Downloaded 193 times
Uploaded bySiti Aisyah Saliman
Undang undang adat
Dokumen ini membahas tentang sistem undang-undang adat di Malaysia, termasuk adat perpatih dan adat temenggung. Ia menerangkan tentang sejarah, prinsip, dan aplikasi undang-undang adat dalam masyarakat Melayu, serta bagaimana bentuk-bentuk ini berfungsi dalam konteks perkahwinan, warisan dan kehidupan sosial. Selain itu, dokumen ini juga merangkumi undang-undang adat yang diambil dari budaya Cina dan Iban, dengan penekanan pada nilai budaya dan hierarki sosial yang berkaitan.
![undang-undang bertulis Penggal1 [stpm]](https://cdn.slidesharecdn.com/ss_thumbnails/p-150611223953-lva1-app6892-thumbnail.jpg?width=640&height=640&fit=bounds)
Undang undang adat
- 1. SSP2024:MALAYSIAN LEGAL SYSTEM ADATAS A SOUCE OF LAW SITI AISYAH BT SALIMAN RATNA BT MUHAMMAD NOR IQLIMA BT MOHD ALI NUR MAYZATUL FATIHA BT JASMAN DIVYA A/P LETCHAMANAN 38720 39956 37670 38000 35893
- 2. Pengenalan Undang-undang adatmelayu diamalkan di tanah melayu sejak wujudnya masyarakat orang asli. Undang-undang ini tidak bertulis dan berdasarkan amalan dan kepercayaan. Undang-undang adat terdiri daripada adat dan tradisi bangsa melayu . Adat boleh dikuatkuasakan oleh ketua-ketua daerah sebagai undang-undang yang hidup dalam suatu masa dan pada suatu tempat , undang-undang adat boleh dipinda dan diubah suai dengan kehendak masyarakat.
- 3. Terdapat duaundang-undang adat yang terkenal di Tanah Melayu iaitu undang-undang adat perpatih dan adat temenggung. Istilah Adat Temenggung sebenarnya tidak ada dalam budaya orang Melayu yang awal. Adat Temenggung sebenarnya merupakan gelaran undang-undang yang menggunakan nama yang berbeza tetapi di bawah satu prinsip yang sama. Ini mungkin berpunca daripada wujudnya beberapa persamaan antara adat Melayu dengan adat yang diasaskan Datuk Ketemenggungan di Minangkabau.
- 4. Definisi undang-undang suatusistem peraturan atau norma yang cuba diikuti oleh ahli-ahli masyarakat. Biasanya ini adalah peraturan sesuatu negara dan jika peraturan itu dilanggar, orang yang melanggar peraturan tersebut akan dihukum atau didenda oleh mahkamah Peraturan ini biasanya dibuat oleh pemerintah negara agar rakyat boleh hidup bekerja dan bersosial antara satu sama lain.
- 5. Definisi adat Adatdapat didefinisikan sebagai cara hidup iaitu tingkah laku, kepercayaan dan sebagainya. Adat bersifat maya iaitu tidak dapat dilihat. Ia timbul daripada suatu pemikiran berkenaan cara hidup dan tidak dizahirkan. Apabila ianya dizahirkan dan dapat dilihat perlaksanaanya, misalnya kita melihat adat bercukur, adat bersanding dan sebagainya, itu sudah menjadi suatu budaya. Oleh itu, budaya ialah suatu bentuk perlakuan yang mencerminkan adat sesuatu masyarakat itu.
- 6. Martabat adatitu sendiri berbeza kedudukanya bagi masyarakat Malaysia pada hari ini. Adat dalam konteks Minangkabau bukan sekadar cara bersanding, cara menyantap hidangan makanan, cara pertabalan Luak dan sebagainya, tetapi adat ialah suatu peraturan hidup yang perlu dipegang kuat oleh generasi mereka sehingga ke hari ini.
- 7. Dicipta olehDato’ Perpatih Nan Sebatang Asal dari negeri yang terletak di sebelah Barat Pulau Sumatera, Indonesia (Minangkabau) Undang-undang adat yang bercorak matriarchal yang demokratik dan dibawa oleh penduduk dari minangkabau ke Negeri Sembilan dalam abad ke-16 Adat ini terkenal dengan perbilangan atau ‘customary sayings’ yang menjadi sumber undang-undang. Ia mempunyai peruntukan mengenai perkara-perkara berikut: Pentadbiran dan perlembagaan b) Anak angkat c) Harta carian suami isteri dan pusaka d) Perkahwinan a)
- 8. Susur galur asaskeperpaduan masyarakat Perpatih: Negeri (Yang di Pertuan Besar) Daerah (Undang) Suku (Lembaga) Perut (Buapak)
- 9. Ada empat dariUndang dan hanya mereka dari suku waris sahaja yang boleh menjadi undang iaitu: a) Sg. Ujong – Waris Kelana b) Rembau - Johol dan Jakun c) Johol – Johol d) Jelebu – Biduanda
- 10. Proses berkadim -Saudara rapat dari sebelah ibu. - Menjadikan seseorang itu saudara rapat dan boleh mewarisi harta pusaka adat. Berkadim ini terbahagi kepada tiga: - Anak angkat sepenuhnya - Anak angkat terhad - Anak angkat pseudol/palsu
- 11. Anak angkatsepenuhnya - Hubungan seperti ibu dan anak • lelaki layak memegang jawatankuasa adat • perempuan layak mewarisi harta pusaka Anak angkat terhad - Anak angkat yang dapat mewarisi harta yang terhad Anak angkat pseudol/palsu - Transaksi yang dibuat tidak memenuhi keperluan untuk menjadi anak angkat terhad
- 12. -Akad nikah dijalankanmengikut hukum syarak -Larangan-larangan perkahwinan dalam Adat Perpatih adalah: Dilarang berkahwin dalam satu suku Dilarang berkahwin dengan sepupu -Mengamalkan sistem eksogami -Dalam hukum adat, SUKU muncul sisebabkan sistem perkahwinan eksogami yang berbentuk: Kahwin jujur Kahwin semenda
- 13. - Pada upacaraperkahwinan Datuk-datuk Lembaga keluarga Diraja dijemput, dan bergantung kepada keadaan dan kedudukan keluarga masingmasing dalam masyarakat. - Diadakan pesta perkahwinan dan pesta ini diadakan menurut adat upacara bersanding di pelamin mengikut adat yang telah ditetapkan. -Menurut Adat Perpatih, perkahwinan bukan hanya pertalian perseorangan tetapi juga pertalian kekeluargaan dan kesukuan. - Jika seseorang suami bermaksud hendak menceraikan isterinya mestilah melalui timbangtara yang disebut dalam adat dengan bersuarang.
- 14. Menurut adat perpatihtanah pusaka hanya boleh diwarisi oleh wanita dalam sesuatu suku. Terdapat tiga jenis harta pusaka: Harta pusaka - harta yang tetap dalam tangan perempuan Harta pembawa -merupakan harta seorang lelaki yang dimiliki semasa dia masih bujang termasuk harta yang diperoleh daripada ibu bapanya atau yang dia beli sendiri. Harta sepencarian - harta yang diperoleh oleh suami isteri
- 15.
- 16. PENGENALAN ADAT TEMENGGUNG AdatTemenggung dikenakan di negeri-negeri lain. Ia adalah berdasarkan kepada ciri-ciri bentuk patrilinial(nasab bapa) organisasi. Patrilinial adalah satu sistem di mana satu kepunyaan keturunan bapa, ia biasanya melibatkan warisan harta, nama atau gelaran dari bapa kepada anak lelaki. Selepas penubuhan Membaharui Undang-Undang (Perkahwinan dan Perceraian) 1976, undang-undang keluarga telah diberikan penguatkuasaan ke atas hal-hal perkahwinan, perceraian dan warisan Akibatnya, orang Cina dan Undang-Undang Adat Hindu telah hilang kesannya sebagai sumber penting undangundang tidak bertulis di Malaysia.
- 17. LATAR BELAKANG ADAT TEMENGGUNG Adat Temenggung diamalkan di semua negeri-negeri Melayu kecuali Negeri Sembilan. Disusun oleh Datuk Ketemenggungan, iaitu abang tiri Datuk Perpatih Nan Sebatang di Palembang. Dibawa masuk ke Melaka pada awal abad ke-15. Dari Melaka, Adat Temenggung disebar ke negerinegeri Melayu yang lain dengan perkembangan Empayar Melaka.
- 18. CIRI-CIRI ADAT TEMENGGUNG KEKELUARGAAN Lebihberpihak kepada lelaki lelaki menjadi ketua keluarga Dalam hal perwarisan harta, lelaki yang mewarisi harta iaitu dari ayah kepada anak lelaki Seorang isteri mestilah tinggal bersama dengan keluarga suaminya. Adat Temenggung menganggap kedua-dua pihak keluarga sama penting
- 19. UNDANG-UNDANG dalam adat temenggung,undang undang jenayahnya lebih tegasdan keras. hukuman terhadap kesalahan pembunuhan adalah membunuh pesalah. Raja yang akan menjatuhkan hukuman. ia bertujuan untuk memberi iktibar kepada orang lain dan pembalasan kepada si pesalah.
- 20. POLITIK… bersifat autokrasi,iaitukuasa terletak di tangan pemerintah atau raja. Kuasanya diperkukuhkan dengan konsep Dulat dan Derhaka. kuasa raja dikaitkan dengan kesaktian,sesiapa yang melanggar akan terkena tulah raja. penggunaan warna tertentu (kuning,putih) dan bahasa seperti "santap". Raja dan Sultan mempunyai kuasa mutlak dan berhak melantik pembesar (diperingkat negeri,jajahan,mukim dan kampung). jawatan Sultan adalah bersifat warisan iaitu putera sulungnya dilantik jika kemangkatan Sultan. turut mewariskan peranan pembesar dalam membantu Sultan,dibahagikan kepada beberapa lapisan yang membentuk piramid hierariki.
- 21. PERKAHWINAN membenarkan perkahwinandengan sesiapa sahaja asalkan tidak bercanggah dengan hukum syarak dan bersesuaian dengan kehendak individu dengan persetujuan keluarga. 'larangan berkahwin' mengikut hukum syarak iaitu berkahwin dengan orang yang mempunyai pertalian darah : perepmpuan yang bersaudara,orang yang bukan islam, dan saudara sepersusuan. adat ini memberi keutamaan yang sama kepada pihak lelaki dan perempuan.Pihak lelaki cuma dilebihkan kerana hukum syarak.Kaum lelaki dikira ketua keluarga dan nasab keturunan dikira sebelah bapa
- 22.
- 23. PENGENALAN Berpunca dariDhamasutra. (buku undang2 berbentuk prosa dan puisi) Merupakan sistem undang2 yang luas & teratur Sistem ini merebak ke Burma Siam & Nusantara hungga ke Bali pada kurun ke-10. Undang2 berkenaan: 1.Keluarga 4.Perjanjian 2.Warisan 5.Jenayah & hukuman 3.Harta 6.Acara kehakiman &keterangan Memainkan peranan yang besar di rantau ini dalam kurun ke-8 hingga ke-14.
- 24. 1. KELUARGA Masyarakat Hindumengamalkan sistem “patriarchal”. Suami merupakan kepala keluarga. Jika mati /cacat anggota /akal, anak lelaki yang tertua mengambil tempatnya. Orang perempuan semasa kecil tertakluk kepada bapanya; setalah berkahwin dia tertakluk kepada suaminya, manakala sudah tua dia tertakluk kepada anak2 lelakinya.
- 25. 2. HARTA PUSAKA Diserahterutama kepada kepada anak lelaki. Saudara sebelah bapa dengan syara memeberi si ibu sebahagian yang sama dengan anak lelaki; saudara perempuan diberi bahagian yang sekadar drpd harta. Jika tiada waris lelaki, ibu/nenek sebelah bapa si mati berhak kepada harta; jika tiada watis, harta terserah kepada raja. Membawa kepada teori feudal bahawa semua tanah di negeri2 Melayu adalah kepunyaan Raja.
- 26. 3. UNDANG2 NEGARA Raja& keluarganya telah mengambil alih pentadbiran ketua2 adat. Keadilan terletak di tangan Raja, atas nasihat ahli undang2 berkenaan dengan undang2 yang wajar bagi tiap2 kasta. Brahaman yang menjalankan perbicaraan di Dewan Keadilan tiap2 pagi. Menjatuhakan hukuman denda yang membawa banyak keuntungan.
- 27. 4 MAHKAMAH Terdiridrpd 10 “anggota”: 1.Raja 2.Ketua Hakim 3.Pengapit 4.emas air & api (untuk ujian) 5.Penulis 6. hamba2 mahkamah Angka 10 sanagat penting; terdapat 10 kesalahan besar & 10 bahagian badan yang menerima hukuman berat.
- 28. 5. UNDANG2 JENAYAH Berunsurkan pembalasan Pesalah akan kehilangan anggota badannya atas melakukan kesalahan KECUALI jika dia berasal drpd kasta yang lebih tinggi drpd mangsa. Hukuman berbeza mengikut kasta. Contoh: Balasan dikenakan kalau seorang drpd kasta yang lebih rendah memukul/memaki seorang drpd kasta yang lebih tinggi. Jika kedua2 pihak drpd kasta yang sama, pihak yang bersalah dihukum denda. Kalangan Brahman TIDAK PERNAH dihukum.
- 29. 6. HUKUMAN Terdapat4 bahagian: 1.Diberi nasihat 2.Dimarah 3.Didenda (kerap sekali) 4.Diseksa (dicacatkan/dibunuh Hukuman bunuh dijalankan disula, digantung/ditenggelamkan. Hukuman membayar wang ganti nyawa Hukuman jiwa dibayar dengan jiwa * keluarga mangsa diberi ganti rugi beberapa ekor lembu & begantung kepada kasta orang yang dibunuh.
- 30. BUKTI 1. keternagan olehmanusia(saksi,surat,keterangan drpd keadaan) 2. keterangan keutuhan (keterangan sumapah,ujian dengan api & air) Bilik penjara/kandang dibina di jalan2 raya untuk meakutkan orang ramai supaya tidak melakukan kesalahan. Mempergakan penjenayah yang telah dicacatkan anggota badannya dengan dahsyat
- 31. UNDANG – UNDANGADAT MASYARAKAT CINA Struktur masyarakat cina dapat Konfusionisme dilihat didalam hieraki tersebut: Kesetiaan Masyarakat Cina berpegang erat pada falsafah dan ajaran Mandat daripada syurga Confucius yang meletakkan kesetiaan sebagai kepada Kuasa maharaja kebahagian. Pembesar Petani dan pedagang hamba
- 32. JENIS UNDANG– UNDANG ADAT YANG DIAMALKAN OLEH MASYARAKAT CINA: a) Wanita mengandung ibu mertua bertanggungjawab menjaga wanita mengandung dan bukannya suami mementingkan anak lelaki, manakala anak perempuan hanya menjadi milik ibubapa sementara sahaja. b) Perkahwinan Terdapat 3 upacara yang perkahwinan sivil dilakuan upacara minum teh jamuan makan Tetamu digalakan memakai baju berwarna merah.
- 33. c) Kematian penziarahandan penjagaan mayat biasanya berlangsung dari tiga hingga tujuh hari. memberi sumbangan wang kepada mereka yang datang menziarahi dan bentuk wang sumbangan berangka ganjil. Tetamu yang memasuki rumah si mati, dia hendaklah membawa sepasang lilin putih, duit kertas dan alat sembahyang. d) Perayaan (Tahun Baru Cina) Memberi angpau Tarian singa Mercun dab buah limau
- 34. UNDANG-UNDANG ADAT IBANDI SARAWAK KEKELUARGAAN Untuk Iban , istilah menyesuaikan meliputi semua pelbagai norma-norma adat, peraturan juri dan ritual yang membimbing tingkah laku individu dan sekatan dan bentuk pembelaan yang mana kaedah-kaedah yang ditegakkan. Unit asas Iban organisasi sosial dan undang-undang adalah Kacip (atau bilik dalam bahasa Melayu ) Rumah panjang Iban adalah perhimpunan pangsapuri keluarga yang dimiliki secara bebas. Setiap pangsapuri yang dikenali sebagai Kacip yang diduduki oleh kumpulan keluarga tertentu
- 35. HARTA Mengenai warisandi bawah undang-undang adat Iban , ia adalah berdasarkan keahlian Kacip dan jantina seseorang atau status dalam keluarga bukan isu Selagi seseorang masih ahli penduduk atau Kacip beliau sama ada melalui kelahiran , penggunaan atau perkahwinan , orang itu mempunyai hak penuh dan sama rata harta pusaka. Apabila seseorang dalam Kacip mati, semua harta oleholeh ahli-ahli yang masih hidup yang Kacip yang terdiri daripada ibu bapa , isteri dan anak-anak , mana-mana saudara lelaki atau perempuan dan anak-anak yang masih bermastautin ahli. Jika seorang lelaki yang meninggal dunia sebagai ahli Kacip ke yang dia telah berkahwin, semua harta yang telah diperolehi akan kekal dalam Kacip yang terdiri daripada beliau ibu bapa mertua , isteri dan anak-anak dan adik-beradik isterinya dan isteri-isteri dan anak-anak yang mereka ahli pemastautin.
- 36. Jika seorangwanita meninggal dunia sebagai ahli Kacip di mana dia telah berkahwin, peraturan yang sama terpakai. Wasiat secara amnya tidak digunakan di kalangan orang Iban sebagai menyesuaikan diri dengan undang-undang yang digunakan untuk melupuskan harta si mati. Walau bagaimanapun , sesetengah harta dia tidak boleh pindahkan walaupun ia disebut dalam wasiat itu, bagi tanah yang dipegang .contoh tempoh adat jika terdapat waris yang berhak menjalankan hak pertanian.
- 37.
- 38. UNDANG-UNDANG ADAT DUSUN DISABAH HARTA Dusun adalah nama kolektif kaum atau kumpulan etnik dan bahasa di Sabah. Di bawah undang-undang adat Dusun , terdapat 2 jenis hartanah bahagian harta pusaka (atau pusaka ) dan harta yang diperolehi . Harta pusaka (atau pusaka ) termasuk harta diwarisi daripada nenek moyang , yang hanya boleh diwarisi oleh saudara darah. Harta yang diperolehi merujuk kepada harta yang diperolehi sebelum perkahwinan dan juga yang telah diperolehi semasa perkahwinan.
- 39. Satu bahagianharta yang diperolehi boleh disampaikan kepada saudara-mara melalui perkahwinan. Apabila ia diwarisi, ia menjadi pusaka Apabila harta diedarkan , ia sentiasa kekal di dalam keluarga dan tidak pernah lulus dari suami kepada isteri atau sebaliknya Bagi harta yang diperolehi sebelum perkahwinan ( pusaka ), jika tidak ada isu dalam perkahwinan itu, pusaka suami akan diturunkan ( menyampaikan ) kepada saudara-mara terdekat darah beliau.
- 40. Hak-hak paswarisan pusaka kepada beberapa golongan di antara waris berturut-turut dan kewujudan mana-mana waris di dalam kelas yang lebih tinggi menghalang manamana tuntutan daripada waris di dalam kelas yang lebih rendah. Perintah keutamaan bagi kelas waris adalah seperti berikut: anak-anak atau keturunan mereka ; adik-beradik atau keturunan mereka; ibu bapa; cagaran ( orang yang mempunyai nenek moyang yang sama tetapi dengan garis yang berbeza keturunan ) ibu bapa dan keturunan mereka ; datuk nenek ; cagaran datuk dan nenek atau keturunan mereka
- 41. Seksyen 1( 3) Ordinan Wasiat negeri Sabah memperuntukkan bahawa apa-apa dalam Ordinan ini hendaklah membolehkan mana-mana anak negeri untuk melupuskan harta itu dengan cara yang berlawanan dengan mana-mana undang-undang atau adat yang terpakai baginya pada masa kematiannya. Ini bermakna anak negeri boleh menulis Wasiat tetapi ia mestilah tidak bertentangan dengan adat asalnya mengenai pelupusan harta beliau. Walau bagaimanapun, wasiat yang bertentangan dengan menyesuaikan diri mungkin masih sah jika ketua atau waris bersetuju dengan peruntukannya.
- 42. KELUARGA Angkat adalahperkara biasa di kalangan dusun ini. Majlis rasmi adalah untuk ibu bapa angkat untuk memanggil ketua dan semua jiran-jiran beliau dan mengakui kanak-kanak itu sebagai mereka sendiri sebelum mereka. Selepas ini, kanak-kanak itu dianggap sebagai kanakkanak yang benar dan mempunyai hak-hak warisan. Pakai hanya boleh dibatalkan dengan satu majlis seperti. Dalam kes Alexander Keasberry v Alina Gomez , seorang anak angkat perempuan dan seorang anak perempuan asli telah sama-sama berhak kepada harta ibu bapa mereka.
- 43. RUMUSAN DAN KESIMPULAN Aspek adat yang menjadi teras identiti dan keperibadian negara Malaysia telah dapat diterima dan diikuti secara beransur-ansur oleh setiap golongan rakyat Malaysia Kesedaran dan kefahaman yang luas akan dapat membantu mencapai hasrat dan cita-cita pelaksanaan ini kerana dengan keinsafan itu sahaja adat yang membentuk identiti dan keperibadian kebangsaan akan dapat dibezakan dengan adat yang bersifat kesukuan atau perkauman. Identiti dan keperibadian yang dipupuk itu akan mencirikan sifat-sifat persamaan yang melampaui batasbatas suku kaum dan akan memperlihatkan keperibadian kebangsaan Malaysia itu sendiri sebagai sebuah negara yang merdeka dan bermaruah.
- 44.