Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Variedades xeográficas da lingua galega

3,567 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Variedades xeográficas da lingua galega

  1. 1. Variedades xeográficas do galego: dialectos ou falares.A razón de ser destas variedades encóntrase en que, a través de xeracións sucesivas, os habitantes dunha mesma localidade ou rexión desenvolveron modos lingüísticos particulares.
  2. 2. Xa que imos falar devariedades xeográficas, é esta unha boa oportunidade para empezar amosando adiversidade e beleza do noso.
  3. 3. Aproveitemos pois estas imaxes para escoitar como música de fondo a canción “O meu país” interpretada por Luar na Lubre.
  4. 4. No ano 1977, Miro Casabella, unha dasemblemáticas “Voces Ceibes” gravou por vez primeira esta balada.A letra é de Xoán Manuel Casado (1949-2002)
  5. 5. O meu país é verde e neboento
  6. 6. é saudoso e antergo,é unha xente e un chan
  7. 7. o meu pais,labrego e mariñeiro
  8. 8. é un recuncho sen tempo, que dorme nugallán
  9. 9. Que quece na lareira,aló na carballeira
  10. 10. bota a rir
  11. 11. é unha folla no vento,alento e desalento
  12. 12. o meu país
  13. 13. O meu país, tecendo a súa historia
  14. 14. muiñeira e corredoira, acocha a súa verdade
  15. 15. o meu país saúda o mar aberto
  16. 16. escoita o barlovento,e ponse a camiñar
  17. 17. Cara a metas sen nome van ringleiras de home
  18. 18. e sen fin
  19. 19. tristes eidos de algures,vieiros para ningures
  20. 20. o meu país
  21. 21. O meu país nas noites de invernía
  22. 22. debuxa a súa agonía, nun vello e nun rapaz
  23. 23. o meu país de lenda e maruxías
  24. 24. agarda novos días, marchando de vagar
  25. 25. Polas corgas e herdanzas
  26. 26. nace e morre unha esperanza, noporvir
  27. 27. é unha folla no vento,alento e desalento
  28. 28. O meu país
  29. 29. Os diversos estudos dialectolóxicos realizados dende o século pasado poñen de manifesto que non se pode falar con propiedade da existencia de dialectos no galego.
  30. 30. A máis completa clasificación dos falares do galego é da autoría deFernández Rei, que divide o territorio galego en tres grandes bloqueslingüísticos (Occidental, Central e Oriental) no interior dos cales son delimitábeis diversas áreas e subáreas significativas.
  31. 31. As isoglosas son liñas ideais que permiten unir dous puntos do mapa nos que se dan os mesmos feitos lingüísticos e trazar unha fronteira entre unha zona onde existe un determinado fenómeno e outra onde non.
  32. 32. Distribución xeográfica da aspiración do g (gheada)
  33. 33. Xeografía das formas cuatro/catro
  34. 34. Distribución das formas moito, muito, mutio e muto.
  35. 35. O seseo no territorio lingüístico galego.
  36. 36. Áreas dos resultados dasterminacións –anu, -ana e plurais.
  37. 37. Distribución das variantes fonéticas dospronomes este e el. En liñas xerais a isoglosa iste/estecoincide coa de il/el.
  38. 38. A formacióndo plural dos nomes rematados en –n.
  39. 39. Xeografía do cheísmo (che obxecto directo e indirecto),do teísmo (te obxecto directo e indirecto) e da distinción no uso de che e te.
  40. 40. Repartición xeográfica dos pronomessuxeito ti/tu e dos pronomes llo/llelo.
  41. 41. Repartición xeográfica da vocal temática en p2 dos perfectos da II conx.
  42. 42. Repartición xeográfica da vogal temática en p2 dos perfectos da II e III conx.
  43. 43. Xeografía das formas paroxítonas e proparoxítonas en p4 e p5 do imperfecto de indicativo.
  44. 44. Distribución do sufixo de número e persoa de p5 do presente de indicativo da I conx.
  45. 45. Feitos dialectais máis importantes:•Fonéticos: •Seseo explosivo, implosivo •Gheada •Ditongos OI/UI/OU/U •CUA/GUA/CA/GA•Morfolóxicos: •-ÁN; -AO/-Á •-IÑO/-ÍN •Plural dos nomes rematados n –L. •Plural dos nomes rematados en –N. •Distribución das variantes fonéticas dos demostrativos. •Pronome suxeito de 2ª persoa TI/TU. •Pronomes átonos TE/CHE. •Vogal temática da 1ª persoa do perfecto dos verbos da 1ª conxugación e outras realizacións verbais.
  46. 46. Bloques e áreaslingüísticas do galego actual.
  47. 47. Bloque occidental Comprende as zonas occidentais da Coruña e Pontevedra e estádelimitado pola isoglosa do plural de –N (cans/cas). É un complexo lingüístico que se caracteriza polos seguintesfenómenos: •Existencia de gheada (ghato, amigho). •Seseo implosivo (lus, des) en case todas as falas do bloque; en parte del, nas zonas máis costeiras, hai tamén seseo explosivo (faser, vesiño). •Terminación –ÁN(S) para os dous xéneros en formas como: meu(s) irmán(s), miña(s) irmán(s), o(s) verán(s), a(s) mañá(s)... •Plural –NS: cans, trens, xardíns... •Pronome suxeito TI. •Vogal temática –E- en formas como colleche(s), vendeste(s) por colliche(s), vendiste(s)
  48. 48. Bloque centralEstá formado por toda a Galicia central: falares do nordeste e interior daCoruña, interior de Pontevedra e as provincias de Lugo e Ourense, agás asúa parte oriental. As isoglosas cans/cas polo occidente e cas/cais polooriente marcan os seus límites.Os fenómenos máis característicos son:•Ditongo oi maioritario (moito, loita, troita, coiro...).•Oposición entre caza/casa, cocer/coser; non obstante nalgunhas falasdeste bloque pertencentes á Coruña e Pontevedra existe seseo implosivo(lus, des, ves...); os casos de seseo explosivo soamente aparecen en puntospróximos a Santiago (faser, vesina).•Terminación –ao(s) para o masculino (meu irmao, o verao...), e –á(s) parao feminino (miña irmá, a mazá...).•Plural en –s para os nomes finalizados en -n (cans, ladrós, xardís...).•Vogal temática –i- na 2ª persoa do singular dos perfectos da segunda eterceira conxugacións (colliches, partiches).•En terras do leste da Coruña e Pontevedra, occidente de Lugo e no suestede Ourense rexístrase a presenza da gheada; no resto do territorio non.•No sur de Pontevedra e grande parte de Lugo e Ourense o pronomesuxeito adopta a forma TU; na parte occidental do bloque é TI.
  49. 49. Bloque oriental Está constituído polo galego exterior (occidente de Asturias, Leóne Zamora) e mais o falado no leste de Lugo e Ourense; as isoglosas que odelimitan son cas/cais en relación ao bloque central e pèdra,ròda/piedra, rueda en relación ás falas asturianas e leonesas. Os fenómenos característicos deste bloque son os seguintes: •Conservación de cua-, gua- (cuatro, gardar). •Ditongo oi (moito, coiro), ui (muito, cuiro, truita) ou ausencia deditongo (muto/mutio, truta/truita). •Formas caxa, baxar, faxa... no canto de caixa, baixar, faixa... •Terminación –ín por –iño, agás na parte sur deste bloque. •Plural en –is para os nomes finalizados en –N (cais, ladrois...). •Formas verbais incrementadas con –n (cantein, cantarein, hein...). •Terminación –is (-i no imperativo) na segunda persoa do plural(cantais, colleis, cantai, collei...). •Plural en –is para os nomes finalizados en –L (animais, caracois...),agás no galego asturiano onde se fai en –LES (animales, caracoles...).
  50. 50. Se pinchas neste enlace irás á páxina web do Consello da CulturaGalega e atoparás unha dialectoloxía oral, con textos dediferentes xeracións de falantes, rexistrados entre mediados dosanos 70 e mediados dos 90 do pasado século. http://www.culturagalega.org/pruebas/anosafala/index.php

×