Za „żelazną kurtyną”– narodziny komunistycznego
systemu władzy w Europie Środkowo –Wschodniej.
1. Przyczyny sowietyzacji Europy Środkowo – Wschodniej.
2. Niemiecka Republika Demokratyczna.
3. Czechosłowacja.
4. Węgry.
5. Rumunia.
6. Bułgaria.
7. Jugosławia.
8. Albania.
9. Komunistyczne Biuro Informacyjne ( Kominform ).
10. Kwestia jugosłowiańska.
11. Stalinizacja Europy Środkowo – Wschodniej.
12. Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej ( RWPG ).
2.
Przyczyny sowietyzacji EuropyŚrodkowo – Wschodniej.
II wojna światowa przyniosła straty ludnościowe, migracje, ruinę gospodarczą ( do
społeczeństw zmęczonych wojną łatwiej trafiały hasła reformy rolnej, nacjonalizacji
przemysłu, powszechnej oświaty i zabezpieczeń społecznych
tradycje rusofilskie i rozczarowanie postawą Zachodu ( np. w Czechosłowacji )
zwycięstwo Armii Czerwonej, która stacjonując na zajętych terenach wprowadzała
siłą komunizm
komuniści obejmowali strategiczne resorty: wojska, obrony narodowej, spraw
wewnętrznych, bezpieczeństwa publicznego, sprawiedliwości
komuniści przejmowali kontrolę nad środkami masowego przekazu; propaganda
terror, aresztowania i likwidacja opozycji
masowe fałszowanie wyborów
jednoczenie partii
oddanie Europy Środkowo – Wschodniej do radzieckiej strefy wpływów na
konferencjach Wielkiej Trójki
„zimna wojna” wpłynęła na przyśpieszenie budowy systemu totalitarnego
budowa „systemu promienistego” na zasadzie dwustronnych kontaktów państw
satelickich z Moskwą ( nic bez zgody Stalina )
wprowadzano konstytucje wzorowane na radzieckiej z 1936 r.
3.
Strefy okupacyjne Niemiec Sektory okupacyjne Berlina
Strefy okupacyjne Austrii Sektory okupacyjne Wiednia
4.
Dwa państwa niemieckie1949 – 3 X 1990
• 21 IX 1949 r. – proklamacja RFN • 7 X 1949 r. – proklamacja NRD
• Stolica – Bonn • Stolica – Berlin Wschodni
• Prezydent – Theodor Heuss (FDP) • Prezydent – Wilchelm Pieck
• Kanclerz – Konrad Adenauer (CDU) • Premier – Otto Grotewohl ( później
Walter Ulbricht )
• Brak uznania poza blokiem
komunistycznym
• 1950 r. – układy o nienaruszalności
granic z Polską i Czechosłowacją
• Członkostwo w RWPG i Układzie
Warszawskim
• 1972 r. – nawiązanie stosunków
dyplomatycznych z RFN
• 1973 r. – przystąpienie do ONZ
• 1950 r. – prawo do własnej polityki
zagranicznej
• 1954 r. – prawo do posiadania armii
• 1955 r. – przyjęcie do NATO
• 1973 r. – przyjęcie do ONZ
5.
CZECHOSŁOWACJA
powrót w1945 r. rządu emigracyjnego z prezydentem Edwardem
Benešem
powołanie koalicyjnego rządu ( najważniejsze resorty pod kontrolą
komunistów )
1946 r. – wybory wygrane przez KPCz ( 38 % )
powstanie komunistycznego rządu Klementa Gottwalda
likwidacja życia demokratycznego
zamordowanie w III 1948 r. Jana Masaryka – b. min. spraw
zagranicznych
odmowa podpisania konstytucji i dymisja prezydenta Beneša w V 1948
r.
IX Zjazd KPCz w V 1949 r. przyjął program budowy socjalizmu
1951 r. – czystki w partii – pokazowy proces i skazanie na śmierć
Rudolfa Slanskiego ( b. sekr. Gen. KPCz )
6.
WĘGRY
w czasie wojny po stronie państw
faszystowskich
1945 r. – zwycięstwo w wyborach partii
Drobnych Rolników – 57% ( komuniści – 17% )
powstanie koalicyjnego rządu z komunistą na
czele
1946 r. – ogłoszenie Węgier republiką
stopniowe przejmowanie władzy przez komunistów ( wybory w 1947 i
1949 r. )
1947 r. – rozwiązanie niekomunistycznych partii
1949 r. – uchwalenie konstytucji
„taktyka salami” – dokonywanie wewnętrznych podziałów i rozłamów
w partiach niekomunistycznych
7.
Taktyka salami -określenie trzyetapowej praktyki eliminowania przedstawicielstwa partii
demokratycznych oraz przejęcia władzy przez komunistów w państwach wyzwolonych
podczas II wojny światowej przez ZSRR, stosowany w latach 1945-1948 w stylu "krok po
kroku, plasterek po plasterku". Definicja stalinowskiego planu została określona przez
węgierskiego komunistę Mátyása Rákosiego.
I etap - pozorne podporządkowanie się komunistów zasadom demokracji i uznanie (w
pozorowany sposób) pluralistycznego charakteru państwa, dzięki czemu mogli wtopić się
w skład demokratycznego rządu i objąć kluczowe stanowiska państwowe (wojskowe,
policyjne).
II etap - rozpoczęcie represji wobec demokratów dzięki przejętemu aparatowi
bezpieczeństwa, uzasadniając propagandowo takie działania koniecznością walki z
"antyludową reakcją", neutralizowano i zastraszano inne partie polityczne, inspirowano
rozłamy w ich szeregach
III etap - objęcie władzy za wszelką cenę, czy to w wyniku fałszowania wyborów
parlamentarnych, czy też w wyniku zamachu stanu w celu powołania "demokracji
ludowej".
Taktyka salami zadziałała we wszystkich państwach wyzwolonych przez ZSRR:
Czechosłowacji (zamach stanu w 1948 r.), Polsce, Węgrzech, Rumunii, Bułgarii,
Jugosławii i Albanii (fałszerstwa).
8.
RUMUNIA
do 1944 r. po stronie państw
faszystowskich
po wkroczeniu Armii Czerwonej zmuszenie
króla Michała do mianowania w 1945 r.
komunistycznego rządu Petru Grozy
1946 r. - sfałszowane wybory i
„zwycięstwo” komunistów
1947 r. - rozwiązanie opozycyjnej partii
chłopskiej
1947 r. – zmuszenie króla Michała do abdykacji
1948 r. – uchwalenie konstytucji
9.
BUŁGARIA
w czasie wojny po stronie państw
faszystowskich ( nie brała udziału w wojnie z
ZSRR )
po wkroczeniu Armii Czerwonej przejęcie
władzy przez Bułgarską partię Komunistyczną
z Georgi Dymitrowem na czele
1946 r. sfałszowane wybory i „zwycięstwo”
komunistów
1946 r. – sfałszowanie referendum znoszącego monarchię
1947 r. uchwalenie konstytucji wprowadzającej ustrój „demokracji
ludowej”
1947 r. – aresztowanie i skazanie na śmierć przywódcy opozycyjnej
partii ludowej Nikoły Petkowa
1949 r. – czystki wśród komunistów; proces Trajczo Kostowa
(„bułgarski Gomułka” )
od 1954 r. I sekretarzem BPK Todor Żiwkow
10.
JUGOSŁAWIA
silna partyzantka komunistyczna
Josipa Broz Tito; w 1944 r. wyzwoliła
znaczną część kraju
III 1945 r. – utworzenie koalicyjnego
Rządu Jedności Narodowej ( komuniści i
monarchiści )
XI 1945 r. – zwycięstwo
komunistycznego Frontu Ludowego w
wyborach parlamentarnych ( 90% )
1946 r. – uchwalenie konstytucji
( Jugosławia Federacyjną Ludową
Republiką )
terror, likwidacja opozycji, obozy
koncentracyjne
Josip Broz Tito, zm. w 1980 r.
11.
ALBANIA
1946 r.– zniesienie monarchii,
proklamowanie Albańskiej Republiki
Ludowej
dyktatura Komunistycznej Partii
Albanii z Enwerem Hodżą na czele.
zerwanie stosunków z ZSRR i ścisły
sojusz z Chinami do 1976 r.
12.
Komunistyczne Biuro Informacyjne( Kominform )
powołane w Szklarskiej Porębie w 1947 r. przez przywódców
komunistycznych partii ZSRR. Polski, Czechosłowacji, Węgier, Rumunii,
Bułgarii, Jugosławii, Francji i Włoch
organ koordynacji i informacji partii komunistycznych,
cel – stworzenie wspólnego frontu w w „walce z imperializmem”
w praktyce – organ ingerujący w wewnętrzne sprawy państw
Belgrad, a potem Bukareszt – siedziby Kominformu
wykluczenie Jugosławii w 1949 r.
13.
spór ideologicznyKomunistycznej Partii Jugosławii z Kominformem
( broniła prawa do własnej drogi budowy socjalizmu
oskarżenie w 1948 r. Tity za „błędy i odstępstwa” od marksizmu i
leninizmu, o „odchylenie prawicowo – nacjonalistyczne
nieugięta postawa przywódcy Jugosławii wobec Moskwy; chciał federacji
z Bułgarią
usunięcie Jugosławii z Kominformu w 1949 r.
otwarcie się Jugosławii na Zachód ( układy gospodarcze z USA i W.
Brytanią )
nowa konstytucja – 1953 r.
zaniechanie kolektywizacji
komunizm samorządowy ( szerokie uprawnienia dla rad samorzadowych i
zakładowych )
VIII 1954 r. – zawarcie przez Grecję, Jugosławię i Turcje Paktu
Bałkańskiego
14.
STALINIZACJA EUROPY ŚRODKOWO– WSCHODNIEJ PO 1948 r.
stacjonowanie wojsk radzieckich
system monopartyjny ( komuniści )
konstytucje wzorowane na radzieckiej z 1936 r.
radziecki model gospodarczy z centralnym planowaniem,
kolektywizacją rolnictwa oraz nacjonalizacją przemysłu i handlu
radziecki system oświatowy
realny socjalizm jedyną formą ekspresji artystycznej
ateizacja społeczeństwa
likwidacja opozycji
brutalne represje
wszechwładza aparatu bezpieczeństwa
wszechobecna indoktrynacja ideologiczna
izolacja państw od reszty Europy
16.
Siły ONZ wKorei
Wojska zaangażowane w konflikt w Korei:
• Korea Południowa
• ONZ:
• Stany Zjednoczone
• Wielka Brytania (trzy brygady piechoty, brygada
pancerna, pół pułku artylerii)
• Australia (dwa bataliony piechoty, dywizjon
lotnictwa)
• Belgia (batalion piechoty)
• Kanada (brygada piechoty)
• Kolumbia (kompania piechoty)
• Etiopia (batalion piechoty)
• Francja (batalion piechoty)
• Grecja (batalion piechoty)
• Luksemburg (kompania piechoty)
• Nowa Zelandia (pułk artylerii)
• Filipiny (batalion piechoty, kompania czołgów)
• Związek Południowej Afryki (dywizjon lotnictwa)
• Tajlandia (batalion piechoty)
• Turcja (brygada piechoty)