuştan getirilen, belli bir uyarıcıya karşı 17. I. Sınıfını geçerse bisikletle ödüllendirileceğini organizmanın belli ve basit bir davranış gösterme bilen çocuk öğrenmek için daha çok çaba eğiiimine refleks denir. harcar. II.Futbolcu olmak isteyen bir çocuk bu alana daha Buna göre aşağıdakilerden hangisi refleks fazla zaman ayırır ve daha iyi öğrenir. degildir? III.KPSS'yi kazanmak isteyen bir öğretmen adayı A)Diz kapağımıza vurulunca dizimizin yukarı ders çalışmak ve dershaneye gitmek gibi kalkması B)Şiddetli bir patlama ile irkilme davranışlarda bulunur. C)Limonu görünce ağzımızın sulanması D)Göz bebeğinin ışıkta küçülmesi veya büyümesi Yukarıdaki örnekler öğrenmeye etki eden hangi E) Bir arkadaşımıza bir şeyler anlatmak için göz faktörle açıklanır? kırpmak A)Olgunlaşma B)Genel uyarılmışlık hali ve kaygı C)Motivasyon D)Geçmiş yaşantılar E) Dikkat o tc 18. Aşağıdakilerden hangisinde gözlemsel öğrenme LU Q süreci doğru olarak sıralanmıştır? 15. I. Quiz çalışması sonucu cevapların hemen "ğ verilmesi || A)Dikkat-Akılda Tutma-Davranışı Tekrarlama- Pekiştirme, Güdüleme II. Deneme sınavları sonrası öğrencinin doğru ve s B)Davranışı Tekrarlama-Pekiştirme, Güdüleme- yanlışları konusunda bilgilendirilmesi ;E Akılda Tutma-Dikkat İU C)Akılda Tutma-Dikkat-Pekiştirme, Güdüleme- Yukarıdaki ifadeler öğrenmeye etki eden hangi z; Davranışı Tekrarlama faktörle açıklanır? : ğ D)Pekiştirme, Güdüleme-Dikkat-Akılda Tutma- lii Davranışı Tekrarlama A)Öğrencinin aktif katılımı E) Dikkat-Pekiştirme, Güdüleme-Davranışı B)Geri bildirim Tekrarlama-Akılda Tutma C)Geçmiş yaşantılar D)Genel uyarılmışlık hali E) Öğrenilen konunun yapısı 16. Aşağıdaki verilen davranışlardan öğrenilmiş davranıştır? A)Ağzı sulanmak B)Futbolda zamanında topa vurmak C)Sezgilerine göre davranmak D)Annenin çocuklarını koruması E) Ayağı kayınca düşmek hangisi
    • 19. Bir dersanede KPSS hazırlık öğrencileri üzerinde rehberlik servisi tarafından yapılan bir araştırmada öğrencilerin gelecekle ilgili kaygıları araştırılmış ve öğrencilerin % 60'ının normal, % 20'sinin yüksek, % 20'sinin düşük kaygı seviyelerinde olduğu tesbit edilmiştir. Yukarıdaki örnek olayda öğrencilerin yaşadıkları kaygı seviyeleri öğrenmeye etki eden hangi faktörle açıklanır? A)Türeözgühazıroluş B)Geçmiş yaşantılar C)Motivasyon D)Genel uyarılmışlık hali E) Dikkat
    • 26- -ÖĞRENME PSİKOLOJİSL 20.1. Şiddetli bir patlama ile irkilme 23. Bireyin çürük bir dişi için dişçiye gitmesi, dişinin II.Karetta deniz kaplumbağalarının her yıl aynı ağrıdığını fark etmesiyle mümkündür. zamanda sahile yumurtalarını bırakması Yukarıdaki açıklama aşağıdakilerden hangisine III.Bir bebeğin doğar doğmaz ağlaması örnekolur? IV.Yemekten sonra dişlerimizi fırçalamamız A)Uyarıcının şiddetine B)Uyarıcının önemine V.Acıkma, susama, ışık, ses vb. C)Algı yanılmasına D)Duyu organlarının sağlıklı olmasına Yukarıdaki örnekler sırasıyla hangi kavrama E) Motivasyona karşılık gelir? A) Refleks - Öğrenme - İçgüdü - İçgüdüsel davranış - Uyarıcı B)Refleks - İçgüdü - Refleks - Öğrenme - Uyarıcı C)Uyarıcı - Öğrenme - Refleks - İçgüdüsel davranış - içgüdü D)İçgüdü - İçgüdüsel davranış - Refleks - Öğrenme - Uyarıcı E) Refleks - İçgüdüsel davranış - Öğrenme - Uyarıcı - İçgüdü 24. Aşağıdakilerden hangisinde negatif transfer söz konusu değildir? A)On parmakla daktilo yazmayı biimenin, bilgisayar klavyesini kullanmayı zorlaştırması 21.1. Bisiklet kullanmayı bilen birinin motosiklet B)Şiir ezberleyen birinin, fizik çalıştıktan sonra şiiri unutması kullanmayı hiç bilmeyene göre daha kolay öğrenmesi C)Solak birinin, sağ elle yazı yazmayı zor öğrenmesi II. İki parmak daktilo kullanmasını bilen birinin, hiç D)Direksiyonu solda olan bir arabayı süren kişinin, bilmeyene göre 10 parmak daktilo kullanmasını daha sağda olan arabayı sürerken zorlanması geç öğrenmesi E) Notasız saz çalmayı öğrenen birinin, nota ile saz çalmayı daha zor öğrenmesi Yukarıdaki örnekler öğrenmeye etki eden faktörlerden hangisine örnek olarak verilebilir? A)Ketvurma B)Transfer C)Dönüt D)Olgunlaşma E) Genel uyarılmışlık hali 22. Eskiden marangoz olan, fakat sağlık nedeni ile bu 25. Öğrenmenin tanımı ile ilgili olarak aşağıda verilen mesleği bırakmak zorunda kalan bir kişinin, ifadelerden hangisi doğrudur? yelkenli maketi yapmaya başlaması ve bu A)Doğuştan getirilen ve belli bir uyarıcıya karşı beceriyi, marangoz olduğu için daha kolay gösterilen tepkisel davranışlara öğrenme öğrenmesinde hangi faktörün önemi vardır? denilmektedir. A)Motivasyon B)Organizmanın gözle görülebilen ya da B)Operant şartlanma görülemeyen, açık ya da örtük her türlü C)Pozitif transfer davranışına öğrenme denilmektedir. D)Negatif transfer C)Doğuştan getirilen ve bir türün bütün üyelerinde E) Programlı öğrenme aynı şekilde var olan davranışlara öğrenme denilmektedir. D)Bireyin kendi yaşantıları yoluyla davranışlarında meydana gelen oldukça kalıcı izli davranış değişikliklerine öğrenme denilmektedir. E) Doğuştan getirilen ve belli bir uyarıcısı olan her türlü davranışa öğrenme denilmektedir.
    • -EGİTIM BILIMLERI- 27 26. Öğrenme, deneyimler ve eğitim yoluyla 30. Sürekli olarak uyarıldığı halde elektrik düğmeleri ile davranışlarda meydana gelen değişikliklerdir. oynamayı sürdüren çocuk, bir kez çarpıldığında bu Ancak organizmada görülen tüm davranış tür aletlerden uzak durmayı öğrenir. değişikliklerini öğrenme olaraktanımlayamayız. Çocuktaki bu davranış değişikliğini sağlayan Buna göre, aşağıdakilerden hangisi öğrenme unsur aşağıdakilerden hangisidir? sonucu davranışta meydana gelen bir A)Güdü değişikliktir? B)Refleks A)Ördek yavrularının yüzmesi C)Ödül B)Bebeğin emeklemeye başlaması D)Ceza C)Çocuğun annesinin sesini ayırt etmesi E) Olumsuz pekiştirme D)Bireyin soğuk suya girdiğinde ürpermesi E) Aç bir kedinin ciğer gördüğünde yalanmaya başlaması 27. Aşağıdakilerden hangisi yaşantı ya da tekrar sonucu meydana gelen davranış değişikliğidir? A)İçdürtü B)Refleks en C)İçgüdü o D)Alışkanlık tr UJ E) Koşulsuz tepki o 'öc LU _l & CQ Ü 'tz 28. Bir kez yapılan ve ödüllendirilen bir davranış, bir :a CEVAP ANAHTARI çok kez yapılıp da ödüllendirilmeyen davranışlara göre daha kolay benimsenir. 1.D 2. B 3.C 4. B 5. D 6. B 7 tZ 8. D Burada öğrenmeyi sağlayan hangi etken vurgulanmaktadır? 9. B 10. B 11.D 12. D A)Güdülenme B)Transfer 13. D 14. E 15. B 16. B C)Pekiştirme D)Tekrar 17. C 18. A 19. D 20. B E) Kaygı 21. B 22. C 23. A 24. B 25. D 26. C 27. D 28. C 29. Aşağıdakilerden hangisi birincil pekiştireçtir? 29. B 30. D A)Sosyalonay B)Yiyecek C)Başarı D)Statü E) Para
    • 2&- -OĞRENME PSİKOLOJİSİ- ÇIKMIŞ SORULAR ve ÇÖZÜMLERİ Bilgi etkili bir şekilde kodlanamadığı taktirde kolayca geri getirilemez. Hatırlamanın temel ilkesi etkili kodlamadır. (N. Senemoğlu, Gelişim, Bir öğrenci, matematik dersindeki öğrenme Öğrenme ve Öğretim, s.325) Bilgiyi kodlamak için eksiklerini tamamlayarak başarı düzeyini çeşitli stratejiler kullanılır. Anlamlandırma, tekrar, yükseltiyor. Bu öğrenci fizik dersindeki çabalarında örgütleme gibi. İnsan için en kalıcı öğrenme yani bir değişiklik yapmadığı halde, onun bu dersteki kolay kodlanabilen bilgiler basit olanlardır. başarısında da yükselme oluyor. Karmaşık bilgi içeriği zor öğrenilir zor hatırlanır. Fakat kişi için anlamlı, güniük hayatta Bu durum, aşağıdakilerden hangisine örnektir? kullanabileceği ilgi çekici bilgiler daha kolay (2001 KPSS) öğrenilir. A)Zihinde canlandırma (Cevap C) B)Bilişsel öğrenme C)Negatif transfer D)Olumlu aktarma E) Genelleme Ön öğrenmeler sonraki öğrenmeleri olumlu ya da olumsuz yönde etkiler. Ön öğrenmelerin sonraki öğrenmeleri desteklemesine ve kolaylaştırmasına olumlu aktarma denir. Mesela gitar çalmayı bilen o >- bir kişi saz çalmayı bümeyene göre daha kolay ve S 3. Bir anne, iki yaşındaki oğluna ezbere 100'e çabuk öğrenir. Buna olumlu aktarma denir. kadar saymayı öğretmeye çalışmakta, fakat Sorudaki örnekte de öğrencinin matematikteki bunu başaramamaktadır. eksik öğrenmeleri tamamlaması matematik ve fizik ilişkili olduğu için fizik dersindeki başarısını Bu başarısızlığın temel nedeni yükseltmiştir. aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir? (2001 (Cevap D) KPSS) A)Fiziksel yoksunluk B)Kullanılan öğretme yönteminin yetersizliği C)Genef uyarılmışlık hali D)Zekâdüzeyi E) Öğrenmeyehazırolmadüzeyi 2. Aşağıdakilerden hangisi, öğrenilen malzemenin hatırda tutulmasını zorlaştırır? (2001 KPSS) A)Anlamlı olması B)Sık kullanilması C)Karmaşık olması D)İlgi çekici olması E) Birden çok duyuya hitap etmesi
    • Olgunlaşma, çevrenin çok büyük bir etkisi olmaksızın organizmanın belli bir sıra ve düzen izleyerek yeni görevlere hazır hale gelmesidir. Öğrenmeye hazır olma düzeyi öğrenmenin en temel gereğidir. Her gelişim döneminin kendine has özellikleri vardır. Birey asla bu özelliklerinin üzerinde bir öğrenme gerçekleştiremez. 2 yaşında bir çocuk sayma becerisi için gerekli zihinsel yeterliğe (hazır bulunuşluğa) sahip olmadığı için 100'e kadar sayamaz. (Cevap E)
    • -EGITIM BILIMLERI- 29 4. "Uzanarak ya da çok rahat bir kanepede ders çalışmayınız. Işığı iyi alan bir masada, sandalyeye oturarak çaiışınız." Lise öğrencilerine yönelik böyle bir önerinin temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir? (2001 KPSS) A)Öğrenmede kullanılan bilişsel yaklaşımların bireyden bireye farklılık göstermesi B)Öğrenme hızının dersin özelliklerine göre değişmemesi C)Öğrenme için öncelikle belirli bir genel uyarılmışlık durumunun gerekli olması D)Ders çalışmanın planlı çaba gerektiren ciddi bir iş olması E) Öğrencinin evde kendi kendine çalışabiteceği bir yere ihtiyacının olması Öğrenmeyi etkileyen etkenler; Olgunlaşma: Organizmanın davranışı öğrenebilmesi için zihinsel ve bedensel olarak o tc ıu o "E tu belli bir olgunluğa ulaşması gerekir. Yaş: Genç yetişkinlikte en iyi öğrenme gerçekleşir ve yaşiandıkça insanlarda öğrenme hızı ve kapasitesi düşer. Zeka: Zeka öğrenmeyle doğru orantılıdır. Zeka düzeyi arttıkça öğrenme hızı ve kapasitesi de artar. Fizyolojik durum: Fiziksel yoksunluklar öğrenmeyi olumsuz etkiler. Güdülenme: Güdü bireyi harekete geçiren güçtür. İçsel ve dışsai olabilir. Kişinin bir konuya karşı duyduğu merak ve öğrenme arzusu içsel güdülenme; bir ödül, güzel not alma isteği de dışsal güdülenmedir ve bunlar bireyi öğrenme için harekete geçirir. Genel uyarılmışlık hali: Öğrenmenin gerçekleşmesi için organizmanın belli bir uyanıklıkta olması gerekir. Kişi dikkatli ve uyanık değilse ya da çok aşırı kaygılı ise (aşırı uyarılmışlık) öğrenme olumsuz etkilenir. Örnekte belirtilen öğrencinin uzanarak loş ışıkta ders çalışması uyarılmışlık düzeyini düşürür. (Cevap C)
    • Aşağıdakilerden hangisi, öğrenme yoluyla kazanılan bir davranış degildir? (2001 KPSS) A)Çocuğun topu yere düşürmeden ayağında zıplatması B)Postacının sokak isimlerini hatırlaması C)Elektrik tamircisinin televizyondaki arızanın nedenini kısa sürede bulması D)Çocuğun yüzüne rüzgâr gelince gözlerini kırpması E) Aşçının kokusunu aldığı yemeğin pışıp pişmediğini bilmesi Bir davranışın öğrenilmiş olarak kabul edilebilmesi için bu davranışın yaşantı yoluyla sonradan kazanılması ve kalıcı olması gerekir. Doğuştan getirdiğimiz refleksi davranışlar öğrenme ürünü değildir. Çocuğun emmesi, diz kapağına vurulduğunda ayağın hareket etmesi, gözümüzü kırpmamız vb. gibi refleks davranışiar öğrenme sonucu oluşmaz. Ayrıca organizmanın hemostatik denge içerisinde gerçekleştirdiği faaliyetler de (nefes alma, vücut ısısının terlenerek ayarlanması) öğrenme ürünü değildir. Bunların haricinde organizmanın ilaç, hastalık vb. etkisiyle gösterdiği geçici davranış değişiklikleri de öğrenme ürünü değildir. Öğrenme çevreyle etkileşim sonucunda oluşmuş kalıcı davranış değişiklikleridir. (Cevap D) Lise 2. sınıfta okuyan bir öğrenci matematik öğretmenine, dersine çalışmayı son güne bırakmasına rağmen sınavda yüksek bir puan aldığını söylemiş; öğretmeni de ona, bu başarısıyla övünmemesi gerektiğini belirtmiştir. Öğretmenin bu sözü, onun aşağıdaki görüşlerden hangisini benimsediğini gösterir? (2001 KPSS) A)Kalıcı bir öğrenme için düzenli çalışmak gerekir. B)Sınavlarda son günde hazırlanan öğrenci, ancak çok zeki ise yüksek puan alabilir. C)Son günde beklenmeyen bir durum olursa öğrenci sınavdan düşük puan alabilir. D)Öğrencinin bir daha asla bu başarıyı gösteremeyeceği E) Her ders için farklı bir çalışma süresi yeterli olabilir.
    • 30- -ÖĞRENME PSİKOLOJİSL ÇOZUM: 8. Aşağıdakilerden hangisi öğrenme sonucu oluşan bir davranış degildir? (2002 KPSS) Anlamlı ve kalıcı öğrenme için düzenli çalışmak A)Bireyin yemekten sonra dişlerini fırçalaması gerekir. Sınavlara son akşamda çalışan öğrenci B)Şoförün kırmızı ışığı görünce frene basması bu bilgileri sadece kısa süreli belleğine koyar ve C)Bireyin 2x5 in 10 ettiğini söylemesi onları hemen yarınki sınâvda kullanır ve daha D)Şiddetli bir gürültü olduğunda bebeğin gözlerini sonra tekrar etmezse bu bilgiler unutulur. Ancak kırpması daha kalıcı öğrenmeler için öğrendiklerini kendisi E) Postacının girdiği sokağın ismini levhaya için anlamlı bir formda uzun süreli belleğine bakmadan söylemesi kodlamalıdır. Bu öğrencinin öğrendikleri geçicidir. (Cevap A) Şiddetli seste bebeğin gözlerini kırpması ani, refleksi bir davranıştır. Refleks doğumdan itibaren getirdiğimiz davranıştır. Sonradan yaşantı yoluyla kazanılan bir davranış değildir. (Cevap D) 7. Bir davranışın "öğrenilmiş davranış" olarak nitelenebilmesi için, I.alkol ve ilaç gibi bir etkene bağlı olarak ortaya çıkma. II.bireyde, belirli bir yaşantıdan sonra görülme, III.nispeten kalıcı olma, IV.bedensel bir değişikliğe bağlı olmadan ortaya çıkma özelliklerinden hangilerine sahip olması gerekir? (2002 KPSS) A) Yalnız III B) Yalnız II C) I, II ve D) 11,111 ve E) I ve IV 9. Aşağıdakilerden hangisi öğrenme IV sürecinde rol oynayan dış etkenlerden biridir? (2002 KPSS) A)Psikolojik özellikler I.Alkol ilaç gibi bir etkene bağlı olarak ortaya B)İlgi-tutum çıkan davranışlar geçici davranışlardır ve C)Öğrenme güdüsü D)Zekâdüzeyi öğrenme sonucu oluşmazlar. Yani alkolün ve E) Ders kitabı ilacın etkisi varken söz konusu olan, bunların etkisi geçince yapılamayan davranışlardır. II.Yaşantıdan sonra görülme, Kişinin psikolojik özellikleri, öğrenmeye III.Nispeten kalıcı, olma, karşı ilgi ve tutumları, güdülenme ve zeka düzeyi öğrenmeyi etkileyen içsel IV. Bedensel bir değişikliğe bağlı olmadan ortaya etkenlerdir. Bu etkenler bireyin kendisiyle çıkma (sadece büyüme ve olgunlaşmaya bağlı ilgili etkenlerdir. Ders kitabı ise dışsal bir olarak ortaya çıkan - bedensel değişiklik uyarıcıdır. Bireyin dışında olan bir davranışlaröğrenme ürünü sayılmazlar) etkendir. Ders kitaplarının öğrenmeyi kolaylaştıracak şekilde düzenlenmesi, basit Öğrenilmiş davranışlardır. (II, III ve IV) ya da karmaşık olarak hazırlanması dış etkenlerdendir. (Cevap E) (Cevap D)
    • -EGITIM BILIMLERI- 31 10. Bir uzman velilere "Çocuklarınızın ödevlerini bir masa başında çaiışarak yapmalarını sağlayınız. Bir koltuğa uzanarak, yatarak ödev yapmalarına izin Öğrenme, potansiyel olarak davranıştaki vermeyiniz. İyi aydınlatılmış bir masada değişmeye; Performans îse bu potansiyelin çalışmalarını sağlayınız." şeklinde uyarılarda davranışa dönüştürülmesine işaret eder. (N. bulunmaktadır. Senemoğlu, Gelişim, Öğrenme ve Öğretim, s.90) Biz öğrenmeyi sadece gözleyebildiğimiz Uzmanın bu tür uyarılarda bulunmasmın temel davranışiardan anlayabiliriz. Performans yani nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir? (2002 kişinin gözlenen davranışları öğrenmenin KPSS) kanıtıdır. Ancak tüm öğrenme ürünleri hemen A)Yatarak ödev yapmanın genel uyarılmışlık performansa dönüştürülmeyebilir. Yani birey düzeyini düşürebileceğini düşünmesi öğrendiğini hemen değil daha sonra karşılaştığı B)Hareketsizliğin fiziksel gelişimi olumsuz bir durumda da kulianabilir. etkileyebileceğini düşünmesi C)Öğrencilerin hepsinde aynı çalışma alışkanlığını (Cevap C) geliştirmek istemesi D)Okul ve evdeki çalışma biçimlerinin birbirine benzemesi gerektiğine inanması E) İyi ışık almayan bir masada çalışmanın görme güçlüğüne yol açabileceğini düşünmesi Genel uyarılmışlık hali öğrencinin dikkatli ve 12. Bir banka reklamı için köpekler ve rakunlardan uyanık olmasıdır. Bireyin dikkatli ve uyanık yararlanmaya karar verilmiştir. Bu hayvanlara, olmayışı ve aşırı uyarılmışlık öğrenmeyi olumsuz bozuk paraları kumbaraya atmaları öğretilmeye etkiler. Örneğin sınava hazırlanan öğrencilerin çalışılmıştır. Köpekler kısa sürede bu beceriyi hiçbir kaygı duymaması ya da aşırı kaygılı olması kazanmışlar, rakunlar ise bozuk paraları ağızlarıyla kumbaraya atmak yerine ön ayakları arasında çalışma üzerinde olumsuz etki yapar. Bir koltuğa tutmuşlardır. Pek çok deneme yapılmasına karşın, uzanmak ya da loş ortamlar insanın uyarılmışlık hiçbir rakuna bu beceri öğretilememiştir. halini olumsuz etkiler. Köpekler ile rakunlar arasında gözlenen bu (Cevap A) 'g fark, aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir? (2003 KPSS) A)Olgunlaşma B)Türeözgü hazıroluş 11.0yun sırasında roiünü unutan bir aktörünü C)Genel uyarılmışlık hali eleştiren yönetmenin, aktörün kendisini "Rolümü D)Önceki öğrenilenlerin aktarımı çok iyi öğrenmiştim." diyerek savunması üzerine E) Güdülenme ona, "Ben rolünü öğrenip öğrenmediğine, sahnede yaptıklarına bakarak karar veririm." yanıtını vermiştir. Yönetmenin aktöre verdiği yanıt, aşağıdaki Asla bir kediye okuma yazma öğretemezsiniz ya yargılardan hangisini doğrulamaktadır? (2003 da köpeğe konuşma öğretemezsiniz. Her canlı KPSS) doğumuyla türüne özgü bazı donanımlarla dünyaya gelir. Mesela papağanların dil yapısı A)Hatırlanamayan bir şey hiç öğrenilmemiştir. insan dilinin yapısına çok benzediği için bazı B)Davranışta meydana gelen her değişme öğrenme sonucu değildir. kelimeleri tekrar edebilirler. Çünkü doğuştan C)Öğrenme, yalnızca gözlenen davranışlardan getirdikleri özellikler buna olanak verir. Aynı anlaşılabilen içsel bir süreçtir. şekilde köpeklerin öğrenebilmesine karşın D)Öğrenme, yaşantılar sonucu ortaya çıkar. rakunların kumbaraya para atma davranışını E) Öğrenilen bazı bilgiler unutulabilir. öğrenememesi türe özgü getirdikleri potansiyelle yani hazır oluşlarıyla ilgilidir. (Cevap B)
    • 32- -OGRENME PSİKOLOJİSL 13. İlköğretim birinci sınıfa başlayan bir öğrenci, öğretim yılının ilk aylarında iyi bir başarı göstermiş, ilerleyen aylarda ise başarısı düşmüştür. Aşağıdakilerden hangisi bu çocuğun başarısındaki değişmenin bir nedeni olamaz? (2003 KPSS) A)Okul öncesi eğitimde edinmiş olduğu bilgilerin başlangıçtaki öğrenmesine katkı sağlamış olması B)Öğrenme isteğinin ilk aylarda daha güçlü olması C)Olgunlaşma düzeyinin ancak ilk aylarda ele alınan konular için yeterli olması D)Öğrenme yaklaşımının ancak ilk aylarda ele alınan konular için uygun olması E) Öğrenme yeteneğinin giderek azalması Öğrenmeyi etkileyen etkenler açısından düşünürsek bu birey geçici değişkenlerden etkilenmiştir. Bireyin öğrenme yeteneği yani zeka kapasitesi (bir kaza vb. olmazsa) değişmez, ilk aylarda nasılsa daha sonra da aynı kalır. Fakat öğrencinin güdülenmesi, ön bilgilerinin yeterliği değişebilir. o (Cevap E) (Q "o Ui 14. Aşağıdaki durumların hangisinde bireyi harekete geçiren gücün dışsal güdülenmeye dayandığı kesindir? (2004 KPSS) A) Bir öğrencinin kütüphanede dersin okuma listesindeki kitabı araması B Bir çocuğun, okuduğu kitapları arkadaşına vermesi C)Bir çocuğun, annesi ödül vaat ettiği için her akşam bulaşıkları yıkaması D)Bir öğrencinin tüm sınavlardan en yüksek puanı almak için çalışması E) Bir çocuğun sabahları erken kalkıp okula gitmeden önce egzersiz yapması
    • 15. Eski öğrendiği telefon numarasını hatırda tutan tran (Doç. Dr. Dönmezer I, Eğitim Psikolojisi, birisi telefon değiştiğinde yeni numarayı sfer s.175). Olumsuz transfer ileriye ya da geriye öğrenmekte zorluk çekmekte ve numarayı deni olabilir. Bireyin yeni öğrendikleri daha unutmaktadır. r. öncek i becer iler ini ve öğrendik ler ini Tran hatırlamasında zorluklara yol açıyorsa geriye Bu durum, aşağıdakilerden hangisine örnektir? sfer ket vurma, öğrenmeleri ilerideki yeni (2004 KPSS) olum öğrenmeleri güçleştiriyorsa ileriye ket vurma A)Geriye ket vurma lu denir. Kamyon kullanan bir kişinin daha önce B)İleriye ket vurma olabi kullandığı hatde otomobil kullanmakta güçlük C)Geriyi destekleme lece çekmesi geriye ket vurmaya; F klavye D)İleriyi destekleme ği bilgisayar kullanan birisinin Q klavye E) Olumsuz pekiştirme gibi bilgisayar kuilanamaması ileriye ket olum vurmaya örnek verilebilir. Soruda verilen suz örnekte bireyin eski öğrendiği numara yeni da numarasını öğrenmesini güçleştirmekte yani Bireyin daha önce öğrenmiş olduğu bilgi ve olabi ileriye ket vurrnaktadır. becerilerin yeni bilgi ve becerileri etkilemesine lir (Cevap B) İçsel güdülenmede birey yaptığı davranıştan zevk 16. Aşağıdakilerden hangisi öğrenilmiş bir davranış alır. Dıştan güdülenmede ise bireyi harekete degildir? (2005 KPSS) geçiren güç dıştandır. Yani birey iyi not almak için A)Çocuğun sınavda karşılaştığı bir matematik ya da ödül almak için davranışı sergiler. problemini çözmesi Yukarıdaki seçeneklere baktığımızda akşam B)Çocuğun ezberlediği şiiri yıl sonu bulaşıklarını sadece annesinin vaat ettiği ödülü müsameresinde okuması almak için yıkayan çocuk dıştan güdülenmiştir. C)Ahmet'in boş vakitlerinde kitap okuması Çocuğun bu davranıştan zevk aldığına dair hiçbir D)Veli'nin arkadaşlarının yanında sigara içmesi E) Ayşe'nin rahatsızlanıp ateşi çıktığında ip ucu yoktur. (Cevap C) huzursuzluk ve mızmızlık davranışları sergilemesi
    • -EGITIM BILIMLERİ- 33 Öğrenme; davranışlarda meydana gelen kalıcı izli 18. Bir alanda öğrenilmiş bilgi ve becerilerin bir değişikliklerdir. Hastalık, alkol, uyuşturucu madde başka alandaki öğrenmeyi kolaylaştırmasına ne kullanımı vb. sonucunda meydana gelen geçici denir? (2005 KPSS) davranış değişiklikleri öğrenilmiş davranış olarak A)Genelleme nitelendirilemez. Seçeneklere baktığımızda E B)Bilişsel öğrenme seçeneğindeki Ayşe'nin gösterdiği davranışlar C)Negatif transfer hastalık sonucudur, geçicidir ve öğrenilmiş bir D)Zihinde canlandırma davranış değildir. E) Olumlu aktarma (Cevap E) Bir alandaki daha önceden öğrenilen bir bilgi ya da becerinin başka bir alandaki öğrenmeleri kolaylaştırmasına olumlu aktarma denir. Örneğin bisiklet kullanmasını bilen bir kişinin motosiklet kullanmayı kolay öğrenmesi olumlu bir aktarmadır ya da bağlama çalmasını bilen bir kişinin gitar çalmayı kolay öğrenmesi gibi. (Cevap E) GC UJ Q "E UJ tn 1 'fcr 17. Babasından sürekli dayak yiyen bir çocuğun şiddet yanlısı olması hangi tür öğrenmedir? 19. Öğrenme güdüsü düşük öğrencilerde görülen (2005KPSS) ortak özelliklerden biri hangisidir? (2005 KPSS) A)Gözleyerek A)Başarıya ulaşma konusunda yeterli tatmin B)Modelden düzeyindedir C)Gizil B)Başarısızlığın sebebini dış çevreye yükler D)Klasik koşullanma C)Başaramadığı konuları araştırır E) Edimsel koşullanma D)Başarısızlık süreçlerini iyi değerlendirir E) Ortak iş yapma konusunda iyidir Bandura'ya göre modelden öğrenilebilecek Öğrenme güdüsü yüksek olan öğrenciler davranışlardan biri de modelin değer ve yaşadıkları başarısızlık süreçlerini iyi değerlendirir inançlarıdır. Aynı zamanda gözlemci modelin ve nerede hata yaptığını araştırır. Öğrenme duygularını açıklama biçimini de öğrenebilir. güdüsü düşük olanlar ise başarısızlığına Çocuklar için ebeveynleri en önemli modellerdir. bahaneler bularak sebepleri dış koşullara Çocuk anne ve babasını model alır. Saldırgan bir yüklerler. model olan babanın çocuğunun da şiddet yanlısı olması modelden öğrenilen bir davranıştır. (Cevap B) (Cevap B)
    • 34- -ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME. ÖLÇME ve DEĞERLENDIRME | Ölçme Kavramı ve Özellikleri ÖLÇME Ölçme, belli bir nesnenin ya da nesnelerin belli özelliğe sahip olup olmadığının, sahipse oluş derecesinin gözlenip, gözlem sonuçlarının sembollerle ve özellikle sayı sembolleriyle ifade edilmesidir. (H. Tekin, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, s. 15} Bir başka tanımda, daha genel anlamıyla ölçme bir varlığın belli bir özelliğe sahip olup olmadığını sahip olma derecesini sayı veya sembollerle göstermek işlemine ölçme denir. Ölçme işleminin temelinde fark vardır. Yukarıdaki tanımlardan da anlaşıldığı gibi ölçme bir betimleme işlemidir, varlığın (eşya, insan, hayvan) sahip olduğu özelliği tespit etmektir. Aslında özet olarak ölçme, varlıkların sahip oldukları nitelikleri niceleştirme bilimidir. Bu da niteliklere daha netlik ve kesinlik kazandırır. Ne kadar, ne düzeyde sorusuna yanıt aramaktır. Ölçme; bir niteliğin gözlenip, bu gözlem sonuçlarının sembollerle özellikle sayı sembolleriyle ifade edilmesidir. Örneğin: Eiif'in boyu 1,30cm'dir Ömer'in ateşi 389C'yi buldu. Ayşe kimyadan 80 aldı. Tokat Büyük Oteli dört yıldızlıdır. Züleyha felsefeden artı (+) aldı. Ölçme İşleminin Yapılabilmesi İçin; 1.Çevrede ölçülecek bir değişkenin olması, 2.Değişkenin gözlenmesi, 3. Gözlenen özelliğin sayı ve sembollerle ifade edilmesi gerekir.
    • Soru: Ölçme insanoğlunun yaşamında ne zaman ve niçin başlamıştır? Cevap: Ölçmenin başlangıcı aslında insanlık tarihi kadar eskidir. Çünkü ilk insanlar da yaptıkları av aletlerinde ve mağara evlerinde temel ölçme mantığını kullanmışlardır. İnsanoğlunun yaşamında ölçme tüm diğer bilimler gibi bir ihtiyaçtan doğmuştur. Şöyle bir düşünelim; ölçme en çok hangi ihtiyacımızı karşılar? Belirsizlik insanların canını sıkar, belirsizliklere tahammülümüz yoktur. Mesela siz bir anne-baba olarak çocuğumuzun durumunu öğrenmek için okula gidiyorsunuz. Size verilen cevap şu; çocuğunuzun durumu şöyle böyle, idare eder fena değil gibi. Çocuğunuzun derslerinin durumunu öğrenmiş olur musunuz? Hayır. Kafanızda oluşan belirsizlikler canınızı sıkar mı? Evet. Fakat öğretmen not defterini açıp çocuğunuzun 60 aldığını söylerse kafamız net olur ve rahatlarız. Bir başka durumda diyelim ki; bir dershanede öğrencisiniz, öğretmenler konuları anlatıyor, geçip gidiyor, hiçbir sınav, test ve not yok. Neyi, ne kadar, ne derecede öğrendiğinizi bilemiyorsunuz. Bu belirsizlik canımızı sıkar, bunalırız. Dolayısıyla sonuç olarak ölçme insanların yaşamındaki belirsizliği gidermek amacıyla çıkmıştır. Tanımında da belirttiğimiz gibi ölçme varlıkların özelliklerini, sıfatlarını sayı veya sembollerle ifade ederek netlik ve kesinlik kazandırma işlemidir. ÖLÇMENİN TEMEL KAVRAMLARI Ölçme: Varlıkların özelliklerini (sıfatlarını) sayı ve sembollerle ifade etme bilimi. Ölçüm: Ölçme işlemi, eylemidir. Ölçek: Ölçme işleminde kullanılan araçtır. Ölçüt: Ölçme sonucunu karşılaştırmaya yarayan kritere denir. Bağıl ve mutlak olmak üzere iki tür ölçüt kullanılmaktadır.
    • -EĞİTİM BİLİMLERl 35 Mutlak Ölçüt: Mutlak kelime anlamı itibariyle varsayarız. Bir değişkenin bir başka değişken kesinlik ifade eder. Kişiye, gruba göre değişmeyen, yardımıyla ölçülmesidir. Örneğin; başarı kesin ve net olan ölçüttür. Baraj puandır. Örnek: düzeyi/sıcaklık, zeka düzeyi/insanların bir duruma Kimya dersinden geçmek için 60 alrnak gerekir. Bu karşı tutumları dolaylı ölçme ömekleridir. Çünkü dersi geçebilmek için konuların % 70'ini bilmek insanın tutumu ya da zekasının doğrudan yeterlidir. gözlenmesi, mümkün değildir. Ancak bir araçla dolaylı olarak ölçülebilir soyuttur. Bağıl Ölçüt: Sınıfın başarısına, gruba ya da sınıf ortalamasına bağlı olan ölçüttür. Örnek: Sınıf DOGRUDAN VE DOLAYLIÖLÇME ARASINDAKİ ortalamasının üstünde puan alan matematik FARKLAR dersinden başarılı sayılacak. Örnek: Bu sene İngilizce bölümünde en başarılı üç kişi asistan Doğrudan Ölçme Dolaylı ölçme olarak alınacaktır. Örnek: Gaziosmanpaşa Üniversitesi bu yıl en yüksek puan olan 20 Ölçme işlemi direkt yapılırj Ölçme işlemi direkt öğrenciye burs verecektir. göziemlenir. j yapılmaz, dolaylı yapılır. Ölçme Sonucu: Ölçme işlemi sonucunda elde Kendine ait ölçme aracı ilej Başka bir araç kullanılır. ölçüm yapılır. İ edilen sayı, puan veya sembole denir. Örnek: Yusuf öğrenme psikolojisinden 72 aldı. Buradaki 72 bir Ölçme işlemini yorumlamaki Yorumlamakzordur. ölçme sonucudur. kolaydır. İ Değerlendirme: Ölçme sonucunun bir ölçüt ile Hata miktarı azdır. : Daha çok hata karışır. karşılaştırılarak anlam çıkarılması, yorumlanması, karar verilmesi işlemlerine değerlendirme denir. DEĞERLENDİRME KAVRAMI VE ÖZELLİKLERİ Değerlendirme ölçmeden sonra gelen bir süreçtir. Örnek: Biyoloji dersinden geçebilmesi için 50 Ölçme sonuçlarını bir ölçüte vurarak ölçülen nitelik alması gereken Salih 49 alarak kaldı. hakkında bir değer yargısına varma sürecidir. Ölçme sonuçları tek başına bir anlam ifade etmez. Ölçme 50 —> ölçüt (mutlak ölçüt) sonuçlarının anlam kazanması için bu ölçme sonuçlarını kullanmamız, bir yargıya varmamız 49 -> ölçme sonucu gerekir. Değerlendirme bir yargılamadır. Yargılama kaldı: değerlendirme ifadesidir. iki değerin karşılaştırılmasıdır. Ölçme sonuçları ve bir kıstasın (ölçütün) karşılaştırılmasıdır. Ölçme İşlemi Yapılış Biçimine Göre İkiye Ayrılır: Değerlendirme ölçme işleminden sonra gelen bir süreçtir ve ölçme sonucunun bir ölçüt ile 1.DOĞRUDANÖLÇME karşılaştırılıp yorumlanması, aniam çıkarılması, karara ve sonuca varılması işlemidir. Ölçülen özellik ile ölçmede kullanılan aracın niteliği aynı ise bu tür ölçmeler doğrudan ölçmedir. Ölçme sonucu slde eeılen verileı Öiçüt. Kri Karar Hüküm Ya Örneğin, uzunluk aynı türden iki nesne yan yana DEĞERLENOİRME konularak ölçülür. Ölçülecek değişkenin değerleri doğrudan doğruya gözlenebiliyorsa (yani somut ise) Ölçme ve Değerlendirme Arasındaki Farklar buna doğrudan ölçme denir. Örnekler: Elifin boyu 1,57 cm. dir. Hatice'nin 19 tane kalemi var. Ömer 48 1.Değerlendirme ölçme sürecini içine alır, yani kg ağırlığı kaldırır. ölçmeyi kapsar. 2. DOLAYLI ÖLÇME 2.Değerlendirme için mutlaka ölçmenin olması gerekir. Yani; ölçme olmadan değerlendirme olmaz. Doğrudan ölçülemeyen bazı nitelikler o nitelikie ilgili olduğu bilinen ya da düşünülen başka bir özellik 3. Ölçme işlemiyle bir özelliğin miktarını belirleriz. gözlenerek ölçülür. Öğrencinin kişilik testinde verdiği 4. Ölçme işleminde gözlem yapılırken, cevapların onun kişilik özelliklerini yansıttığını
    • 36- -ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME- değerlendirme işleminde işin içine yorum, kanaat ve DEĞERLENDİRME ÇEŞİTLERİ yargı katılır. DEĞERLENDİRME CESİTLERİ 5.Ölçme işleminin objektif, değerlendirme işleminin ____________ A_______ subjektif olma durumu vardır. B Norm'a (Ölçüte) Göre 6.Değerlendirme yapabilmek için; Yapılış Amacına Göre Değerlendirme (Diagnostik) Değerlendirme I.MutlakDeğerlendirme a)Ölçüt I.Tanıma ve Yerleştirmeye 2.Bağıl Değerlendirme Yönelik Değeriendirme 3.Portfolyo (Kişisel Gelişim b)Ölçme sonucu gerekir. 2.Biçimlendirmeye Yönelik Dosyası) Değerlendirmesi Değerlendirme 3. Düzey Belirlemeye Yönelik ÖLCME VE DEĞERLENDİRME ARASINDAKİ Değerlendirme FARKLAR Ölçme İ Değerlendirme Değerlendirmeden altj Ölçmeden üst basamaktadır. basamaktadır. A. Yapılış Amacına Göre Değerlendirme Değerlendirmeye gerek) Ölçmeye gerek vardır. (Diagnostik) yoktur. 1. Tanıma ve Yerleştirmeye Yönelik Değerlendirme Miktar belirlenir. 1 Miktarın yeterli olup olmadığı I amaca uygun olup olmadığı ' Kişilerin bir derse, kursa başlamadan önce sahip belirlenir. oldukları bilgi seviyelerini hazır bulunuşluk Önce yapılır. Sonra yapılır. düzeylerini belirlemek amacıyla yapılan Gözlem yapılır. Yorum, kanaat, yargı vardır. z değerlendirmedir. o Basittir. Karmaşıktır. 5 Bu değerlendirmede 3 önemli özellik vardır; Sembol, sayı ve Yargı ve yorum vardır. işaretler vardır. 8_ a. Öğrencilerin belli kurs, ders ya da ünitenin ön Objektif olmalıdır. | Subjektif olabilir. g koşul niteliğindeki giriş davranışlarına sahip olma > derecesini belirlemek, hazır bulunuşluk düzeylerini ölçmek. b. ilgili kursun geliştirmeyi düşündüğü davranışlardan, öğrencilerce önceden kazanılanlar olup olmadığını belirlemek. ÖLÇME SONUÇLARIYLA DEĞERLENDİRME SONUÇLARIARASINDAKİ FARKLAR c. Bu değerlendirme eğitim ve öğretiminin başında Ölçme (Ölçme Olçüt (kriter) Yargı (karar, yapılır. Giriş davranışları (hazırbulunuşluk) ölçülerek Sonucu) sonuç) öğrencileri yerleştirme yapılır. polis Elif'in boyu 168|Bayanların polis kolejinejElif Örneğin: Yabancı dil seviye tespit sınavı cm'dir. jgirmesi için boylarının enjkolejine [az 160 cm olması gerekir. jgirebilir. Yabancı dil öğrenmek için bir dil kursuna müracaat Ayşe TürkçejTürkçe sınavından geçmekjAyşe Türkçe ettiğinizde, size hemen başlayın denmez. Bir test sınavından 95|için en az 70 almakjdersinden uygulanır. Seviy^niz tespit edilerek uygun bir kursa almıştır. [gerekir. jgeçti. yerleştirilip dil eğitimine başlarsınız. Suyun sıcaklığılSuyun kaynaması içiniBu su 90°C'dir. Isıcaklığının 100°C olması|kaynamamıştır -Beden eğitimi - reşim - müzik gibi alanlarda Igerekir. | yapılan seviye tespit sınavları Arabanın hızı 80|Ceza almamak için en|Bu araba km/saattir. Ifazla hız 90 ceza km/saatlalmaz. -Özel yetenek sınavları lolmalıdır. -ÖSS seviye tesbit sınavı
    • -EGITIM 37 BILİMLERİ- ** Yerleştirmeye yönelik değeriendirme, öğrencilerin biçimlendirmeye yönelik yapılan değerlendirme eğitimsel açıdan gruplanmasıdır. amaçlıdır. Örneğin: Giriş davranışlarından tümüne sahip 3. Düzey (Seviye) Belirlemeye Yönelik oianların bir grup, bazılarına sahip olanların bir grup, Değerlendirme (Summatif) hiçbirine sahip olmayanların ayrı bir grup olmasıdır. Ayrıca öğrencilerin belli üniversitelere, bir Genellikle öğretim devresi sonunda, ara sıra öğretim üniversitenin değişik fakülte ya da bir fakültenin devresi içinde programın öngördüğü hedeflere farklı bölümlerine yerleştirilmeleri onların bu öğretim ulaşılıp ulaşılamadığına bakılarak, öğrenci öğretmen kurumunda başarılı olmaları için gerekli olduğu ve programa ilişkin yargılarda bulunulur. düşünülen giriş davranışlarma sahip oluş derecelerine göre yapılır. Düzey Belirlemeye Yönelik Değerlendirmenin Özellikleri 2. Biçimlendirmeye - Yetiştirmeye Yönelik Değerlendirme (Formatif) a. Eğitim ve öğretimin sonunda (bitiminde) yapılır. Bu değerlendirmenin ana işlevi; öğretim sürüp b. Bu değerlendirmede amaç öğrenciye başarı notu giderken her bir ünitedeki öğrenme eksikliklerini ve vermektir. Öğrencinin başarıp başaramadığına, güçlüklerini belirlemek, bu eksikliklerin ve geçtiğine veya kaldığına karar vermektir. yetersizliklerin giderilmesi için ve ünitenin daha iyi öğrenilmesi için her öğrenciye ayrı ayrı önerilerde c. Bu değerlendirmede öğrencinin çıkış davranışları bulunmaktır. Biçimlendirme ve yetiştirmeye yönelik ölçülür. Yani öğrencinin istenilen hedef davranışları değerlendirme amacıyla kullanılan testlere formatif ne derecede kazandığı tespit edilir. testler, ünite testleri ya da izleme testleri denir. Bu testler yalnızca belli bir öğrenme ünitesi için Başka bir ifade i!e; eğitim süreci içerisinde ve düzenlenir ve ilgili ünitenin bitiminde uygulanır. Her özellikle sonunda verilen eğitimin hedefe ulaşma ünite sonunda uygulanan ve öğrencilerde derecesini ölçmeyi amaçlar. öğrenmede güçlük çekilen yerleri, öğrenme eksikliklerini, yanlış öğrenmeleri belirlemek Not: ÖŞS sınavı düzey belirleme sınavı olamaz. amacında olan bu testler ilgili ünitenin bütün önemli Çünkü ÖSS sınavını YÖK yaptığına göre, öğrenciler ögelerini kapsamalıdır. Testle yoklanmak istenen yeteneklerine (sayısal, sözel, eşit ağırlık) uygun her bir davranış için en az bir soru alaniara yerleştirilir. Yani öğrencilerin yeteneklerini bulundurulmalıdır. Ünite testi sonunda belirlenen tanıma ve yerleştirme işlemi yapılır. Bu nedenle eksiklikler çeşitli yollarla giderilmeye çalışılır. ÖSS sınavı tanıma ve yerleştirmeye yönelik değerlendirmedir. Biçimlendirmeye Yönelik Değerlendirmenin Özellikleri Örneğin: Final, TUS, KPSS sınavlarında olduğu gibi öğrencilerle ilgili olarak verilecek kararlar, onların bir a. Bu değerlendirme eğitim ve öğretim süreci devam okuldan mezun olup olamayacağına, bir üst kurs ya ederken, süre içinde yapılır. da sınıfa geçip geçemeyeceğine karar verilir. Bu sınavlarda amaç öğrenimin çıkış davranışlarını b. Amaç öğrencilerin öğrenme eksikliklerini ve ölçerek düzeyini belirlemektir. Bu yüzden bu yanlışlıklarını gidermektir. Geri dönüt ve düzeltme sınavlar düzey belirlemeye yönelik bir yapmaktır. değerlendirme amacıyla yapılır. c. Bu değerlendirmede başarı notu vermek birincil B. Norma (Ölçüte) Göre Değerlendirme amaç değildir. 1. Mutlak Değerlendirme: Daha önceden Örneğin: Ek ders, küçük grup çalışması, ek belirlenmiş mutlak ölçütlerle yapılan materyal verilmesi vb. değerlendirmelerdir. Birey sadece kendi performansıyla değerlendirilir. Örnek: Ünite testleri, Konu Tarama testleri ÖSS ve Bireyin KPSS hazırlık kurslarında verilen yaprak testleri değerlendirilmesinde grubun performansı ya da sınıf başarısı diğer öğrencilerin başarısı etkili değildir yani
    • 38- -ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME. ölçüt grup dikkate alınmadan önceden kesin olarak belirlenmiştir. Sınıf geçme notu 50'dir demek mutlak bir ölçüttür, Ahmet 75 aldı ve sınıfı geçti demek mutlak değerlendirmedir. 2. Bağıl Değerlendirme: Bağıl ölçütlerle yapılan değerlendirmedir. Grup ortalaması gibi bagıl ölçütler kullanılarak yapılan değerlendirmedir. Ölçüt grup ortalaması gibi ölçme sonuçlarından çıkarılır. Bireyin değerlendirilmesinde grup performansı sınıf başarısı (ortalamaları) da dikkate alınıyorsa bağıl değerlendirme yapılmış olur. Ortalamanın üstünde not alanlar sınıfı geçer, koşu testinde ilk 10'a giren okul takımına girer, Örneğin: Çan eğrisi, grup ortalaması (aritmetik ortalama) denilen analiz, bağıl değerlendirmeye girer. 3. Portfolyo Değerlendirme Öğrenime başladığı ilk günden itibaren, öğrencinin yaptığı ödevlerin projelerin, yazdığı şiir, roman ve öykülerin kazandığı ödül ve yarışmaların, derslerdeki başarı ve başarısızlıklarının, gezi inceiemelerinin, aldığı notların, yaptığı oyunların sanatsal etkinliklerin kısaca tüm başarı ve başarısızlıklarının öğrenciye ait özel bir dosyaya kayıt edilmesiyle yapılan değerlendirmedir. GELENEKSEL DEĞERLENDİRME İLE PORTFOLYO DEĞERLENDİRMESİNİN KIYASLAMASI Geleneksel Portfolyo (Kişisel Değerlendirme Gelişim Dosyası) Değerlendirmesi Öğrenci başarısı yeteneği Öğrencinin başarısı ve belli bir zamanda yapılan yetenekleri sürekli izlenir. bir sınavla ölçülür. Öğrenciyi tüm özellikleriyle bütün olarak tanımak esastır. Öğrenci değerlendirme Öğrenci değerlendirme ölçütlerinden habersizdir, sürecine katılarak öğretmen yapar. sorumlulukalır. Öğrenciye bir not ve Öğrenciye bir not ve derece verilir. Öğrenci derece verilmez. başarısı diğer öğrencilerle Öğrencinin başarısı kıyaslanır. diğerleriyle kıyaslanmaz. Öğrencinin kendini tanıması amaçlanır.
    • -EĞİTİM BİLİMLERİ- 39 ÇDZUMLU KAVRAMA TESTİ 1. Ölçme işleminin yapılabilmesi için; 3. I. Şehirde 34 tane lise var I.Çevrede ölçülecek bir değişkenin olması II. Sınıf başına düşen öğrenci sayısı 55 II.Değişkenin gözlenmesi III.Etkili bir öğretim için sınıfların en fazla 25 kişilik III.Gözlenen özelliğin sayı ve sembollerle ifade olması gerekir edilmesi IV.Sınıflardaki öğrenci ortalaması 55 olduğu için Yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? kalabalıktır ve verimli bir öğretim için uygun değildir. A)l-ll B) II-III Yukarıdaki ifadelerin ölçme değerlendirme kavramları ile doğru eşleştirmesi hangi E) Yalnız III seçenekte yapılmıştır? Ölçm Ölçüt Değerlendirme e A) Ölçme işleminin yapılabilmesi için; IV IV I, III l-ll B) I III 1.Çevrede ölçülecek bir değişkenin olması IV ııı-ıv C) IV 2.Değişkenin gözlenmesi tc l-ll D) UJ E) 3. Gözlenen özelliğin sayı ve sembolle -j| gösterilmesi gerekir. Dolayısıyla soruda verilen I - ül I.işlem de bir ölçme işlemidir. Şehirdeki okul II ve III. öncülleri doğrudur. -5 sayısı. (temel ölçme işlemi, sayma) 'tn (Cevap D) .1 II.işlemde de bir ölçme işlemi mevcuttur. Sınıf başına düşen öğrenci sayısı bulunup sayıyla ifade edilmiştir. (sınıf sayısı, öğrenci sayısı) 2. Ölçme sonucunda elde edilen veriler herkes § III. de ise bir ölçüt belirlenmiştir. Uygun sınıf için tarafından aynı biçimde anlaşılıyorsa bu tür en fazla öğrenci sayısı (Kriter) ölçmelere mutlak ölçme denir. IV. de ise bir yargı ifadesi vardır. Sınıfların Aşağıdakilerden hangisi mutlak ölçmenin durumu değerlendirilmiştir.(sınıflar uygun eğitim özelliklerinden deöildir? için kalabalıktır, uygun değildir demek bir yargı A)Gram-metre-adet-tane gibi tam birim ifadesidir.) ifadelerini içerir. (Cevap B) B)Ölçeğin aralıkları birbirine eşit olmayabilir. C)Başlangıç noktası vardır ve sıfırdır. D)Ölçeğin aralıkları birbirine eşittir. E) Mutlak ölçmenin (-) eksi değeri olmaz. A-B-C-D seçenekleri mutlak ölçmenin özellikleridir. Fakat B seçeneği özelliği değildir. Çünkü mutlak ölçmede ölçeğin birimleri arası birbirine eşittir. ÖR/ Metre-Kilogram vb. (Cevap B)
    • 40- -ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME. 4. I. Yusuf KPSS'den düşük puan aldığı için bu sene atanamadı. II.Finalde İngilizceden geçebilmek için 50 almak şart. III.Züleyha 7 tane inekleri olduğunu söyledi. IV.Gaziosmanpaşa Üniversitesi'nde yüksek lisans sınavını kazanmak için LES puanınızın başvuranlar arasında ilk 10 kişi arasında olması gerekir. Yukarıda anlatılan durumlar sırasıyla ölçme ve değerlendirme kavramlarında hangileriyle doğru olarak eşleştirilebilir? A)Ölçme—>ölçüt—>ölçme—> bağıl ölçüt B)Değerlendirme—>mutlak ölçüt—>ölçme—>bağıl ölçüt C)Değerlendirme- ►mutlak ölçüt —> ölçme mutlak ölçüt D) ►ölçüt—>ölçek—>ölçüt E) Olçme- ölçüt Değerlendirme- ►mutlak ölçüt—>ölçme sonucu—>bağıl s: o Ölçme ve değerlendirme kavramlarını bilmeyi ve UJ kavramlar arasındaki farkı yoklayan sorular KPSS'de hemen hemen her yıl gelmektedir. Bu soru da bu düşünce ile hazırlanmıştır. I. cümle bir karar ve sonuç bildirdiği için (ataması yapılmadı) değerlendirmedir. II.cümle 50 almak sart ifadesi ile bir ölçüt belirtmektedir. Ancak bu ölçüt baraj puanı koruduğu için mutlak ölçüttür. III.cümle ineklerin sayısını belirtmektedir ve bir ölçme ifadesidir. IV.cümle sınavı kazanabilmek için bir ölçüt, sınır belirtmektedir. Fakat bu ölçüt diğer öğrencilere bağlı olduğu için bağıl ölçüttür. (Cevap B)
    • Eğitim ve öğretim devam ederken daha çok değerle kendi durumunuzu belirtiniz. öğrencilerin öğrenme eksiklik ve yanlışlıklarını ndirmed 1. Olay: sınıfta öğretmen bana söz verdiğinde gidermeye yönelik sınavların yapıldığı geri ir. kaygılanırım bildirim ve dönüt vermek amacıyla yapılan (Cevap değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir? 2 3 4 5 6 7 8 9 1 0 B) Çok fazla A)Tanıma-yerleştirmeye yönelik değerlendirme Sevgili 2. Olay: öğretmen olup ders B)Biçimlendirme - yetiştirmeye yönelik öğrencü anlatacağımı düşünmek beni şimdiden değerlendirme er, bunaltıyor, sıkılıyorum. C)Düzey belirlemeye yönelik değerlendirme aşağıda 0 12 3 4 5 6 7 D)Bağıl değerlendirme anlatıla E) Portfolyo değerlendirme yukarıda yapılan ölçme biçimi n olaylard aşağıdakilerden en çok hangisiyle a 0-10 uyuşmaktadır? Eğitim süreci devam ederken yapılan ve arasınd A)Dolaylı Ölçme öğrencilerin öğrenme eksik ve yanlışlıklarını a bir B)Doğrudan Ölçme gidermeyi amaçlayan konu tarama testleri, ünite puan C)Mutlak Değerlendirme testleri ve yaprak testlerinin yapıldığı vererek D)Sınıflama Ölçme değerlendirme türü, biçimlendirmeye yönelik E) Oranlı Ölçme Yukarıdaki olaylarda anlatılan durumlar sosyal kaygıyı ölçmeye yöneliktir. Sosyal kaygı ise psikolojik bir özelliktir. Soyuttur, doğrudan gözlenemez ve ölçülemez. Eğitim ve psikolojideki özellikler ancak dolaylı ölçme ile ölçülebilmektedir. (Cevap A) Çok az 9 10
    • -EĞİTİM BİLİMLERl 41 7. Aşağıdakilerden hangisi kişisel gelişim dosyası ile değerlendirmenin geleneksel değerlendirmeye göre üstün bir yönüdür? Ölçme; varlıkların niteliklerini (sıfatlarını) niceleştirme işlemidir. Yani varlığa ait bir özelliği A)Öğrenci yetenek ve becerisini bir sınavla sayı veya sembolle ifade ederek kesinlik ve netlik ölçmesi kazandırma eylemidir. Örneğin bir binanın B)Öğrencinin kendi değerlendirmesini uzunluğu adımla veya eskiden olduğu gibi kulaçla içermemesi ölçebilirsiniz. Ancak aynı işi metre ile ölçerek daha C)Öğrencinin başarı düzeyinin kıyaslanması duyarlı ve hassas bir ölçüm yapmış oluruz. Bu da D)Öğrenciye değerlendirmede sorumluluk yapılan ölçmenin duyarlılığını arttırır. vermek E) Öğrenciye bir başarı notu ve derece vermek (Cevap A) Kişisel gelişim dosyası (portfolyo) ile 9. Bir ölçme ve değerlendirme süreci sonunda değerlendirmenin geleneksel değerlendirmeden aşağıdakilerden hangisinin yapılması uygun en önemli farkları: olmaz? 1. Kişise! gelişim dosyasında öğrenciyi tüm A)Öğrencinin başarılı olup olmadığı yönleriyle tanıma ve öğrencinin kendini tanıması B)Başarılı ise ne kadar başarılı olduğu amaçlanır. C)Ölçülebilecek özelliğin belirlenmesi D)Başarısızlığın nedenleri ve seviyesi 2. Öğrenciye bir not ve derece E) Örgencinin üst seviyeye devam edip amaç değildir. vermek birincil 'g etmeyeceği UJ Q "ür 3.Öznel bir değerlendirmede öğrencinin başarısı gj diğerleriyle kıyaslanamaz. !5 Ölçme ve değerlendirme sonunda yapılacak iş 4.Öğrenci kendi değerlendirme sürecine bizzat |= yorum, karar, sonuç çıkarmadır. Değerlendirme katıiır ve sorumluluk alır. Bu açıklamalar dışında ^ faaliyetleri yapılır. Ancak ölçülebilecek özelliğin A, B, C, ve E seçeneklerinin portfolyonun özelliği "g belirlenmesi ölçme işlemi sonunda yapılmaz, olmadığı anlaşılır. : E başında vapıhr. (Cevap D) (Cevap C) 8. Ölçme işlemlerinde araç kullanmanın araçsız ölçmeye göre en önemli üstünlüğü aşağıdakilerden hangisidir? A)Ölçümlerin duyarlığı artar B)Ölçmede hata kaynakları sıfıra iner. C)Dolaylı ölçmeye olanak sağlar. D)Değerlendirme ölçütü verir. E) Puanlamayı kolaylaştırır.
    • 10. Aşağıdaki ölçme değerlendirme işlemlerinin hangisinde bağıl değerlendirme kullanılmıştır? A)Kitaptaki yaprak sayısı B)Binadaki kat sayısı C)Otoparktaki araç sayısı D)En iyi kompozisyonu belirleme E) Öğrencinin dönemde alacağı dersleri belirleme Bağıl değerlendirmede, öğrencinin başarıst, içinde bulunduğu diğer öğrencilere, sınıfa ya da gruba bağlıdır. En iyi kompozisyon belirlenmesi diğer öğrencilerin yazdığı kompozisyonlara bağlıdır. (Cevap D)
    • 42- -ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME. 4. "1. Yılın sonunda 1. dönem ve 2. dönem notlarının CEVAPLI KONU aritmetik ortalaması 5 olan bir öğrenci o dersten KAVRAMA TESTİ sınıfını geçer." ifadesi aşağıdakilerden hangi ikisiyle açıklanır? A)Ölçüt - Bağıl değerlendirme 1. Bir niteliğin gözlenip, gözlem sonuçlarının sayı B)Ölçüt - Mutlak değerlendirme ve sembollerle gösterilmesi aşağıdaki kavramlardan hangisiyie açıklanır? C)Ölçme sonucu - Bağıl değerlendirme D)Karar - Mutlak değerlendirme A)Ölçek E) Ölçme sonucu - Mutlak değerlendirme B)Yargı C)Ölçüt D)Değerlendirme E) Ölçme 2. İlköğretim 8. sınıf matematik öğretmeni, "Dersini geçebilmesi için 100 üzerinden en az 60 öğretim yılının başında öğrencilerin bu derse puan alması gereken Senem 70 puan aldı ve hazır oluş düzeylerini belirlemek istemektedir. geçti." ifadesinde ki "70 puan" ne anlama gelir? Öğretmenin bu amaçla hazırlayacağı ölçme A) Karar B) Değerlendirme C) Ölçüt aracı aşağıdakilerden hangisini kapsamalıdır? D) Ham puan E) Ölçme sonucu A)8. sınıf matematik dersinde gerçekleşen öğrenmelerin ön koşulları B)8. sınıf matematik dersinde öğrenilecek önemli davranışları C)Analiz düzeyinde veya daha yüksek düzeylerdeki hedeflere ilişkin davranışları D)Derste problem çözmeyle öğretilecek Aşağıdakilerden hangisi seçme amacına davranışları yönelik bir testin kullanılmasını gerektirir? E) Dersteki zor olduğu düşünülen davranıştarı A)Öğrencilerin bir konudaki güçlü ve zayıf yönlerinin ortaya çıkarılması B)Sıklıkla karşılaşılan yanlış öğrenmelerin belirlenmesi C)İngilizcesi en ileri düzeyde olan üç kişinin belirlenmesi D)Bir ünite işlendikten sonra hedeflere ulaşılma 3. Aşağıdakilerden hangisinde "mutlak derecesinin belirlenmesi değerlendirme" yapılmıştır? E) Bir programda hedeflerin ne kadarını A)Akademik ortalaması en yüksek olan 25 kişiyi ulaşıldığının belirlenmesi süper liseye seçmek. B)Sınıf ortalamasının altında puan alanları başarısız saymak. C)Lisans programında en başarılı beş kişiyi yüksek lisans programına almak. D)En güzel resim yapan ilk 5 kişiye tam puan vermek. Aşağıdakilerden hangisi değerlendirme yapmak E) 100 soruluk bir sınavda 60 puan alan için gerekli öğelerdir? öğrencileri başarılı kabul etmek. A)Ölçek-ölçüt B)Ölçme - puan C)Not - ortalama
    • D)Ölçüt - standart sapma E) Ölçme sonucu - ölçüt
    • -EGİTİM BİLİMLERİ- 43 8. I. Öğrencilerin yazılı yoklama kağıtlarının 11. Aşağıdakilerden hangisi bir değerlendirmedir? okunarak puanlanması A)Yasemin sınavdan 75 puan aldı II.Elif ingilizce kursunda başarılı oldu B)Eda matematik dersinden başarılı oldu III.Türkçe dersinden 60 puan alanlar sınıfı geçer C)Bu sınavdan en az 50 puan alan başarılı sayılır IV.Elif Coğrafya dersinden 85 puan aldı D)7. sorunun puan değeri 25'tir. V.Yusuf'un kitap sayısı 18'dir. E) Hatice'nin boyu 1.65 cm dir. Yukarıda verilen örnekler sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? A)Ölçme - Değerlendirme - Değerlendirme - Ölçme - Ölçüt B)Ölçme - Ölçme - Değerlendirme - Ölçme - Ölçme C)Ölçme - Değerlendirme - Ölçüt - Ölçme - Değerlendirme D)Ölçme - Ölçme - Ölçüt - Değerlendirme - Ölçme 12. "Not ortalaması en az 60 olan öğrenci bu dersi E) Ölçme - Değerlendirme - Ölçüt - Ölçme - seçip kayıt yaptırabilir." ifadesindeki "60" ölçme Ölçme biliminde hangi kavramla açıklanır? "o cc A) Ölçme B) Ölçek C) Ölçüt UJ Q "S D) Ölçme sonucu E) Karar UJ 9. Aşağıdakilerden hangisi tanıma ve yerleştirmeye dönük değerlendirmenin amaçlarından değildir? A)Öğrencileri düzeylerine göre gruplama B)Öğrencilerin giriş davranışlarını belirleme C)Öğrencileri bir programa yerleştirme D)Öğrencilerin öğrenme eksikliklerini belirleme E) Öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeylerini belirleme 10. - Psikolojik Özellik - Ölçme aracı 13. Aşağıdakilerden hangisi eğitimde değerlendirrnenin en dogru tanımıdır? Değerlendirme - Ölçüt Ölçme A)Öğrencilere not vermek için onları gözlem sonucu altındabulundurmak. Ölçme ve değerlendirme arasındaki ilişki göz B)Öğrencilerin eğitim amaçlarına ne dereceye önüne alındığında yukarıdaki sıralamada hangi kadar ulaştıklarını saptamak ve bir karara iki kavram yer değiştirirse sıralama doğru olur? varmak. A)Ölçme aracı - Ölçme sonucu C)Öğrencilerin zayıf ve kuvvetli tarafları ortaya B)Ölçme sonucu - Değerlendirme çıkarmak. C)Ölçme sonucu - Ölçüt D)Okul programının ne dereceye kadar iyi D)Psikolojik özellik - Ölçüt hazırlandığını saptamak. E) Ölçme aracı - Değerlendirme E) Öğrencilerin yeteneklerini ortaya çıkarmak.
    • 44- -ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME- 14. Öğrencilerin öğretim sürecinde gelişimlerinin İİİİİİSI takip edilmesi, ilgi ve yeteneklerinin ortaya konması, araştırma ve problem çözme Portfolyo değerlenmesinde amaç öğrenciyi tüm becerilerinin geliştirilmesi ölçme değerlendirme yönleriyle (zihinsel, bedensel, duygusal, sosyal) bir sürecini aşağıdakilerden hangi yönüyle bütün olarak tanımak ve öğrencinin kendisini etkilemektedir? tanımasını sağlamaktır. A)Portfolyo uygulamasının yaygınlaşması Bu dosya (kişisel gelişim dosyası) sorumlu B)Ölçme - değerlendirme işlemlerinin, öğretmen (sınıf öğretmeni), öğrenci ve velisinin merkezden yapılması işbirliği ve katılımıyla doldurulur. C)Ölçme ve değerlendirmede standart testlerin Bu dosya öğrencinin gittiği yere gönderilir, yaygınlaşması öğrenciyi takip eder. D)Öğretmenlerin ölçme - değerlendirmede daha Öğrenci kendini değerlendirme sürecine katılır ve aktif olması bizzat sorumluluk alır. E) Geçerliği ve güvenirliği sağlanmış testlerin Portfolyo değerlendirmesi kişiye özgündür. Öğrenci kullanılması hakkında şu sorulara cevap aranır. Öğrenci ne öğrendi? nasıl nasıl öğrendi? düşündü? neieri nasıi yaptı? neleri başardı? güçlü yönleri başaramadı? zayıf 15. Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? ne? bilgiyi nasıl kullandı? yönleri ne? A)Değerlendirme, ölçme sonuçları hakkında bir neleri yapmaktan nelerden hoşlandı? hoşlanmadı? yargıya varma sürecidir. B)Ölçme işlemi değerlendirme sürecinin içinde yeralır. C)Değerlendirme ölçmeyi de içine alan geniş bir kavramdır. D)Değerlendirme ölçme sonuçlarının bir ölçütle karşılaştırılmasıdır. E) Değerlendirme işleminde ölçme sonuçlarının alınması yeterlidir. 16. Aşağıdaki işlemlerden hangisinde "değerlendirme" işlemi anlatılmaktadır? A)Bir kompozisyondaki hataları bulmak CEVAP ANAHTARI B)El işlerini en iyiden en kötüye doğru sıralamak C)Laboratuarçalışmalarını derecelemek 1.E 2.A 3. E 4. B D)Ölçme sonuçlarını bir ölçüte göre yorumlamak E) Öğrencileri başarı düzeylerine göre sınıflamak 5. E 6. C 7. E 8. E 9. D 10. B 11.B 12. C 13. B 14. A 15. E 16. D
    • -EĞİTİM BİLİMLERİ- 45 ÇIKMIŞ SORULAR ve ÇÖZÜMLERİ I. Bir özelliği, uygun bir araçla karşılaştırarak sonucu sayı ve sembollerle ifade etmek. II. Bir gözlem sonucunu uygun bir ölçütle karşılaştırıp, bu sonuca ilişkin bir karara ya da yargıya ulaşmak Yukarıda tanımlanan iki kavram, aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir? (KPSS 2001) I H A) Değerlendirme Geçerlilik B) Ölçme Değerlendirme C) Güvenirlik Öİçme D) Öİçme Olçek LJU Değişken Değerlendirme Sfi o ££ UJ Q "£ UJ m Ölçme bir nesnenin ya da nesnelerin bir özelliğe sahip olup olmadığını, sahipse sahip olma derecelerini sayı ve sembollerle ifade etmektir. (77. Tekin, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, s.15) Ölçme bir özelliği araç kullanarak sayı ve sembollerle betimleme işlemidir. Değerlendirme yargılama işlemidir ve iki şeyin karşılaştırılmasına dayanır. (H. Tekin, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, s.23). Yani değerlendirme ölçme sonuçların bir kıstas(ölçüt) ile karşılaştırıp bir yargıya varma işlemidir. Birinci tanım bir betimleme işlemi yani ölçme, ikinci tanım ise bir yargılama yani değeriendirmedir. (Cevap B)
    • Aşağıdakilerden hangisi, ölçmenin yapıldığı Değerle tır ya da gruba bağlı olarak çıkartılmış bir gruba bağlı değerlendirme için bir ölçüt ndirme puandır. (H. Tekin, Eğitimde Ölçme ve dedildir? (KPSS 2001) kesin Değerlendirme, s.24). Yani değerlendirme iki olarak şekilde yapılır. Eğer kullanılan ölçüt kesin ve A)Ortalamanm bir standarî sapma üzerinde bir mutlaksa mutlak değerlendirme; eğer ölçüt gruba puan alma ölçme bağlı değişiyorsa (ortalama, standart kayma vb.) B)Ölçülecek olan kapsamın en az %60'ını bilme C)Sınıfta ortalama başarı düzeyi gösteren sonucu bağıl değerlendirmedir. Yukarıdaki soruda ve ölçüt sadece B seçeneğinde mutlak bir ölçüt vardır. öğrenciden daha başarılı olma D)Sınıfta en yüksek başarı gösteren ilk beş gerektiri Başarılı olabilmek için öğrenci sınav kapsamının r. Ölçüt en az %60'ını biliyorsa başarılı olur yani 10 soru öğrencinin arasına girme E) Sınıftaki öğrencilerin %50'sinden daha başarılı kesin varsa 6 tanesini yapmak başarılı olabilmek için olma olarak yeterlidir. Diğer seçeneklerde bireyin belirlen değerlendirilmesi grubun performansına miş ve bağlıdır. standart (Cevap B) nilgiNotuf 3. Aşağıdaki testlerden hangisinin temel amacı dersteki öğrenme eksiklerini belirleyerek KPSS'de ölçmenin temel kavramları yoklamaya bunların giderilmesine olanak sağlamaktır? yönelik sorular şimdiye kadar hep gelmiştir. Özellikle (KPSS2001) ölçme değerlendirme arasındaki farkın iyi A)Bireyi tanıma testleri anlaşılması gerekir. B)Seçme testleri C)Yerleştirme testleri D)Ünite testleri E) Yıl sonu testleri
    • 46- -ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME. Değerlendirmeler yapılış amacına göre diagnostik Mutlak değerlendirme bireyin değerlendirmesinde (tanılayıcı), formatif (biçimlendirici, düzenleyici), sadece aldığı notun kullanıldığı ve birey için summatif (düzey belirleyici) olarak üçe ayrılır. verilecek kararda grubun performansının önemli Formatif değerlendirmeler eğitim süreci devam olmadığı değerlendirmedir. Bağıl değerlendirme ederken öğrenme eksiklerini ve yanlışlarını ise bireyin değerlendirilmesinin grubun belirleyip bunları gidermeye yönelik tasarlanan performansına bağlı olduğu değerlendirmedir. I. değerlendirmelerdir. Bireyi tanıma testleri, seçme ve III. maddelerde grup performansı testleri, yerleştirme testleri dönem başında yapılır değerlendirmeye katılmıştır. I. maddede ve diagnostik değerlendirmelerdir. Yıl sonu testleri öğrencilerin birbirlerine göre başarıları summatif yani düzey belirleyici değerlendirmedir. belirlenmiştir. III. maddede not verilirken sınıf Fakat ünite testleri eğitim devam ederken yapılır ortalaması dikkate alınmıştır. I ve III bağıl ve bu testlerin asıl amacı eksik ve yanlış değerlendirmedir. II de ise öğrenci eksikleri öğrenmelerin tespit edilmesi, eksik öğrenmelerin belirlenmiş ve grup normları değerlendirmeye giderilmesi ve yanlış öğrenmelerin düzeltilmesidir. katılmamıştır. II. madde mutlak değerlendirmedir. (Cevap D) (Cevap A) 2 O 4. Bir öğretmen, değerlendirmede şu amaçlara .j» 5. Bir öğrencinin aşağıdaki özelliklerinden hangisi aı üzerinde yapılacak ölçme işlemi dolaylı hizmet etmeyi düşünmektedir. ölçmeye örnektir? (KPSS 2002) I.Öğrencilerin birbirine göre başarı düzeylerini A)Boyunun uzuniuğu belirleyerek ileri ve geri öğrenciler için ek önlemler B)Akademik başarısı alma C)Sahip olduğu CD sayıst II.Ders süresince öğrencilerin öğrenme D)Kardeşsayısı eksikliklerini belirleyerek bunları, tamamlayıcı E) Arkadaş sayısı etkinliklerle giderme III.Dönem sonunda öğrencilerin bu dersten alacakları notu belirlerken sınıf ortalamasını Bazı özellikler doğrudan ölçülemezler. Doğrudan dikkate alma ölçülemeyen özellikler onunla ilgili olduğu bilinen Bu öğretmen, I, II, III numaralı amaçları için ya da ilgili olduğu sanılan başka bir özellik hangi tipte birer değerlendirme yapmalıdır? gözlenerek, dolaylı olarak ölçülürler. (77. Tekin, (KPSS 2002) Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, s.29) C, D ve E seçeneklerinde sayma işlemi vardır. Sayma 1. Amaç II. Amaç III. Amac temel ölçme işlemidir ve doğrudan ölçmedir. A) Bağıl Mutlak Bağıl Uzunluk da doğrudan aynı cinsten bir araçla(metre) ölçülür. Akademik başarı ise onunla B) Mutlak Mutlak Bağıl ilgili olduğu düşünülen testlerle ölçülür. Elimizde başarıyı direkt ölçebilecek bir araç yoktur. C) Bağıl Bağıl Mutlak Öğrencinin başarı testinde verdiği cevaplarla onun D) Mutlak Bağıl Bağıl akademik başarısının ilgili olduğunu kabul ederek ölçeriz. E) Bağıl Mutlak Mutlak (Cevap B)
    • -EĞİTİM BİLİMLERİ- 47 6. Aşağıdakilerden hangisi bir ölçme işlemidir? (KPSS 2002) Seçme amacına yönelik yapılan ölçmeler bir kurs, A)Bir sınavda başarılı sayılabilmek için gerekli okul ya da programda başarılı olabilecek olan en küçük puanın belirlenmesi öğrencilerin seçilmesine yöneliktir. A, B, C ve E B)Bir yazılı yoklamadaki cevaplar için puanlama seçeneklerinde formatif yani şekillendirici bir test anahtarının hazırlanması daha uygundur. Çünkü bu seçeneklerde verilen C)Yazılı yoklamada bir öğrencinin verdiği özellikler bizim işimize daha çok devam eden cevapların doğruluk derecesinin bir puanla eğitimin yanlış ve eksik öğrenmelere göre tekrar belirtilmesi yapılandırılmasında yarar sağlar. Fakat D D)Sınıfın bir sınavdaki başarı ortalamasınm seçeneğinde matematik başarı düzeyi en iyi olan bulunması beş kişinin seçilmesi söz konusudur. E) Öğrencinin bir dersten başarılı sayılıp sayılmayacağına karar verilmesi (Cevap D) Ölçme işlemi bir betimleme işlemidir. Yani gözlem sonuçlarını bir sayı veya sembol değeri ile betimlemektir. A seçeneğinde bir gözlem yoktur belirlenen puan ise başarılı sayılabilmek için gerekli olan ölçüttür. Puanlama anahtarı Aşağıdakilerden hangisi "ölçme" işlemine örnek hazırlama test planı için gereklidir fakat bu olamaz? (KPSS 2003) işlemde de gözlenen bir özellik ya da sayı ve sembol ile ifade mevcut değildir. D seçeneğinde A)Öğrencileri kısadan uzuna doğru dizerek başarı ortalamasının bulunması ise sadece ölçme onların boy sıralarını belirleme sonucu yapılabilecek bir işlemdir ancak test B)Öğrencilerin projelerini 1 ile 10 arasında sonuçları üstünde yapılan bu gibi işlemler de derecelendirme ölçme değildir sadece istatistiktir. E seçeneğinde C)Hangi puanı alanların derste başarılı bir karar vardır bu işlemde ölçme sonucunda sayılacağını gösteren bir sınır belirleme yapılır ve değerlendirmedir. C seçeneğinde ise D)Öğrencilerin yazılarındaki yazım yanlışlarını yapılan bir gözlem (yazılı yoklama) sonucu sayma öğrencinin özelliğini bir sayı veya sembol ile ifade E) Bir sınavda, verilen cevaplara bakarak (not) vardır. öğrencilerin kaç puan alacaklarını belirleme (Cevap C) 7. Aşağıdakilerden hangisi seçme amacına D)Matematik başarıları en ileri düzeyde olan yönelik bir testin kullanılmasmı gerektirir? beş (KPSS 2002) kişinin belirlenmesi E) Bir ünite işlendikten sonra, hedeflere A)Bir programda hedeflerin ne kadarına ulaşılma ulaşıldığmın belirlenmesi derecesinin belirlenmesi B)Öğrencilerin bir konudaki güçlü ve zayıf yönlerinin ortaya çıkarılması C)Sıklıkla karşılaşılan yanlış öğrenmelerin belirlenmesi
    • Ölçme, özellikleri sayısal veya sembolik olarak belirtme işlemidir. A seçeneğinde boy uzunlukları gözlenmiş ve sıralama ölçeği ile uzundan kısaya belirtilmiştir. B seçeneğinde öğrenci projeleri 1-10 arası puanlarla betimlenmiş; D seçeneği ise temel ölçme işlemi olan saymadır. E seçeneğinde de öğrencilerin sınav sonucu cevaplarının puanlanması vardır. C seçeneği ise başarılı sayılmak için gerekli bir puan(sınır) belirlemedir. Bu değer değerlendirme işlemi için gerekli olan ölçüttür ve bu işlem bir ölçme işlemi değildir. (Cevap C)
    • 4&- -ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME. fJiIgiNohıf 10. Aşağıdakilerden hangisi "mutlak değerlendirme" yebirömektir?(KPSS2003) Ölçme; varlıkların özelliklerini sayı ve semboller ile A)Bir şirkete sınavda en yüksek başanyı ifade etme işidir. Sayı veya sembol söylendiğinde gösteren beş kişi almak ölçme biter, değerlendirme başlar. B)Ortalamanın bir standart sapma üstünde puan Örnek: Ayşe sınavdan 70 puan aldı. Bu bir ölçme alanları başarılı kabul etmek işlemidir ve ölçme işlemi burada bitmiştir. Bundan C)Yüksek lisans programında en başarılı beş sonra puanı yorumlamak, anlam vermek, sonuca kişiyi doktora programına almak varmak, karar vermek değerlendirme işlemidir. D)Sınıftaki başarı sıralamasında en geride kalan 70 puan iyi bir puan ancak sınıfın ortalaması yüksek 15 kişiyi yetiştirme kursuna almak olduğu için geçemez. E) Sınavda 70 ya da üstünde puan alanları başarılı kabul etmek 70 puanla sınıfı geçti. Sınıfın en başarılı ilk üç öğrencisi arasına girdi. 9. I. İş deneyimi beş yılın üstünde olanlar işe Mutlak değerlendirmede bireyin alınmıştır. değerlendirmesinde grubun performansı önemli değildir. Bireyin performansı önceden belirlenen II.Mehmet'in ağırlığı 80 kg olarak bulunmuştur. mutlak bir ölçütle karşılaştırılıp değerlendirilir. A, III.Zeynep, % 80 başarı ile sınıfı geçmiştir. B, C ve D seçeneklerinde bireyin başarılı ya da IV.Elif KPSS'den 12 puan almıştır. başarısız sayılması için gerekli olan ölçüt kesin belli değildir, grubun performansına bağlı olarak Yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerinde sonradan belli olacak bir ölçüttür. E seçeneğinde "değerlendirme" işlemi yapılmıştır? (KPSS 2003) ise ölçüt mutlaktır. 70 ya da üzeri puan almak A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III mutlak bir ölçüttür. Birey 71 aldığında başarılı D) II ve IV E) III ve IV sayılacağını bilir. Ancak diğer seçeneklerde başarılı olabilmek için ilk beşe girmesi, ortalamanın üstünde not alması gibi gruba bağlı birölçütvardır. (Cevap E) Bu soru ölçme ve değerlendirme arastndaki farkı ayırt etmeye yönelik bir sorudur. Ölçme varlığa ait H.Eğitimde genellikle aşağıdaki amaçlarla ölçme özellikleri sayı sembollerle ifade etme bilimidir. ve değerlendirme faaliyetleri yapılmaktadır. Ölçmede varlığın özelliği bir puanla sayı ile gösterilir. I.Öğrenme eksikliklerini belirleme II.Öğrenme düzeyini saptama Değerlendirme bu ölçme sonucunun yorumlanması, anlam çıkarılması karar verilmesi, III.Öğrencileri tanıma yargıya varılmasıdır. II ve IV cümlelerde sadece Burada belirtilen ölçme ve değerlendirme puan belirtilmiştir. Sadece ölçme işlemi vardır. I ve faaliyetlerinin yapılış zamanları hangi III cümlelerde ise bir yargı ve karar ifadesi vardır. seçenekte doğru olarak verilmiştir? (KPSS İşe alınmış olmak, sınıfını geçmiş olmak bir karar 2003) ve yargıyı belirtir. Donemin Unitelerin Dönemin (Cevap C) (Dersin) Başı (Konuların) Sonu (Dersin) A III :............ Sonu II ı : ) B ı III II ) C II I III D I II III )
    • E III II I
    • -EGITIM BİLIMLERJ- 49 Eğitim sürecinin başında yapılacak olan ölçme ve değerlendirmeler öğrencilerin tanıma ve eğitim sürecini planlamaya yöneliktir. Dönem başında öğrencilerin giriş özellikleri belirlenir, düzeyleri saptanır ve eğitim süreci ve hedefler bu giriş özelliklerine göre yeniden planlanabilir. Eğitim süreci devam ederken yapılan ölçme ve değerlendirmeler öğretim sürecini şekillendirmeye yönelik çalışmalardır. Dönem ortasında yani ünitelerin sonunda yapılan değerlendirmeler eksik ve yanlış öğrenmeleri belirleyip yanlış öğrenmeleri düzeltmek ve eksik öğrenmeleri gidermek için yapılır. Dönem sonunda ise öğrenme düzeyleri belirlenir. Bu amaçla yapılan değerlendirmeler ise öğretim yöntemlerinin ve uygulanan eğitim programının etkililiğinin değerlendirilmesi amaçlıdır. (Cevap A) eo "C5 tr ÜJ Q 12. Aşağıdakilerden hangisi bir "ölçme" işlemi "SE UJ değildir? (KPSS 2003) A)Spor derslerinde öğrencileri boy uzunluğuna göre sıralamak B)Öğrenci ödevlerini 1 ve 20 arasında puanlamak C)Öğrencilerin başarılı sayılabilmesi için bir sınır belirlemek D)Öğrenci ödevlerindeki yazım yanlışlarını belirlemek E) Öğrencinin sözlü sınavda verdiği cevaplara bakarak puan vermek Ölçme: Varlığa ait özellikleri sıfatları sayı veya sembollerle gösterme işidir. A, B, D ve E seçeneklerinde bir ölçme işlemi, eylemi vardır. C seçeneğinde ise sadece bir ölçüt (sınır) belirtilmektedir. Ölçme eylemi yer almamaktadır. (Cevap C)
    • 13. Aşağıdakilerden hangisi eğitim sürecinde portfolyoların kullanım amaçlarından biri degildir? (KPSS 2003) A)Öğrencinin gelişim sürecini dâha sağlıklı olarak izlemek B)Öğrenciyi yetenekleri ve ilgi alanları açısından tanımak C)Öğrencinin eksik öğrenmelerini belirlemek D)Öğrencinin öğretim programları dışındaki faaliyetlerini de kapsayan çok yönlü gelişimi hakkında bilgi vermek E) Öğrencinin gelecekteki eğitim kurumundaki öğretmenlerine kendisi hakkında bilgi sunmak öğrenciyi tüm Portfolyo, kişisel gelişim dosyası alternatif bir yönleriyle tanımayı amaçlayan öğrencinin tüm değerlendirme sistemidir. Kısacası neleri başarıp özeliiklerini, ilgi ve yeteneklerini, zayıf yönierini neleri başaramadığını, güçlü ve tanımasını tanıyıp öğrencinin kendisini tespit etmek sağlamaktır. Eksik öğrenmeleri, portfolyonun amaçlarından değildir. (Cevap C) 14. I. Elmas sınıfını "pekiyi" ile geçti. II.Burç, sınavdan 10 üzerinden 8 aldı. III.Sınavda en yüksek puanı Erdem aldı. IV.Demet 160'ın üzerinde puan aldığı için sınavı kazandı. ifadeleri "ölçme" ve "değerlendirme" kavramlarını örneklendirme bakımından, aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak gruplanmıştır? (KPSS 2004) Olçme Degerlendirme A) I, II! II, IV B) l.ll III, IV C) II, III ı, ıv D) II, IV I, III LJJ II ı, ııı, ıv
    • 50- -ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME. Ölçme ve değerlendirme arasındaki farkı, ayırt 16. Öğrencilerin aktif olduğu öğretme - öğrenme etmeyi yoklayan bir sorudur. Bu tip soru her yıl yöntemlerinde öğretmen öğrenciyi değerlendirirken KPSS sorulmuştur. sınav sonuçlarıyla birlikte öğrencilerin sınıf içi davranışlarını gözlem, araştırma ve inceleme II ve III. cümleler ölçme ifade eder. Çünkü yapabilmelerini, sahip oldukları ve sergiledikleri fikir puanların yorumlanması, yargı, karar ve sonuç zenginliklerini, sorumluluk alma düzeylerini ekiple bildirme yok. Erdem en yüksek puanı aldı. Bu çalışabilmelerini edindikleri bilgi ve bulguları puanla Erdem kaldı mı, geçti mi, iyi bir puan mı paylaşabilme vb. özelliklerinde dikkate alınarak kötü mü belli değil, yani değerlendirme başarıları hakkında karar verilir. yapılmamış. Sadece puanın yüksek olduğu belirtilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi öğretmenin bu bilgileri elde etmesine daha kapsamlı katkı sağlar? I ve IV. cümlelerde ise yargı ve karar var. (KPSS 2004) Dolayısıyla değerlendirme içerir. Pekiyi ile geçti A)Yazılı kağıt kalem testleri ifadesi ve Demet...........sınavı kazandı ifadesi bir B)Performans testleri değerlendirmedir. C)Gözlem formları (Cevap C) D)Günlükler E) Portfolyoiar 15. Bir öğrencinin başarısını değerlendirmede aşağıdakilerden hangisinin ölçüt alınması, bağıl değerlendirmeye örnek oluşturamaz? (KPSS Portfolyo öğrencinin okula başladığı ilk günden 2004) itibaren bütün etkinliklerinin ödev ve projelerin, A)Programın hedefleriyle tutarlı öğrenmelerinin çalışmaların, gezi ve incelemelerinin yazdığı şiir B)Standartlaştırılmış birtestin normlarının ve romanların, kazandığı ödül ve yarışmaların C)Yetenek düzeylerine dayalı beklentilerin örneklerinin bulunduğu kişiye özel bir dosyadır. D)Öntest ve sontest puanları arasındaki farkın Amaç öğrencinin kendisini daha iyi tanımasına E) Sınav puanlarının dağılımının yardım etmektir. (Cevap E) Bağıl değerlendirmede kullanılan ölçüt grup 17. Sınıfın aritmetik ortalamasına göre dağıiımları gibi değişir ölçütlerdir. Mutlak değerlendirme yapan bir öğretmen hangi tür değerlendirmede ise ölçüt değerlendirme değerlendirme kullanmaktadır? (KPSS 2005) ölçüsünde belirlidir ve mutlak değerlendirmede A)Mutlak değerlendirme öğrenci başarılı sayılabilmesi için ne kadar B)Bağıl değerlendirme başarılı olması gerektiğini bilir. A seçeneğinde C)Tanılayıcı değerlendirme için kullanılan ölçüt program D)İzleme değerlendirme hedefleridir. Program hedefleri programın başında E) Düzey belirleyici değerlendirme bellidir. Mesela Türkçe dersi için dönem başında 10 temel hedef belirlenmiş olsun. Dönem sonunda yapılacak değerlendirmede bu 10 hedeften 8'ini (3'ünü ya da 10'unu bu değer fark etmez önemli Değerlendirmeye temel olan ölçüt bağılsa yani olan ölçütün belirli olmasıdır.) gerçekleştiren ölçme sonuçlarından çıkarılıyorsa böyle başarılı sayılacaktır demek mutlak bir değerlendirmelere bağıl değerlendirme denir. değerlendirmedir. Çünkü program hedefleri belli Sınıfın aritmetik ortalaması bağıl bir ölçüttür yani olduğu için öğrencinin başarılı olabilmesi için ölçme sonuçlarından çıkarılır. Bağıi gerçekleştireceği görevler bellidir. değerlendirmelerde bireyin değerlendirilmesinde diğer grup elemanlannın da performansları söz (Cevap A) konusudur. (Cevap B)
    • -EĞİTİM BİLİMLERİ- 51 PROGRAM GELIŞTIRME | Eğitim Süreci ve Eğitim Program 1.TEMELKAVRAMLAR 1.EĞİTİMKAVRAMI Eğitim, bireyin davranışlarında kendi yaşantısı yoluyla ve kasıtlı olarak, istendik davranış değişikliği meydana getirme sürecidir. "Kendi yaşantısı yoluyla" ifadesiyle yaparak-yaşayarak öğrenme vurgulanmaktadır. Örneğin öğrencinin sınıfta soru sorması yani öğrenme sürecinin içinde aktif olmasidır. Eğitim, kasıtiı kültürieme sürecidir, Tanımda geçen kasıt kelimesiyle anlatılmak istenen, bireyde istenilen davranışı ortaya çıkarmak, istenmeyen davranışı ise ortadan kaldırmaktır (amaçlı, planlı ve programlı olarak). Eğitimde "istendik davranış" değişmesi denilince, öğrencilerin eğitimin gene! ve özel amaç/hedeflerine, toplumun beklentilerine ve bireyin gereksinim ve yeteneklerine uygun davranış ve tutumlara sahip olması vurgulanmaktadır. İstendik özellikier ile bireye kazandırılmak istenen hedefler kastedilmektedir. Eğitim bir davranış değiştirme sürecidir. Eğitimin tanımında görülen önemli kavramlardan birisi de davranış değişikliği kavramıdır. Eğitim yaşam boyu bir süreçtir. Eğitim Sürecinin Özellikleri Süreç olarak eğitim çok boyutlu ve karmaşıktır. Bu sürecin genel özellikierini şöyle sıralayabiliriz: a. Kapsamiıdır. b. Çok boyutludur. c. Süreklidir. d. Dinamiktir. e. Bilimsel araştırma ve bulgulardan kaynaklanır. f. İnsana özgü ve yaşantılaria gerçekleşir. g. Amaca yönelik ve bütünleyicidir. h. Mekan yönünden sınırlandırıiamaz. i. Kalkınma ile doğrudan ilgilidir.
    • j. Eğitim kültürle iç içedir. Eğitim, formal ve informal eğitim olmak üzere ikiye ayrılmaktadır; 1.Formal eğitim: Amaç, iike ve kuralları önceden belirlenerek plânlanmış, programlanmış biçimde düzenli olarak yapılan eğitimdir. Okullarda yapılan eğitimdir. 2.İnformal eğitim : Belli bir amaç ve plâna bağlı oimadan, hayatın kendi içinde oluşan eğitim sürecidir. Yaşam içerisinde bireyîn farkında olmadan çevresiyle etkileşimi sonucunda meydana gelen öğrenmelerdir. İnformal eğitim, okuida planlı ve programlı olarak verilen eğitim etkinlikleri dışında kazanılır ve yaşam boyu devam eder. Bireyin ailesi, arkadaş grubu, ailesi, kitie iletişim araçları vb. kazanılan eğitimdir. İnformal eğitim sürecinde iki önemli öğrenme yolu: göziem ve takiit'îir. Formal Eğitim, örgün ve yaygın eğitim olmak üzere ikiye ayrılır; 1.Örgün eğitim; Belii bir yaş grubundaki bireylere, Milli Eğitimin amaçlarına göre hazırlanmış eğitim programlarıyla, okul çatısı altında düzenli olarak yapılan eğitîmdir. Okulöncesi, ilköğretim vb. 2.Yaygın eğitim: Örgün eğitim imkânlanndan hiç yararlanmamış durumda olanlara, gittikleri okullardan erken ayrılaniara ya da örgün eğitim kurumiarında okumakta olanlara ve meslek dallarında daha yeterli duruma gelmek isteyenlere uygulanan eğitim türüdür. Türk eğitim sisteminde; okulöncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, yükseköğretim (örgün eğitim) dışında kalan planlı ve programlı eğitim etkinliklerine de yaygın eğitim denir. Hizmetiçi eğitim faaliyetleri, Halk Eğitim Merkezlerinde açılan kurslar, Çırakiık Eğitim Merkezleri vb.
    • 52- -PROGRAM GEÜŞTİRME- Öğretim Sisteminin Öğeleri: ÖRGÜN EĞİTİM YAYGIN EĞİTİM LÖğrenci Uzun süreli Kısa süreli 2.Öğretmen Belirli yaş grupları Oğrencilerin yaşlarına göre 3.Hedefler gruplandırılmaması (heterojen) 4.Öğrenme-Öğretme Süreçleri Zorunlu (ilköğretim) İhtiyaç duyuldukça yapılması 5.İçerik Çeşitli dersler ve Belli konularla konular sınırlandırılması Okulun en önemli ve temel üç öğesi şunlardır: Diploma verilmesi Sertifika, belge verilmesi LÖğrenci 2.Program 2. ÖĞRETİM 3.Öğretmen Eğitim sürecinin okullarda amaçlı, planlı ve Eğitim ve öğretim arasındaki farklar çizeige 1'de programlı olarak yürütülen kısmına öğretim denir. verilmektedir. Öğrencilerin belirli davranışları kazanabilmesi için düzenlenen planlı etkinlikler sürecidir. Öğretim, 3. ÖĞRENME hedefe ve öğrenciye yönelik olmalıdır. Öğretim ile NASIL? sorusuna yanıt aranır. Öğretim; amaçlı, Öğrenme, yaşantı ürünü ve nispeten kalıcı izli plânlı, programlı, destekli ve genellikle bir belge ile davranış değişiklikleridir. Bireyin herhangi bir şeyle sonuçlanan eğitim etkinliklerini ifade eder. etkileşimi sonucunda, davranışlarındaki belli düzeylerdeki değişmelerdir. Öğrenmenin olabilmesi için; EĞİTİM VE ÖGRETİM ARASINDAKİ a)Bireyin davranışında değişiklik olması, FARKULIKLAR Eğitim Öğretim b)Yaşantı sonucunda meydana gelmesi, Zaman ve mekan boyutu Zaman ve mekan açısından kapsamlı, yönünden kapsamı dar, Şiddetli bir ışık veya ses karşısında gösterilen sürekli ve çok sürelidir. tepkiler (refleks) ile uyku, büyüme, olgunlaşma, ilaç, boyutludur. yorgunluk vb. sonucunda oluşmuş davranış Eğitim yaşam boyu bir Belirli yaş grubuyla değişiklikleri öğrenme ürünü değildir. süreçtir. Her zaman ve sınırlıdır. her yerde oluşur. c) Belli bir süre kalıcı olması (geçici değil!), Her türlü bilgi ve deneyimi kapsar. Uyuşturucu kullanma, yardım etme gibi olumiu- Öğretimi kapsar. Önceden belirlenmiş olumsuz öğrenmeler olabilir, etkinlikleri kapsar. Genel a n l a md a 4. ÖĞRETME Eğitim genel anlamda temel amaçtır. eğitimin aracıdır. Herhangi bir "öğrenmeyi kılavuzlama ya da Amaçlı, planlı ve Amaçlı, planlı ve sağlama faaliyeti" olarak tanımlanabilir. Yani programlı olabileceği programlıdır. Öğrenme öğretme, bireyin davranışlarında değişiklik meydana gibi rastlantısal, yaşantılarının eğitsel getirebilmek ya da öğrenmeyi gerçekleştirmek için gelişigüzeide olabilir. olması esastır. yapılan etkinliklerin tümüdür. Kitle iletişim araçları, Öğrenci-öğretmen 5.ÖĞRENİM anne-baba, arkadaş vb. ilişkisi öğrenme Bir öğretim kurumunda belli bir süre içindeki öğrenmelerin tümüdür. İlköğrenim, ortaöğrenim vb. Çizelge 1
    • -EGITIM BILIMLERI- 53 Ders programı (Özel hedef) 2. EGITIM PROGRAMI TURLERI VE ÖZELLİKLERİ 1. Öğretim programı içinde yer alan, bir dersin amaç, îçerik, öğretme öğrenme süreçieri ve Program, yapılması gereken bir işin böiümlerini, her değerlendirme bölümlerini ve bu dersle ilgili olan bölümün yapılış sırasını, zamanmı ve nasıl eğitim faaliyetlerini sistematik bir şekilde gösteren yapılacağını gösteren bir tasarıdır. M. Ö. 1. yy.da programdır. Julius Ceaser ve askerleri, Roma'da yarış arabalarının üzerinde yarıştığı oval biçimindeki koşu Örtük program pistini, Latince "Curricullum" olarak adlandırmıştır. Eğitimle ilgili ders ve ders dışı tüm etkinlikleri Ve bu kavram, koşu pisti olarak biiinen soyut bir kapsayan program türüdür. Örtük programlar kavramdan, bugünkü eğitim programı aniamında aracıiığıyla özellikle ders dışı etkinlikler kullanılan somut bir kavrama geçişi sağlamıştır. düzenlenerek bireyierin farklı becerileri ve Eğİtim programı (curricullum) izlenen yol anlamında yetenekleri ortaya çıkarılabilmektedir. Örtük program eğitimde kullanılmaya başlanmıştır. faaliyetleri olarak; okullarda yapılan halk oyunları Eğitim alanında; eğitim programı, öğretim etkinlikleri, sportif ve diğer sosyal etkinlikler, çevre programı, ders programı, örtük program gezileri gösterilebilir. kavramları kullanılrnaktadır. Bir eğitim kurumunun veya sosyal çevrenin, bireylerin yaşantılarını Eğitim programının başlıca faydaları şunlardır: düzenlemek ve zenginleştirmek için yürüttüğü tüm 1. Eğitim faaliyetlerine yön verir. etkinlikler eğitim programına dahildir. Bu anlamda, yönetmeükler, öğretim programları, sosyal kol 2. Aynı eğitim basamağındaki okuilarda eğitimin çalışmaları, özel günlerin kutlanması, rehberlik 'lâ aynı amaçlar çerçevesinde ve aynı yönde hizmetleri, sağlık çalışmaları, geziler, yetiştirme g gerçekleşmesini sağlar. kursları, kültürei, sanat vb. çalışmalar eğitim B 3. Eğitimde verimi artırır. programına girer. ! fj 4. Mesleğe yeni başlayan öğretmeniere rehberiik eder. Eğitim programı (Uzak hedef, ülkenin eğitim g politikaları) E İyi Bir Eğiîim Programmm Özeliikleri (Önem >o Sırasına Göre) 1. Milli eğitimin ve okulun amaçlarını g 1. Eğitim programı, işlevsel olmalıdır. İşievsel gerçekleştirmeye yönelik okul içinde ve okul dışında sg olması demek, programda yer alan amaçların, yapılan tüm eğitim etkinliklerini kapsayan program "g konuların ve etkinliklerin hayatta geçerli olması, yani türüdür. işe yaramasıdır. İyi bir programının, topiumun ve *" kişilerin ihtiyaçlarına cevap vermesi, bireyin 2. Eğitilecek bireylere, öğrenme yaşantıları yeteneklerini ortaya çıkarması ve geliştirmesi gibi kazandırmaplânı. niteliklere sahip olması gerekir. 3.Öğrencilerin karşılaştıkiarı öğrenme durumlarının Bu özelliğe sahip bir programda önemli bir başka ve geçirdikleri yaşantıların tümü. husus da öğrencilerin seçtiği meslekte başarılı olmaiarını sağlayacak bilgi, beceri ve tutumları ihtiva 4.Öğrenene, okulda ve okul dışında plânlanmış etmiş olmasıdır. etkinlikler yoluyla sağlanan öğrenme yaşantıları düzeneği. Bunların yanında, işlevsel bir programın, öğretmenlerin amaçlar yönünden nelere dikkat Öğretim programı (Genel hedef, öğretim etmeleri gerektiğini, içeriğin eîkili bir şekilde kademeleri. okullar) kazandırılması için hangi yöntem. teknik, araç gereç ve kaynaklardan yararlanabileceklerini, bunları, 1.Eğitim programı içinde yer alan ve öğretme nerede ve nasıl uygulayabileceklerini ve öğrenme süreçleri ile ilgili tüm etkinlikleri kapsayan değerlendirmenin nasıl yapılacağını da göstermesi program. gerekir. 2.Okulda veya okul dışında bireye kazandırılması plânlanan derslerin öğretimiyle ilgili îüm etkinlikleri kapsayan yaşantılar düzeneği.
    • 54- -PROGRAM GELİŞTİRME- 2.Esnek olmalıdır. Esneklik kavramını öğretme 1.YATAY HEDEFLER (Bloom'un taksonomik öğrenme etkinliklerine konu olan ünite ve konuların sıralaması: Bilişsel, duyuşsal ve devinsel) ana hatlarının verildiği, ayrıntıya inilmediği bir program şeklinde düşünebiliriz. Böyiece öğretmene 2.DİKEY HEDEFLER (Uzak, genel ve özel bilim ve tekniğin getirdiği yenilikleri, öğrencilerin ilgi hedefler) ve ihtiyaçlarını, okulun bulunduğu yerin özelliklerini Taksonomi: İsîendik davranışların, hedeflerin göz önüne alarak ayrıntıları belirleme ve uygulama basitten karmaşığa, kolaydan zora, somuttan imkanı sağlanmış olur. Ünitelerin yer değiştirmesi, soyuta, birbirinin önkoşulu olacak şekilde aşamalı birleştirilmesi, sürelerinde değişiklik yapılması, kaza- sıralanmasına denir. nılması güç hedefleri uzun vadeye yayabilmektir. 3.Toplumun değer, görüş ve isteklerine uygun DIKEYHEDEFLER olmalıdır. Eğitim kurumları toplumu meydana getiren bireylere, millî değerleri ve idealleri kazandırmakla görevlidir. Eğitim programları eğitim UZAK GENEL OZEL felsefesine uygun ve toplumun isteklerini (Milli Eğitimin hedefieri) Oğretim kademesi + oku! Detsin, üniteninya da EĞİTİM PROGRAMI hedefleri konunun hedefleri gerçekleştirici nitelikte olmalıdır. ÖĞRETİMPROGRAMI DERS PROGRAMI 4. Uygulanabilir ve uygulayıcılara yardımcı olmalıdır. Programın hazırlanması kadar uygulanması da önemlidir. Bu bakımdan programı uygulayan öğretmen ve yöneticilere programı başarıyla uygulayabilmelerine yönelik rehberlik yapılmalıdır. İşlevsellik ve uygulanabilirlik » ÇIKMIŞ SORU (2004 KPSS) arasındaki fark: II I Z Yapılan her uyguiama işlevsel olmaz. Işlevsel o Eğitim programının değerlendirme boyutu, aynı S zamanda geri bildirim mekanizmasıdır. olması için bir işe yaramasi gerekir. 2 "Q 5. Bilimsel olmalıdır. Eğitim Uo Bu, program geliştirmenin hangi özelliğini programları hem vurgulamaktadır? bilimsel ilkelere uygun olmalı hem de bilimsel bilgiyi A)Objektiftir. kullanmayı öğretmelidir. B)Fırsat eşitliğini temel alır. 6.Bir amaca yönelik olmalıdır. Eğitim programları, C)Süreklidir. belli amaçları gerçekleştirmek üzere D)Durağandır. oiuşturuimalıdır. E) Çok yönlüdür. 7.Ekonomiye uygunluk özelliği göstermelidir. Program Geliştirme: Gerek okul içinde gerekse okul dışında milli eğitimin ve okulun hedeflerini Program geliştirme eğitim programlarının gerçekleştirmek üzere düzenlenen içerik ve hazırlanması, denenmesi ve değerlendirilip faaliyetlerin, uygun yöntem, teknik ve araç- yeniden gözden geçirilerek yeniden uygulanması gereçlerle geliştirilmesine yönelik koordineli sürecidir. Yani program geliştirme bir süreçtir. çabaların tümüdür. Program geliştirme süreci Devam eden sürekli bir süreçtir, uygulamalı (operasyonel), kubaşık (ekip) ve sürekli Program geliştirmenin değerlendirme öğesinde bir çaiışmadır. Program geliştirme aynı zamanda hazırlanan programın etkililiği saptanır. hedef, içerik, eğitim durumları ve değerlendirme Programın eksiklikleri belirlenir. Tüm bu arasındaki dinamik ilişkiler bütünüdür. çalışmalar programın ilerisi için yapılacak iyileştirmeler içindir. 3. HEDEF (AMAÇ) KAVRAMI _________ _________ (Cevap C) Öğrencilerde bulunması istenilen ve eğitim yoluyla kazandırılabiiecek niteliklere, hedefler denir. NİÇİN öğreteceğiz? sorusuna yanıt aranır. Hedefler 2'ye ayrılır:
    • -EGITIM BILIMLERİ- 55 Dikey Hedefler üçe ayrılır; 1. Uzak Hedef: Bir ülkenin politik felsefesini yansıtan, ulaşılması kısa sürede mümkün olmayan ülkenin yetiştirmek istediği bireyde görmek istediği en temel toplumsal davranışlardır. (1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu) Örnek hedefler; Eğitimin her tür ve kademesinde fırsat ve imkan eşitliğinin sağlanması, Eğitim sisteminin nitel verimliliğini yükseltmek, Eğitimin her kademesinde Avrupa Birliği göstergelerini yakalamak, Araştırıcı, sorgulayıcı, bilimsel düşünebilen bireyler yetiştirmek. 2. Genel Hedef; Öğretim kademeleri ve okulların hedefleridir. (1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu) Ui O Örnek hedefler; * E ÜJ Okulöncesi eğitimde okullaşma oranının gelişmiş 5 ülkeler seviyesine çıkarılması, i| •o Ui Birleştirilmiş sınıf uygulamasını asgariye indirmek. 3. Özel Hedef: Bir bilgi, disiplin, konu alanı ya da jg
    • derste öğrencilere kazandırılmak istenen özellikler S ve davranışlardır. Örnek hedefler; Türkçe Dersi için bir örnek hedef ifadesi; Cümleyi öğelerine ayırabilme. Üçgenin çevresini hesaplayabilme
    • 56- -PROGRAM GELİŞTİRME- ÇOZUMLU KAVRAMA TESTİ Uzak hedef: Bir ülkenin politik felsefesini yansıtan, ulaşılması kısa sürede mümkün olmayan ülkenin yetiştirmek istediği ve bireyde 1. Aşağıdaki program türlerinden hangisi en görmek istediği en temel toplumsal davranışlardır. kapsamlı ve en geniş program türüdür? (1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu) lilli Eğitim Programı Örnek hedefler; II.Öğretim Programı Eğitimin her kademesinde Avrupa Birliği göstergelerini yakalamak, III.Okul Programı Araştırıcı, sorgulayıcı, bilimset düşünebilen IV.Eğitim Programı bireyler yetiştirmek. V.Ders Programı (Cevap D) A) I B) II C) III D) IV E)V En geniş, kapsamlı program türü eğitim 3. Aşağıdakilerin hangisi iyi bir eğitim programının programıdır. Daha sonra öğretim ve ders özelliklerinden degildir? programı gelmektedir. Milli Eğitim Programı ve A)Eğitim programı, işlevsel olmalıdır. Okul Programı diye bir program türü mevcut B)Esnek oimalıdır. değildir. C)Toplumun değer, görüş ve isteklerine uygun (Cevap D) olmalıdır. D)Uygulanabilir ve uygulayıcılara yardımcı olmalıdır. E) Bilimsel olmayabilir, ama güncel olmalıdır. 2. a) Eğitim sisteminin nitel verimliliğinin yükseltilmesi, b) Eğitimin her tür ve kademesinde fırsat ve imkân eşitliğinin sağlanması. Yukarıda belirtilen hedef ifadeleri aşağıdakilerden hangisinin hedef düzeyine örnektir? A)Genel hedef B)Yakınhedef C)Olası hedef D)Uzakhedef E) Özelhedef
    • Eğitim programının özellikleri önem sırasına göre: 1.Eğitim programı, işlevsel olmaiıdır. 2.Esnek olmalıdır. 3.Toplumun değer, görüş ve isteklerine uygun olmalıdır. 4. Uygulanabilir ve uygulayıcılara yardımcı olmalıdır. 5.Bilimsel ve güncel olmalıdır. Eğitim programları hem bilimsel ilkelere uygun olmalı hem de bilimsei bilgiyi kullanmayı öğretmelidir. Aynı zamanda güncel olmalıdır. 6.Bir amaca yönelik olmalıdır. 7.Ekonomiye uygunluk özelliği göstermelidir. (Cevap E)
    • -EGITIM BILIMLERI- 57 4. Eğitim programının değerlendirme boyutu, aynı Aşağıdakilerden hangisi öğrenmenin zamanda geri bildirim mekanizmasıdır. oluştuğunu gösteren doğru bir ifade değildir? A)Davranışta gözlenebilir bir değişme olması Yukarıda belirtilen açıklamaya dayanarak eğitim programının değerlendirme ve B)Davranışta değişmenin nispeten sürekli olması geliştirme süreci hakkında öncelikle hangisi söylenebilir? C)Davranıştaki değişmenin yaşantı kazanma sonucunda oluşması A)Objektiftir. D)Davranıştaki değişmenin sadece büyüme B)Fırsat eşitliğini temel alır. sonucunda oluşması C)Süreklidir. E) Davranıştaki değişmenin yorgunluk, hastalık, D)Durağandır. ilaç alma vb. etkenlerle geçici bir biçimde E) Çok yöntüdür. meydana gelmemesi Program geliştirme eğitim programlarının hazırlanması, denenmesi ve değerlendirilip yeniden gözden geçirilerek yeniden uyguianması sürecidir. Yani program geliştirme devam eden bir süreçtir. Program geliştirmenin değerlendirme öğesinde programın etkiliği belirlenir ve bu sonuçlar, programın eksiklikleri hakkında bilgi verir. Tüm bu çalışmalar programın ilerisi için yapılacak iyileştirmeler içindir. (Cevap C) 5. İlköğretim kademesinde, 'Türkçe'yi etkili bir fcr şekilde kullanabilme" hedefi aşağıdaki hedef türlerinden hangisine örnek verilebilir? A)Uzakhedefler B)Ders hedefleri C)Özel hedefler D)Genel hedefler E) Olası hedefler Genel hedef; Öğretim kademeleri ve okulların hedefleridir. (1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu) Örnek hedefler; Okulöncesi eğitimde okullaşma oranının gelişmiş ülkeler seviyesine çıkarılması, Birleştirilmiş sınıf uygulamasını asgariye indirmek. (Cevap D)
    • Öğrenmenin olabilmesi için; a)Bireyin davranışında değişiklik olması, b)Yaşantı sonucunda meydana gelmesi, Şiddetli bir ışık veya ses karşısında gösterilen tepkiler (refleks) ile uyku, büyüme, olgunlaşma, ilaç, yorgunluk vb. sonucunda oluşmuş davranış değişiklikleri öğrenme ürünü değildir. c) Belli bir süre kalıcı olması (geçici değil!). Davranıştaki değişme sadece büyüme ile gerçekleşmez, diğer sosyal ve çevresel faktörler ile de oluşur. (Cevap D) Aşağıdakilerden hangisi örgün eğitim kademesinde yer almaz? A)Okul öncesi B)İlköğretim C)Ortaöğretim D)Uzaktan öğretim E) Yükseköğretim Türk Eğitim Sisteminde örgün eğitim kademeleri; okulöncesi, ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim şeklindedir. Uzaktan öğretim, bir öğretim yöntemidir. (Cevap D)
    • 58- -PROGRAM GEÜŞTİRME- 8. Okullarda yapılan ders dışı etkinlikler içinde 10. Aşağıdakilerden hangisi program geliştirme yer alan halk oyunları, sportif ve diğer sosyal sürecinde hedefleri belirlemede ve önem etkinlikler, çevre gezileri vb. faaliyetler derecesini ortaya koymada yararlanılan bir aşağıdaki programların hangisinde yer alır? eğitim disiplinidir? A)Örtükprogram A)Eğitim Teknolojisi B)Haftalık program B)Eğitim Felsefesi C)Eğitim programı C)Eğitim Sosyolojisi D)Rehberlik programı D)Eğitim Yönetimi E) Öğretim programı E) Eğitim Psikolojisi Örtük program; eğitimle ilgili ders ve ders dışı tüm Eğitim felsefesinden; program geliştirme etkinlikleri kapsayan program türüdür. Örtük sürecinde özellikle uzak hedefleri belirlemede ve programlar aracılığıyla özeflikle ders dışı bunların önem derecesini ortaya koymada etkinlikler düzenlenerek bireylerin farklı becerileri yararlanılır. ve yetenekleri ortaya çıkarılabilmektedir. Örtük (Cevap B) program faaliyetleri olarak; okullarda yapılan halk oyunları etkinlikleri, sportif ve diğer sosyal etkinlikler, çevre gezileri gösterilebilir. (Cevap A) o 11. "Eğitim programı içinde ağırlık taşıyan, bilgi m kategorilerinden oluşan, bilgi ve becerinin eğitim programının amaçları doğrultusunda ve plâniı bir biçimde kazandırılmasına dönük program" aşağıdakilerden hangisidir? A)Örtük Program B)Ders Programı C)Öğretim Programı D)Çalışma programı E) Konu Programı 9. Aşağıdakilerden hangisi eğitim programının yatay hedeflerinden biri degildir? Öğretim programı, okul ya da okul dışında planlanmış etkinlikler yoluyla sağlanan öğrenme A)Bilişsel hedefler yaşantıları düzeneğidir. (Ö. Demirel, Eğitimde B)Duyuşsal hedefler Program Geliştirme, s.6) Öğretim programı, eğitim C)Genel hedefler programı içinde yer alan ve öğrenme-öğretme D)Psikomotor hedefler süreçleri ile ilgili tüm etkinlikleri kapsar. Öğretim E) Devinsel hedefler programı çeşitli smıflarda ve derslerde işlenecek konularla ilgili tüm öğretim faaliyetlerini içine alır. Öğretim programı eğitim programının kapsamında yer alır ve öğrencilerde hedeflenen davranışları Bloom'un taksonomisine göre yatay hedefler; kazandırmak için yapılacak tüm etkinlikleri içerir. bilişsel, duyuşsal ve devinsel (psikomotor) olmak Eğitim programı öğrencilere "ne öğretelim?" üzere 3'e ayrılır. sorusunun yanıtı iken öğretim programı "nasıl (Cevap C) öğretelim?" sorusunun yanıtıdır. (Cevap C)
    • -EGITİM BİLİMLERİ- 59 12. Bireyin herhangi bir şeyle etkileşimi sonucunda bilmelidir (hedeften haberdar etme). Öğrencinin davranışlarında oluşan kahcı izli davranış öğretme-öğrenme sürecine etkin katılımı için bu değişiklikleridir. Bu tanım aşağıdaki sürece güdülenmiş olması gerekmektedir. kavramlardan hangisinindir? Öğrenci öğrenme sürecinde gerçekleşeceğini düşündüğü öğrenmelere karşı ilgi duymalıdır. A)Öğrenme Öğrenilecek konunun önemini açıklama ve B)Eğitme edinecekleri bilgi ve beceriieri kullanacakları C)Öğretim yerleri açıklama güdüleme etkinlikleri içindedir. D)Öğretme Öğretmenin bu konu çok önemli, sınavda E) Öğrenim soracağım vb.yi kullanması öğrencilerin ilgisini ve dikkatini konuya yönlendirmelerini ve güdülenmelerini sağlayacaktır. Öğrenme, bireyin çevresiyle etkileşimi sonucunda (Cevap B) davranışlarında oluşan kalıcı değişmelerdir. Bir davranış değişikliğinin öğrenme olarak 14. Program geliştirme süreci açısından ölçme ve nitelendirilebilmesi için; değerlendirmenin en önemli işlevi aşağıdakilerden hangisidir? 1-Gözlenebilir bir değişme olması A)Programın, hedeflerin istenen düzeyde 2-Davranış değişikliğinin sürekli (kalıcı) olması kazanılmasını sağlamada yeterliğini belirlemektir 3-Değişikliğin yaşantı sonucu (çevreyie etkileşim B)içerik seçiminde yapılan hataları ortaya sonucu) olması çıkarmak C)Öğrenci ilgi ve ihtiyacına uygun olmayan 4-Davranış değişikliğinin ilaç, yorgunluk, alkol vb..: yöntem ve stratejileri beliriemek etkisiyle geçici olmaması D)Program hedeflerini gerçekleştiren öğrencileri beliriemek 5-Değişmenin sadece büyüme sonucunda E) Program geliştirme sürecinin planlanmasına oluşmaması gerekmektedir. yardım etmek UJ Bunun yanı sıra eğitim ise sistemli davranış .ü değiştirme süreçleridir. - M Eğitim ortamında yapılan ölçme ve (CevapA) >■ değerlendirmeler öğretim süreci başında öğrencilerin mevcut durumlarını belirlemek, öğretim etkinlikleri devam ederken öğrenme 13. Öğrencilere öğrendikleri konunun önemîni ve eksiklerini belirlemek, öğretimin sonunda da nerede kullanabileceklerini açıklama eğitim öğrencilerin hedeflenen davranışların ne kadarını durumlarının hangi öğesi ile ilgilidir? kazandığını tespit etmek için yapılır. Program A)Hedeften haberdar etme geliştirme süreci açısından ise ölçme B)Güdüleme değerlendirme öğrencinin sınanması değil C)Pekiştireç programın sınanmasıdır. Hazırlanan program için D)Dönüt seçilen hedeflerin doğruluğu, bu hedefleri E) ipucu gerçekleştirmek için belirlenen konu alanının tutarlılığı ve hedefleri gerçekleştirmek için izlenen f&M&S&s yol, kısacası programın bütünü ölçme değerlendirme ile sınanır. Programın yeterliliği o Eğitim durumlarını giriş, gelişme ve sonuç programın hedeflediği davranışları kazandırma etkinlikleri olarak ayırmak mümkündür. Giriş oranıdır. Bu açıdan eğitim ortamında yapılan etkinlikleri öğrencilerin öğretilecek konuya değerlendirmeler aynı zamanda yürütülen hazırlanmasıdır ve hedeften haberdar etme ve programın işlerliğinin de denetlenmesini sağlar. güdülemeyi içine alır. Öncelikli olarak öğrenci o (Cevap A) dersin sonunda göstermesi gereken davranışları
    • 60- -PROGRAM GELİŞTİRME- 15. "Öğrencilerin istenen hedeflere ulaşmaları için 17. Sekiz yaşındaki kız çocuğunu ilkokula planlanan okul içi ve okul dışı tüm öğretme- gö nde rmeye n veli, eğ itim siste mimizin öğrenme etkinliklerini kapsayan programdır." aşağıdaki hangi ilkesine aykın davranmıştır? A)Karma eğitim Yukarıda tanımı yapılan terim aşağıdakilerden B)Süreklilik hangisidir? C)Eğitim hakkı A)Eğitim programı D)Laiklik B)Öğretim programı E) Demokrasi eğitimi C)Ders programı D)Örtük program E) Yıllık program Eğitim programı; Öğrenene, okulda ve okul Türk milli eğitim sisteminin karma eğitim ilkesi kız dışında etkinlikler yoluyla sağlanan öğrenme ve erkek çocukların birlikte eğitim görmesini; yaşantıları düzeneği olarak tanımlanabilir. (Ö. süreklilik ilkesi verilen eğitim hizmetlerinin hayat Demirel, Eğitimde Program Geliştirme, s.6) boyu bir devamlılık göstermesi gerektiği; laiklik ise Burada karıştırılabilecek seçenekler öğretim eğitim sürecinin dini ilkelere göre yapılmamasını programı ve örtük programdır. Öğretim programı ve dini eğitimin bireylerin isteği doğrultusunda sadece bir dersin öğretimi ile ilgili etkinlikleri (okul yapılması gerektiği; demokrasi eğitimi ilkesi ise içi ve okul dışı) kapsayan programdır. Örtük yetiştirilen bireylerin eşitükçi ve demokratik ilkeleri program ise okul dışı etkinlikleri kapsamına alır. benimsemiş olmasıdır. Soruda bahsedilen veli Ders programı bir ders sürecinde öğrencilere z çocuğunu okula göndermeyerek eğitim hakkını hedeflenen davranışların nasıl kazandırılacağını £ elinden alıyor demektir. gösteren etkinlikleri kapsamaktadır. ■ % Eğitim hakkı (Madde 7): Temel eğitim görmek her (CevapA) Türk vatandaşının hakkıdır. Temel eğitim kurumlarından sonraki eğitim kurumlarından vatandaşlar ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde yararlanırlar. 16. Aşağıdakilerden hangisi, eğitim kavramının 5 (Cevap C) tanımı içinde bulunmaz ? ^ A)İstendik 18> Aşağıdakilerden hangisi örtük programların B)Bireylerin kendi yaşantısı yolu ile eğitimdekî işlevlerinden biri değildir ? C)Süreç A)Öğrencilerin gizilgüçlerini ortaya çıkarmak D)Zorunlu B)Yaratıcılığı geliştirmek E) Davranış değişikliği C)Sosyai beceri kazandırmak D)Öğrencilerin her alandaki gelişimlerini desteklemek E) Ders programlarının kapsamını genişletmek Eğitim bireylerde istendik davranış değişikliği meydana getirme sürecidir. İstendik olma özelliği eğitimin bir amaç için, öğrenen bireylere belli davranışlar kazandırılmak istenmesidir. Eğitim bir Örtük program ders dışı faaliyetleri etkileşim sürecidir ve bireyin belli davranışları kapsamaktadır. Bu faaliyetler öğretim kazanması bu etkileşim sonucu bireyin yaşantısı programlarında olmayan sosyal, sportif ve kültürel ile olur. Eğitim bir süreçtir ve yaşam boyu devam etkinlikleri içermektedir. Örtük programlar eder. Eğitimin esası bireyde belli davranış öğrencilerin yaratıcılıklarını geliştirmek, çevresiyle etkili iletişim kurmalarını sağlamak yani öğrencinin değişikliğidir. Türk milli eğitim sistemine göre her gelişim alanında desteklenmesi amacıyla ilköğretim ne kadar zorunlu olsa da eğitim hazırianmalıdır. kavramının tanımının içinde zorunluluk yani zorlama yoktur. (Cevap E) (Cevap D)
    • -EGİTİM BİLİMLERİ- 61 19. "Bir eğitim kurumunun, çocuklar, gençler ve yetişkinler için sağladığı, millî eğitimin ve kurumun amaçlarının gerçekleşmesine dönük tüm Eğitim bireylere belli bir amaç doğrultusunda faaliyetleri kapsar." ifadesi aşağıdakilerden istendik davranışlar kazandırma sürecidir. hangisinin tanımıdır? Öğretim bireyin davranışlarında kendi yaşantıları yoluyla değişiklik yapma işidir. Eğitim bir süreçtir A)Öğretim Programı öğretim ise bu süreç içerisinde yer alan bir araçtır. B)Ders Programı Eğitim öğretimi kapsamaktadır. Her ikisinin de C)Eğitim Programı ortak yönü amaçlı olması, planlı olması ve D)Eğitim Plânlaması nesnesinin insan olmasıdır. E) Genel Eğitim Programı (Cevap E) Eğitim progrannı öğrenene (çocuk, genç, yetişkin) belli bir hedef doğrultusunda (milli eğitim amaçları) bu hedeflere ulaşmak için sağlanan etkinlikleri içeren programlardır. Öğretim programı eğitim programı içinde yer alır ve öğretme faaliyetleri ile ilgili etkinlikleri kapsar. Ders programı da öğretim programı içinde yer alır ve dersle jlgili öğretim faaliyetlerinin sistemli bir biçimde düzenlendiği birplandır. Eğitim programı, belirlenen hedefler doğrultusunda planlanan tüm eğitim etkinliklerini kapsamaktadır. Öğretim programı ise bir eğitim basamağında çeşitli sınıf ve derslerde ele alınacak konularla ilgili tüm öğretim etkinlikierini kapsamaktadır. Ders programı da bir dersin öğretimiyle ilgili tüm etkinlikleri kapsamaktadır. (Ö. Demirel, Eğitimde Program Geliştirme, s.7) (Cevap C) 20. Aşağıdaki seçeneklerde eğitim ve öğretim kavramlarıyla ilgili verilen ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Eğitim öğretime oranla daha geniştir. C) Öğretim amaçlı, plânlı ve programlıdır. B) Eğitim temel amaçtır, öğretim ise bir araçtır. D) Eğitim yaşam boyu bir süreçtir. E) Öğretim eğitimi kapsar.
    • 62- -PROGRAM GEÜŞTİRME- 4. Okulun bir görevi de, bireye içinde yaşadığı CEVAPLI KONU toplumun değerierini, kurallarını, geleneklerini ve KAVRAMA TESTİ göreneklerini öğretmektir. Sözü edilen bu işlev okulun aşağıdaki hangi 1. Öğrenme kavramı ve süreci ile ilgili olarak işlevini tanımlamaktadır? aşağıdakilerden hangisi doğru değildir? A)Toplumsal değişmeyi hızlandırma A)Öğrenme sürecine ne kadar çok duyu organı B)Akılcı düşünmeyi sağlama katılırsa, öğrenme o kadar çok kalıcı olur. C)Bireyin toplumsallaşmasını sağlama B)Başkaiarının yardımı ile edinilen yaşantıların D)Sağlıklı bireylerin gelişimine katkıda bulunma kalıcılığı yüksektir. E) Demokrasiye olan ınancı güçlendirme C)Öğrenilenlerin çoğu gözlerin yardımı ile olur. D)En iyi öğrenme biçimi kişinin kendisinin yaparak öğrenmesidir. E) Öğrenme, bireyin herhangi bir şeyle etkileşimi sonucunda davranışlarında oluşan kalıcı ve izli değişikliklerdir. o >~ C/3 5. Aşağıdakilerden hangisi eğitim tanımı 2. Aşağıdakilerden hangisi iyi bir eğitim ;;.; içerisinde yer alan boyutlardan biri değildir? programının özellikleri arasında sayılamaz? 8 A)Kendi yaşantısı yoluyla A)Eğitim programı işlevsel olmalıdır. ^ B)istendik B)Esnek olmalıdır. ^ C)Kasıtlı C)Toplumun görüş ve isteklerine uygun D)Davranış değiştirme süreci olmalıdır. E) Fiziki gelişme D)Uygulayıcılara yardımcı olmalıdır. E) Hedefler; Içerik, eğitim durumları ve değerlendirmeye uygun olarak belirlenmelidir. 3. Bir disiplin ya da çalışma alanı için hazırlanan 6. Eğitim programınm hedefleri doğrultusunda ve öğrenciye kazandırılması istenen özellikler öğrenciye kazandırılması istenen yeterliklerin aşağıdakilerden hangisidir? (bilgi-beceri-tutum-davranış) çeşitli dersler aracılığıyla planlı bir biçimde düzenlendiği A)Genelhedef kılavuz kitap veya doküman ifadesi aşağıdaki B)Hedef davranış program türlerinden hangisini C)Özelhedef tanımlamaktadır? D)Uzakhedef E) Yatayhedef A)Eğitim programı B)Öğretim programı C)Ders programı
    • D)Örtük program E) Ünite programı
    • -EGITİM BİLIMLERI- 63 7. I. Öğrenme 10. Türk Eğitim Sistemini düzenleyen 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nda eğitimin temel amaçları II.Eğitim ve ilkeleri "iyi insan ve iyi vatandaş yetiştirmek, bireyleri meslek sahibi yapmak ve çağdaş III.Öğretim medeniyet düzeyine ulaşmış bir toplum Yukarıda belirtilen kavramların kapsamı oluşturmak" şeklinde ifade edilmektedir. genişten dara doğru uygun sırası Program hedefleri açısından aşağıdakilerden hangisidir? değerlendirildiğinde bu A l-lll- hedefler B ll l-ll- aşağıdakilerden hangisiyle örtüşmektedir? ) C lll ll- lll-l A)Uzak hedefler ) D ll-l- lll B)Ders hedefleri ) E lll- ll-l C)Özelhedefler ) D)Gerçek hedefler E) Olası hedefler 8. 11. Genel olarak hedef, ulaşılmak istenen nokta Onceden hazırlanmış bir program o olarak ifade edilir. Eğitimde ise hedef, eğitim çerçevesinde amaçlı ve planlı olarak öğretim £ sürecine giren bireyin davranışlarında yoluyla gerçekleştirilen sürecin tanımı .1 dolayısıyla kişiliğinde meydana gelmesi aşağıdakilerden hangisidir? istenilen farklılaşmaları belirler. Eğitilecek " kişinin kazanması gerekli davranış ölçütlerini ortaya koyar. S ü A)Eğitim g Yukarıdaki açıklamalara dayanarak B)Öğrenme | aşağıdaki sorulardan hangisine cevap C)Olgunlaşma "^ aranmaktadır? D)İnformal eğitim : 5 A) Niçin B) Nerede C) Nasıl E) Formai Eğitim D) Kim E) Ne 9. E) İlköğretim ikinci kademe Eğitim sisteminde nitelikli insan gücü yetiştirmede en öneınli rolü üstlenen öğretim kademesi aşağıdakilerden hangisidir? A)ilköğretim B)Temel eğitim C)Okul öncesi D)Ortaöğretim
    • 12. ünlük plan Tari B)Ders planı h C)Örtükprogram der D)Eğitim programı sin E) Ders programı de öğr etm eni n Ana dol u Uyg arlık ları kon usu ile ilgili olar ak öğr enci leri Ana dol u Med eniy etle ri Müz esi' ne göt ürm esi faali yeti aşa ğıda kiler den han gi pro gra m türü içeri sind e yer alır ? A)G
    • 64- -PROGRAM GEÜŞTİRME. 13. Aşağıdakilerden hangisi iyi bir eğitim programının diğerlerine göre en önemli özelliğidir? A)İşlevsellik B)Esneklik C)Uygulanabilirlik D)Ekonomiklik E) Toplum felsefesine uygunluk 14. Aşağıdakilerden hangisi örgün eğitim sistemine hiç girmemiş, herhangi bir eğitim kademesinde bulunan veya bu kademelerden birinden ayrılmış olan bireylere itgi ve ihtiyaç duydukları alanda örgün eğitim yanında veya dışında düzenlenen eğitim faaliyetlerinin tümünü kapsar? A)Örgün eğitim B)Yaygın eğitim C)Sürekli eğitim D)Mesleki eğitim E) Açıkeğitim ! CEVAP ANAHTARI 1.B 2.E 3.C 4.C 5. E 6. B 7. B 8. E 9. D 10. A ...11.:.A............12. C 13. A 14. B
    • -EĞİTİM BİLİMLERİ- 65 ÇIKMIŞ SORULAR ve ÇÖZÜMLERİ 1. Eğitim, bireyin davranışında yaşantıları yoluyla Okullardaki öğretme-öğrenme sürecinde yer alan istendik değişmeler oluşturma sürecidir. üç esas öge aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir? (KPSS 2001) Bu tanımda, "istendik" sözcüğü ile anlatılmak istenen temel koşul aşağıdakilerden hangisidir? A)Okul, aile ve okul ile aile etkileşimi (KPSS2001) B)Öğretmen programı, ders kitabı ve aile A)Eğitim hedefleriyle ilgili olma C)Öğretmen, öğrenci ve öğrenci velileri B)Bireyin isteklerini dikkate alma D)Öğrenci, öğretim programı ve öğretim hizmeti C)Güncel gereksinimleri karşılama E) Okul yönetimi, veli ve öğretmen D)Bireye fiziksel güç kazandırma E) Toplumsal yardımlaşmayı artırma Eğitim, bir program doğrultusunda öğrencilere istendik davranışlart kazandırma sürecidir. Eğitimde plânlanmış etkinliklerin önemi büyüktür. Öğrenme öğretme süreçleri program, öğrenci ve Öğrenenlere öğrenme yaşantıları sağlamak eğitim davranışların kazandırıldığı programları aracılığıyla olur. (Ö. Demirel, öğretim Kuramdan Uygulamaya Eğitimde Program hizmetlerinden oluşur. Öğretme öğrenme Geliştirme, s:5) Eğitim, plânlı öğretme durumları hizmetlerine aile katıldıkça bu hizmetlerin düzeneğidir. Eğitimin plânlı olması program verimliliği artar, ancak sürece ailenin katılımı başında belirlenen hedeflerdir. Eğitim öğrencileri zorunlu değildir. Öğretmen öğesi ise, sadece etkinliklerin okullarda yürütülen kısmına katılır. hedeflenen (istendik) davranışlara ulaştırmaktır. Öğretmen de öğrenme süreci için gerekli değildir (uzaktan öğretim: bilgisayar, televizyon, kitaplar). (Cevap D) (Cevap A) ^ 2. Öğretim plânları (yıllık plân, ünite plânı, günlük s plân, ders plânı) hazırlamanın temel amacı ^ aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS 2001) Q UJ A)Öğrenim etkinliklerini planlı ve organize bir şekilde düzenlemek B)Okulun çevresiyle ilişkisini güçlendirmek C)Öğrencilerin ihtiyaçlarını belirlemek D)Okul-aile işbirliğini güçlendirmek E) Öğrenciler arasındaki paylaşımı artırmak Eğitim, öğrencilere istendik yaşantılar kazandırma düzeneğidir. Öğrencilere hedeflediğimiz davranışları kazandırma gelişigüzel, plânsız, programsız etkinliklerle olmaz. Plân kazandırmak istediğimiz davranışların nasıl, hangi araçlarla, hangi sırada kazandırılacağının düzenlenmesidir. Plânsız etkinliklerde amaçlara ulaşmak çok zordur. Öğretimi planlamanın temel amacı öğretim etkinliklerini planlı, organize ve verimli bir şekilde kullanabilmedir. (Cevap A)
    • "Eğitim programının sürekli olarak geliştirilmesi gerekir." Aşağıdakilerden hangisi bu anlayışa uygun değildir? (KPSS 2001) A)İlk uygulamada yüzde yüz öğrenme sağlayacak etkinlikte program hazırlamanın çok güç olması B)Okulların bürokratik bir yapı içerisinde örgütlenmiş olması C)Eğitim teknolojisinde ilerlemeler kaydedilmesi D)Konu alanlarındaki bilgi birikiminde önemli değişiktikler olması E) Bilginin sürekli ve birikimli olarak değişmesi
    • 66- -PROGRAM GELİŞTİRME- Eğitimin programının hedef, içerik, öğrenme- Otoritelerin çoğu, "eğitim programını, istendik hedef öğretme süreci ve değerlendirme öğeleri ve davranışların kazanılması için stratejilerin belirlendiği yazılı doküman ya da eylem plânı" olarak arasındaki dinamik ilişkiler bütünüdür. (Demirel, kabul etmektedirler. 2003) Program geliştirme, öğreîim programının tüm ögelerini daha etkili ve yeterli hale getirme sürecidir. Diğer bir deyişle, program geliştirme, Bu görüş, eğitim programının hangi boyutunu ulaşılması beklenen hedefleri ve kapsadığı vurgulamaktadır? (KPSS 2002) davranışların saptanmasını, öğrenme A)Öğretme öğrenme yaklaşımları yaşantılarının seçilip düzenlenme ve B)Eğitimin uzak hedefleri kazandınlmasını, öğrenme yaşantılarının C)Konu kapsamının yapısı etkililiğini yani hedeflere ne derece ulaşıldığını D)Öğrenme ürünleri ortaya koyabilecek ölçme ve değerlendirme E) Ölçme ve değerlendirme işlemleri etkinliklerini ve programın tüm ögelerine dönüt verme ve düzeltme, çalışmalarıni bünyesinde bulunduran bir süreçtir. Kısaca program geliştirme, öğretim programının ögeleri arasında Eğitim programı, öğrencilere istendik davranışları gelişmeye dönük, karşılıklı ve çembersel kazandırmaktır denmesi, hedefleri tanımda ön etkileşimi sağlayan bir süreçtir. Program plâna çtkarır. Verilen tanımda ise, eğitim programı geliştirmeciler şu soruları cevaplamak isîendik davranışların (hedeflerin) kazandırılması durumundadırlar. (Ertürk, 1977): için konu içeriğinin öğrenciye hangi stratejilerle sunulacağına ilişkin yapılacak eylem plânı ön LÖğrenciye kazandırılacak davranışlar neler plândadır. Eğitim programlarında kazandırılmak olmalıdır? istenen hedef davranışlar, bu hedefleri 2. Öğrenci bu davranışları kazanmak için, hangi ^ kazandırmak için kullanılacak araç içerik (konu), eğitimsel yaşantıları geçirmeli yani hangi eğitim © hedefleri kazandırmak için izlenecek yol da durumları düzenlenmelidir? öğretme öğrenme yaklaşımları (eğitim durumları) © boyutunu oluşturur. Tanımda da öğrencileri >" hedeflere uiaştırmak için kullanılacak strateji ve 3.Bu eğitimsel yaşantılar, öğrenciye davranışı eylem plânı yani öğretme öğrenme yaklaşımları kazandırmak üzere nasıl örgütlenmelidir? üzerindedurulmaktadır. 4.İstendik davranışları kazandırmak üzere (Cevap A) düzenlenen eğitim durumlarının etkinlilik derecesi nedir? Bir bölgede yapılan araştırmalar, bu bölge ekonomisinde sanayi sektörünün ağırlık taşıdığını 5.Değerlendirme sonuçlarına göre, mevcut göstermişti. Bunun üzerine, böigedeki eğitimde programda ne gibi değişiklikler gereklidir? sanayi ile ilgili hedeflere öncelik verilmesi (Cevap B) kararlaştırılmıştır. Bu karar, özellikle aşağıdakilerden hangisi dikkate alınarak verilmiştir? (KPSS 2002) A)Özel hedefler araştırma sonuçlarına uygun olarak belirlenmelidir, B)Konu alanındaki yenilikler eğitimin hedefleri üzerinde etkilidir. C)Eğitimin hedefleri belirlenirken toplumsal çevrenin ihtiyaçları dikkate alınmalıdır. D)Eğitim hedefleri belirlenirken değişik yollar izlenebilir. E) Bireylerin eğitimden beklentileri, zamandan zamana değişebilir.
    • -EGITIM BILIMLERİ- 67 Eğitim, insana yapılan uzun vadell bir yatırımdır. f&M&Ms Yetişmiş insan gücünün niceliği ve niteliği ile, ülkenin kalkınma hızı arasında anlamlı bir ilişki Eğitim öğrencilere istendik davranışlar vardır. Ülkenin gereksinim duyduğu insan gücünü kazandırma düzeneğidir. istendik olması yetiştirecek olan eğitim sistemidir. Eğitim hedefleri kazandırılacak davranışların kontrollü olması belirlenirken de toplumun ihtiyaç duyduğu insan demektir. Eğitim süreci sonunda öğrencilerin gücü dikkate alınmalıdır. Eğitim sistemi en kendi çabalarıyla kazandıkları davranışlar, eğitim azından tutarlı bir üretici ve tüketici olarak hedefi olamaz. Eğitim hedefleri öğrencilerin belli yetiştirmek zorundadır. Eğer bunu sağlamazsa şartlar altında göstermeleri gereken, öğrencinin ülke dar boğaza ve entropiye düşebilir. Eğitim hazırbulunuşluk düzeyiyle tutarlı, gözlenebilir, sistemi, kendine yapılan harcamaları boşa ölçülebilir davranış ifadeleridir. çıkarmış olur. Eğitim toplumsal sistemin sadece (Cevap E) ihtiyaçlarını karşılamakla kalmamalı onu değiştirip geliştirebilmelidir. Eğitim toplumsal gerçeğe hem uymalı, hem de onu temele alıp daha tutarlıya doğru değiştirip geliştirmeye yönelmelidir. (Cevap C) o "E UJ Aşağıdakilerden hangisi, hedef davranışlara bağlı olarak belirlenmez? (KPSS 2002) A)Eğitimin genel hedefleri B)İçeriğin oluşturulması C)Değerlendirmede kullanılacak ölçütler D)Öğrenme yaşantıları için gerekii hazırlıklar E) Öğretme öğrenme etkinlikleri 7. Eğitim öğretim süreci sonunda öğrencilere kazandırılması plânlanan hedeflerin belli niteliklerde Eğitim programları, hedef, içerik, eğitim durumları olması gerekir. ve değerlendirme öğelerinden oluşur. Bütün bu öğeler arasında dinamik bir ilişki vardır ve bu Aşağıdakilerden hangisi bu niteliklerden biri öğelerden birinde yapılacak bir değişiklik diğer değildir? (KPSS 2002) tüm öğeleri etkiler. Eğitim programının temelini hedef davranışlar oluşturur çünkü program bu A)Öğrenci davranışı olarak ifade edilmesi hedefleri kazandırmak için plânlanır. İçerik, eğitim B)Davranışın hangi koşullar altında gösterilmesi durumları (öğretme öğrenme etkinlikleri) ve beklendiğini belirtme değerlendirme süreçleri hedeflere göre beiirlenir. C)Öğrencinin hazır bulunuşluğuyla erişilebilir Eğitimin genel hedefleri ise, bireysel ihtiyaçlar olma toplum ve konu alanı ihtiyaçlarına göre belirlenir. D)Gözlenebilir ve ölçülebilir olma Genel hedefler, hedef davranışları da içine alır ve E) Öğrencilerin kendi çabalarıyla ulaşabilecekleri daha kapsamlıdır. Hedef davranışlar genel nitelikte olma hedeflere göre belirlenir. (Cevap A)
    • 68- -PROGRAM GELİŞTİRME- 9. Bir öğretim programının temel öğeleri, aşağıdakilerden hangisinde tam olarak sunulmuştur? (KPSS 2003) A)Kritik davranışlar; öğretme - öğrenme etkinlikleri B)Öğretmen ve öğrenci; içerik; değerlendirme durumları C)Öğrenci; öğretme - öğrenme etkinlikleri; okul yönetimi D)Özel hedefler; öğretme-öğrenme etkinlikleri; değerlendirme durumları E) Öğretmen ve öğrenci; okul yönetimi; veli Eğitim programının dört temel öğesi vardır. Bu öğeler; hedef, içerik, öğrenme-öğretme süreci ile ölçme-değerlendirmedir. Hedef kavramı içinde öğrenene kazandırılacak istendik davranışlar da yer alır. İçerik öğesi ile, eğitim programında hedeflere uygun düşecek konular bütünü düşünülmektedir. Öğrenme öğretme sürecinde ise, hedeflere ulaşmak için hangi öğrenme öğretme modelleri, stratejileri, yöntemleri ve tekniklerin seçileceği belirtilmektedir. Ölçme o 11. ço ' a değerlendirme öğesinde hedef davranışiarın ayrı ayrı tespit edilip, istendik davranışların ne kadarının kazandırıldığı ve yapılan eğitimin kalite kontrolü vurgulanmaktadır. (Ö. Demirel Kuramdan Uygulamaya Eğitimde Program Geliştirme, s.5) (Cevap D)
    • Eğitim programlarının içerik öğesi, öğretilecek konu yaptırılm uyguiamaya kadar öğretim etkinliklerinden kapsamıdır. İçerik toplumsal, bireysel ve konu alanı ası gibi), sorumlu olan öğretmen, değişken sınıf koşullarıyla başa çıkmak için sürekli seçenekler yaratmalıdır. ihtiyaçlarına cevap vermelidir. Bireyin ihtiyaçlarına (Cevap cevap veren içerik bireyin günlük hayatta C) kullanabileceği bilgilerden oluşur. Açıklık ilkesi Bu durum ögretim plânlarında aşağıdakilerden konutarın net, anlaşılır ve farklı yorumlara kapalı hangisinin gerekliligini vurgulamaktadır? (KPSS oluşudur. Bütünlük anlatılacak konunun anlamlı bir 2004) bütün şeklinde organize edilmiş olmasıdır. Düzeye A)Açık ve kolay anlaşılır bir dille yazılmış olma uygunluk içeriğin öğrencinin düzeyine uygun B)Uzun ve ayrıntılı bir biçimde hazırlanma olmasıdır (birinci sınıftaki çocuklara elementler C)Esnek ve değişebilir niteliğe sahip olma anlatılmaz). Somutluk ilkesi, konunun somutlaştırılarak Plânlam D)Yöneticilerinin istek ve önerileri doğrultusunda öğrencinin anlamasını kolaylaştıracak şekilde adan hazırlanma düzenlenmesidir (ilk sayma işlemlerinin fasulyelerle E) Uygun yöntem ve teknikleri açıkça belirtme 10. Öğretim sürecinde önemli olan bireyin gereksinim Eğitim plânları eğitim durumlarının düzenlendiği, duyacağı yararlı ve kullanılabilir bilgilerin gerekli ders araç gereç, yöntem ve tekniklerinin öğretilmesidir. Bu görüş, aşağıdakilerden belirlendiği düzenlemelerdir. Esnek ve tekdüze hangisini önemli kılmaktadır? (KPSS 2004) yazılmış altematifsiz programlar sınıf içindeki A)Açıklık muhtemel eğitim güçlüklerini gidermede yetersiz B)Bütünlük kalır. Muhtemel öğrenme eksikliklerinde öğretmen C)Yaşama uygunluk kullandığı yöntem ve tekniği hemen D)Düzeye uygunluk değiştirebilmeli, öğrencilere farklı öğrenme E) Somutluk yaşantıları sunabilmelidir. (Cevap C)
    • -EGITIM BILIMLERI- 69 12. Türk milli eğitiminin genel hedefleri aşağıdakilerden hangisine göre belirlenir? (KPSS 2005) A)Milli Eğitim Temel Kanunu B)Okul Yönetmeliği C)DersPlanı D)Tebliğler Dergisi E) Müfredat Programı Eğitimde hedefler üç düzeyde belirlenmektedir. Ülkenin politik felsefesini yansıtan ve oldukça genel olarak belirlenen uzak hedef, uzak hedefin yorumu aynı zamanda da okulun iş görüsünü yansıtan genel hedef, öğrenciye kazandırılması uygun görülen özellikler ve bir disiplin ya da bir çalışma alanı için hazırlanmış olan hedefler de özel hedefler olarak tanımlanır. Bu sıralama bir bakıma hedeflerin dikey sıraianmasını ortaya koymaktadır. (Ö. Demirel, Eğitimde Program Geliştirme, s.106) Uzak hedefler kolay kolay değişmeyen hedeflerdir. Genel hedefier ise yetiştirilmek istenen insan profili şeklinde ifade edilen hedeflerdir. Bu hedefler de Milli Eğitim Temel Kanunu'nda yazan hedeflerdir. Uzak hedefler ülkenin hedefleri, Genel hedefler Milli Eğitimin hedefleri şeklinde düşünülebilir. (Cevap A) .sş UJ >
    • 70- -ÖĞRETİM İLKE VE YÖNTEMLERİ. ÖGRETİM İLKE VE TEKNİKLERİ Öğretim stratejileri, yöntem ve teknikleri eğitim-öğretim hedeflerine yönelik olarak içeriği öğrenciye aktarmada kullanılır ve eğitim programı öğelerinden öğrenme-öğretme durumları (eğitim durumları) içerisinde yer alır. Strateji, yöntem ve tekniklere geçmeden önce bunların temel kaynağı olan öğretme kavramından ve aralarındaki ilişkiden bahsetmek gerekmektedir. TEMEL KAVRAMLAR 1. Öğretme Kavramı: Öğretme, herhangi bir öğrenmeyi sağlama ya da kılavuzlama faaliyetidir. Stratejilerde şekilde görüldüğü gibi öğretmen ve öğrenci merkezli stratejiler olarak ikiye ayrılır. Öğrenmeyi Sağlama ■ Öğrenmeyi Kılavuzlama (ÖĞRETMEN MERKEZLİ) I (ÖĞRENCİ MERKEZLİ) STRATEJİLER STRATEJİLER Sunuş Yoluyla Buluş Tam Öğrenme Araştırma-İnceleme Yapısalcı 2. Kuram (Teori): Herhangi bir konuyla ilgili kanıtlanmış, sistematik bilgiler bütünüdür. Öğrenme kuramı, öğrenmenin herhangi bir yerde, herhangi bir yaşta nasıl oluştuğuna dair bilgiler bütünüdür. (Davranışçı kuram- (uyarıcı-tepki), Pavlov, Thorndike, VVatson, Skinner, Bilişsel kuram-Piaget) 3. Öğretim Stratejisi: Dersin hedeflerine ulaşılmasını sağlayan ve yöntemin belirlenmesine yön veren genel bir yaklaşımdır. Strateji, sınıf içerisindeki öğrenmenin "nasıl" oluştuğunu belirten yaklaşımlara denir. (Tümdengelim, tümevarım) 4. Öğretim Yöntemi: Öğrenciyi hedefe ulaştırmak için izlenen yollardır. Bizi amaçlarımıza ulaştıran en kısa, en ucuz ve en az emek gerektiren sistemli yoldur.
    • o
    • 5. Öğretim Tekniği: Öğretimin etkinliğini yükseltmek amacıyla seçilen beceri, işlem ya da yoldur. Bir yöntemi uygulamaya koyma biçimidir. Strateji, yöntem ve teknikleri seçerken öncelikli ve belirleyici değişken olarak hedefler dikkate alınır. Strateji hedefe, yöntem stratejiye, teknik ise yönteme bağlıdır. ÖĞRETİM STRATEJİLERİ 1. SUNUŞ YOLUYLA ÖĞRETİM STRATEJİSİ (Anlamlı Öğrenme/Alış yoluyla Öğrenme Stratejisi) David Ausubel tarafından buluş yoluyla öğretim stratejisine alternatif olarak geliştirilen öğretmen merkezli bir öğretim stratejisidir. Bilişsel öğrenme kuramına dayalı olarak geliştirilmiştir. Sunuş yoluyla öğretim stratejisi, bilişsel kuramcılardan Gestalt psikolojisinden etkilenmiştir. Gestalt kuramcılara göre; bütün parçaların toplamından fazladır ve birey, bütünü parçalarına ayrıştırarak değil, bütünlük içinde algılar. Geştaltçılara göre; bizler dünyayı bütün olarak algılarız. Orkestra onlara göre her müzisyenin çaldığı notaların toplamı değil, farklı kalitede bir müziktir. Herhangi bir konu ile ilgili ön öğrenmelerin yeterli olmadığı ve konunun yeni öğrenilmeye başlandığı durumlarda "sunuş yoluyla öğretim" öğrenmeyi daha etkili olarak sağlamaktadır. Bu stratejiye göre; konu alanının kavramları, ilkeleri, fikirleri, süreçleri öğretmen tarafından organize edilerek, öğrencilere sunulmalı, öğrenciler de sunulan bilgiyi anlamlı bir biçimde öğrenmelidir, Öğrenciler bilgiyi keşfetmekten çok, hazır olarak alırlar. Alt düzey hedef davranışların (bilgi-kavrama) kazandırılmasında kullanılır. Okullarda yaygın şekilde kullanılmaktadır. Ezberieyerek öğrenmeye karşı çıkmış, anlamlı öğrenmenin gerçekleştirilmesine önem vermiştir. Ausubel'e göre öğrenciler bilgileri keşfetmekten
    • -EGITIM BILIMLERI- 71 çok hazır olarak alır. Bu nedenle öğrencileri bir Konular mantıklı bir sıra takip etmelidir. Örnekler bulma sürecine sokmak yerine, önceden öğretmen önemli bir yer tutar. Tanım ilke ve kavramlar tarafından düzenlenmiş, sıralanmış ve öğrenciler verildikten sonra konu öğretmen ve öğrenciler tarafından alınmaya hazır hale getirilmiş içeriğin tarafından örneklendirilir. sunulması gerekir. Bu süreç anlamlı öğrenmeyi 3.Öğrencinin olumlu yönde bir hazırlığının olması sağlar. Anlamlı öğrenme bireylerin, öğretimin bir gerekir (Öğrenci kontrolünde). Eğer öğrencinin sonucu olarak önceden edindikleri bilgilerle yenileri öğrendiği bilgi önceden zihninde oluşturduğu arasında bağlantı kurarak anlamlı bir bütün şemalarla ilişki içinde değilse ezberlemeye gidebilir. oluşturmalarıdır. 4.Öğrenci anlamlı öğrenmeye "istekli ve kararlı" Sunuş yoluyla öğretim stratejisinde anlamlı öğrenme olmalıdır (Öğrenci kontrolünde). Öğrencinin önemli bir yer tutar. Anlamlı öğrenmenin anlamlı öğrenmeye niyetli ve kararlı olması gerekir. gerçekleşebilmesi için dersin bütünden parçaya doğru işlenmesi gerekir. Buradan yola çıkarak 5. Öğretmen ve öğrenci arasmda sözlü insanların da öğrenmesini kolaylaştırmak için dersin etkileşime yer verilmelidir. ilk olarak geneli gösterilir sonra parçalara geçilir. Bu 6.Yeni öğrenmelere başlamadan önce öncekilerin ise dersle ilgili ilke, kavram, genelleme ve tanımların tam olarak öğrenilmiş olması gerekir. dersin başında verilmesini gerektirir. Öğrenci konuyu örneklendirir. 7.Derse öğrencinin ne bildiği ile başlanmalıdır. Sunuş yoluyla öğrenmenin 3 temel aşaması vardır: 8. Ezberleme, tanıma ve hatırlama (bilgi ve kavrama) niteliği taşıyan öğrenme-öğretme 1.Örgütleyicilerin (önorganize edicilerin) sunulması durumlarında başvurulması uygundur, (Giriş) 2.Öğrenilecek yeni konunun sunulması (Gelişme) 2. Öğretmenin Görevi 3.Bilişsel örgütlenmenin güçlendirilmesi Konuyu en iyi şekilde organize etme, uygun Kavram haritalan sıklıkia sunuş yoluyla öğretim materyal ve yöntemleri belirleme ve genelden özele stratejisinde kullanılır. Kavram haritaları: geniş bir doğru (tümdengelim) içeriği sistemli biçimde kavram başlığı altındaki kavramların birbirleriyle öğrencilere sunmaktır. ilişkilerini gösteren iki boyutlu bir şemadır. Kavram haritaları, kavramlar arasındaki ilişkileri şematize 3. Sunuş Yoluyla Öğretim Stratejisinin ederek anlamlı öğrenmeyi sağlar. Uygulanması 1. Kullanıldığı Yerler ve Etkili Kullanım İlkeleri 1.Ders ve konular tümdengelim yöntemiyle (bütünden parçaya-genelden özele) işlenir. Stratejinin kullanıldığı yerler şunlandır; 2.İlk sunuşu öğretmen yapar. Öğretmen, öğrencilerin aktif katılımını sağlamaya çalışır. •Öğrencilerin herhangi bir konuyla ilgili ön Başlangıç sunuşlarını öğretmen yapmakla öğrenmelerinin (ön bilgilerin) yeterli olmadığı ve birlikte (1-2 dak. ya da en fazla 5 dak.), hemen konunun yeni öğrenilmeye başlandığı arkasından öğrenciler fikirlerini, örneklerini, durumlarda, tepkilerini açıklar ve tartışırlar. Bu durum ders •Dersin giriş kısmında, boyunca sürer. •Konuyla ilgili gerekçelerin açıklanmasında, 3.Anlamlı öğrenme mantıki bir sıra içinde •Soyut kavramların açıklanmasında özellikle gerçekleşmelidir. Öğretim adıım adım ilerler. ilköğretim birinci kademede. Ders organize edicilerle başlar. Her öğrenme basamağında, önce ve yeni öğrenilenler Stratejinin daha etkili kullanımına yönelik ilkeler arasında yatay ve dikey ilişkiler kurulur. şunlardır: Öğretmen tarafmdan kavram, ilke, kural 1.Öğrenciye sunulan içeriğin kendi içinde bir veya genellemelerden önce organize bütünlük ve anlamlılık taşıması gerekir (Oğretmen edicilerin verilmesi gerekir. kontrolünde). Öğrenci kendi işine yarayacak olan 4.Yeni bilgilerle eski bilgiler arasında uyum bilgileri anlamlı bulur. olmalı, bütünlük oluşturulmalıdır. 5.Kavram, ilke, olgu ve genellemeler öğretimin ilk 2.Tanım, ilke ve kavramlar önce verilmelidir. aşamasında verilir, sonra ayrıntılara geçilir.
    • 72- -OĞRETİM İLKE VE YÖNTEMLERİ- 6.Konunun ana hatları iyi belirlenmelidir. verilen hedefler, ünitenin ana hatları, hazırlık 7.Soyut ağırlıklı konular grafik, şema, şekil, çalışmaları; bu konuda ne düşünüyorsunuz? gibi resimler kullanılarak, somutlaştırılmalıdır. sorular birer ön organize edicidir. Öğretmenin o gün Sunuş yoluyla öğretim, somut kavramların işlenecek konunun ana hatlarını vermesi; yani anlamlı hale getirilmesi için bol örnek vermeyi, konunun başlık ve alt başiıklarını tahtaya yazması; o resimlerle, şemalarla somutlaştırmayı; kısacası derste ulaşılacak hedeflerin açıklanması birer ön tüm duyu organlarına hitap eden uyarıcıların organize edici etkinliktir. Örgütleyiciler 2'ye ayrılır: kullanılmasını gerektirir. Örnekler, resimler, şemalar, görsel ve diğer eğitim araç-gereçleri /. Açıklayıcı örgütleyiciler: Dersin genel yapısını sıklıkla kullanılır. gösteren ve sonradan öğreneceklerin yerleştirildiği 8.Öğretmen sadece anlatım yöntemini genel yapılardır. Açıklamalı örgütleyiciler, genei bir kullanmamalıdır. Anlatım yönteminin yanında kavramın ya da kuramın, önermenin tanımıdır. soru-cevap ve tartışma yöntemleri de (Bölge, yöre tanımı). Öğrencilerin karşılaştıkları bu kullanılmalıdır. yapı önceki bilgilerin organize edilmesini ve 9.Resim, şekil, şema ve kavram haritalarıyla da sonradan öğrenileceklerin ise doğru yerlere konunun bütününü öğrencilere göstermelidir. kaydedilmesini sağlar. Ders kitaplarının başındaki Sunuş yoluyla öğrenme için öğrencilerin soyut özetler, işlenecek konunun ana hatları birer düşünmeleri çok önemlidir. Bu nedenle, bu yöntem açıklamalı önörgütleyici niteliği taşır. Örneğin eğitim ilköğretim 5. sınıftan sonraki sınıflar için uygundur. programı dersinin örgütleyicisi; Hedef, İçerik, Eğitim Durumları ve Değerlendirme'dir. Harita üzerinde 4. Örgütleyiciler (Organize Ediciler) kongrelerin yapıldığı şehirlerin gösterilmesi bir Yeni bilgiler için bir yapı oluşturan, yeni bilginin organize edicidir. çerçevesini çizen ve yeni bilginin öğrencinin daha 2. Karşılaştıncı örgütleyiciler: Kavramların önce kazanmış olduğu bilgi ile ilişkilendirilmesini benzerlik ve farklılıklarını ortaya koyacak şekilde sağlayan, sonradan öğrenilecek bilgilerin yapılan örgütlemedir. Bu örgütleyiciler daha yerleştirildiği genel çerçevelere (kalıplara) organize önceden öğrenilmiş veya bilinen bir konuyu hiç ediciler (Ön organize ediciler) denir. Organize bilinmeyen bir konuyla karşılaştırır ve ilişki kurar. ediciler, öğrencinin ön bilgileri ile yeni sunulacak Benzerliklerin ve farklılıkların öğrenilmesini bilgi arasında ilişki kurmasına, ön bilgilerin kolaylaştırır. Örneğin, buluş yoluyla öğretim hatırlanmasına yardım eder. Ders ön organize stratejisini bilmeyen öğrenciye aşağıdaki edicilerle başlar. karşılaştırıcı örgütleyici verildiğinde, ilişki kurarak Örgütleyiciler (açıklayıcı ve karşılaştıncı) yeni şeyler öğrenmesi mümkün hale gelmektedir. kullanılır. Önörgütleyicilerin başlıca işlevi: öğrenenin Stratejiler Sunuş Buluş hali hazırdaki bildikleri ile elindeki işi öğrenebilmesi Bilişsel kuramdan etkilenmiştir. * * için bilmesi gerekenler arasındaki boşluğu Ezberleme yoktur. * * doldurmaktır. Ders bütünden parçaya doğru * işlenir. Organize edicilerin temel özellikleri: Ders parçadan bütüne doğru •Genel olarak kısa sözel ya da görsel işlenir. bilgiden oluşur. •Öğrenilecek geniş bilgiden önce sunulur. 5. Sınırlılıklar Öğreniiecek yeni bilgi ile ilgili ayrıntıyı Stratejinin sınırlılıkları şunlardır: kapsamaz. Daha üst düzeyde düşünmeyi •Öğrenci aktif olmadıği için öğretmen sağlayacak, temel çerçeveyi verir. öğrencinin yanlış öğrenmelerinin farkında •Yeni bilgiyle, konuyla ilişki kurmada aracılık olmayabilir. yapar. •Uygulama ve üst düzey hedef davranışların Dersin genel yapısını gösterir. Örgütleyiciler, sözel kazandırılmasında etkili değildir. açıklamalar olabileceği gibi şekil, şema, somut modeller, grafikler, benzetimler, kavram haritaları ve özetler olabilir. Örgütleyiciler dersin, ünitenin ve konunun başlangıcında verilir. Birçok ders kitabında ve bu kitabın her ünitesinin başında
    • -EĞİTİM BİLİMLERİ- 73 ÇOZUMLU ONU KAVRAMA TESTİ 1. Bilişsel alanın bilgi (hatırlama) basamağı ile 3. Aşağıda belirtilen öğretim yöntemlerine uygun ilgili bir hedef davranış kazandırılacaksa bilişsel alan basamakları eşleştirmelerinden aşağıdaki öğretim stratejilerinden hangisinin hangisi doğru değildir? kullanılması uygun olur? A)Araştı rma-inceleme-Analiz/Sentez A)Sunuş yoluyla öğretim B)Buluş yoluyla öğretim-Kavrama B)Buluş yoluyla öğretim C)Örnek olay yöntemi-Analiz C)Araştırma-inceleme yoluyla öğretim D)Sunuş yoluyla öğretim-Sentez D)Programlı öğretim E) Tartışma yöntemi-Analiz E) Çoklu Zeka Kuramı Sunuş yoluyla öğretim stratejisi bilgi ve kavrama düzeyindeki hedef davranışların kazandırılmasında etkilidir. (Cevap D) Sunuş yoluyla öğretim stratejisine; ezberleme, (Ceva tanıma ve hatırlama (bilgi ve kavrama) niteliği p B) taşıyan öğrenme-öğretme durumlarında başvurulması uygundur. (CevapA)-^ o L U Q "E c Ü J — i I "bz 'O itt 2. Aşağıdakilerden hangisi sunuş yoluyla öğretim stratejisini etkili bir şekilde uygulamak isteyen bir öğretmenin öncelikle yapacağı bir etkinliktir? A)Anlatılacak konuya ilişkin ilginç örnekler bulma B)İçeriği düzenli ve anlamlı bir biçimde öğrenciye sunmaya çalışma C)İçeriği ayrılan ders saatine sığdırma D)Öğrencileri seviye gruplarına bölme E) Grup çalışması yöntemleri uygulama ÇÖ2UM: Sunuş yoluyla öğretim stratejisinde anlamlı öğrenme önemli bir yer tutar. Anlamlı öğrenmenin gerçekleşebilmesi için dersin bütünden parçaya doğru aşamalı şekilde işlenmesi gerekir. Buradan yola çıkarak öğrencilerin de öğrenmesini kolaylaştırmak için dersin ilk olarak geneli gösterilir sonra parçalara geçilir.
    • Öğretmenin o gün işlenecek konunun ana hatlarını vermesi; yani konunun başlık ve alt başlıklarını tahtaya yazması; o derste ulaşılacak hedefierin açıklanması etkinliğini aşağıdaki kavramların hangisine bir örnek olarak verebilirsiniz? A)Ön organize ediciler B)Ön koşul öğrenmelerin hatırlatılması C)Taksonomi D)Akademik bilinç E) Sezgisel düşünme Yeni bilgiler için bir yapı oluşturan, yeni bilginin çerçevesini çizen ve yeni bilginin öğrencinin daha önce kazanmış olduğu bilgi ile ilişkilendirilmesini sağlayan, sonradan öğrenilecek bilgilerin yerleştirildiği genel çerçevelere (kalıplara) organize ediciler (Ön organize ediciler) denir. Organize ediciler, öğrencinin ön bilgileri ile yeni sunulacak bilgi arasında ilişki kurmasına, ön bilgilerin hatırlanmasına yardım eder. Ders ön organize edicilerle başlar. Örgütleyiciler, sözel açıklamalar olabileceği gibi şekil, şema, somut modeller, grafikler, benzetimler, kavram haritaları ve özet olabilir. Örgütleyiciler (ön organize ediciler) dersin, ünitenin ve konunun başlangıcında verilir. (Cevap A)
    • 74- -OGRETİM İLKE VE YONTEMLERİ. 5. Dersin ya da konuların başındaki açıklamalar, 7. Herhangi bir konu ile ilgili ön öğrenmelerin şemalar, özetler ve kavramlar öğrenmeyi yeterli olmadığı ve konunun yeni öğrenilmeye kolaylaştıracak örgütleyiciler olarak kullanılır. başladığı durumlarda aşağıdaki öğretim stratejilerinden hangisinin kullanılması gerekir? Yukarıda belirtilen hususlar aşağıdakilerden hangi öğretim stratejisi için geçerlidir? A)Araştırma-inceleme yoluyla B)Sunuş yoluyla A)Buluş C)Tam öğrenme B)Tamöğrenme D)Yapısalcı anlayış C)Yapısalcı E) Buluş yoluyla D)Sunuş E) Araştırma-inceleme Örgütleyiciler, sıklıkla Herhangi bir konu ile ilgili ön öğrenmelerin yeterli stratejisinde kullanılır. olmadığı ve konunun yeni öğrenilmeye başladığı sunuş yoluyla öğretim durumlarda "sunuş yoluyla öğretim" öğrenmeyi daha etkili olarak sağlamaktadır. (Cevap D (Cevap B) s: o w "Q UJ 6. Sunuş yoluyla öğretim stratejisinde öğretmenin Sunuş yoluyla öğretim stratejisini uygulayan temel görevi aşağıdakilerden hangisidir? bir öğretmenin aşağıdakilerden hangisini yapması uygun değildir? A)Öğrencileri buluşa götürmek B)Öğrencileri doğruyu bulmaiarı için A)Sunuşunu değerlendirme ve son özetle bitirir. yönlendirmek B)Öğretmen öğrenci ile iletişimi tekdüzelikten C)Öğrencilere farklı örneklerle, görsel ve işitset çıkarmak için ömekler, modeller, resimler, eğitim araçlarından yardım alarak konuyu eğitim yazılımları kullanır. açıklamak C)Öğrenciyi dersin girişinde hedeften haberdar D)Öğrencileri işbirlikçi çalışmalara yönlendirmek eder. E) Öğrencilere rehberlik, koçluk yapmak D)Kavramlar arasındaki ilişkileri ortaya koymak üzere kavram haritalarını kullanır. E) Tümevarım yöntemini uygular. Konuyu en iyi şekilde organize etme, uygun Anlamlı öğrenmenin gerçekleşebilmesi için dersin materyal ve yöntemleri belirleme ve genelden bütünden parçaya doğru (tümdengelim) işlenmesi özele doğru (tümdengelim) içeriği sistemli biçimde gerekir. Sunuş yoluyla öğretim stratejisinde, ders öğrencilere sunmaktır. ve konular tümdengelim yöntemiyle (bütünden parçaya-genelden özele) işlenir. (Cevap C) (Cevap E)
    • -EGITIM BİLİMLERİ- 75 9. Aşağıdakilerin hangisi sunuş yoluyla öğretim 11. İlköğretimin özellikle I. kademesinde, stratejisinde örgütleyicilerin kullanılmasının en derste gerçekleştirilecek öğretim önemli yararı olarak nitelendirilebilir? aktivitelerinde aşağıdakilerden hangisinin göz önünde tutulması doğru A)Öğrenciyi bilgilendirir. degildir? B)Öğretilmesi gereken bilgileri şematize ederek, görselleştirilmesini sağlar. A)Yakından uzağa gitme C)Öğrencilerin gereksiz soruiar sormasını B)Tümdengelim engelleyerek öğretmenin zaman kazanmasını C)Çoklu öğrenme ilkesi sağlar. D)Soyut kavramlara öncelik verme D)Organize ediciler öğrenciyi motive eder. E) Basitten karmaşığa doğru ilerleme E) Yeni bilgilerin öğrencinin daha önceden kazanmış olduğu bilgi ile ilişkilendirilmesini sağlar. İlköğretimin 7-12 yaş dönemi somut işlemler dönemidir, bu dönemde mümkün olduğunca konunun gözle görülmesi, elle Ausubel'e göre öğrenciler bilgileri keşfetmekten tutulması ve parçalara ayrılması çok hazır olarak alır. Bu nedenle öğrencileri bir öğrenilmesini kolaylaştırır, unutulmasını bulma sürecine sokmak yerine, önceden azaltır. öğretmen tarafından düzenlenmiş, sıralanmış ve (Cevap D) öğrenciler tarafından alınmaya hazır hale getirilmiş içeriğin sunulması gerekir. Bu süreç anlamlı öğrenmeyi sağlar. Anlamlı öğrenme bireylerin, öğretimin bir sonucu olarak önceden edindikleri bilgilerle yenileri arasında bağlantı kurarak anlamlı bir bütün oluşturmalarıdır. Anlamlı öğrenme, eski bilgilerle yeni bilgiler arasındaki ilişkiyi sağlar. (Cevap E) şs 10.1.Tamöğrenme "5 lü II. Sunuş yoluyla öğretim III.Araştırma-inceleme yoluyla öğretim IV.Yapısalcı öğrenme V.Buluş yoluyla öğretim 12. Aşağıdaki kavramların hangisi öğretimde Yukarıda verilen öğretim stratejilerinin hedeflerin basitten karmaşığa, somuttan soyuta hangisinde öğretmenin rolü rehber, koç ve aşamalı şekilde sınıflandırılmasını tanımlar? yönlendiricidir? A)Taksonomik A) l-ll-lll B) III-IV-V C) I-II-IV B)Sınıfsal aşamalılık D) V-IV-I E) IV-İI-V C)Bütünsellik D)Aşamalılık E) Alansal sınıflama Tam öğrenme ve sunuş yoluyla öğretim stratejisi öğretmen merkezlidir. Araştırma-inceleme yoluyla öğretim, yapısalcı anlayış ve buluş yoluyla öğretim stratejisi öğrenci merkezlidir. Öğretmenin rolü rehber ve koçtur. (Cevap B)
    • Eğitimde hedeflerin basitten karmaşığa ve somuttan soyuta aşamalı şekilde sınıflanmasına taksonomi denir. (Cevap A)
    • 76- -ÖĞRETİM İLKE VE YÖNTEMLERİ- 13. Sınıfta bir öğrenci genellikle derslerde kağıttan küçük oyuncaklar yapıyor ve derslerde bu yönde CEVAPLI KONU etkinliklere yöneliyor. KAVRAMA TESTİ Öğretmen bu durum karşısında aşağıdakilerden hangisini yaparsa uygun bir davranış sergiler? 1. Aşağıdakilerden hangisi dersin hedeflerine A)Öğrencinin yaptığı kağıt oyuncakları sadece iş ulaşılmasını sağlayan yöntemin uygulanma teknik dersinde yapabileceğini ifade etme biçimidir? B)Öğrencinin kağıt oyuncakiarı yapmasını A)Yöntem yasaklama B)Strateji C)Sürekli öğrenciyi her derste bu aktiviteleri C)Eğitim durumu yapmasını engellemek amacıyla uyarma D)Teknik D)Bu yeteneğini geliştirebileceği dersle ilgili E) Taktik aktiviteler yaptırma E) Öğrenciye herhangi bir konu ile ilgıli kağıttan oyuncaklaryaptırma Öğretmenin öğrenciyi bu yeteneğini geliştirebileceği dersle ilgilj aktivitelere yönlendirmesi uygun bir davranış olur. 2. Aşağıdakilerden hangisi bir konuyu öğrenmek (Cevap D) ya da öğretmek, bir sorunu çözmek. bir deneyi gerçekleştirmek gibi amaçlara ulaşmak için bilinçli olarak seçilen ve izlenen düzenli yoldur? A)Yöntem B)Strateji C)Kuram D)Teknik E) Öğretinn 3. "Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır" atasözü aşağıdaki yaklaşımların hangisini açıklamada güzel bir örnek olur? A)Strateji B)Yöntem C)Kuram D)Taktik E) Teknik
    • -EGİTIM BİLİMLERl 77 4. Strateji, yöntem, teknik kavramları arasındaki 7. I-Başlangıç sunusunu öğretmen yapar arkasından ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak öğrenciler fikirierini açıklarlar. verilmiştir? Il-Ömekler önemlidir. Sözei ömekierin yanında A)Yöntem seçerken öncelikli olarak teknik resim, şema ve diğer görsel örnekler kullanılır. dikkate alınır. Ill-Tümdengelim yaklaşımına dayandığı için önce B)Strateji hedefe, yöntem ve tekniğe göre genel kavramlar sonra bu kavramların belirlenir. kapsamındaki özel ve dar kavramlar sunulur. C)Strateji, yöntem ve teknik seçilirken öncelikle hedefler dikkate alınır. Yukarıda belirtilen özeilikler aşağıdakilerden D)Yöntem seçerken öncelikle içerik dikkate hangi öğretim stratejisine aittir? alınır. A)Araştırma-inceleme E) Yöntem stratejiye, hedef yönteme göre B)Tam öğrenme belirlenir. C)Yapısalcı öğrenme D)Problem çözme E) Sunuş yoluyla öğretim 5. Aşağıdaki öğretim stratejilerinin hangisinde Aşağıdakilerden hangisi Ausubel'in öğretmen diğerlerine oranla daha aktiftir? geliştirdiği sunuş yoluyla öğretim stratejisi ile ilgili doğru bir ifade değildir? A)Yapısalcılık B)Buluş A)Öğrenciye kısa zamanda çok C)Problem çözme bilgi D)Araştırma inceleme aktarılmasında kullanılır. E) Sunuş yoluyla öğretim B)Ders ve konular tümdengelim yöntemiyle işlenir. o C)Öğrencinin öğrenme sürecine etkin m katılımı >■ söz konusudur. D)Yeni konuların öğrenilmesinde "örgütleyiciler"den yararlanılmasını vurgular. E) Kavram haritaları sıkiıkla kullanılır. 6. Kavramların benzerlik ve farklılıklarını ortaya D)Açıklayıcı-Yapısalcı koyacak şekilde yapılan örgütlemedir. Bu E) Karşılaştırıcı-Sunuş yoluyla örgütleyiciler daha önceden öğrenilmiş veya bilinen bir konuyu hiç bilinmeyen bir konuyla karşılaştırır ve ilişki kurar. Yukarıda tanımlanan örgütleyici tanıını ve uygun öğretim stratejisi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir? A)Açıklayıcı-Duyuşsal yaklaşım B)Örgütleyici-Buluş yoluyla C)Karşılaştırıcı-Buluş yoluyla
    • 9. Aşağıdakilerden hangisi sunuş yoluyla öğretim stratejisinde kullanılan organize edicilerin (örgütleyiciler) temel özellikleri arasında sayılamaz? A)Genel olarak kısa sözel ya da görsel bilgiden oluşur. B)Öğrenilecek yeni bilgi ile ilgili ayrıntıyı kapsamaz. Daha üst düzeyde düşünmeyi sağlayacak, temel çerçeveyi verir. C)Öğrenilecek geniş biigiden önce sunulur. D)Örgütleyiciler, sözel açıklamalar olabileceği gibi şekil, şema, somut modeller, grafikler, benzetimler, kavram haritaları ve özet olabilir. E) Örgütleyiciler dersin, ünitenin ya da konunun sonunda verilir.
    • 78- -ÖĞRETİM İLKE VE YÖNTEMLERİ. 10. Aşağıdakilerden hangisi sunuş yoluyla öğretim 13. Kavram öğretiminde bütünün parçaları ile stratejisinin bir özelliği değildir? verilmesini savunan (önce bütün-sonra parçalar) öğretim stratejisi aşağıdakilerden A)Öğretmen, öğrencilerin aktif katılımını hangisidir? sağlamaya çalışır. Başlangıç sunuşlarını öğretmen yapmakla birlikte, hemen A)Sunuşyoluyla arkasından öğrenciler fikirlerini, ömeklerini, B)Buluş yoluyla tepkilerini açıklar ve tartışırlar. C)Araştırma-inceleme yoluyla B)Genelden özele doğru ders işlenir. D)Gözlem yolu ile C)Ömekler, resimler, şemaiar, görsel ve diğer E) Işbirliğine dayalı öğretim eğitim araç-gereçleri sıklıkla kullanılır. D)Örnek-kural yöntemi sıklıkla kullanılır. E) Öğretim adım adım ilerler. Ders organize edicilerle başlar. H.Sunuş yoluyla öğretim stratejisinde "anlamlı 14. Sunuş yoluyla öğretim (Anlamlı Öğrenme) öğrenmenin" sağlanabilmesi için stratejisi aşağıdakilerden hangi eğitimci aşağıdakilerden hangisinin yapılmaması tarafından geliştirilmiştir? gerekir? z o A)Ausubel A)Öğrencinin öğrenme sürecine yönelik olumlu «j B)John Devvey yönde bir hazırlığının olması gerekir. C)Bloom m D)Piaget B)Öğrenci anlamlı öğrenmeye "istekli ve kararlı" © E) Bruner olmalıdır. o C)Sunulan bilgilerin öğrenciler için anlamlı £! olması gerekir. D)Öğrenilecek bilgiler kendi içinde bir bütünlük veanlamlılıktaşımalıdır. E) Öğrenciler sezgisel düşünmeye teşvik edilir. 12. Sunuş yoluyla öğretim stratejisini dersinde uygulayan bir öğretmenin aşağıdakilerden hangisini yapması uygun olmaz? A)Anlatım ve soru-cevap yöntemini birlikte kullanmalıdır. B)İlk sunum öğrencilere yaptırılmalıdır. C)En genel kavramı öncelikle vermelidir. D)Konuları bütünden parçaya doğru vermelidir. E) Sunuş resim, şema, grafik ve görsel araç- gereçlerle desteklenmelidir.
    • 15. Aşağıdakilerden hangisi sunuş yoluyla öğretim stratejisine ait doğru bir ifadedir? A)Yapısalcı öğrenme kuramından etkilenmiştir. B)Bloom tarafından geliştirilmiştir. C)Ders ve konular tümdengelim yöntemiyle işlenir. D)Örgütleyiciler (açıklayıcı ve karşılaştırıcılar) kullanılmaz. E) Üst düzey hedef davranışları (uygulama, analiz, sentez, değerlendirme) gerçekleştirmeye uygundur.
    • -EGITİM BİÜMLERI- 79 16. Öğrencinin derse katılımının en önemli belirtilerinden biri öğrencinin dikkat etmesi ve dikkatini öğrenme süresince devam ettirebilmesidir. Aşağıdakilerden hangisi öğretmenin öğrencinin dikkatini çekmek için yapması gerekenlerden biri değildir? A)Öğretmenin ses tonunu birden yükseltmesi B)Öğretmenin sürpriz unsuru taşıyan bir durumu sınıfa getirmesi C)Farklı parlak renklerin kullanılması D)Öğretimin belirli bir sıra ve düzen içinde verilmesi E) Öğretmenin "bu noktaya dikkat edelim", "burası önemli" demesi "o cc UJ Q öc UJ 'm "tz ' O L Ü Q UJ >■ ! CEVAP ANAHTARI 1.D 2.A 3.E 4. C 5.E 6.E 7. E 8. C 9.E 10. D 11.E 12. B 13. A 14. A 15. C 16. D
    • 80- -OGRETİM İLKE VE YONTEMLERİ. ÇIKMIŞ SORULAR ve ÇÖZÜMLERİ Uzun zamandır okullarda hakim olan anlatım yöntemi ekonomikliği ve kolaylığı ile çokça tercih edilmektedir. Düz anlatım, halen en çok kullanılan 1. Kavramlar arasındaki ilişkileri öğretmek isteyen öğretim yöntemi olmaya devam ediyor. Ancak bu bir öğretmen için en uygun hazırlık yöntemi etkili kullanabilmek için anlatıcının aşağıdakilerden hangisidir? (2001 KPSS) konuya hakim, anlatım becerileri gelişmiş A)Kavramların çeşitli dillerdeki karşılıklarını olmalıdır. Bazı kişiler bu yöntemle, özellikle belirlemek öğretmen dersi çok iyi anlatırsa, çok şey B)Kavram haritası oluşturmak öğrenebilir. Anlatıma dayalı derslerin bir çok C)Kavramların tanımlamasını yapmak yararı var: biigileri etkili şekilde iletir, kalabalık D)Kavramlara örnek olan ve olmayan olay, sınıflarda iletişim kurmak için en iyi yoldur, heves - durum veya nesneler bulmak bağlılık - heyecan gibi güçlü duyguları E) Kavramının somutluk-soyutluk derecesini uyandırabilir. Ancak, bu yöntemin bazı önemli incelemek ve bunu örneklerle açıklamak sorunları da vardır. Birçok kişi sunu ne kadar dinamik veya eğlendirici olursa olsun pasif şekilde dinlerken öğrenmeyebilir. Derslerde öğrenci katılımını arttırdığınız zaman, aynı zamanda Sunuş yoluyla öğretme genelden özele doğru öğrencilerin dikkatlerini çekmiş, içeriği açıklığa hiyerarşik bir sıra izler. Daha genel ve kapsamlı kavuşturmuş, fikirleri bireysel durumlara uygun konular önce, bu kavramın kapsamında yer alan hale getirmiş, kavramaya yardımcı olmuş daha özel ve dar kavramlar sonra sunulur. olursunuz. Sonuç olarak, öğrenciler daha fazla Öğretim adım adım ilerler. Ders ön organize öğrenir. edicilerle başlar. Her öğrenme basamağında, § (Cevap E) önce ve yeni öğrenilenler arasında yatay ve dikey «j Sunuş yoluyla etkili bir öğretim yapmak isteyen ilişkiler kurulur. (N. Senemoğlu; Gelişim Öğrenme 8 öğretmen, aşağıdakilerden hangisinden ve Öğretim, s. 478) Sunuş yoluyla öğretimin üç g kaçınmahdır? (2001 KPSS) aşaması vardır; bunlardan ilki yani başlangıç — aşaması ön organize edicilerin sunulmasıöu. Bu ^ A)Sunuşunda bütün öğrencilerin anlayabileceği basamakta derste işlenecek konunun ve ilgili birdil kullanma ayrıntıların yerleştirileceği bir yapı oluşturulur. Bu B)Sadece düz anlatım tekniğini kullanarak kavram haritası sayesinde öğrenci önceki konunun bütün boyutlarını açıklama öğrenmeieriyle bağlantı kurar ve anlamlı C)Öğrencileri neleri öğrenecekieri konusunda öğrenmeler gerçekleşebilir. Kavram haritası aynı bilgilendirme zamanda öğrencinin öğrenilecek kavramlar D)Sunuşunu ses tonu değişiklikleri, jest ve arasındaki ilişkileri bir bütün olarak görmesini mimiklerle destekleme sağlar. E) Sunuşunu, önemli kısımları toplayarak bitirme (Cevap B) 2. Öğretmen, aşağıdaki yöntemlerden hangisini Sunuş yolu anlamlı öğrenmeyi sağlayan bir uzun süre kullanırsa, öğrencilerin öğretme- öğretim yaklaşımıdır. Öğretmen içeriği ve konuları öğrenme sürecine etkin katılımını sağlamada anlamlı bir yapı bütünlüğüne getirerek sınıfa yetersiz kalır? (2001 KPSS) aktarır. Sunuş yoluyla öğretim stratejisinde öğretmen-öğrenci etkileşimi yoğundur. Soru- A)Buluşyöntemi cevap, ipucu, dönüt-düzeltme ve öğrenci katılımı B)Rol oynama yöntemi söz konusudur. Bu nedenle sunuş yoluyla öğretim C)Problem çözme yöntemi stratejisinde öğretmen yalnızca düz anlatım D)Soru - yanıt yöntemi tekniğini kullanmaz. E) Anlatım yöntemi (Cevap B)
    • -EĞİTİM BİÜMLERİ- 81 4. Her birey bilişsel, duyusal ve devinimsel (psikomotor) özellikleri bakımından birbirinden farklıdır. Hazırlık etkinlikleri dersin başında öğrenciyi Bu durumu dikkate alan bir öğretmen, okulda öğretilecek konuya hazırlamak için yapılan öğretim sürecini nasıl düzenlemelidir? (2002 etkinliklerdir. Bu etkinliklerin başında öğrenciyi KPSS) duyuşsal olarak derse hazırlamak yer alır. Öğrencinin dikkatini ve ilgisini konuya çekme, A)Her öğrenci için ayrı bir program hazırlamalı öğrencileri öğrenmeye istekli hale getirme yani B)Öğretmen, sınıftaki ortalama bir öğrenciyi güdüleme öğrenciyi duyuşsal olarak derse dikkate almalı hazırlamaktır. Bilişsel olarak da öğrenciye o ders C)Çeşitli öğretim yöntem ve tekniklerinden için gerekli ön koşul öğrenmelerin hatırlatılması ve yararlanmaiı varsa eksiklerin tamamlanması yer almaktadır. D)Her öğrenci için ayrı bir öğretim etkinliği Hazırlık etkinliklerinde ön koşul öğrenmeler daha hazırlamalı çok öğrenci hazırbulunuşluk düzeyi ile ilgilidir. E) Öğrencilere, yarışma sorumluluğunu vermeli Öğrencileri derse istekli hale getirme duyuşsal süreçleri içerir ve güdüleme çalışmalarıdır. (Cevap C) Günümüzde öğrenciler arasındaki farklara göre Bir öğretmen sınıf içi öğretim etkinliklerini öğretim yapma gerekliliği savunulmaktadır. Çünkü düzenlemek istemektedir. Ancak öğrenciler her öğrenci kendi yapısına, yaşantısına ve arasındaki bireysel farklılıkları da dikkate almak öğrenme biçimine göre eğitim alma hakkına sahip istemektedir. olmalıdır. Eğitim gittikçe bireyselleştirilmelidir. Bu durumda aşağıdakilerden hangisine öncelik Ancak sınıf ortamında eğitimin bireyselleştirilmesi vermelidir? (2003 KPSS) adına her öğrenci için ayrı bir program ve her öğrenci için ayrı etkinlik imkansızdır. Eğitimin A)îçeriği sunmak için ayrılan süreyi artırmak bireyselleştirilmesi ancak öğrencinin öğrenme B)Her öğrenciye uygun içerik sunmak stiline uygun öğretim hizmetleriyle gerçekleşir. Bu C)İçeriği, ömeklerle zenginleştirmek da ancak öğretim ortamında farklı öğretim yöntem D)Öğrencileri güdülemek ve tekniklerinin kullanılmasıyla mümkündür. E) Çeşitli yöntem ve tekniklerden yararlanmak Öğretmenin kullanacağı çeşitli teknikler farklı öğrenciler için anlamlı öğrenme ortamları oluşmasına yardımcı olur. Öğrenciler arasındaki farklar öğretim süreci (Cevap C) sonunda da ürüne yansımaktadır yani her öğrenci aynı düzeyde öğrenememektedir. Sınıfta öğrenmeyi etkileyen öğrenciler arasındaki farkiar; zeka, derse karşı ilgi ve tutum, dersle ilgili ön koşul öğrenmeler, öğrencinin hazırbulunuşluk düzeyi, öğrencinin öğrenme stili vb. Bu farklardan bazıları eğitim ortamında kapatılabilir. Örneğin derse başlamadan önce tüm öğrencilerin ön koşul öğrenmeleri eşitlenebilir veya derse farklı ve değişik bir başlangıçla tüm öğrenciler 5. güdülenebilir. Fakat ders işlerken öğrencilerin Dersin başında öğrencilerin, öğrenmeye istekli öğrenme stillerinden kaynaklanan farklılıklar hale getirilmesinin nedeni aşağıdakilerden ortaya çıkar. Her öğrenci için ayrı bir program hangisidir? (2003 KPSS) hazırlamak toplu öğretimde kalabalık sınıflarda A)Dersin içeriği hakkında bilgi verme imkansızdır. Farklı öğrenme stilleri olan B)Hazırbulunuşluk düzeyini artırma öğrenciler için yapılacak tek şey sadece tek bir C)Hedeflenen davranışı öğrenmeye güdüleme teknik değil çeşitli teknik ve yöntemler kullanarak D)Öğrenciler arasında etkileşim sağlama tüm öğrencilere hitap etmektir. (Cevap E) E) Kullanılacak yöntem ve teknikleri tanıtma
    • 82- -OGRETIM İLKE VE YONTEMLERİ- 7. Öğrenci düzeyine uygunluk ilkesinin sınıf içinde etkili bir biçimde uygulanması için aşağıdakilerden hangisine öncelik verilmelidir? Sunuş yoluyla öğretim konu merkezlidir. Sunuş (2003 KPSS) yoluyla öğretimin etkili kullanılması için içeriğin genelden özele düzenli ve anlamlı bir biçimde A)İçeriğin açık, net ve anlaşılır bir biçimde sunulması gerekir. Diğer seçenekler de etkili sunulması öğretim için gereklidir fakat diğer seçenekler daha B)Öğrencilerin hazırbulunuşluk durumunun çok öğrenci merkezli olduğu için sunuş yoluyla dikkate alınması öğretim yöntemi için uygun değildir. C)Öğrenciler arası etkileşimin artması D)Grupla çalışma tekniklerinin uygulanması (Cevap A) E) Öğretmenin öğretim sürecinin dışında kalması Öğretmen, öğretim sürecinde uygun metodu belirlerken aşağıdakilerden hangisini göz Öğretim içeriği öğrencinin beklentilerine, önünde bulundurmak zorunda degildir? (2003 amaçlarına uygun ise öğrencinin etkin katılımt KPSS) dolayısıyla da öğrenme düzeyi yükselir. Öğretimin A)Öğrencilerin ilgi, ihtiyaç ve beklentilerini içeriği, öğrencinin beklentilerine cevap vermiyor B)Kazandırılması gereken davranışları ve öğrencinin amaçlarını gerçekleştirmiyorsa C)İşlenecek konunun özelliklerini öğrenme düzeyi düşer. (N. Senemoğlu; Gelişim D)Okulun sahip olduğu olanak ve kaynakları Öğrenme ve Öğretim, s.383). Öğrencilerin E) Öğrenci velilerinin kişisel tercihlerini düzeylerine uygun düzenlenen eğitim ortamları öğrencinin hazırbulunuşluk düzeyi dikkate alınarak planlanır. Hazırbulunuşluk ön öğrenmeler, yeni bilginin kolayca kazanılmasında, A, B, C ve D seçenekleri göz önünde etkili olduğu gibi, yeni bilginin nasıl bulundurulması ge re ke n me t o t l ar dı r. E kazanılacağına yol göstermede de etkili olur. seçeneğinin ise göz önünde bulundurulması zorunlu değildir. (Cevap B) (Cevap E) BilgİNotof (Öğrenciler arasındaki bireysel farklılıklar eğitimj |ortamında çeşitli yöntem ve teknikler kullanılarak en aza; 10. Bir öğretmen, belirli bir konunun öğretme- iindirilebilir. öğrenme sürecindeki ilk denemesinde, ! öğrencilerin hedef alınan davranışı kazanarnadıklarını tespit ederse öncelikle aşağıdakilerden hangisini yapmalıdır? (2004 8. Sunuş yoluyla öğretme yaklaşımını etkili bir KPSS) biçimde kullanmak isteyen bir öğretmen A)Öğrenme güçlüğü yaşayan öğrencileri okul aşağıdakilerden hangisini öncelikli olarak göz rehberlik servisine göndermelidir. önünde bulundurmalıdır? (2003 KPSS) B)Öğrencilerin başarısızlık nedenlerini A)içeriği düzenli ve anlamlı biçimde sunmaya belirlemek için velilerle görüşmelidir. çalışma C)Yöneticilerin desteğini almak için yaşanan B)Öğrenci merkezli öğretim sağlanmalıdır sorunu okul yönetimine bildirmelidir. C)Öğrencilerin derse güdülenmesi sağlanmalıdır D)Kullandığı yöntem, teknik ve araç-gereçlerde D)Sınıfta seviye grupları (homojen gruplar) değişiklik yaparak öğretme-öğrenme sürecini oluşturma farklı biçimde tekrarlamalıdır. E) Öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyini E) Eğitim hedefleriyle içeriğin tutarlılığını test değerlendirmeiidir etmelidir.
    • JEGITIM BILIMLERİ- 83 Öğretme-öğrenme süreçleri öğrencilere istenen davranışların kazandırılmasını sağlayan yaşantıların düzenlenmesidir. Bu düzenleme işlemi uygun yöntem ve tekniğin seçilmesi ve kullanılacak araç-gereç ve materyallerin belirlenmesidir. Eğitim durumları düzenlenirken öğrenci merkezde tutulmalıdır. Etkinliğe dayalı öğrenci seviyesine uygun yaşantılar her zaman daha etkilidir. Eğer düzenlenen eğitim süreçleri ilk denemede başarısız olursa yani program hedeflerini öğrencilere kazandırmakta yetersiz kalırsa kullanılan teknik, yöntem, araç-gereç gözden geçirilmelidir. Farklı bir öğrenme-öğretme durumu düzenlenmeli ve tekrar denenmelidir. (Cevap D) 11. Öğretme-öğrenme süreçlerinde öğretmenin "o öğrenciyi temele alarak içeriği düzenli ve CC anlamlı bir bütünlük içinde sunmasının o öğrenciye sağlayacağı en önemli yarar aşağıdakilerden hangisidir? (2004 KPSS) A)Öğretimin hedeflerine daha etkili ulaşılması B)İçerikte ön plana çıkan ayrıntılara odaklanılması C)İşbirliği içinde çalışılması D)Materyallerin daha ekonomik kullanılması E) Öğretimin eğlenceli olarak algılanması
    • 12. Aşağıda verilen hangi öğretim stratejisinde alter yi hazır aldığını savunur. Sunuş yoluyla öğrencilerin öz değerlendirme yapma imkanı en natif öğretimde bilgiler, olgular ve kavramlar azdır? (2005 KPSS) olar öğrenciye hazır olarak verilir. Ausubel'e ak göre öğrenmenin anlamlı olabilmesi için A)Buluş yoluyla öğrenme geliş bilginin illa da öğrenci tarafından bulunması B)Sunuş yoluyla öğrenme tirilm gerekemez. Bu öğretim yönteminde öğrenci C)Tam öğrenme iştir pasiftir. Öğrencinin öğreneceği bilgiyi D)Programlı öğrenme ve muhakeme etmesi araştırması gerekmez, E) Araştırma inceleme yoluyla öğrenme öğre bilgiyi hazır alır. Öğrencinin pasif olduğu bu ncini öğretim stratejisi öğrenciye öz n değerlendirme yapma imkanı dahaaztanır. Sunuş yoluyla öğretim buluş yoluyla öğretime bilgi (Cevap B) Eğitim durumlarının öğrenci merkezli oiması ve içeriğin sistemli ve anlaşılır bir biçimde sunulması programın başlangıcında belirlenen program hedeflerine daha çabuk ve etkili bir şekilde ulaşılmasını sağlar. Eğitim programlarının süreç (öğrenme-öğretme süreçleri) ve içerik boyutu program hedeflerinin kazandırılması ile ilgilidir. Süreç boyutunda program hedeflerine ulaşmak için nasıl bir yol izleneceği, içerik boyutunda ise bu öğretim hedeflerine ulaşmak için nasıl bir konu içeriği düzenleneceği sorularının cevapları aranır. Bu öğelerde yapılan değişiklik ve iyileştirmeler program hedeflerini etkiler. (Cevap A)
    • 84- -PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK. REHBERLİK | Rehberliğe Giriş - Tammlar, İlkeler, Temel Kavramlar Almanya'da Doktora Eğitimi Yapan Bir Türk Öğrencinin Başından Geçen Gerçek Bir Öykü Eşimin hamile olduğunu öğrendiğim gün hayatımın en mutlu günüydü. Hemen onu doktora götürmüş, bebeğimizin sağlıklı olması için ne yapmamız gerektiğini sormuştum. Adının Pawel olduğunu hatırladığım doktor, sadece o kentte değil bütün ülkede tanınan bir hekimdi. Aynı zamanda cerrahtı ve çok ünlüydü. Hamilelik süresince aşağı yukarı her ay bir defa gidiyorduk. Söylediklerini harfi harfine uyguluyor, doğum günü yaklaştıkça heyecanımız artıyordu. Bu heyecan içinde eşim doğumdan bir hafta önce doktorumuzun görev yaptığı hastaneye yattı. Son günlerin bütünüyle doktor denetiminde geçmesini istiyorduk. Ve o gün geldi. Ben doğumhanenin alt katındaki bekleme salonunda mutlu haberi duymak için sabırsızlanıyordum. Bir süre sonra bir görevlinin bana doğru geldiğini gördüm. - 'Doktor seni görmek istiyor.' dedi. 10-15 merdiveni nasıl çıktığımı hatırlamıyorum. Doğum odasının önüne geldiğimde heyecandan ölecek gibiydim. Doktor sakin bir ifade ile; -'Eşinin normal doğum yapması için çaba gösterdik. Ancak doğum normal olarak gerçekleşmeyecek. Cerrahi müdahale ile bebeği alacağız. Bu sana fazladan 450 Avroya mâl olacak. Bu paranın bir kısmını hemen ödemen gerekiyor.' dedi. Bir an aklımı kaçırdığımı sandım. -'Ben size aylardır para ödüyorum. Söylediğiniz miktarın lafı mı olur? Lütfen ne gerekiyorsa yapın.' dediğimi hatırlıyorum. Bir süre sonra, oksijensizlikten kömür gibi olmuş, beyin fonksiyoniarının büyük bölümünü yitirmiş bir erkek çocuğu kucağımıza verdiler. Şimdi yedi yaşında. 2-3 yaşında bir çocuğun zekasına sahip. Yürüyemiyor, konuşamıyor. Hep böyle yaşayacak. Şimdi şöyle bir düşünelim, öyküde adı geçen doktor Avrupa'nın en iyi yetişmiş kadın doğum uzmanı olabilir. Alanını çok iyi biliyor olabilir, dereceler birincilikler almış olabilir. Kısacası iyi bir doktordur, ancak iyi bir insan olmadığı belli. Eğitim sisteminde insanlara sırf kuru bilgi yüklemenin dışında öğrencilere insan olduğunun bilincini öğretecek daha önemli hizmetler olduğu hepimizin malumudur. İşte çağdaş eğitimde bu hizmetlerin karşılığı "Rehberlik Hizmetleri"dir.
    • -EĞİTİM BİLİMLERİ- 85 Çağdaş eğitim, bireyin her yönüyle bir bütün olarak ?Sağlık Hizmetleri: Sağlıkla ilgili önlemler alma, kendisi ve toplumu için en uygun düzeyde sağlık eğitimi verme, sağlık kontrolleri ve taramaları geliştirilmesi sürecidir (Yeşilyaprak, 2000). Çağdaş yapma. eğitimin işlevi, öğrencilerin bedensel, psikolojik ve sosyal yönlerden bir bütün olarak devamlı bir şekilde ?Sosyal Yardım Hizmetleri: Parasal yardım, gelişmelerine, topluma uyum sağlayabilecek mutlu barınma, beslenme, ulaşım, ek iş bulma hizmetleri. ve üretken kişiler olarak yetişmelerine ortam ?Rehberlik Hizmetleri: Psikolojik danışma, bireyi sağlayarak yardım etmektir. Bu bağlamda tanıma, bilgi toplama ve yayma, yöneltme ve öğrencinin eğitim ve öğretim faaliyetlerinden yerleştirme, izleme, oryantasyon, müşavirlik, mümkün olduğu kadar yararlanabilmesi için, çağdaş araştırma ve değerlendirme hizmetleri. eğitimin amaçlarına ulaşabiimesi için okuliarda öğretim ve yönetim faaliyetleri dışında başka ?Özel Yetiştirme Hizmetleri: Başarısızlığı giderici hizmetlere ihtiyaç olduğu bir gerçektir. Çağdaş yetiştirici çalışmalar, özel yetenekleri geliştirme eğitim sisteminde bu ihtiyacı karşılayan hizmetlere, çalışmaları, ihtiyaca göre gerekli hazırlık kursları. içinde Rehberlik hizmetlerinin de yer aldığı öğrenci ♦ Sosyal ve Kültürel Hizmetler: Boş zaman kişilik hizmetleri denir. eğitimi verme, boş zamanları değerlendirme oianakları hazırlama, ilgilere göre çeşitli etkinlikler hazırlama. ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ REHBERLIGİN TANIMI ÇAĞDAŞEĞİTİM Rehberlik Nedir? Anlamı, Tanımı ve Amaçları "C5 er Nedir? ili o 'öc Kelime anlamı itibariyle rehberlik Latince guidance; kılavuzluk etme, yo! gösterme anlamına gelir. Ancak Öğrenci K işilik Öğretim bu anlamı rehberlik hizmetlerinin özüyle Hizmetleri Hizmeileri bağdaşmaz, çünkü rehberlik yol göstermek değil yollar göstermek, seçenekler sunmaktır. Yönetim ve !=i Denetim Hizmetieri^ ÜJ Çağdaş eğitim bu temel üç boyuttan oluşmaktadır. -g 1. Öğretim Hizmetleri, belirli bir alanda bilgi, beceri M ve tutum kazandırmaya yönelik etkinliklerdir. § 2. Yönetim ve Denetim Hizmetleri, eğitim kurumunu amacına yönelik olarak yaşatma, öğretim ve kişilik hizmetlerini eşgüdümleme ve yürütme etkinlikleridir. 3. Öğrenci kişilik hizmetleri, öğrencinin tüm yönleri ile ele alınıp, uygun düzeyde gelişimini sağlayabilecek çeşitli hizmetlerin bütünüdür (Altıntaş, 2002). Çağdaş eğitimin ayrılmaz bir parçası olan Öğrenci Kişilik Hizmetlerinin amacı, öğrencinin eğitim ortamından en yüksek düzeyde yararlanabilmesi için gerekli oian imkanları sağlamak, var olan engelleri kaldırmak, öğretim ve yönetim etkinliklerinin de amacına ulaşmasına yardımcı olmaktır. Bu dersin konusunu oluşturan Rehberlik hizmeti de öğrenci kişilik hizmetleri kapsamında merkezinde yer alan en önemli hizmettir. Öğrenci Kişilik Hizmetlerinin kapsamında beş ayrı hizmet alanı bulunmaktadır (Yeşilyaprak, 2000):
    • Bireyin gelişimi ve uyumu için ona yardım hizmetlerini kapsayan rehberliğin çok sayıda çeşitli tanımları yapılmıştır: Rehberlik, bireye kendini anlaması, çevredeki olanakları tanıması ve doğru kararlar vererek özünü gerçekleştirebilmesi için yapılan sistematik ve profesyonel yardım sürecidir. (Kuzgun, 1992) Rehberiik, bireyin en verimli şekilde gelişmesi ve tatminkar uyumlar sağlamasında gerekli olan seçimleri, yorumları, planları yapmasına ve kararları vermesine yarayacak bilgi ve becerileri kazanması ve ulaştığı bu seçim ve kararları uygulaması için kişiye yapıian sistemli ve profesyonel yardımdır. (Tan(1995) Rehberlik, kendini anlaması, problemlerini çözmesi, gerçekçi kararlar alması, kapasitelerini geiiştirmesi, çevresine sağlıklı ve dengeli bir uyum yapması ve böylece kendini gerçekleştirmesi için uzman kişilerce bireye yapılan psikolojik yardımlardır. (Kepçeoğlu, 1996)
    • 86- -PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK. tanımlar geliştirebilmesi, daha verimli ve mutlu bir düzeye Rehberlikle ilgili incelendiğinde, ortak olarak şu ulaşabilmesidir (Yeşilyaprak, 2003). Kendini noktalara değinilmiştir: gerçekleştiren birey, kendini ve başkalarını olduğu gibi kabul eden, yaratıcı, yeni yaşantılara açık, ♦ Rehberlik, uzman kişilerce yapılan sağlıklı kişiierarası ilişkiler kurabilen, demokratik bir profesyonel biryardımdır. insan anlayışına sahip, bağımsız ve kendine güvenen insandır. ?Rehberlik hizmeti bir süreçtir, zaman gerektirir. Kendini gerçekleştirme yaşam boyu devam eden bir süreçtir. ?Çağdaş eğitimin ayrılmaz bir parçasıdır. Kendini gerçekleştirme uzun bir süreç içinde aşamalı olarak sağlanabilecek bir oluşumdur. Bu ♦ Rehberlik hizmetlerinin merkezinde birey vardır. nedenle rehberlik hizmetleri ile bireyin öncelikle şu alt amaçlara ulaşmasına yardımcı olunmalıdır: bireyin kendini ♦ Rehberliğin esası Ben kimim? gerçekleştirmesine dayanır. (Kendini tanıma) Rehberlik Hizmetinin Amacı İnsan kendini geliştirme çabasını sürdürürken önemli ya da önemsiz, bilinçli ya da farkında I Nasıl bir çevrede yaşıyorum? olmadan, bir takım tercihler yapmakta, kararlar almaktadır. Kişilerin karar verirken daha çok bilinçli (İçinde bulunduğu ortamı ve çevreyi tanıma) ve daha az gelişigüzel davranmasına, dış baskılardan ve iç çatışmalardan arınık olmasına yardımcı olmak rehberliğin en önemli amacıdır. 1 Ben ne yapabilirim? Bireyin küçük ve önemsiz görünen kararlarında bile mümkün olduğu kadar zengin ve doğru bilgiye (Gizil güçlerini geliştirme) I dayanmasına, iç çatışmalarından haberli olmasına, göremediği seçenekleri görmesine yardım etmek rehberliğin başlıca hedefini oluşturur. Rehberliğin bireyde gerçekleştirmeye çalıştığı Kendini Gerçekleştirme amaçlar; (Yeşilyaprak, 2003) >Kendini ve çevresini tanıyarak uyum sağlaması, REHBERLIGIN ILKELERI >Çevrede kendisine açık olan fırsatları öğrenmesi, Rehberlik hizmetlerinin amacına ulaşabilmesi için bu (meslek, iş, sosyal faaliyetler) hizmetleri yürüten bütün görevlilerin (psikolojik > Gizli güçlerini geliştirmesi, güçlü ve zayıf danışman, öğretmen, yönetici vb.) bu alandaki temel yönlerinin farkına varması, ilkeleri bilmeleri ve uygulamaları gerekmektedir. > Çevresine uyum sağlamasıdır. Rehberliğin ilkeleri aşağıda sıralanmıştır (Kuzgun, 1992 &Kepçeoğlu, 1996). >Rehberliğin esas, nihai amacı bireyin kendini gerçekleştirmesidir. 1. Rehberliğin temelinde insan hak ve sorumlulukları ile ilgili demokratik ve insancıl bir anlayış vardır. >Bireyin kapasite yetenek ve becerilerini kendine en uygun olarak maksimum düzeyde kullanması. 2. Rehberlik bireye dönüktür ve onun değerine önem verir. Rehberliğin temel ya da nihai (sonal) amacı, bireyin kendini gerçekleştirmesine yardımcı olmaktır. 3.Rehberlik bireyin bir bütün olarak tüm Kendini gerçekleştirme kelime anlamı itibariyle kapasitelerini kendine en uygun düzeyde Latince (fullu tunctionina) tam verimlîlik; kendi geliştirmeyi esas alır. kapasite ve becerilerini, kendine en uygun alanda 4.Rehberlik hayat boyu yararlanılabilecek bir maksimum düzeyde kullanabilmektir. Kendini hizmettir. gerçekleştirme, bireyin her yönüyle gizil güçlerini
    • -EĞİTİM BİLİMLERİ- 87 5.Rehberlik hizmetlerinden yararlanmak isteğe bağlıdır. 6.Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinde gizlilik esastır. 7.Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri öğrenci ile ilgili herkesin ortak bir anlayış ve işbirliği içinde çalışmasını gerektirir. 8.Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri hem bireye hem de topluma karşı sorumludur. 9. Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinde bireysel farklara saygı esastır. 10.Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri tüm öğrencilere açıktır. 11.Her birey seçme özgürlüğüne sahiptir. 12. Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri eğitimin ayrılmaz bir parçasıdır. REHBERLİKTE YANLIŞ ANLAYIŞLAR (Rehberlik ne değildir?) ö Q •Bireye tek yönlü doğrudan yapılan yardım hizmeti değildir. •Bireye acımak, kayırmak her sıkıntıya düştüğünde kol kanat germe anlayışı yoktur. •Akademik bilgi aktarma ya da bilgilendirme süreci hiç değildir. Q ÜJ •Disiplin görevi asla değildir. (cezalandırma, suçlama, yargılama yoktur.) •Her türlü problemi çözecek sihirli bir güç değildir. •Rehberlik hizmeti test ve ölçme aracı uygulama işi değildir. Test ve ölçme araçları sadece bireyi tanımayı kolaylaştıran araçlardır AMAÇ olamaz. REHBERLİK VE ÖĞRETİM Rehberlik ve öğretimin nihai amaçları ortaktır. Kendini gerçekleştirme her ikisinin de amacıdır her ikiside öğrencide davranış değişikliği beklemektedir ancak kullanılan yöntem vetekniklerfarklıdır. Rehberlik hizmetleri ile öğretim hizmetleri arasındaki farklılıkları şöyle özetlemek mümkündür:
    • ?Öğretim daha çok gruplara, rehberlik ise daha çok bireylere yapılır. ?Öğretimde paylaşılan bilgiler bireyin dışındaki bilgilerken, rehberlikte kendisi ile ilgili bilgilerdir. ♦ Öğretimde ölçme ve değerlendirme varken; rehberlikte kendini anlama ve değerlendirme vardır. ♦ Eğitim ve öğretimde disiplin varken; rehberlikte öz disiplin vardır. Öz disiplin bireyin kendini ve çevresini tanıdıkça ulaşacağı olgunluk düzeyidir. ?Rehberlik bireyin öznel dünyasına, öğretim ise nesnel dünyasına yöneliktir. ?Öğretmenler ve psikolojik danışmanlar farklıeğitimler almaktadır. ♦ Öğretmen öğretimi sınıfta tek başına yürütebilir. Psikolojik danışma ise öğrencinin gelişimi ile ilgili herkesin işbirliğini gerektirir. REHBERLİĞİN ORTAYA ÇIKMASINI GEREKTİREN NEDENLER Rehberlik hizmetlerinin ortaya çıkmasında, teknolojik gelişmelerden kaynaklanan birtakım toplumsal sıkıntıların önemli rolü olmuştur. Aşağıda rehberliğin ortaya çıkmasını gerektiren nedenler sıralanmıştır (Kuzgun, 1992). ♦ Meslek çeşidinin artmasıyla seçimin zorlaşması. ?Bireysel farkların eğitimde dikkate alınmasının zorunluluğu. ?Bilim ve teknolojideki hızlı gelişmelerle birlikte geleneksel aile yapısının bozulması. ?Çağdaş eğitim aniayışının benimsenmesi. ?Demokratik toplumlarda bireylere tanınan seçme özgürlüğünün artması. ?Demokratik yaşamın karar verme gücüne sahip bireyler gerektirmesi. ?Eğitimde bireyin duygusal yönüne verilen önemin giderekartması. ♦ Psikometrideki gelişmeler, ölçme araçlarının çoğalması.
    • 88- -PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK. ♦ Okul yapısındaki değişme ve gelişmeler. Dolayısıyla bu model rehberliği mesleğe yöneltme ileeştutmaktadır. ♦ Okullarda uyumsuzluk sorunları ve öğrenci başarısızlıkları. Not: Bu model rehberliğin başlamasına öncülük etmesine rağmen rehberlik hizmetini mesleki ♦ Boş zamanları değeriendirme gereksinimi. rehberlikle sınırlandırdığı için eleştirilmekte ve yetersizbulunmaktadır. REHBERUK MODELLERİ - YAKLAŞIMLARI Eğitim Süreciyle Kaynaştırılmış Rehberlik Modeli Başlıca Rehberlik Modelleri Yaklaşımları T " " ............ A________ fp7 Ws Geleneksel Rehberlik Gelişimsel Rehberlik Modelleri (Yaklaşımları) Modeli - Mesleki Rehberiik Modeii (Parson Modeli) * Eğitimde Kaynaştırılmış Rehberlik Modeli —- Klinik Yaklaşımlı Rehberlik Bu model, rehberliği eğitim ile özdeş, bireyin ileride Modeli toplum yaşamına uyum sağlamasında gerekli olan * Karar Verme Sürecine Yardım bilgi ve becerileri kazandırma süreci olarak ele Olarak Rehberlik Modeli almaktadır. Rehberliği bu şekilde ele alan kişilerin İlk rehberlik çalışmalarının başladığı 1895 yılından başında Brevver gelmektedir. Ona göre rehberliğin bu yana rehberlik anlayışında çeşitli değişme ve başlıca amacı bireyin okula ve okul dışındaki gelişmeler olmuştur. Aşağıda rehberlik anlayışında çevresine uyumunda yardımcı olmaktır. Bu modele meydana gelen bu değişme ve gelişmeleri içeren S göre, öğrencilere müfredat S rehberlik modelleri verilmiştir (Kuzgun, 1992). programları içinde meslekler, boş İj' zamanlarını değerlendirme, verimli ders çalışma Mesleki Rehberlik Modeli (Parson Modeli) yolları gibi konularda bilgi verilerek rehberlik yardımı gerçekleştirilebilir. Rehberliğe en önemli katkısı okullarda rehberlik ders saatlerinin programa konmasını sağlamıştır. Rehberliği Klinik Yaklaşım Olarak Gören Model Rehberlikte klinik yaklaşım, bireysel 20. yüzyılın başlarında Boston'da Frank Parson farklılıkların tarafından başlatılan ilk rehberlik çalışmalarında, belirlenerek eğitimin vasıfsız kişileri kısa bir eğitim programından bireyselleştirilmesi geçirdikten sonra uygun bir işe yerleşmelerine amacını yardımcı olmak amaçlanmıştı. Bu model rehberliği gerçekleştirmeye bireyi mesleğe yönlendirme ve meslek seçiminde çalışmasıdır. Bu yardım hizmeti olarak görülür. modele göre, rehberlik Bu amaçla yapılan çalışmalar: hizmetlerinde bireyin a. Bireylerin incelenmesi, sorununun nedenini ortaya çıkarmak ve b. Çeşitli işlerin gerektirdiği niteliklerin ve sağladığı sorunun çözümüne olanakların incelenmesi, yönelik yardımlar c. Bu iki kaynaktan elde edilen verilerin karşılaştırılıp önemlidir. eşleştirilmesi. Klinik model, bireyin sorununun kaynağını ona uygulanacak testler, gözlem ve benzeri ölçme
    • -EGİTİM BİLİMLERİ- 89 araçlarından elde edilen sonuçlara dayanılarak karşılanmasına yer vermesidir (Erkan, 2001). belirlenebileceği görüşündedir. Bu açıdan Gelişimsel modelde rehberliğin amacı, öğrencilerin bakıldığında rehberliği klinik yaklaşım olarak ele yaşamlarının tüm alanlarında etkili olabilmeyi alan bu model, ölçme araçlarına olan ihtiyacı da öğrenmelerine yardımcı olmaktır. ortaya çıkarmıştır. Klinik modelde bireye rehberlik •Gelişimsel model öğrencinin tüm yönleriyle bir hizmeti verebilmek için öncelikle bireyi tüm bütün olarak gelişmesini amaçlar. Sorun odaklı özellikleriyle tanımak gerekir. En önemli katkısı ise değildir; gelişim odaklıdır. ölçme araçlarının, testlerin gelişmesini ve çoğalmasını sağlamasıdır. •Gelişimsel model rehberliği öğrencinin belli bir Rehberliği Karar Vermeye Yardım Süreci Olarak dönemi değil yaşamın tümünü kapsayan sürekli bir Gören Model hizmet olarak görülür. Teknolojinin sağladığı olanaklar doğrultusunda •Bu modelde bireyin (öğrencinin) benlik ve kişiiik toplumun giderek demokratikleşmesi bireylere daha gelişimi önemlidir. fazla seçme özgürlüğü tanımıştır. Bu bağlamda, bireyler daha sık karar verme yaşantısıyla karşılaşmaya başlamışlardır. Toplumun bireye sunduğu eğitsel, mesleki ve benzer seçenekler arasından bireyin kendine en uygun olanına karar vermesine yardımcı süreç olarak gören bu modele göre rehberlik hizmetlerinde bireyin sağlıklı kararlar alabilmesi için gerekli yardımlar verilmelidir. Gelişimsel Model Bu model gelişimin temel kanunlarını referans almaktadır. a) Gelişim süreklidir. b) Gelişimin her döneminde karşılanması gerekli zorunlu görev ve ihtiyaçlar vardır. c) Gelişimin tüm yönleri birbirini etkiler. Bugün yaygın olarak benimsenen gelişimsel rehberlik, rehberlik hizmetlerinin program ya da meslek seçimi sorunları ile sınırlandırılmasına ve bunalım durumlarında yardım sağlamaya ağırlık verilmesine tepki olarak gelişmiştir. Gelişimsel modelin, daha önceki modellerden en önemli farkı, bireyin gelişimsel ihtiyaçlarını ön planda tutarak hizmetlerinde gelişim dönemlerinin ihtiyaçlarının
    • 90- -PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİİC ÇOZUMLU KONU KAVRAMA TESTİ 1. "Kendini gerçekleştirme Maslovv'un ihtiyaçlar hiyerarşisinin en üst basamağında yer alır. Kendini gerçekleştirme yaşam boyu süren bir süreçtir." Aşağıdakilerden hangisi kendini gerçekleştirme sürecinde olan bir bireyin göstereceği bir davranış biçimi değildir? A)Başarısızlıklarını kabul edip; nedenlerini araştırabilir. B)Toplum kural ve normlarına kayıtsız uyar ve çevresini bu yönde bilinçlendirir. C)Çevresindeki kişilerle etkili ve verimli ilişkiler geliştirebilir. D)Karşı cinsle başarılı ve yakın ilişkiler geliştirebilir. E) Yapılan eleştirileri mantıklı bir biçimde değerlendirebilir. ÇÖZÜM: o Kendini gerçekleştirme sürecinde olan bir birey kendini olduğu gibi kabullenmiş, öz saygısı ve benlik algısı güçlü bir kişidir. Kendini gerçekleştiren insan zorluklara karşı mücadele eder, yaptığı hataları kabullenip bunların nedenlerini araştırır ve bir daha aynı hataya düşmemeye çalışır. Kendini gerçekleştirmiş insan çevresiyle olumlu ve kaliteli ilişkiler geliştirir. Kendini gerçekleştiren insanın toplum kurallarına katılımı etkin bir katılımdır. Toplumun yararlı ve mantıklı kurallarına uyar ve bunları geliştirir. Kendini gerçekleştirmiş insan toplum kurallarına kayıtsız uyan insan demek değildir. (Cevap B)
    • "Rehberlik hayat boyu süren, bireyin kendini ve Rehbe değildir. Kendini gerçekleştirme bir süreçtir ve çevresini tanıması için yapılan yardınn süreçlerini rliğin hayat boyu devam eder. Bu sebepten dolayı kapsar." amacı rehberlik belli bir yaş dönemine hitap etmez, bireyin rehberlik hayat boyu devam eden bir süreçtir. Yukarıda yapılan rehberlik tanımı Rehberliğin kendin (Cevap C) hangi yönünü vurgulamaktadır? i gerçekl A)Rehberliğin sistemli ve profesyonel olduğu eştirme B)Bireyin sosyal uyum becerilerini geliştirici sine Danışanın arzularına, düşüncelerine, olduğu yardımc tercihlerine ve kararlarına önem vermek ve C)Amacının bireyin kendini gerçekleştirmesi ı onu değerli bulmak rehberliğin hangi ilkesi olduğu olmaktır ile ilgilidir? D)Yapılan yardımların izlenmesi için yapılan . çalışmaları A)Herkese açıklık Kendini E) Bireyin duygusal yaşamına dönük olduğu B)Empati gerçekl C)Saygı eştirme D)Gizlilik bir E) Gönüllülük sonuç Rehberliğin temelinde insan hak ve sorumlulukları ile yakından ilgili demokratik ve insancıl bir anlayış vardır. Herkes kendi seçimlerini yapma ve kararlar alma hakkına sahip olmalıdır. Karşılıklı anlayış ve saygı her zaman geçerlidir. (M. Kepçeoğlu, Rehberlik ve Psikolojik Danışma, s.22). Rehberlik ve psikolojik danışma için yardım almak isteyen herkesin dili, dini, ırkı, rengi, görüşü ne olursa olsun fikirleri değerlidir. Herkesin dinlenilmeye ve saygı görülmeye hakkı vardır. (Cevap C)
    • -EGITİM BİLİMLERİ- 91 4. Bireylerin özellikleri ile mesleklerin özelliklerinin ayrı ayrı incelenmesi ve bunun sonucunda bireylerin özellikleri ile mesleklerin özelliklerinin eşleştirilmesi yoluyla mesleki çalışmaların yapılması, aşağıda verilen hangi rehberlik modeli kapsamında yer alır? A)Parson modeli B)Karar vermeye yardımcı bir süreç olarak rehberlik C)Klinik yaklaşım D)Eğitim süreci ile kaynaştırılmış model E) Gelişimsel model Rehberlik ilk defa Amerika'da Parson ile birlikte meslek seçimine yardım süreci olarak başlamıştır. Daha sonra eğitim sağlık vb. alanlara yayılmıştır. Dolayısıyla Rehberlik hizmetlerine bireyin meslek seçimine yardım etme süreci olarak gören anlayış Parson modelidir. (Cevap A) | tu Q 'tc 00 "E ÜJ "5 LU 5. Aşağıdakilerden hangisi rehberlik hizmetlerinin amaçlarından biri degildir? A)Öğrencilerin bedensel ve zihinsel yeteneklerini tanıyıp etkili bir şekilde geliştirebilmelerine yardım etmek B)ilgi yetenek ve ihtiyaçlarına uygun dersleri ve ders dışı etkinlikleri tanıma ve seçmelerinde onlara yol göstermek C)İlgi, yetenek ve değerlerine uygun bir işi veya mesleği tanıyıp, seçebilmelerine yardım etmek D)Boş zamanlarını etkili bir şekilde değerlendirmelerine yardım etmek E) Verimli çatışma alışkanlığı kazanabilmelerine yardım etmek
    • Rehberlik hizmetlerinde bireye saygı esastır. Rehberlik bireyin her yönüyle gelişmesine çevresine uyum sağlamasına kendisiyle ve çevresiyle başarılı olmasına yardım etmeyı amaçlar. Rehberlik hizmetlerinin nihai amacı bireyin kendini gerçekleştirmesidir. Rehberlik hizmetleri bu amaçlar için çalışırken bireye, bireyin kendisi hakkında karar verme yetkisine saygı duyar. Dolayısıyla rehberlik bireye çeşitli seçenekleri, alternatifleri, yolları gösterir. Yol göstermek, belli bir seçime zorlamak rehberliğin özüyle bağdaşmaz. (Cevap B) Aşağıdakilerden hangisi rehberlik hizmetlerinin amaçlarından biri değildir? A)Öğrencilerin Türk Milli Eğitiminin amaçları dışında uygun olan zihinsel, bedensel, sosyal yönden gelişmelerine yardım etmek B)Topluma uyum sağlama sürecinde ortaya çıkan problemleri çözebilme yeterliliği kazanabilmelerine yardım etmek C)Yeni durum ve ortamlara uyum sağlayabilmelerine yardım etmek D)Etkili iletişim becerileri kazanabilmelerine yardım etmek E) Sosyal ilişkileri geliştirebilmede, gerekli tutum ve becerileri kazanabilmelerine yardım etmek ÇÖZÜM: Rehberlik bireyin kendisi ve çevresiyle barışık ve uyumlu bir birey oiması için yardım verir. Bu noktadan bakıldığında Türk Milli Eğitimin amaçları dışında gelişmesine yardım etmek, rehberlik ilkeleriyle çelişmektedir. Türk diti eğitimin amaçları dışında birey (öğrenci) gelişmesi, öğrenenin içinde bulunduğu toplumla çatışması uyumsuz olmasına yol açar. Bu durum rehberlik hizmetlerinin temel amacı ve ilkeierine aykırıdır. (Cevap A)
    • 92- -PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK- 7. I. Rehberlik tüm öğrencilere açıktır. 9. Rehberlik ilkeleriyle ilgili olarak; II.Rehberlik problemi olan öğrencilere açıktır. I-Bireysel farklılıklara saygı esastır. III.Her birey seçme özgürlüğüne sahiptir. II-Gizlilik esastır. IV. Rehberlik okul döneminde yararlanılan bir III-Bireyi tanımak esastır. hizmettir. IV-Rehberlik ilköğretimin ayrılmaz bir parçasıdır. V. Rehberiikte gönüllülük esastır. V-Rehberlikte bireye kol kanat germe vardır. Yukarıdakilerden hangisi rehberlik ilkelerinden Yukarıda verilen ifadelerden hangileri kesinlikle deâildir? doğrudur? A)III-IV-V B)II-III-IV C)I-II-V D)I-II-IV E) l-ll-lll II ve IV yanlışîır. Çünkü rehberlik, problemi olan I, II, III. doğrudur. IV. yanlıştır çünkü rehberlik öğrencilere değil, tüm öğrencilere açıktır. Ayrıca ilköğretimin değil, eğitimin ayrılmaz bir rehberlik okul döneminde yararlanılan bir hizmet parçasıdır. V. yanlıştır çünkü rehberlikte bireye değil hayat boyu yararlanılan bir hizmettir. kol kanat germe, bireyi kollama yoktur. (Cevap C) (Cevap E) o 8. Kendini gerçekleştiren insanın özellikleriyle 10. Bir okulda rehberlik hizmetlerinin kaliteli ve ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi verimli olabilmesi, aşağıdaki rehberlik yanlıştır? ilkelerinden hangisiyle daha çok sağlanır? A)Özerk bir yapıları vardır A)Rehberliğin tutumsal boyutunda yeterli olmak B)Yaşamdan doyum sağlarlar B)Rehberliğin sosyal boyutunda yeterli olmak C)Yalnız kalabilme gücüne sahiptirler C)Ortak ve yeterli bir rehberlik anlayışı D)Toplum içinde olmaktan hoşlanmazlar oluşturmak E) Kendileri dıştnda sorunlarla ilgilenirler D)Rehberlikte gizlilik ilkesine uymak E) Rehberlik uygulamalarında bireysel farklara saygı göstermek. Kendini gerçekleştiren insan A, B, C ve E seçeneğindeki özellik kendini gerçekleştiren seçeneklerindeki özelliklere sahiptir. Fakat D insanın değil, gerçekleştiremeyen insanın
    • özelliğidir. Bir okulda, okulun psikolojik danışmanı (uzmarı) ne kadar iyi olursa olsun tek başına rehberlik (Cevap D) hizmetlerini kaliteli, verimli yürütmesi imkansızdır. Çünkü rehberlik hizmeti okulda öğrenciyle ilgili herkesin katılacağı bir takım çalışmasıyla en iyi şekilde yapılabilir. Bu da ancak ortak bir rehberlik anlayışı oluşturmakla mümkündür. (Cevap C)
    • -EGITIM BILIMLERI- 93 11. Aşağıdakilerden hangisi rehbertik hizmetleriyle öğretim hizmetleri arasındaki farkı gösteren CEVAPLI KONU ifadelerdendir? KAVRAMA TESTİ A)Öğretim hizmetleri zorunludur. Rehberlik hizmetleri ise gönüllülüğe dayanır. 1. Okullarda rehberlik uygulamalarına yer veren B)Öğretim hizmetleri bireyin iç dünyasına rehberlik modeli aşağıdakilerden hangisidir? yönelikti, Rehberlik hizmetleri ise bireyin dış dünyasına yöneliktir. A)Parson modeli C)Öğretim hizmetleri daha çok bireye yöneliktir. B)Karar vermeye yardımcı bir süreç olarak D)Öğretim hizmetleri gönüllüdür, Rehberlik rehberlik hizmetleri ise zorunluiuğa dayanır. C)Klinik yakiaşım E) Öğretim hizmetleri bireyin davranışlarıyla D)Eğitim süreci ile kaynaştırılmış model ilgilidir, rehberlik hizmetleri ise sadece E) Gelişimsel model duygusal dünyasıyla iigilidir. Bu soru öğrencilerin rehberlik hizmetleri ile öğretim hizmetleri arasındaki farkı kavrayıp kavramadıklarını anlamaya yöneliktir. B, C, D 2. Aşağıda verilen ifadelerden hangisi seçeneklerinde verilen bügilerin hepsi yanlış tersi doğrudur? doğrudur. Aslında rehberlik hizmetleri bireye yönelik, gönüllülüğe dayanır, bireyin iç dünyasına A)Rehberlik hizmetlerinde bireye yöneliktir. E seçeneği de doğru değil çünkü yardım rehberlik bireyin sadece duygularıyla değil ederken onları çeşitli yönleri ile davranışlarıyla da ilgilidir. Rehberlik hizmetleri tanımak gönüllülük esasına dayanırken öğretim daha çok esastır zorunludur. Üikemizde zorunlu ilköğretim var. B)Rehberlik hizmetlerinde kullanılan teknikler (Cevap A) rehberliğin amaçlarından biridir o C)Sınıf rehber öğretmeni rehberlik UJ hizmetlerıne destek verme adına her türlü tekniği uygulayıp sonuçlarını yorumlayabilir D)Rehberlik hizmetlerinde bir tekniğin kullanılması, çoğunlukla öğrenciyi tanımada yeterlidir E) Rehberlik hizmetlerini yerine getirecek olan bireyler kendilerine uygun testler geliştirip uygulayabilirler BilgiNotuf rehberlik sorularını çok kolay bulmakta, bu yüzden KPSS'de adayların düştükleri en büyük hatalardan konuya yeterince çalışmamaktadır. Oysa yaptığımız biri, rehberlik sorularını hafife almalarıdır. Adaylar araştırmalar gösteriyor ki, adaylar rehberlik bölümü sorularında çok hata yapmaktadır. Bu yüzden,
    • adaylara rehberlik konusuna dikkatle çalışmalarını 3. Aşağıdakilerden hangisi rehberlik hizmetlerine yön veren ilkelerden biri olamaz? A)Rehberlik hayat boyu yararlanılabilecek bir hizmettir B)Rehberiik kriz durumlarında bireye yönelik olarak sunulan bir hizmettir C)Rehberlik hizmetlerinden yararlanmak isteğe bağlıdır D)Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri öğrenci ile ilgili herkesin ortak bir anlayış ve işbirliği içinde çalışmasını gerektirir E) Rehberlik bireye dönüktür ve onun değerine önem verir
    • 94- -PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK. 4. Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi doğru 7. Bir okulda yürütülen rehberlik ve psikolojik değildir? danışma hizmetleri çağdaş eğitim anlayışı çerçevesinde aşağıda verilen boyutlardan A)Rehberlik hizmetlerinde bireysel farklılıklar hangisinin kapsamında yer alır? dikkate alınır B)Rehberlik hizmetlerinde süreklilik ve A)Öğrenci kişilik hizmeti gönüllülük esastır B)Yönetme hizmeti C)Bütün öğrencilerin rehberlik ihtiyaçları aynıdır C)Öğretim hizmeti D)Rehberlik hizmetlerinin amaçlarından biri, D)Okul aile birliği bireyin çevresiyle etkili iletişim kurmasına E) Değerlendirme hizmeti yardımcı olmaktır E) Rehberlik hizmetleri bireyin bulunduğu her alanda verilir 5. Aşağıdakilerden hangisi rehberlik hizmetine Sağlık sorunları yüzünden eğitimine devam duyulan ihtiyacın artmasını sağlayan edemeyen bir öğrenci, tedavi olmak için nedenlerden biri değildir? aşağıdaki hangi hizmetten yararlanır? A)Eğitimde bireyin duygusal yönüne verilen A)Öğretim önemin giderek artması B)Rehberlik ve psikolojik danışma B)Demokratik toplumlarda bireylere tanınan C)Eğitsel rehberlik seçme özgürlüğü D)Gelişimsel rehberlik C)Meslek çeşidinin artmasıyla seçimin E) Öğrenci kişilik hizmeti zorlaşması D)Okullarda öğrenci-öğretmen sayılarının giderek artması E) Psikometrideki gelişmeler 6. Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin temel amacı, bireylerin kendilerini gerçekleştirmelerine yardımcı olmaktır. Aşağıdakilerden hangisi kendini gerçekleştiren bireylerin özelliklerinden biri olamaz? A)Üretkenlik B)Gelecekle ilgili önemli kaygılar taşıma C)Değişikliklere açık olma D)Sağlıkiı ilişkiler kurma E) Kendisiyle barışık olma
    • 9. Aşağıdakilerden hangisi Öğrenci Kişilik Hizmeti kapsamında verilebilecek hizmetlerden biri değildir? A)Denetim hizmeti B)Sağlık hizmeti C)Rehberlik hizmeti D)Özel eğitim hizmeti E) Sosyal yardım hizmeti
    • -EGITIM BILIMLERI- 95 10. Aşağıda verilen hangi rehberlik modelinde 13. Çagdaş anlayışa göre Eğitim'i tam olarak bireyin yaşamı boyunca içinde bulunduğu tanımlayan madde aşağıdakilerden hangisidir? gelişim dönemlerini sağlıklı şekilde atlatmasına yardımcı olma amacı söz konusudur? A)Bireyin bedensel, duygusal ve sosya! yeteneklerinin geliştirilmesi A)Parson modeli B)Bireyin kendisi ve toplum için geliştirilmesi B)Karar vermeye yardımcı bir süreç olarak oluşumu rehberlik C)Bireyin tüm olarak önce kendisi, sonra toplum C)Klinik yaklaşım için en uygun düzeyde geliştirilmesi D)Eğitim süreci ile kaynaştırılmış model D)Bireyi topluma uyuım yapacak şekilde E) Gelişimsel model getiştirme E) Bireyi ilgi ve yeteneklerinin farkına vardırmak 11. Aşağıdakilerden hangisi rehberlik ilkelerinden degildir? 14. Aşağıdaki ifadelerden hangisi rehberlik A)Rehberlik hizmetlerinden yararlanmak hizmetlerinin ilkeleriyle baçjdaşmaz? gönüllülüğü gerektirir B)Rehberlik hizmetlerinin yürütülmesinde gizlilik A)Rehberlik hizmetleri tüm bireylere açıktır. esastır B)Rehberlik hizmetlerinde gizlilik esastır. C)Rehberlik hizmetleri sorunlu öğrencilere C)Tüm öğrencilerin değil de problemli öğrenciler yöneliktir rehberlik servisine gönderilir. D)Rehberlik hizmetleri eğitimin ayrılmaz bir D)Okuldaki tüm birimlerin işbirliği ile yürütülür. parçasıdır E) Rehberlik tüm yaşam boyu yararlanılabilecek E) Rehberlik hizmetlerinde bireysel farklılıklara bir hizmettir. saygı esastır "5 12. Aşağıdakilerden hangisi geleneksel okula 15. Aşağıdakilerden hangisi rehberliğin temei yapılan eleştirilerden biri değildir? ilkelerinden biri deâildir? A)Yalnız akademik başarıya önem verir A)Rehberlik uygulamaları her okulun amaç ve B)Duygulardan soyutlanmış yüzeysel ihtiyaçlarına uygun olan alanlarda yaşantılarla yetinir yoğunlaştırılmalıdır C)Daha çok yarışma ortamı yaratır ve B)Her okul için geçerli olabilecek tek tip ve öğrencilerinde yetersizlik duyguları standart bir PDR programı yoktur oluşmasına neden olur C)Okullarda nitelikli ve etkin eğitim programı, D)Bireysel farkları dikkate alır ve öğrencilerin PDR hizmetlerinin etkin bir biçimde kendi yetenek ve ilgilerini geliştirmelerine sunulmasını gerektirir yardımcı olur D)PDR programını okullarda sınıf rehber E) Öğrencilere yaşama aktif uyum yapabiiecek öğretmenleri hazırlamalıdır özellikler kazandırmada yetersiz kalır E) Rehberlik hizmetleri eğitimin ayrılmaz bir parçasıdır
    • 96- -PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK- 16. Aşağıdakilerden hangisi "rehberliğin temelinde insan hak ve sorumlulukları ile yakmdan ilgili demokratik ve insancıl bir anlayış vardır" ilkesine uvmaz? A)Her öğrencinin rehberliğe ihtiyacı vardır B)Her birey değerlidir C)Kendini yönetme hak ve sorumluluğu bireye bırakılmalıdır D)Rehberlik otoriter ve koruyucu tutum ile bağdaşmaz E) Karşılıklı anlayış ve saygı herzaman geçerlidir 17. Aşağıdakilerden hangisi rehberliğin temel ilkelerinden biri değildir? A)Her birey seçme özgürlüğüne sahiptir B)Rehberlik hizmetlerinin odağında okul vardır C)Rehberlik hizmetleri tüm öğrencilere yöneliktir o D)Rehberlik hizmetlerinde toplumsal .gj sorumluluklar ihmal edilemez £ E) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin § yürütülmesinde bilimsellik esastır ©" 18. Aşağıdakilerden hangisi kendini CEVAP ANAHTARI gerçekleştirmekte olan bireyde bulunması 1.D 2.A 3. B 4.C beklenmez? A)Başkaları hakkında olumlu düşünür. 5. D 6. B 7.A 8. E B)Kendine ve başkalarına saygılıdır. 9.A 10. E 11.C 12. D C)Gerçekçidir, kim olduğunun ve ne olabileceğinin farkındadır. 13. C 14. C 15. D 16. A D)Geçmişten çok geleceğe dönüktür. E) Çabuk karar verir, korkusuzdur risk almaktan 17. B 18. E korkmaz.
    • -EĞİTİM BİLİMLERİ- 97 ÇIKMIŞ SORULAR ve ÇÖZÜMLERİ 1. Aşağıdakilerden hangisi rehberliğin Kendini gerçekleştirmekte olan bireyin taşıdığı ilkelerinden birisi degildir? (2001 KMS) özellikler, aslında psikolojik sağlığı yerinde olan çağdaş insanda bulunması gerekli özelliklerdir. A)Tüm bireylere açık olması Kendini gerçekleştirmekte olan birey daha yeterli B)Öğüt vererek gerçekleştirilmesi bir kişiliğe sahiptir; daha verimlidir. Kim olduğunu C)Eğitimin ayrılmaz bir parçası olması gerçekçi bir gözle algıladığı gibi kim olabileceği D)Her bireyin değerli olduğuna inanılması hakkında daha tutarlı bir görüşe sahiptir. E) Hizmetlerin bir bütün olması (Kepçeoğlu, 2001, s: 15) Kendini gerçekleştirmiş insan; kendini tüm yönlerîyle kabul eder ve geliştirir, bulunduğu toplumun değerlerine uyum (1)Rehberlik demokratik ve insancıl bir yaklaşıma sağlar, benliğini tehdit eden tehlikelerin dayanır. bilincindedir ve bunlara karşı mücadele eder. (2)Rehberlik bireye dönüktür ve ona değer verir. Ayrıca kendini gerçekleştirmiş birey eleştirel (3) Rehberlik bireyin bir bütün olarak tüm düşünme becerisini geliştirmiştiryani olayları farklı kapasitelerini kendine en uygun düzeyde açılardan görebilir. A seçeneğinde belirtildiği gibi geliştirmeyi esas alır. doğru kararların sadece yetişkinler tarafından verildiğini düşünmek tek boyutlu bir düşünmedir (4)Rehberlik tüm eğitim programının ayrılmaz ve ve kendini gerçekleştirmiş bir bireyin özelliği tamamlayıcı biryanını oluşturur. değildir. (5)Rehberlik gönüllülüğe ve işbirliğine dayanır. (Cevap A) (6)Rehberlik insanın yaşamının her döneminde gerek duyulabilen sistemli ve profesyonel bir yardım hizmetidir. (Kepçeoğlu, 2001, s.20). Rehberliğin ilkeleri özetle yukarıda sıralanmıştır. Ancak rehberlik asla bir öğüt verme hizmeti olamaz. Rehberlik bireye yollar göstermek ve bu yollar arasından uygun kararlar vermesine yardımcı olmaktır, yani bireyin sorunlarla başa çıkabilme gücünü geliştirmektir. (Cevap B) 2. Aşağıdakilerden hangisi, kendini gerçekleştirmiş bir bireyin özelliği degildir? (2001 KMS) A)Sadece yetişkin ve kültürlü kişilerin doğru karar verebileceklerini düşünmek. B)Dış dünyayı ve diğer insanları oldukları gibi kabullenmek. C)Bir konunun farklı biçimlerde de ele alınabileceği görüşünde olmak. D)Tüm insanların eşit değerde olduğuna inandığını ortaya koymak. E) Sorunları kişiselleştirmeden, nesnel bir biçimde ele alabilmek.
    • 3. Aşağıdaki ifadelerden hangisi rehberliğin temel amacını ortaya koyar? (2001 KMS) A)Bireyin çeşitli özellikleri hakkında bilgi toplamak B)Bireyin ihtiyaçlarını belirleyip okulun yakın çevresini buna göre düzeniemek C)Bireye ne yapması gerektiğini söylemek D)Bireyin kendisini tanımasına, çevresindeki olanakları fark etmesine yardımcı olmak E) Bireyin sorunlarını belirlemek
    • 98- -PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK. Rehberlik çalışmaiarı ile erişilmek istenen bir sonuç olarak, rehberliğin amacı bireyin kendini gerçekleştirmesine yardım etmektir. (Kepçeoğlu, 2001, s. 14) Kendini gerçekleştirme basit bir sonuç değildir. Kendini gerçekleştirme bir süreçtir ve yaşam boyu devam eder. Kendini gerçekleştirme sürecinde bulunan birey kendini akılcı bir şekilde değerlendirir, çevresinin farkındadır, çevresinin olanaklarını iyi kullanır. Kendini gerçekleştirmekte olan birey kendine ve çevresine saygı duyar, kendini olduğu gibi kabul eder ve duygularını açıklamaktan kaçınmaz. Rehberliğin amacı asla birey hakkında bilgi toplamak değildir topladığı bilgileri bireyin kendisini tanıması ve farkındalığını arttırması için kullanmaktır. Rehberlik bireye ne yapacağını söylemek ya da öğüt vermek değil bireye seçenekler sunmak ve bunlar arasından kendisi için uygun olanı seçebilecek düzeye ulaştırmaktır. (Cevap D) > UJ 4. Öğretmen - öğrenci ilişkisinin sağlıklı olabilmesi için aşağıdakilerden hangisi gerekli dcgildir? (2002 KPSS) A)Öğretmenin içten ve samimi olması B)Öğretmenin olaylara öğrencilerin bakış açısıyla bakabilmesi C)Öğretmenin, başarılı olsun olmasın tüm öğrencilere eşit ölçüde değer vermesi D)Öğretmenin, öğrenme - öğretme etkinliklerinde öğrencilerin gereksinimlerini göz önüne alması E) Öğretmenin öğrenim düzeyinin velileriyle eşit olması
    • Türk Eğitimi'nin genel amaçlarından biri "beden, zihin, hayatları görevlerini başarıyla tamamlamalarını ahlak, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı nın herkolaylaştırmak ve desteklemektir. (Kuzgun 1988) şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere sahip, yapıcı, dönemin Bireylerin gelişim görevlerini yerine getirmesine yaratıcı ve verimli kişiler yetiştirmektir". de yardımcı olmaktır. başarma Bu amaç, hangi nitelikteki bir rehberlik anlayışı ları Gelişimsel rehberlikte amaç, öğrencinin ile ifade edilebilir? (2003 KPSS) gereken bedensel, zihinsei, duygusal ve sosyai açıdan A)Önleyici bir takımsağlıklı ve dengeli gelişmelerine yardımcı B)Gelişimsel gelişim olmaktır. Bu amaç soruda belirtilen milli C)Problem odaklı görevlerieğitimin amacıyla uyuşmaktadır. D)Araştırıcı vardır. (Cevap B) E) Bilgilendirici Bireyler e verilecek rehberlik Rehberlik hizmetlerini kriz ya da problem yardımın durumlarına çözüm bulmak olarak gören klasik ın amacı yaklaşımlara bir tepki olarak ortaya çıkan bu Sınıfta olumsuz bir davranış olan hırsızlık gelişimsel rehberlik yaklaşımına göre, bireylerin gelişim meydana gelmiştir. Öğretim hizmetlerinin daha verimli verilmesi Ögretmen aşağıdaki sorulardan hangisini muhakkak veli öğretmen işbirliğine dayanır. Ancak yöneltirse açık-uçlu soru olur? (2004 KPSS) bu işbirliğinin etkili olması için velilerin öğrenim A)Kimyaptı? düzeylerinin öğretmenle eşit olması gerekmez. B)Ali sen mi yaptın? Öğretmen tüm veiileriyle aynı derecede ilişki C)Bu kötü bir olay. Bu olay nasıl gerçekleşti? geliştirebilmelidir. D)Kimgördü? (Cevap E) E) Yapan belli mi?
    • -EGITIM BIUMLERL 99 Açık uçlu sorular cevaplayıcıya cevaplama Bireyin olumsuz deneyimleri birey açısından özgürlüğü tanır. Açık uçlu soru cevabının direkt tecrübe olarak değerlendirilmelidir. Bu bireyin olarak belli olmadığı; evet, hayır, var, yok vb gibi her karşılaştığı sorunda yeni baş etme direkt bir cevabı olmayan sorulardır. Kapalı uçlu becerileri geliştirmesini sağlar. Yeni soruların cevabı kısa, net ve bellidir. Kim yaptı? becerilerin kazanılması ise onun gelişimine ve Ahmet, Mehmet, Ayşe vb., Ali sen mi yaptın? Evet uyumuna yardımcı olur. Cevap D seçeneğidir. ya da hayır, Kim gördü? Fatma, Mehmet vb., Yapan (Cevap D) belli mi? Evet belli ya da hayır belli değil. Görüldüğü gibi A,B>D ve E seçeneklerindeki soruların cevaplan kısa net ve bellidir uzun uzadıya anlatılacak bir şey 9. Aşağıdakilerden hangisi rehberlik yoktur. Fakat C seçeneğindeki soru cevaplayıcının tanımındaki ortak öğelerden birisi değildir? cevabı istediği gibi organize etmesine imkan verir. (2005 KPSS) Cevaplayıcı bu soruyu istediği gibi yanıtlayabilir. A)Profesyonel bir süreçtir (Cevap C) B)Bireye dönük bir hizmettir C)Amaç bireyin kendini gerçekleştirmesidir D)Biryardım sürecidir E) Öğüt verme vardır 7. Aşağıdakilerden hangisi öz saygısı yüksek olan bir bireyi betimlememektedir? (2004 KPSS) Günümüzde benimsenen çağdaş rehberlik A)Kendine güvenen anlayışının temelini oluşturan ve her biri önemli bir B)Duygularını açığa vurabilen kavrama işaret eden bazı anahtar sözcükler C)Riski göze alabilen dikkati çekmektedir. Bunlar arasında "süreç", D)Kendini değerli bulan "yardım", "birey", "kendini anlaıma", "seçim E) Savunma mekanizmalarına başvuran yapma", "uyum sağlama", "kendini gerçekleştirme" "to gibi sözcüklere sık rastlanmaktadır. (M. Öz saygısı yüksek bireyin özellikleri: Kendi ve "^ Kepçeoğlu, Psikolojik Danışma ve Rehberlik, başkaları hakkında iyi düşüncelere sahiptir, gerçekçi 'E s.11) Rehberlik bireyin kendini gerçekleştirmesi, bir benlik kavramına sahiptir, yaratıcıdır, kendini >~ çevresine uyum sağlaması için verilen bir yardım kabul eden bir yapıya sahiptir, duygularını dile sürecidir. Rehberlik anlayışında öğüt verme, ne getirmekten çekinmez ve risk almaktan korkmaz. yapacağını söyleme, onun yerine kararlar verme, Savunma mekanizmaları insanların sorunlarla başa yargılamayoktur. çıkmak için kullandıkları süreçlerdir. Ruh sağlığı (Cevap E) yerinde olan insan savunma mekanizmalarını çok az kullanır. (Cevap E) 8. cc aı Q 'tc Ui
    • Rehberli 10. Aşağıdakilerden hangisi PDR'de her k bireyin kendini gerçekleştirmeyi anlayışı amaçlamadığını gösteren uygun bir açısında seçenektir? (2005 KPSS) n bireyin A)Öğrenciye alacağı kararlarda yardımcı olumsuz deneyiml olmak eri, B)Her birey doğuştan aşağıdak gizilgüçlerini ilerden gerçekleştirme eğilimine sahiptir hangisi C)Öğrencilerin topluma uyumlu için bireyler önemli olmalarını sağlamak bir fırsat D)Bireylerin verecekleri kararlara saygılı oluştura olmak bilir? (2004 E) Her alanda bireysel gelişimi desteklemek KPSS) A)Yanılgı ya düşmem e B)üderol ma C)Kendini kanıtlama D)Gelişm e ve uyma E) Başkaları yla mücadele etme
    • 100- -PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK- Kendini gerçekleştirme günümüzde Rehberlik ve 12. Aşağıdakilerden hangisi gelişimsel rehberlik Psikolojik Danışma ile ilgili tüm hizmetlerin aımacı anlayışının özelliği değildir? (2005 KPSS) olarak görülmektedir. Hümanistik psikolojinin A)Bireyin her yönden kendini geliştirmesine ortaya attığı bu kavramın temelinde h9r bireyin yardım edilmelidir değerli olduğu yatmaktadır. Kendini B)Bireylerin gelişim görevlerini gerçekleştirme insan davranışlarına yön veren gerçekleştirmesine ilişkin yardımları içerir ana güdü olarak görülmüştür. Her birey kendini C)Kendini gerçekleştirme hizmetlerin gerçekleştirme amacı ile yaşar yani gizil güçlerini temelindedir geliştirme eğilimindedir. D)Bireylere gelişim sürecinde destek olunmalıdır (Cevap B) E) Sadece problemi olan öğrenciye yönelik hizmet verilmelidir 11. Aşağıdakilerden hangisi öğrenci kişilik Rehberlikte gelişimsel yaklaşım, rehberlik ve hizmetlerinin amaçlarından birisi değildir? (2005 psikolojik danışma hizmetlerinin, program ya da KPSS) meslek seçimi sorunları ile sınırlandırılmasına ve A)İhtiyacı olan öğrencilere sosyal yardımda bunalım durumiarında düzeltici, çare bulucu bulunmak § yardımlar sağlamaya ağırlık vermesine bir tepki B)Öğrencilere sağlık hizmetleri sunmak .«? olarak gelişmiştir. Gelişimsel rehberlik bireyi C)Psikolojik danışmanlık hizmetlerinde "-! sürekli gelişim halinde olduğu bir gelişim bulunmak § basamağını başarı ile geçirenierin daha sonraki D)Bireylerin gizilgüçlerini geliştirmek ö gelişim basamağının gelişim görevlerini daha lyi E) Bireysel farklılıkları ortadan kaldırmak 5 başaracağı gerçeğine dayanmaktadır. (Y. Kuzgun, Rehberlik ve Psikolojik Danışma, s.19) ÇÖ2ÖM: Gelişimsel rehberiik rehberliği sadece sorunu olan öğrencilere sunulan hızmetler olarak değil tüm Öğrenci kişilik hizmetleri genellikle öğrencilerin bireyiere sunulması gereken bir hizmet oiarak barınma, beslenme, sağlık, serbest zamanları görmektedir. değerlendirme gibi ihtiyaçlarını giderecek yardımlar yanında, onların gizilgüçlerini geliştirme, (Cevap E) yetenek ve ilgilerine uygun okul ve meslek seçme, insanlarla daha iyi ilişkiler kurabilme gibi, kişilik gelişimleri ve uyum sorunlarının çözümü için onlara yapılacak yardımı kapsamaktadır. Öğrenci kişilik hizmetlerinin amacı, öğrencinin eğitim ortamından en yüksek düzeyde yarar sağlayabilmesi için gerekli olanakları hazırlamak ve var olan engelleri kaldırmaktır. (Y. Kuzgun, Rehberlik ve Psikolojik Danışma, s. 3) Öğrenci kişilik hizmetleri bireysel farklılıkları kaldırmayı amaçlamaz, amaç bireysel farklılıklarla bireylerin kabulüdür. (Cevap E)
    • -EGITIM BILIMLERI 101 SINIFYONETIMI SınıfYönetlml Sınıf yönetimi; öğrenme için uygun ortamın sağlanması ve sürdürülmesidir. Öğretmen tarafından öğrencilerin önündeki çalışma engellerinin ortadan kaldınlması, öğretim zamanmın uygun kullanılması, etkinliklere öğrencilerin katılımının sağlanması ve zamanın yönetilmesidir. Sınıf yönetimi, etkili bir öğrenme sürecinin gerçekleştirilmesi amacıyla sınıf etkinliklerinin öğrencilerle birlikte öğrenciler için yönetilmesidir. Diğer bir ifadeyle, öğrenmenin gerçekleştiği bir çevrenin oluşturulabilmesi için gerekli olanak ve süreçlerin, öğrenme düzeninin ve öğrenme ortamının sağlanması ve öğrenme kurallarının belirlenerek işletilmesidir. Sınıf yönetimi, eğitim yönetimi sürecinin ilk ve temel basamağıdır. Sınıf yönetimi, sınıf yaşamının bir orkestra gibi yönetilmesidir. Öğrenci başarısını etkileyen değişkenlerden biri de sınıf yönetimidir. Öğrenciler arasındaki bireysel farklılıklar kadar sınıfın iyi yönetilip yönetilmediği de öğrenci başarısını etkilemektedir. 1. SINIFIN ÖZELLİKLERİ Sınıf ortamında alınan kararlarda sınıfın bazı özelliklerinin dikkate alınması gereklidir. Sınıfın kendine özgü özeilikleri şunlardır: a) Çok boyutluluk: Sınıfta meydana gelen olaylar genellikle çok boyutludur. Sınıfta aynı anda birçok olay meydana gelmektedir. b) Eşzamanlılık: Sınıfta aynı anda birçok şey meydana gelmektedir. c) Çabukluk: Sınıfta meydana gelen olaylar hızla gerçekleşir, ara vermez. Sieber, öğretmenlerin saatte ortalama 16, günde 87, yılda tahminen 16.000 kez öğrencinin gözlenebilen davranışını değerlendirdiklerini, onlara tepki gösterdiklerini belirtmiştir.
    • d) Öngörülemezlik ve Açıklık: Sınıfta meydana gelen olaylar sık sık önceden bilinmeyen ve tahmin edilemeyen olaylardır. Sınıfta öğretmen-öğrenci ilişkisi açıktır. e) Tarih: Zamanla sınıfın bir geçmişi ve tarihi oluşur. 2. ETKİLİ SINIF YÖNETİMİNİN İLKELERİ 1. Öğrencilerle iyi ilişkiler kurma ve geliştirme: Öğrencilerin isimlerini öğrenmek, onları hem ders içinde hem de ders dışında tanımaya çalışmaktır. Öğrencilerle iyi ilişkiler geliştirmek, onlara genel, klişeleşmiş tepkiler vermekten çok, kişisel özelliklerine göre tepki vermektir. 2.Yeterli hazırlanma: Ders araç ve gereçlerini rahat kullanmak, bunları, kullanılacak yönteme göre düzenlemek ve eksiksiz sağiandığından emin olmaktır. 3.Ders esnasında eğitim araç-gereçlerinin ve öğrenci çalışmalarının örgütlenmesi: Bütün sınıf ve grupların katılacağı ya da bireysel nitelikteki çalışmaların ne zaman ve nasıl yapılacağının belirlenmesi, sınıf içi ve dışı hareketlerin farkında olma, öğrenme etkinliğinin gerçekleştiği ortamı iyi tanıma ve etkili biçimde kullanmaktır. 4.Özel pedagojik yeterlilikler: Öğrencilerle empati kurarak, onların sorgulama ve açıklama yetenekleri geliştirilmelidir. 5. Öğretmenin kişisel özellikleri: Öğretmenin kendisini etkili biçimde sunabilmesine ilişkin niteliklerdir. 3. SINIF YÖNETİMİNDE ÖĞRETMENİN ROLÜ Öğretmenin sınıf ortamındaki görevi; öğrencilerde hedefler doğrultusunda istendik davranış değişikliklerini meydana getirmektir. Sınıf yönetimi; öğretimin ve öğrenci davranışiarının yönetilmesini, öğrenme aktivitelerinin planlamasını, aktiviteler arası geçişi, sınıfın fiziksel düzeninin organizasyonunu, öğrenme materyallerinin hazırlanmasını, sınıf içi etkinliklerin ve hazırlıkların kontrol edilmesini, sınıf
    • 102- -SINIF YONETIML prosedürü ve rutin işlerin yapılmasını, zamanın etkili uygulanabilmesi için öğretmenlerin takımla karar kullanımını, sınıftaki çalışma koşullarının alma süreci yaklaşımını kullanması gerekir. geliştirilmesini, öğretimi engelleyici unsuriarın ortadan kaldırılmasını öngören faaliyetlerden oluşur. 4. SINIF YÖNETİMİNİN BOYUTLARI Öğretmenin eğitimsel/öğretimsel iiderliği; Sınıf yönetimi etkinliklerini beş temel boyut altında öğrencilerin başarılarını artırıcı, istendik davranışları toplamak mümkündür. göstermesine yönelik gerekli önlemleri alması anlamına gelmektedir. 1. Fiziksel Düzen (Fiziksel Ortamın Yönetimi): Bir öğretim liderinin en önemli görevi, öğrenciler için Sınıf ortamının fiziksel çevresine ilişkin faktörler bir öğrenme çevresinin oluşturulmasıdır. Öğretim görsel, işitsel, ısınma faktörleri, mekânsal ve kişisel çevresini oluşturma ve yapılandırma rolü, öğretim alan faktörleri olmak üzere sınıflandırabilir (Öğrenci liderliğinin temelini oluşturmaktadır. Okulda öğretim sayısı, ısı, ışık, renk, gürültü, temizlik, görünüm, lideri olarak öğretmenin; estetik, oturma düzeni). a. Sınıfın akademik amaçlarının 1-16 öğrenci : Küçük sınıf gerçekleştirilebilmesi için gerekli kaynakları sağlaması, 16-25 öğrenci : Orta büyüklükte sınıf b. Öğrenci başarısını yükseltmeyi temel amaç 25-üstü öğrenci : Büyüksınıf olarak belirlemesi, c. Öğrenci merkezli öğretim yöntemleri ve Sınıfta ışık düzeyinin çok düşük ya da yüksek yaklaşımlarını savunması, olması öğretmenin ve öğrencinin işini güçleştirir, gözü yorar, dikkatsiziik ve sinirlilik yapar. Sınıfta oda d. Öğretim uygulamalarının geliştirilip sıcaklığı (20 derece civarlarında) olması gerekir. o yönlendirilmesi için öğretim ve program konuları Gürültü, çoğu öğretmenin duyarlı olduğu bir . hakkında bilgi ve beceriye sahip olması, 52 konudur. Sınıf için liseye kadar sıcak renklerden ^ e. Bireylerle, küçük ya da büyük gruplarla sarı, pembe, şeftali rengi, lise ve sonrasında mavi § iletişimde etkili olması, ve mavi-yeşil tonları önerilmektedir. Sınıfta oturma ^r düzeninin küme ya da U şeklinde olması karşılıklı >- f. Öğrenci başarısına yönelik sınıfta işbirlikçi bir etkileşimi kolaylaştırır. Öğretmenin öğrenciyle çalışma ortamı sağlaması ve takım çalışmasını etkileşime girmesini gerektiren çok özel bir durum gerçekleştirmesi, yoksa öğretmenin, öğrencinin kişisel alanına g. Sınıf toplumu duygusu ve bilincini öğrencilere girmemesi gerekir (Yakın kişisel alan 45-75 cm aşılaması, arasındadır). h. Dış dünya ile bağlantıyı sağlayan lider olması, Etkili sınıf yönetimi konusunda yapılan çalışmalar, yeni araştırmaları ve fikirleri okula getirmesi ve iyi bir sınıf düzenlemesinin dört temel anahtarı öğrencileriyle paylaşması, olduğunu vurgulamaktadır: i. Okul içinde ve dışında, okulun bütün olarak a. Trafiği yoğun alanlar rahatlatılmalıdır: fiziksel ve felsefi açıdan ne olduğunu personel, Öğretmen masası, öğrenci sıraları, kapı, kitaplık ya öğrenci ve velilerin gözünde görülebilir bir hayal da öğretim materyallerinin bulunduğu yerler trafiği (resim) olarak yaratabilmesi için vizyoner bakış yoğun alanlardır. Bu alanlar olabildiğince birbirinden açısına sahip olması gerekmektedir. uzak planlanmalıdır. Öğretmenler, öğrencilerin sınıfta karar alma b. Öğretmen bütün öğrencileri kolayca sürecine katılımına izin vermeli ve yapılan görmelidir: Öğrenciler sıralarında çalışırken, hataları anlayışla karşılamalıdır. Sürekli gelişen öğretmen sunu ya da gösterim yaparken bütün bir sınıf kültürü yaratmak için, öğretmenler öğrencilerini kolayca görebilmeli ve onlarla göz öğrencilere güvenmeli ve onların ilgi alanı teması kurabilmelidir. Böylece öğretmen, desteğe içerisine giren konularda, sorumlu olmalarını gereksinim duyan öğrenciye kolayca ulaşabilecektir. sağlayacak karar verme yetkisini aktarmalıdır. Öğretmenin öğrenciyi kolayca görebilmesi, etkili Öğretmen sınıfta iyi bir takım lideri ve yetki sınıf yönetiminde büyük bir adımın atılması aktarıcısı olmalıdır. Sınıf yönetiminin başarıyla demektir.
    • -EGITIM 103 BILIMLERI- c. Sık kullanılan materyallere kolay ulaşılmalıdır: iletmeye çalıştığı mesajiar programda belirtilen ve Öğretmen ya da öğrencilerin sıkça kullandığı öğrencilerin kazanması istenilen yeterliklerdir. Bu materyallere kolayca ulaşılması, planlanan etkinliğin yeterlikler bilgi, beceri ve tutum düzeyinde olabilir. zamanında başlayıp bitirilmesini sağlar. Öğrencilerin kazanması amaçlanan bu yeterlikler, iietilerin üretilişi, aktarılışı ve alınışındaki başarı d. Öğrenciler öğretimsel sunumları rahatlıkla oramnda geliştirilebilecektir. Öğretmen kaynak görebilmelidir: Öğrenciler sıra ya da sandalyelerini olarak mesajları öğrencilerin anlayabileceği biçimde çevirmeden, arkaya ya da yana dönmeden, harmanlar ve onlara iletmeye çalışır. Öğretmenin yerlerinde otururlarken öğretmenin sunumunu, sınıf içi iletişimde oldukça dikkatli olması tahtayı, haritayı, tepegözü ya da kullanılan başka bir gerekmektedir. İletmeye çalıştığı mesajlar aracı rahatlıkla görebilmeli ve izleyebilmeüdirler. öğretmenin istediği biçimde algılanmayabilir. Bu Araştırmalar küçük okullarda kişiler arası ilişkiler, durumda iletişim tam olarak gerçekleşmiş olmaz. öğrenci-öğretmen etkileşiminin, program ve öğretim Öğretmenin, sınıf içi iletişimi gerçekleştirebilmesi uygulamaları daha iyi yürütülmektedir. Küçük için, kaynak olarak öğrencisini diğer bir deyişle okullarda öğrenci başarısı ve öğretmen morali alıcıyı çok iyi tanıması gerekir. yüksek düzeydedir. Disiplin problemi yaşanmamaktadır. Küçük sınıflarda öğrenci başarısı İnsanın cümlelerine egemen olabilmesi için, yükselmektedir. konusuna egemen olması gerekir. 2. Plan ve Program Etkinlikleri (Yıilık, Ünite, Lloyd GEORGE Ders, Günlük Planları) (Öğretimin Yönetimi) Sınıf içi iletişimde öğrencilerin özelliklerinin ve ilgi Hedefler esas alınarak yıllık, ünite, günlük ve ders duydukiarı konuların kaynak (öğretmen) tarafından planlarının yapılması, kaynakların belirlenip bilinmesi aktarılacak bilgilerin (mesajların) daha dağılımının sağlanması, iş ve işlem süreçlerinin kolay bir biçimde iletilmesini sağlayacaktır. Bu belirlenmesi, eğitim araç-gereçlerinin sağlanması, durum aynı zamanda kaynağın kanal seçimine de yöntemin seçilmesi, öğrenci özelliklerinin uygunluk sağlar. Sınıf içi iletişimde alıcı öğrenci belirlenmesi, gelişimlerin izlenmesi ve olurken genel iletişim süreci düşünüldüğünde değerlendirilmesi, öğrenci katılımının düzenlenmesi kaynak ile alıcı daimi olarak yer değiştirmektedir. etkinliklerini içerir. Öğretmen çeşitli mesajları öğrencilere gönderirken bazı durumlarda öğrenciler de öğretmenlere 3. Zaman Düzenine Yönelik Etkinlikler (Zaman mesajlar gönderirler. İletişim süreci dinamik Yönetimi) (Akademik Takvim, Ders Süreleri vb.) olduğundan sınıf içi iletişimde ve genel olarak iletişimin olduğu hemen hemen her ortamda kaynak Etkili öğretim; öğrenmeye ayrılan zamanın ile alıcı arasında iki yönlü bir ileti akışı görülür. çokluğuna ve etkili kullanımına bağlıdır. Sınıf içinde Kaynak bazen alıcı, alıcı ise bazen kaynak geçirilen zamanın, çeşitli etkinliklere dağılımı, durumunda bulunabilir. Dönüt, iletişim sürecinde zamanın ders dışı ve bozucu etkinliklerle tarafların kendilerini ve birbirlerini biçimlendirmede harcanmaması, sıkıcılığın önlenmesi, öğrencinin kullanabilecekleri bir araçtır. zamanının çoğunu okulda-sınıfta geçirmesinin sağlanması, devamsıziığın önlenmesi bu boyut Sınıf içerisinde dönüt verme yöntemleri: içinde değerlendirilmelidir. •Öğretmenin sözlü dönütü: Konuyu çok güzel 4. İlişki Düzenlemeleri (İlişki Yönetimi) açıkladın. Konuya bir de şu boyuttan bakalım! (Öğretmen-Öğrenci İlişkisini Belirleyen •Öğretmenin yazılı dönütü: Değerlendirme şekli Kuralların Belirlenmesi ve Uygulanması): (Not), küçük uyarıcı notlar vb. Sınıf kurallarının belirlenip öğrencilere •Öğrencinin öğrenciye dönütü, benimsetilmesi, sınıf yaşamının kolaylaştırılmasına yönelik öğrenci-öğrenci, öğrenci-öğretmen ilişki •Öğrencinin kendisini değerlendirmesi, düzenlemeleri bu boyut içinde incelenir. Sınıf içi •Öğrenciden öğretmene dönüt. iletişimde, genel olarak, kaynak öğretmendir. Öğretmen ve öğrenci arasındaki ilişkiler, iletişimde İletişim sürecinde "dönüt", alıcıdan kaynağa yönelen kaynak-alıcı arasındaki ilişkilerle benzerdir. Sınıf içi bir mesajdır. Dolayısı ile mesaj öğesi için belirtilen iletişimde kaynağın diğer bir deyişle öğretmenin özelliklerin tümü "dönüt" için de geçerlidir.
    • 104- -SINIF YÖNETİMİ- 5. D a vr a m ş Düzenlemeleri (Ö ğ ren ci Davranışlarınm Yönetimi): ÇOZUMLU Sınıf ortamının istenen davranışı sağlayabilir hale KAVRAMA TESTİ getirilmesi, olumlu sınıf ikliminin oluşturulması, sorunların ortaya çıkmadan önce tahmin edilmesi Öğretmenin sınıfta dersin işlenmesi esnasında yoluyla, istenmeyen davranışların önlenmesi, sınıf bütün öğrencileri görebileceği bir yerde kurallarına uyumun sağlanması bu boyutta yer alan durmaması, iletişim boyutunda aşağıdakilerden hususlardır. hangisine yol açar? İstenmeyen davranışların önlenmesi için; istenen A)Göremediği öğrencilerin ders dışı etkinliklere davranışları öne çıkararak tekrarlanmasını yönelmesi sağlamak, pekiştirmek, istenen davranışları B)Öğrencilerin içine kapanması ve okula ödüllendirmek, öğrencilerin zayıf ve güçlü yönlerini gelmemesi tanıyarak onları geliştirmek gerekmektedir. Bunun C)Öğrencilerin kopya çekmeye yönelmesi için öğrenciyi istenen davranışlara yöneltmenin bir yolu; öğretmenin örnek, anlayışlı ve destekleyici D)Okul eşyalarına zarar vermesi davranmasıdır. Öğretmen, istenmeyen davranışı E) Öğrencilerin kendilerini yalnız hissetmesi değil, istenen davranışı gündemde tutmalı ve öğretmen de bunun modeli olmalıdır. Bir davranışı istenmeyen yapan dört önemli ölçüt vardır: Öğretmenin sınıfta bütün öğrencileri görebileceği, •Çocuğun kendi öğrenmesiyle sınıftaki diğer göz teması sağlayabileceği bir yerde durması öğrencilerin öğrenmelerini kesen ve dersi bölen sınıfı etkili yönetmesi açısından büyük önem davranış istenmeyen davranıştır (sınıfta gürültü taşımaktadır. Göz îeması kuramadığı öğrenciler çıkarma), ders dışı etkinliklere yönelebilir. •Antisosyal nitelikte davranış (başkalarının (Cevap A) eşyalarını izinsiz alma), •Diğer öğrencilerin ve bireylerin güvenliğini tehlikeye sokucu davranışlar ortaya koyma (Okula kesici alet getirme) •Okul araç-gereçlerine ve diğer öğrencilerin özel eşyalarına zarar verme (okulun duvarlarına yazı yazma, camları kırma). Sınıfta problem yaratan öğrenciler dört tür istenmeyen davranış sergiler: 1.Davranış bozukluğu: Hırçınlık, uyumsuzluk vb. hareketlerdir. Bu gruptaki öğrenciler çoğunlukla otoriteye uymaz. Zaman zaman saldırgan olabilirler. Sınıfta eğitim-öğretim lideri rolünü üstlenen 2.Uyum sorunları: Yeni ya da farklı durumlara öğretmenin aşağıdakilerden hangi etkinliği ayak uydurmada güçlük çekmedir. Farklı gruplardan yapması zorunlu değildir? ya da kötü koşullarda yaşayan ailelerin çocukları bu A)Sınıfın akademik amaçlarının gruplarda yer alabilir. gerçekleştirilebilmesi için gerekli eğitim 3.Olgun olmama: Bilişsel ve duyuşsal yeniliklere materyallerini sağlaması uyum sağlayamama halidir. Bu gruptaki öğrencilerin B)Öğrenci başarısını yükseltmeyi temel amaç dikkatleri zayıftır ve okul çalışmalarına ilgileri azdır. olarak belirlemesi C)Öğrenci merkezli öğretim stratejileri, yöntemleri 4.Duygusal bozukluklar: Etkilere olumlu ve kabul ve teknikleri uygulaması edilebilir tepki verememe halidir. Bu gruptaki D)Okula gelir sağlayıcı faaliyetlerde bulunması öğrenciler kızgın ve sinirlidir. Hiç beklenmedik E) Eğitim - öğretim ve ders programları geliştirmesi durumlarda stresli, saldırgan olabilirler ya da ve uygulaması korkaklık gösterebilirler.
    • -EGITIM BILIMLERI- 105 Öğretim lideri olarak öğretmenin; 3. Aşağıdakilerden hangisi bir sınıfın iyi yönetildiğinin göstergesi değildir? a. Sınıfın akademik amaçlarının gerçekleştirilebilmesi için gerekli kaynakları A)Boşa geçen zaman, karışıklık ve kesinti çok az sağlaması, olur. B)Öğrenciler, öğretmenin yönlendirdiği eğitim b. Öğrenci başarısını yükseltmeyi temel amaç etkinlikleriyle meşguldürier. olarak belirlemesi, C)Öğrenciler kendilerinden beklenileni yaptıklarında başarı duygusu hissetmezler. c. Öğrenci merkezli öğretim yöntemleri ve D)Anlamlı ve işe yönelik bir sınıf atmosferi vardır. yaklaşımları savunması, E) Öğrenciler kendilerinden ne beklenildiğini biliyordur. d. Öğretim uygulamalarının geliştirilip yöniendirilmesi için öğretim ve program konuları hakkında bilgi ve beceriye sahip olması, İyi yönetilen bir sınıfta öğrenciler kendilerinden e. Bireylerie, küçük ya da büyük gruplaria beklenileni yaptıklarında başarı duygusu iletişimde etkili olması, hissederier. Sınıfta olumlu bir atmosfer ve işe yönelik bir hava vardır. (Cevap C) f. Öğrenci başarısına yönelik sınıfta işblrlikçi bir çalışma ortamı sağlaması ve takım çalışmasını gerçekieştirmesi, g. Sınıf toplumu duygusu ve bilincini öğrencilere aşılaması, h. Dış dünya ile bağlantıyı sağlayan lider olması, yeni araştırmaları ve fikirleri okula getrrmesi ve öğrencileriyle paylaşması, i. Okul içinde ve dışında, okulun bütün olarak fiziksel ve felsefi açıdan n9 olduğunu personel, öğrenci ve velilerin gözünd9 görülebilir bir hayal (resim) olarak yaratabilmesi için vizyoner bakış açısına sahip olması gerekrrrektedir. j) Öğretmenler, öğrencilerin sınıfta karar alma sürecine katılımına izin vermeli ve yapılan hataları aniayışla karşılamalıdır. k) Sürekli gelişen bir sınıf kültürü yaratmak için, öğretmenler öğrencilere güvenmeli ve onların ilgi alanı içerisine giren konularda, sorumlu olmalarını sağlayacak karar verm9 yetkisini aktarmalıdır. Öğretmen sınıfta iyi bir takım lideri ve yetki aktarıcısı olmalıdır. Öğretim liderî oiarak, öğretmenin okula gelir sağlama görevi söz konusu değildir. (Cevap D)
    • Öğretmenin eğitim-öğretim sürecinde alacağı kararlarda öncelikle aşağıdakilerden hangisini dikkate alması gerekir? A)Veliler B)Öğrenciler C)Planlar D)Program E) Milli Eğitim Bakanlığı Çağdaş eğitim anlayışında; öğretmenin alacağı kararlarda odak; öğrencidir. Öğrenci merkezli eğitimi hayata geçirmek esastır. (Cevap B)
    • 106- -SINIF YÖNETİMİ- 5. Öğrencilerin sınıf içindeki etkinliklerini örgütlemek, öğretmenin hangi rolünü daha çok vurgulamaktadır? Etkili öğretim; öğrenmeye ayrılan zamanın çokluğuna ve etkiii kullanımına bağlıdır. Sınıf A)Sınıf yönetimi içinde geçirilen zamanın, çeşitli etkinliklere B)Mesleki rehberlik dağılımı, zamanın ders dışı ve bozucu etkinliklerle C)Sosyalbeceri harcanmaması, sıkıcılığın önlenmesi, öğrencinin D)Mesleki yardım zamanının çoğunu okulda-sınıfta geçirmesinin E) Düzenliolma sağlanması, devamsızlığın önlenmesi zaman boyutu içinde değeriendirilmelidir. Öğretim süreci esnasında, planlama yapmak yerıne öncesinde Sınıf yönetimi; öğrenme için uygun ortamın planlama yapmak zaman kaybını önier. sağlanması ve sürdürülmesidir. Öğretmen (Cevap D) tarafından öğrencilerin önündeki çalışma engellerinin ortadan kaldınlması, öğretim zamanının uygun kullanılması, etkinliklere Aşağıdakilerden hangisi sınıf düzenlenmesinde öğrencilerin katılımının sağlanması ve zamanın etkili boyutlardan biri deçjildir? yönetilmesidir. A)Öğrenci sayısı Sınıf yönetimi, etkili bir öğrenme sürecinin B)Oturuşdüzeni gerçekleştirilmesi amacıyla sınıf etkiniiklerinin C)Isı öğrencilerie birlikte öğrenciler için yönetilmesidir. D)Öğretmenin ses tonu Diğer bir ifadeyle, öğrenmenin gerçekleştiği bir E) Işık çevrenin oluşturulabilmesi için gerekli olanak ve süreçierin, öğrenme düzeninin ve öğrenme ortamının sağlanması ve öğrenme kurallarının Öğretmenin ses tonu iletişim sürecine özgü bir belirlenerek işletilmesidir. değişkendir. (Cevap A) (Cevap D) 6. Aşağıdakilerden hangisi sınıfta zaman kaybına 8. Öğretmenin dersin işlenmesi sürecinde yol açan nedenlerden biridir? yararlanılacak öğretme-öğrenme etkinliklerini belirlerken dikkat etmesi gereken en önemli A)Öğretmenin ders ile ilgili araç-gereçleri önceden özellik aşağıdakilerden hangisidir? hazırlaması B)Öğretim etkinlikleri arasında kesintisiz geciş A)Öğretmenin kontrolünü kolaylaştırıcı olması yapmak B)Öğrencilerin hedef davranışı göstermesine C)Ders içeriğinin kapsamına göre zamanı yardımcı olması planlamak C)Sınıf düzeninde değişiklik yapmadan D)Öğretim süreci esnasında uygulamaları uygulanabiür olması planlamak D)Çok pahalı olmayan araçların kullanılmasını E) Öğrencilerin konu ile ilgili ön öğrenmelerini gerektirmesi dikkate almak E) Öğrencilerin ilgisini çekmesi Öğrenme-öğretme sürecinde, öğretmenin yapacağı etkinlikler öğrencilerde hedeflenen
    • davranış değişikliğinin kazandırılmasına yönelik olmalıdır. (Cevap B)
    • -EĞİTİM BİÜMLERİ- 107 9. Öğretmenin dersin öncesinde plan yapması, 11. Aşağıdakilerden hangisi sınıf yönetimi ile ilgili bilgi kaynaklarını saptaması, öğretim doğru bir ifade degildir? yöntemlerini ve eğitim materyallerini A)Öğrenci davranışlarına yapıcı ve açıklayıcı belirlemesi, içeriği düzenlemesi ve özetlemesi, dönütler verir. bunları öğrenciye aktarması sürecine öğrenme- B)Öğrencilerin başarılı yönierini ön plana çıkarır. öğretme sürecinde ne ad verilir? C)Öğrencilere isimleriyle hitap eder. A)Konuya giriş D)Sınıf kurallarını öğretmen tek başına kendisi B)Konunun sonuçlandırılması belirler. C)Dersin işlenişi E) Ders akışını bölen olaylara uygun şekilde D)Ara değerlendirme müdahale etme tekniklerini bilir ve kullanır. E) Öğretim programı yapma Dersi işlemek, öğrenci ve öğretmenin öğrenme Öğretmen öğrencilerin davranışlarıyla ilgili olarak sürecinde birlikte yer almasıdır. Diğer bir ifadeyle, beklentilerini yüksek tutmalı, öğrencilerin öğrenci merkezli eğitimi hayata geçirmektir. Dersi davranışlarını yapıcı olarak düzenlemeli ve ders işlemek; planlamak, uygulamak ve akışını olumsuz yönde etkileyecek gelişmelere değerlendirmektir. fırsat vermemelidir. Öğrencilerin kendi haklarını gözetmelerine, ancak başkalarının haklarına da (Cevap C) saygılı olmalarına dikkat edebilmelidir. 10. Aşağıdakilerden hangisi öğretmenin öğrenciler Davranışları yönetirken bireyse! farklılıkları arasındaki bireysel farklılıkları dikkate aldığının dikkate alır. Öğrencilere karşı adil davranır. bir göstergesi değildir? Kurallara uymanın eğitim yönünden gerekliliğini bilir. Sınıf kurallarını öğretmen öğrenciyle birlikte A) Yöntemlerini belirlerken bireysel fa.rkhhkla.ri belirlemelidir. dikkate alır. B)Özel sorunları olanlarla ilgilenir (Cevap D) C)Bireysel öğrenme planları yapar. D)Öğretme - öğrenme sürecini bireysel farklılıklara göre düzenler ve çeşitlendirir. E) Sınıfa yönelik toplu öğretim yöntemleri uygular. Öğretmen sınıf içinde çok farklı ihtiyaç ve yetenekleri olan öğrencilerle karşı karşıyadır. Öğretmenin görevi bütün bu farklı ihtiyaç ve yetenekleri dikkate alarak etkinlikler düzenlemek ve başarıyı artırmaktır. Farklı ihtiyaçları tanımak ve karşılanmasına çalışmak etkili öğretimin bir boyutudur. Öğretim yaklaşımının belirlenmesi, içeriğin zenginleştirilmesi ve öğretim hızının ayarlanması önemli unsuriardır. Bütün bunları yaparken öğretmen rehberlik etmelidir. Öğretmen özel sorunları olanlara karşı kendi sorumluluklarının, kanunî yükümlülüklerinin, müdahale şekillerinin, değerlendirme yollarının bilincinde olmalı ve bireysel öğretim planları yapabilmelidir. (Cevap E)
    • 108- -SINIF YÖNETİMl 4. Öğrencilerin sınıf içerisindeki davranışlarını CEVAPLI NU istenmeyen davranış olarak adlandırabilmek KAVRAMA TESTİ için aşağıdaki ölçütlerden hangisini kullanamavız? A)Davranışın öğrencinin kendisinin ya da sınıftaki 1. Sınıfta öğretmenin bütün öğrencileri arkadaşların öğrenmesini engellemesi. görebileceği bir yerde durmaması, öğrenme B)Davranışın öğrencinin kendisini ya da sürecinde aşağıdakilerden hangisine yol açar? arkadaşlarının güvenliğini tehlikeye sokması. A)Göremediği öğrencilerin ders dışı etkinliklere C)Davranışm okulun araç ve gereçlerine ya da yönelmesi arkadaşlarının eşyalarına zarar vermesi. B)Öğrencilerin içine kapanması ve okula D)Davranışın öğrencinin diğer öğrencilerle gelmemesi sosyalleşmesini engellemesi. C)Kopya çekmeye yönelmesi E) Öğrencinin okul dışındaki boş zamanlarında spor D)Okul eşyalarına zarar vermesi yapması. E) Argolu konuşması 2. Sınıfta problem yaratan öğrenciler dört tür 5. Aşağıdakilerden hangisi etkili sınıf yönetimi istenmeyen davranış sergiler. ile ilgili olarak iyi bir sınıf düzenlemesinin ölçütleri arasmda sayılmaz? Aşağıdakilerden hangisi istenmeyen davranış A)Öğretmen bütün öğrencileri kolayca türierinden biri değildir? görmelidir. A)Davranış bozukluğu B)Sık kullanılan materyallere öğrenciler B)Sınıfı sevme kolay C)Uyum sorunları ulaşmalıdır. D)Olgun olmama C)Öğrenciler öğretimsel sunumları E) Duygusal bozukluklar rahatlıkla görebilmelidir. D)Öğretmen masası, öğrenci sıraları, kapı, kitaplık ya da öğretim materyallerinin bulunduğu hareketiiliğin olduğu alanlar sınıf yönetimine uygun düzenlenmelidir. E) Sınıf oturma düzeninin ters L biçiminde olması sağlanmalıdır. 3. Aşağıdakilerden hangisi sınıf yönetimi ve parçasıdır. öğretim süreci arasındaki ilişkiyi doğru şekilde D)Sınıf yönetimi, konuya uygun strateji, yöntem ve ifade etmektedir? teknik seçmede önem kazanır. E) Sınıf yönetimi, disiplin sorunlarının A)Sınıf yönetimi, öğretim süreci esnasında, önlenmesinde çok önemlidir. öğrenme için uygun ortamın sağlanması ve sürdürülmesidir. B)Sınıfı öğretmen yönetir. C)Sınıf yönetimi, okul yönetim sürecinin bir
    • 6. Aşağıdakilerden hangisi sınıf içerisinde öğretmenin vereceği dönüt ifadelerinden biri olamaz ? A)Konuyu çok güzel açıkladın. B)Konuya bir de şu boyuttan bakalım! C)Öğretmenim bunu şekille açıklayabilir misinız? D)Açıklamaların güzel fakat bu konuyu farklı bir şekilde ele alsak daha iyi olmaz mı! E) Konuyla ilgili eklemek istediğiniz noktalar var mı?
    • -EĞİTİM BİLİMLERİ- 109 7. Aşağıdakilerden hangisi sınıf yönetimi 10. Aşağıdakilerden hangisi öğretmenin zaman ilkelerinden biri deâildir? yönetimini etkili bir şekilde yaptığının bir göstergesi olarak ele alınamaz ? A)Belirli öğrenciler üzerinde yoğunlaşılmamalıdır. B)Kurallara uyan öğrencilere olumlu pekiştireç A)Dersin bölümlerini zamanı dikkate alarak plânlar. verilmelidir. B)Öğrencilere ev ödevlerini sınıfta yaptırır. C)Öğrencilere isimleriyle hitap etmelidir. C)Araç- gereç kullanımında zamanı dikkate alır. D)Sınıf kurallannı öğretmen tek başına kendisi D)Zamanı etkinliklere uygun şekilde dağıtır. beliriemelidir. E) Değerlendirmeye zaman ayırır. E) Öğretmen ve öğrenci arasında karşılıkh güven ve arkadaşlık ortamı yaratılmalıdır. 8. Aşağıdakilerden hangisi sınıfın etkiü bir şekilde yönetildiğini göstermez? 11. Aşağıdakilerden hangisi öğretmenin öğrenciye verdiği "dönüt (geribildirim)" A)Öğretmenin derse plan yaparak girmesi anlamına gelmektedir? B)Sınıf kurailarının öğrencilerle birükte beürlenmesi C)Öğrencilerin kendilerinden beklenileni A)Öğrenciye, beklenen davranışı öğrenmek yaptıklarında başarı duygusu hissetmerneleri için D)Sınıf ergonomisinin öğrencilerin birbirleriyle yapacağı hazırlıkları anlatma etkileşime girebilmesine olanak sağlaması B)Öğrenciye, gösterdiği davranışın doğru E) Öğrenme sürecinin sık sık kesilmemesi olup olmadığını varsa eksik ve yanlışlarını bildirme '•(3 C)Öğrenciye, hangi davranışı nasıl " öğrenebileceğini gösterme 5 Lü D)Öğrencilerin hazır bulunuşiuk düzeyini belirleme E) Öğrenciyi, beklenen davranışı göstermeye istekli hale getirmek için motive etme 9. Aşağıdakilerden hangisi sınıf ortamının D)Öngörülemezlikve Açıklık kendine özgü özelliklerinden biri değildir? E) Tarih A)Çok boyutluluk B)Eşzamanlılık, Çabukluk C)Tek yönlü iletişim
    • 12. S ın ıf y ö n e t im i e t k il i b ir ş e k i ld e gerçekleştirildiğinde aşağıdakilerden hangisine olan ihiiyaç kendiliğinden enaza iner? A)Velinin okula ilgisizliği B)Eğitim materyallerinin kullanımı C)Öğretmenin disiplin sağlamak için önlem aiması D)Malzeme tüketimi E) Veli toplantılarının süresi
    • 110- -SINIF YÖNETİML 13. Aşağıdakilerden hangisi bir sınıfın iyi yönetilip- yönetilmediğinin göstergesi değildir? ÇIKMIŞ SORULAR A)Boşa g^çen zaman, karışıklık ve kesinti çok az ve ÇÖZÜMLERİ olur. B)Öğrenciler, öğretmenin yönlendirdiği eğitim 1. Aşağıdaki sınıf oturma düzenlerinden etkinlikleriyle meşguldürler. hangisinde öğrenci-öğrenci etkileşimi en üst C)Anlamlı ve işe yönelik bir hava vardır ama aynı düzeydedir? (2005 KPSS) zamanda sınıfın atmosferi hoştur. D)Öğrenciler kendilerinden ne beklenildiğini A)Geleneksel Sıra Düzeni biliyorlardır. B)Küme Yerleşim Düzeni E) Öğrenciler kendilerinden beklenileni C)U Biçimi Yerleşim Düzeni yaptıklarında başarı duygusu hissetmezler. D)Bireysel Yerleşim Düzeni E) Ters L Biçimi Yerleşim Düzeni o ÜJ CEVAPÂNAHTARI LJJ 1 A 2. B 3.A 4. . 5 E 6.C 7. D 8. c . 9. C 10. B 11.B 12 c 1 .E 3
    • Sınıfta oturma düzeninin küme ya da U şeklinde olması karşılıklı etkileşimi kolaylaştırır. Küme yerleşim düzeni yüzyüze ve grup etkileşimini sağlamak amacıyla daha uygun bir oturma düzenidir. (Cevap B)
    • Yediiklim 6ENEL KPSS Dergisi yazar kadrosu YETENEK tarafından GENEL KÜLTÜR hazırlanmış YAPRAK TEST Türkiye'nin İLK ve TEK SERİSİ profesyonel KPSS yapraktestserisi! KİTAPÇINIZDAN VE DERSANENİZDEN ISRARLA İSTEYİNİZ... Yediiklîm Eğitim Bilimleri Dergisi EGITIM yazar kadrosu BİLİMLERİ tarafından hazırlanmış YAPRAK TEST Türkiye'nin SERİSİ İLK ve TEK profesyonel KPSS yapraktestserisi! Genel Dağıtım Asil Yayın Dağıtım Ltd. Şti. Fevzi Çakmak 1. Sokak No:22/A Kızılay/Ankara Tel.0312. 230 28 80-81 Faks:0312. 230 28 82
    • e-posta: asil@asilyayin.com.tr intemet:asilyayin.com.tr ^9 www.yediiklim.net I ^9 www.asilyayin.com.tr I ^9 www.yediiklim.com.tr I
    • KPSS BİZİM İŞİMİZ! DOĞRU KAYNAK = DOĞRU SONUÇ = KPSS DERGİSİ YEDİIKLIM KPSS EGITIM BİLIMLEKI DERGISI ABONELİGİ 12 Savı x 4 YTL = 48 YTL Nasıl Abone Olabilirim? 1- Abonelik ücretini aşağıda yazılı olan posta çeki veya banka hesaplanna yatınnız. 2- Adınızı ve adresinizi vermek üzere abone merkezimizi araymız. 3- Aboneliğiniz tamamlanmıştır. NOT: 1- Bu kampanyaya katılan herkese Yediiklim'den 4 adet Deneme Fasikülü Hediye! NOT: 2- Bu kampanyaya ilk 50 aboneye Yediiklim'den Sorularla ANAYASA HUKUKU kitabımız hediye! YEDIIKLIM KPSS GENEL YETENEK GENEL KULTUR DERGISIABONELIGI12 Savı x 4 YTL = 48 YTL Nasıl Abone Olabilirim? 1- Abonelik ücretini aşağıda yazılı olan posta çeki veya banka hesaplanna yatınnız. 2- Adınızı ve adresinizi vermek üzere abone merkezimizi arayınız. 3- Aboneliğiniz tamamlanmıştır. NOT: 1- Bu kampanyaya katılan herkese Yediiklim'den 4 adet Deneme Fasikülü Hediye! NOT: 2- Bu kampanyaya ilk 50 aboneye Yediiklim'den Sorularla ANAYASA HUKUKU ya da Sorularla BORÇLAR HUKUKU kitabımız hediye! HER İKI DERGIYE BİRDEN ABONELİK! (12 Savı Eğitim + 12 Savı GYGK) x 4 YTL = 96 YTL NOT: 1- Bu kampanyaya ilk 50 aboneye Yediiklitn'den Sorularla ANAYASA HUKUKU kitabımız hediye! NOT: 2- Bu kampanyaya katılan herkese Yediiklim'den 4 adet Deneme Fasikülü Hediye! Nasıl Abone Olabilirim? 1- Abonelik ücretini aşağıda yazılı olan posta çeki veya banka hesaplanna yatınnız. 2- Adınızı ve adresinizi vermek üzere abone merkezimizi arayınız. 3- Aboneliğiniz tamamlanmıştır. NOT: Yediiklim bu kampanya üzerinde değişiklik yapma hakkını saklı tutar! Kampanya Yediiklim'in isteği üzerine sonlandınlabilir! Yediiklim Eğitim Bilg. Yayıncılık San. ve Tic. LTD. ŞTÎ. hesap numaralan: 1-POSTA ÇEKİ= 191 30 17 (Tüm postanelerden yatırabilirsiniz!) 2-AKBANK SİNCAN Şubesi, Şube Kodu: 139, Hesap No: 0081982 3-ANADOLU FİNANS SÎNCAN Şubesi, Şube Kodu: 38, Hesap No: 212985 4-GARANTt BANKASI StNCAN Şubesi, Şube Kodu: 465, Hesap No: 6298918 5-VAKIFBANK SÎNCAN Şubesi, Şube Kodu: 170, Hesap No: 00158 0072 8444 6916 6-tŞBANKASI SlNCAN Şubesi, Şube Kodu: 4282, Hesap No: 304210 678536 Yediiklim KPSS GENEL YETENEK GENEL KÜLTÜR ve Yediiklim KPSS EĞÎTİM BİLİMLERÎ dergilerimiz ASÎL YAYIN DAĞITIM tarafmdan yayınlanacaktır. Dergilerimiz geniş bir yazar kadrosu tarafından yaymlanacaktır. Doyurucu konu anlatımı, çözümlü ve cevaplı sorulann bulunduğu, tüm çıkmış sorulann çözümleriyle sunulduğu dergimiz bir çok soruyu aynen yakalayacak ve tüm sorulan cevaplandırabilecektir. Dergimiz 2005 KPSS sınavı soruları da aynntılı olarak incelenip, 2006 KPSS sınavında soru kaçırmayacak şekilde hazırlanmaktadır. ABONE MERKEZİ (0.312) 276 98 77 EN GÜNCEL! EN KAPSAMLI! EN DOYURUCU! NOTLAR: 1- Setimizi alan tüm abonelerimizin banka veya posta çeki dekontlannı saklamalannı öneririz. Ihtilaf halinde YEDÎÎKLÎM dekontun fotokopisini isteyebilir. 2- Dergiler ayda bir defa kargo (veya PTT) ile gönderilecektir. Kargo ücreti YEDİİKLİM tarafmdan ödenecektir. 3- Eğer abonenin bulunduğu yerde kargo şubesi yoksa, kargo adrese teslim yapamıyorsa, dergiler size en yakın kargo şubesinin bulunduğu yere gönderilir. Kargo tarafından size telefonla haber verilir. 4- Hediyeler ilk dergi ile birlikte gönderilir. Eğer hediyenin basımı heniiz tamamlanmamışsa hediye ikinci sayı ile gönderilir. Asil Yayın Dağıtım Ltd. Şti. e-posta: asil@asilyayin.com.tr Fevzi Çakmak 1. Sokak No:22/A Kızılay/Ankara internet:asilyayin.com.tr www.yediiklim.net | w>m www.asilvavin.com.tr I B>1 www.vediiklim.com.tr I