This project was financed with the support of the European Commission. This publication is the sole responsibility of the author and
the Commission is not responsible for any use that may be made of the information contained therein.
Dlaczego
otwartość
się opłaca?
dr Alek Tarkowski
Centrum Cyfrowe
Dlaczego musimy troszczyć
się o prawa autorskie?
1. Interes publiczny i prawa
użytkowników treści
2. Praktyka komunikacji,
publikowania i korzystania z treści
Trendy
Otwartość?
Otwartość:
Dostępność treści
+ Swobody korzystania
(z pomocą technologii cyfrowych)
Jaki zakres i zasięg
otwartości?
Otwarte …. ?
• OA has developed multiple
standards, tools, models that can be
reused in other sectors
Po co nam
otwartość?
Pisanie równie ważne
dla kultury, co
czytanie.
Po co nam
otwartość?
Przemysły kreatywne
potrzebują kreatywnych
(którzy nie powinni być spychani do
szarej strefy)
Procent osób nie uczestniczących aktywnie w kulturze
Po co nam
otwartość?
„Nie wiemy do końca, co z tym
zrobić, ale mamy za to
pewność, że coś jest na
rzeczy, więc chcemy podzielić
się z innymi i zobaczyć, co oni
potrafią z tym zrobić”
Rodzaje otwartości
• otwartość ekonomiczna – dostępne za
darmo
• otwartość techniczna – dostępność
plików, formatów (w Sieci)
• otwartość prawna – swoboda
wykorzystania, brak praw zastrzeżonych
Po co troszczyć się o
prawo? (Wystarczy
wrzucić plik do Sieci…)
Dostępność online nie
oznacza dostępności
prawnej.
Prawo autorskie – wczoraj
wysokie koszty kopiowania
produkcja kultury i wiedzy
ograniczona do profesjonalistów
prawo autorskie jako mechanizm
regulujący wewnątrz wąskiej sfery
Prawo autorskie – dzisiaj
okres zmiany paradygmatu
nadal silny paradygmat “wąski”
technologia jako czynnik
poszerzający sferę oddziaływania
praw autorskich
Prawo autorskie – dzisiaj
wszechobecność kopii i czynności
kopiowania
demokratyzacja zdolności produkcji
wiedzy / kultury
prawo autorskie jako kluczowy
mechanizm
Regulacja „tradycyjna”
•skrojona na potrzeby czasów
analogowych: ograniczonej liczby
twórców, utworów, kanałów
dystrybucji oraz możliwości
kopiowania
Regulacja „tradycyjna”
•anachroniczna w czasach
cyfrowych: mnogości twórców,
utworów, kanałów dystrybucji oraz
powszechności kopiowania
Alternatywa?
Alternatywa:
elastyczny zestaw licencji oparty
na zasadzie „pewne prawa
zastrzeżone”
Alternatywa:
elastyczny zestaw licencji oparty
na zasadzie „pewne prawa
zastrzeżone”
+
Dozwolony użytek jako mechanizm
zapewniający “elastyczność”
prawa
Dozwolony użytek:
•Mechanizm już obecny w systemie
prawa
•Zasady działania wyjątku często nie są
jasne
•Zakres dozwolonego użytku
niedopasowany do świata cyfrowego
Wolne licencje
Od działań oddolnych
do odgórnych polityk
• Wszystkie formy otwartości zaczynają
się jako działalność oddolna
• Z czasem możemy
zaobserwować rozwój
odgórnych polityk,
wspierających otwartość
• Oddolne wsparcie otwartości
niekoniecznie oznacza istnienie
otwartych praktyk
• Odgórne polityki są silną formą wsparcia
dla otwartości
• Polityki otwartościowe mogą istnieć na
poziomie państwa lub instytucji
• Finansowanie publiczne jest silnym
argumentem za otwartością
• Działania wymuszane przez polityki
otwartościowe nie mają waloru
samodzielnej decyzji
Od działań oddolnych
do odgórnych polityk
Otwartość: typologia
• Projekty skupione na zasobach i
skupione na użytkownikach /
praktykach
• Powiązane rozróżnienie „libre” /
„gratis” (lub „mocna” i „słaba”)
• Można też myśleć w kategoriach
aktywnych i pasywnych projektów
otwartościowych
Polska
Polska: oddolne
• 2008: Koalicja Otwartej Edukacji (KOED)
• Biblioteki cyfrowe
• Open Access na uczelniach
• Fundacja Nowczesna Polska: Wolne
lektury
Polska: odgórne
• 2011: Cyfrowa szkoła (silny standard
otwartości dla e-podręczników)
• 2012: ustawa o otwartości zasobów
publicznych
• Konkursy grantowe MSZ, MKiDN, MHP
• 2015: zapisy konkursów grantowych
POPC
Więcej na www.otwartezasoby.pl
koalicje
podręczniki
Poland: e-textbooks
Slovenia: Opening
Up Slovenia
France: Sesamath, Livres Ouverts
repozytoria
Norway: NDLA
Slovakia: e-Aktovka
Belgium: KlasCement
Netherlands: Wikiwijs
Czech Republic: RVP.cz
Co dalej?
Nie tylko otwartość:
prawa użytkowników
Cyfrowe = otwarte?
Providing a strong standard for open
licensing should be a key goal of open
educational policy.
Dziękuję!
alek@creativecommons.pl
@atarkowski
http://oerpolicy.eu

dr Alek Tarkowski: Czy otwartość się opłaca?

Editor's Notes

  • #14 First of all, communication needs to be open. There are many reasons to do that related to morality efficiency or common sense, but I want to point out one more. When Flickr hackers released openly a large set of topographic data, they said they are doing this because they themselves don’t have a good idea what to do with it, but they know someone out there will. A cultural cornucopia contains thousands, millions of interesting and tasty bits hidden beyond the small mass of popular, mainstream content. If we are to benefit from it, we need every pair of eyes and every brain on this planet to search, and rate and make use of cultural content. And in order to do that, this content needs to be open.