1. Ugalketa IRAKURGAIA ESKEMA BALIABIDEAK INTERNET

2. Hipokanpo arra haurdun Lehen irakurgaia Amanda Vicent biologoa hipokanpoan, edo itsas zaldian, pertsonarik adituena da, eta animalia hauen ugalketa eta jokabidea uraren azpian ikertu duen lehenengoa. Egun, Seahorse proiektua zuzentzen du, animalia hauen habitata babestera eta ugalketa eta jokabidea ikertzera bideratua, horrela bere iraupenean laguntzeko. Hipokanpoaren gauzarik harrigarriena bere ugalketa da, arra baita haurdun geratzen dena. Ugalketa, bi egun ere iraun dezakeen dantza batez hasten da, non emea eta arra isatsetik korapilatzen diren. Ondoren, emeak 200 arrautza baino gehiago jartzen ditu, erruteko tutu baten bidez, arrak abdomenean duen poltsa batean. Arrautzak poltsan seguru daudenean, arrak esperma botatzen du ernaltzeko. Poltsa-inkubagailuan enbrioiak garatzen dira eta ondo babestuak geratzen dira. Beranduago, bi eta sei aste artean, arrautzak zabaldu egiten dira. Orduan, arrak erditzea burutzen du, uzkurtzen da eta kumeak botatzen ditu, zentimetro bat ingurukoak, guztiz garatuak, poltsaren zabalgunetik. Amanda Vicent Hipokanpo arrainkumeak Hipokanpoen gorteiatzea

3. Edukien eskema Ugalketa Ezaugarriak Abantailak eta desabantailak Sexugabeko ugalketa Begetatiboa Esporak Artifiziala Ernalketa Kanpokoa Barnekoa Sexuzko ugalketa Ezaugarriak Txandakako ugalketa Ugalketa animalietan Ugalketa landareetan Enbrioi-garapena Ugalketa obiparoa Ugalketa bibiparoa Ugalketa obobibiparoa Enbrioi-ondorengo garapena Zuzena Zeharkakoa Sexuzko ugalketa Ezaugarriak Etapak Polinizazioa Ernalketa Fruitua Hazia Bizi-zikloa Ezaugarriak Bizi-zikloa Ezaugarriak Sexugabeko ugalketa Zatiketa Gemazioa Irudi zientifiko baten eraketa HASIERA

4. Unitatearen azalpenerako baliabideak Gemazioa HASIERA Ugalketa Ugalketaren eraginkortasuna Zatiketa Sexuzko ugalketa animalietan Txandakako ugalketa Kanpoko ernalketa Barneko ernalketa Ugalketa obiparoa Ugalketa bibiparoa Enbrioi-ondorengo garapen zuzena Animalien bizi-zikloa Ugalketa obobibiparoa Enbrioi-ondorengo zeharkako garapena Espora bidezko ugalketa landareetan Landareen bizi-zikloa Landareen ugalketa artifiziala Ugalketa begetatiboa landareetan Sexuzko ugalketa landareetan Polinizazioa Hazia Ernalketa Fruitua Irudi zientifiko baten eraketa Estekak

5. Animaliak Landareak Ugalketaren ezaugarriak Sexugabeko ugalketa Banako bat Protozooak Onddoak Algak Sexuzko ugalketa Banako bi Zelula anitzeko organismoak

6. Ugalketaren eraginkortasuna Sexugabeko ugalketa Sexuzko ugalketa Abantailak Banako bat soilik behar du Prozesu azkar eta eraginkorra Ondorengo ugari Ez du mugikortasunik eskatzen Desabantailak Ondorengo berdinak Ingurumen aldaketa arriskutsuak Abantailak Banako aniztasuna Ingurumenaren aldaketen aurrean bizirauteko gaitasun handiagoa Desabantailak Energia gastu handia Zortearen menpe Mugikortasuna eskatzen du Ingurune urtarra eskatzen du Klona

7. Hazkundea Enbrioi-garapena Animalien bizi-zikloa edo biologikoa Arraren eta emearen estalketa Ugalketa Emearen ernalketa Habian errun Arrautzaren garapena enbrioia eratu arte Enbrioiaren irteera Txita

8. Zatiketa Zatiketa Birsorkuntza Sexugabeko ugalketa Ez da sexugabeko ugalketa Planaria kumeak Zati birsortuak Planaria ama Itsas izarra Zati birsortua

9. Gemazioa Banakako gemazioa Gemazio koloniala Ur gezatako hidra Gema Korala

10. Banako bakoitzak gonada mota biak ditu. Substratuari itsatsitako animaliak, mugimendu motelak, parasitoak. Barraskiloak Zelula sexualak Zelula sexualak Sexuzko ugalketa animalietan Espezie sexubakarra Espezie hermafrodita Arra ( ♂ ) Emea ( ♀ ) Gonadak (barrabilak) Gonadak (obulutegiak)

11. Txandakako ugalketa Sexuzko ugalketa Sexugabeko ugalketa (zatiketa) Larba Polipoak Zelenteratuak Marmoka

12. Kanpo-ernalketako bizi-zikloa Arra ( ♂ ) Emea ( ♀ ) Obuluak Espermatozoideak Enbrioi-garapena Arrautzak

13. Barneko ugalketa Arra ( ♂ ) Emea ( ♀ ) Obulua Espermatozoideak Zigotoa

14. Enbrioia Garapena gorputzetik kanpo Arrainak Hegaztiak Ugalketa obiparoa Narrastiak Hegaztien eta narrastien arrautza Oskola Txalaza Zuringoa Gorringoa Blastodiskoa Oskolaren mitzak

15. Ugaztunak Ugalketa bibiparoa Plazenta Garapena amaren barnean Zilbor-hestea Umetokia Enbrioia

16. Marrazoak Ugalketa obobibiparoa Arraiak Sugeak Muskerrak Garapena amaren barnean Enbrioia

17. Zenbait artropodo Hegazti obiparoak Ugaztun bibiparoak Enbrioi-ondorengo garapen zuzena Narrastu obiparoak

18. Pupa edo krisalida JARDUN GABEKO ETAPA Larba Larba Arrautzak Enbrioi-ondorengo zeharkako ugalketa Metamorfosi bakuna Metamorfosi konplexua Arrautzak Heldua Heldua Etengabeko eraldaketa (mudak)

19. Landareen bizi-zikloa LOREDUN LANDAREAK LORE GABEKO LANDAREAK Angiospermoak Gimnospermoak Goroldioak Garoak Gametofitoa ZATI IKUSKORRA Gametofitoa ZATI IKUSTEZINA Esporofitoa ZATI IKUSKORRA Esporofitoa IRUDIA HANDITU

20. Landareen bizi-zikloa Goroldioen bizi-zikloa Iratzeen bizi-zikloa Esporofitoa Esporofitoa Kapsula Esporak Erneketa Gametofitoa Gametofito maskulinoa Gametofito femeninoa Ernalketa ♂ ♀ ♀ ♂ Gametofitoa Erneketa Esporangioa Esporak Frondea Ernalketa ♀ ♂ Gametofito maskulinoa ♂ Gametofito femeninoa ♀ Protaloa ITZULI

21. Tipula Sexugabeko ugalketa begetatiboa Hirusta Estoloia Kimua Estoloiak Erraboilak Tuberkuluak Patata Baratxuria

22. Garoak Espora bidezko sexugabeko ugalketa Esporak Goroldioak Esporak Esporak Onddoak EZ DIRA LANDAREAK

23. Sexugabeko ugalketa artifiziala Ugalketa artifizial metodoak Aldaxka Mentua Probena

24. Sexuzko ugalketa landareetan LOREA Gametofitoa Ugalketa organoak Gametoak Lorearen egitura Antera Polen aleak Antera Harizpia Estaminea Sepaloak (kaliza) Estigma Estiloa Obulutegia Obulua Pistiloa Petaloak (korola)

25. Polinizazioa Auto-polinizazioa Polinizazio gurutzatua polena polena Polinizazioa haizeagatik Polinizazioa animaliengatik

26. Polena iristea eta polen-hodiaren garapena Ernalketa Polen aleak 1 Obuluaren ernalketa eta zigotoaren eraketa 2 Polen-hodia Obulua Gameto maskulinoa Enbrioia Albumena Hazia Kotiledoiak Obulua hazi bihurtzen da eta obarioa fruitu 3 Hazia ernetzen da eta enbrioia garatu 4

27. Obarioa Ezkurrak Fruitu motak Sagarrak Tomateak Mahatsak Intxaurrak Gaztainak Hurrak Lehorrak Haragitsuak

28. Haziaren erneketa Oxigenoa Tenperatura Hezetasuna Kotiledoiak (elikagaiak) Hazia Ura Sustraixka Plumula Kimua

29. Irudi zientifiko baten eraketa Lorea: 1. Diapositibaren prestaketa Loreari petalo batzuk kentzen dizkiogu Beirazko azalera baten gainean jartzen dugu Zelo-paperarekin estaltzen dugu Azetatoan itsatsi eta mozten dugu Markotxo batean muntatzen dugu 2. Irudia proiektatzen dugu 3. Irudia osatzen dugu HASIERA Sepalo Obulutegi Estilo Petalo Estigma Antera

30. Esteka interesgarriak Angiospermoak WEB GUNE HONETARA JOAN Animalia-ugalketa WEB GUNE HONETARA JOAN HASIERA