Downloaded 116 times
Walka o granice iirp
- 1. Walka o granice IIRzeczypospolitej 1918 - 1922
- 2. Czynniki kształtujące polskiegranice po I wojnie światowej Decyzje mocarstw na konferencji wersalskiej Walka zbrojna Polaków o prawo do decydowania o swojej przynależności państwowej
- 3. 1. Walka okształt granicy zachodniej. Powstanie wielkopolskie XII 1918 – II 1919 r. wyzwoliło Wielkopolskę spod władzy niemieckiej O przebiegu granicy polsko- niemieckiej zdecydować miała konferencja wersalska Sztandar powstańców wielkopolskich
- 4. 1a. Walka okształt granicy zachodniej. Traktat wersalski przyznawał Polsce obszar Wielkopolski nieco większy niż wywalczony przez powstańców oraz pas ziem pomorskich Gdańsk otrzymał status wolnego miasta O przynależności Górnego Śląska, Warmii, Mazur i Powiśla miały zdecydować plebiscyty przeprowadzone wśród ludności
- 5. 1b. Walka okształt granicy zachodniej. Warmia i Mazury. Plebiscyt przeprowadzono w VII 1920 r. Intensywna propaganda niemiecka (Polska państwem sezonowym) i terror wobec działaczy narodowych (zabójstwo B. Linki) W efekcie jedynie 3% głosujących opowiedziało się za przynależnością do Polski Ostatecznie do Polski przyłączono jedynie kilka przygranicznych gmin
- 6. 1c. Walka okształt granicy zachodniej. Górny Śląsk. Na sytuację Górnego Śląska miały wpływ trzy powstania śląskie I powstanie śląskie (VIII 1919 r.) – niezadowolenie z powodu ogłoszenia decyzji o plebiscytach II powstanie śląskie (VIII 1920 r.) – sprzeciw wobec sposobu przygotowania plebiscytu III powstanie śląskie (V 1921 r.) – sprzeciw wobec zafałszowanych wyników plebiscytu z III 1921 r.
- 7. 1c. Walka okształt granicy zachodniej. Górny Śląsk. Zawieszenie broni podpisano 5 VIII 1921 r. Rada Ambasadorów konferencji wersalskiej przyznała Polsce mniejszą część obszaru Górnego Śląska (29% obszaru plebiscytowego), były to jednak tereny najlepiej uprzemysłowione Wojciech Korfanty, działacz narodowy na Śląsku, przywódca powstań śląskich
- 8. 2. Walka okształt granicy południowej. W traktacie z Saint-Germain Austria zrzekła się wszystkich ziem monarchii austro-węgierskiej leżących poza swoimi nowymi granicami Polska została upoważniona do zajęcia ziem Galicji Wschodniej aż po rzekę Zbrucz Spornym terenem między Polską a Czechosłowacją stał się Śląsk Cieszyński
- 9. 2. Walka okształt granicy południowej. Pomimo wcześniejszej umowy między władzami lokalnymi, w I 1919 r. wojska czeskie zajęły Śląsk Cieszyński W wyniku mediacji państw zachodnich podjęto decyzję o przeprowadzeniu plebiscytu W VII 1920 r. z tego rozwiązania zrezygnowano. Rada Ambasadorów przyznała według żądań czeskich większość spornego terytorium Czechom (granicą rzeka Olza)
- 10. 3. Walka okształt granicy wschodniej. Koncepcje granicy wschodniej. Istniały dwie koncepcje dotyczące kształtu granicy wschodniej: - koncepcja federacyjna - koncepcja inkorporacyjna
- 11. Koncepcja federacyjna Autor– Józef Piłsudski Powrót do granic przedrozbiorowych Nawiązanie do tradycji jagiellońskich i Rzeczpospolitej Obojga Narodów Stworzenie federacji państw razem z Litwą, Białorusią i Ukrainą
- 12. Koncepcja inkorporacyjna Autor– Roman Dmowski Bezpośrednia inkorporacja do Polski m.in. Wileńszczyzny, zachodniej Białorusi i Ukrainy – stworzenie państwa narodowego Stopniowa polonizacja tych ziem
- 13. 3. Walka okształt granicy wschodniej. Na wschodnich kresach dawnej Rzeczypospolitej starły się trzy sprzeczne tendencje: - dążenie Polski do realizacji programu federacyjnego - niepodległościowe dążenia Litwinów, Ukraińców i Białorusinów - ekspansjonistyczne dążenia bolszewików do szerzenia komunistycznej rewolucji
- 14. 3. Walka okształt granicy wschodniej. Ostatecznie granica wschodnia została ukształtowana w wyniku: - walk polsko-ukraińskich - wojny polsko-radzieckiej 1919-1921 - zajęcia Wileńszczyzny przez gen. Żeligowskiego
- 15. 3a. Sytuacja naUkrainie. Na ziemiach ukraińskich powstały dwa ośrodki dążące do stworzenia niepodległego państwa Na wschodzie powstała Ukraińska Republika Ludowa – prowadziła walkę z bolszewikami W Galicji Wschodniej (dawny zabór austriacki) powstała Zachodnioukraińska Republika Ludowa
- 16. 3a. Sytuacja naUkrainie. Od listopada 1918 r. toczyły się w Galicji Wschodniej walki z wojskami Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej W obronie Lwowa walczyły „Orlęta Lwowskie” – polscy uczniowie i studenci. Spośród walczących 1421 nie miało ukończonych 17 lat.
- 17. 3a. Sytuacja naUkrainie. Do połowy lipca1919 r. Błękitna Armia gen. J. Hallera wyparła wojska ukraińskie za Zbrucz O losie Galicji Wschodniej miały zadecydować ostatecznie Rada Ambasadorów (mocarstwa ententy)
- 18. 3b. Wojna polsko-bolszewicka. Do pierwszego spotkania wojsk polskich i bolszewickich doszło w lutym 1919 r. na Polesiu W kolejnych miesiącach Polacy wyparli bolszewików z Białorusi i odbili z ich rąk Wilno W kwietniu Piłsudski ogłosił Manifest do mieszkańców byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego – próba realizacji programu federacyjnego
- 19.
- 20. 3b. Wojna polsko-bolszewicka. W kwietniu 1920 r. podpisano porozumienie z rządem URL na czele którego stał ataman Symon Petlura W zamian z pomoc w walce z bolszewikami Petlura zrzekł się pretensji do Galicji Wschodniej Ofensywa podjęta pod koniec kwietnia doprowadziła do zajęcia Kijowa Symon Petlura i gen. Antoni Listowski, kwiecień 1920.
- 21. 3b. Wojna polsko-bolszewicka. Od czerwca Polaków i Ukraińców do odwrotu zmusza kontrofensywa radziecka Na Ukrainie Armia Konna dowodzona przez Siemiona Budionnego, na Białorusi odziały marszałka Michaiła Tuchaczewskiego
- 22.
- 23. 3b. Wojna polsko-bolszewicka. Kontrofensywa radziecka dociera w sierpniu na przedpola Warszawy W Warszawie powstaje Rada Obrony Państwa oraz Rząd Obrony Narodowej z premierem Witosem Bolszewicy odrzucają brytyjską propozycję ustalenia granicy na linii Curzona - planowali utworzenie w Polsce rządu komunistycznego
- 24. 3b. Wojna polsko-bolszewicka. Polrewkom,początek sierpnia 1920. W centrum: Feliks Dzierżyński, Julian Marchlewski, Feliks Kon, Józef Unszlicht
- 25. 3b. Wojna polsko-bolszewicka. Wobec ogromnego zagrożenia następuje konsolidacja społeczeństwa Do wojska zgłasza się 100 tys. ochotników ze wszystkich warstw społecznych Plan polskiego kontruderzenia zakładał powstrzymanie bolszewików przed Warszawą i uderzenie na ich lewą flankę znad Wieprza 13- 18 VIII 1920 r. – rozegrała się bitwa warszawska, w wyniku której bolszewicy zostali zmuszeni do panicznego odwrotu
- 26. 3b. Wojna polsko-bolszewicka. Wobec ogromnego zagrożenia następuje konsolidacja społeczeństwa Do wojska zgłasza się 100 tys. ochotników ze wszystkich warstw społecznych Plan polskiego kontruderzenia zakładał powstrzymanie bolszewików przed Warszawą i uderzenie na ich lewą flankę znad Wieprza 13- 18 VIII 1920 r. – rozegrała się bitwa warszawska, w wyniku której bolszewicy zostali zmuszeni do panicznego odwrotu
- 28. Bitwa warszawska –dowódcy polscy Szefa Sztabu Generalnego, gen. Tadeusz Rozwadowski Przedstawiciel francuskiej misji wojskowej, gen. Maxime Weygand Naczelny wódz, marsz. Józef Piłsudski Dowódca frontu północnego, gen. Józef Haller
- 29. 3b. Wojna polsko-bolszewicka. O dalszych losach wojny zdecydowały dwa kolejne zwycięstwa wojsk polskich: rozbicie Konarmii Budionnego w bitwie pod Komarowem k. Zamościa (31.08.1920 r.) bitwa nad Niemnem (22-28.09.1920 r.) Obie strony, wyczerpane wojną postanowiły w październiku zawrzeć rozejm i podjąć rokowania pokojowe
- 30. 3c. Postanowienia traktatu ryskiego. Traktat pokojowy wynegocjowany przez delegację polską złożoną głównie z polityków endecji zawarto 18 marca1921 r. w Rydze, Granica polsko-radzieckiej na linii od Dźwiny do Zbrucza, z większą częścią Ukrainy i Białorusi po stronie radzieckiej Zrzeczenie się na rzecz Rosji Radzieckiej pretensji do wschodniej części Ukrainy i Białorusi – fiasko programu federacyjnego
- 31. 3d. Zajęcie Wileńszczyzny. W lipcu 1920 r. bolszewicy przekazali Grodno oraz Wilno, które stało się stolicą litewskiego państwa Polska została zmuszona do zrzeczenia się Wilna na konferencji w Spa w lipcu 1920 r. Na początku X 1920 r. na polecenie Piłsudskiego gen. Lucjan Żeligowski pozorując niesubordynację zajął będące w rękach państwa litewskiego Wilno gen. Lucjan Żeligowski
- 32. 3d. Zajęcie Wileńszczyzny. W wyniku tzw. „buntu” gen. Żeligowskiego powstała Litwa Środkowa, która była kolejną próba realizacji programu federacyjnego Odbyły się wybory do Sejmu Litwy Środkowej, które zostały zbojkotowane przez Litwinów W wyniku decyzji Sejmu, w marcu 1922 r. Litwa Środkowa została wcielona do Polski
- 33.
- 34. Zapamiętaj Granice IIRP ukształtowały się w ostatecznie w latach 1918-1922 w wyniku trzech procesów: • konfliktów z sąsiadami • ustaleń dyplomatycznych i przeprowadzonych plebiscytów na terenach spornych • powstań narodowych.
- 35. Zapamiętaj Granica zachodniazostała wytyczona w następstwie udanego powstania wielkopolskiego, plebiscytu na Górnym Śląsku oraz trzech powstań śląskich. Na północy decyzją mocarstw Polsce zostało przyznane Pomorze Gdańskie, natomiast Warmia i Mazury, wskutek niekorzystnego dla Polski plebiscytu, pozostały w granicach Niemiec. Gdańsk otrzymał status wolnego miasta.
- 36. Zapamiętaj Na granicypołudniowej powstał konflikt polsko- czeski o Zaolzie, które Polska musiała odstąpić Czechosłowacji. Traktat ryski z 1921 r. kończył wojnę polsko- bolszewicką i ustalał wschodnią granicę Polski
- 37. Koniec Źródła ilustracji - atlasszkolny PWN, materiały dydaktyczne wydawnictwa - http://www.polska.pl - http://pl.wikipedia.org