BATX 1

1. ANIMALIEN ERREINUA

Animaliak zelula anitzeko izakiak dira; zelula guztien
funtzionamendu koordinatuaren emaitza da animalien
bizitza.

Animaliaren zelula guztiak ingurune urtsuan bizi dira.
Uretako animaliarik bakunenetan, ingurune urtsu hori
bizitoki den ura bera da, hau da beren kanpo-ingurunea.

Animalia konplexuagoetan, zelula gehienek ez dute kanpoingurunea ukitzen, baina ingurune likido batean bizi dira,
barne-ingurunean.

Animalia bakunetan, likido interstizialez osatuta
barne-ingurunea, eta bertan bizi dira zelulak.

Animalia konplexuagoetan hodien barruan dabiltzan
likidoek osatzen dute barne-ingurunea, eta likido horiei
likido zirkulatzaile esaten zaie; horiek likido interstiziala
berritzen dute.
dago

2. BARNE
INGURUNEA

3. BIZI-FUNTZIOAK

Barne-inguruneak kanpo-ingurunetik eskuratzen
ditu mantenugaiak eta bertara egozten ditu
hondakinak. (ELIKADURA-FUNTZIOAK)

Animalia
osatzen
duten
koordinatuta daude, adibidez
(HARREMAN-FUNTZIOAK)

Zelulen ugalketak ez dakar animaliaren ugalketa,
baizik eta zelula hilak ordeztea eta gorputza
haztea. Animalien ugalketa zelula zehatzek
bideratzen dute, zelula germinalak, gainerako
zelulei zelula somatiko esaten zaie. (UGALFUNTZIOAK)
zelulen
jarduerak
hormonen bitartez.

4. ANIMALIA-EHUNAK
EHUN-MOTAK
EHUN-EPITELIALA
• Estalki-ehun
epiteliala
• Guruin-ehuna
EHUN KONEKTIBOA
MUSKULU-EHUNA
• Odola
• Ehun konjuntiboa
• Ehun kartilaginosoa
• Hezur-ehuna
• Ehun adiposoa
• Muskulu-ehun leuna
• Muskulu-ehun
ildaskatua
• Muskulu-ehun kardiakoa
NERBIO-EHUNA

5. Garuna
Listu-guruina
Birika
Azala
Giltzurruna
Bizkarrezur
muina
Odol
Albeoloa
Kapilarra
Muskulu
sartorioa
Tendoia
Belauneko
artikulazioa
Tibia

7. NUTRIZIO FUNTZIOAK ANIMALIETAN

8. DIGESTIOA

9. DIGESTIO-APARATUAK
Animalien eboluzioan zehar aldatu egin da horien digestio-mota

Lehenengo
animaliek
zelula
barneko
digestioa egiten zuten. Adib. Belakiak.

Ondoren zelula barneko zein kanpokoa, hau
da, digestio mistoa egiten zuten. Adib.
Zelenteratuak.

Hurrena beste animalia batzuk zelulaz
kanpoko digestioa egiten zuten soilik. Gaur
egun gehienek horrelakoa dute, hodi
itxurako digestio-aparatua.

10. Atal bereziturik gabeko
digestio-hodia
ORNOGABEEN
DIGESTIOAPARATUAK
Irekidura bakarreko
digestio-barrunbea
Atal berezituak dituen
digestio-hodia
Atal berezituak eta guruin
erantsiak dituen digestio-hodia

12. Ahoa
Faringea
Esofagoa
GIZA DIGESTIOListuHODIA ETA
guruinak
GURUIN
ERANTSIAK
Gibela eta
behazun-xixkua
Urdaila
Heste
meharra
Area edo
pankrea
Kolona
Heste
Itsua
Ondestea
Uzkia

14. Digestio-prozesuaren laburpena

15. GAS TRUKAKETA

16. ARNAS-APARATUA
Arnas egiturak lotura du animaliaren gorputzaren konplexutasunmailarekin eta ingurunearen ezaugarriekin.

IGURUNE URTARRA:



Abantaila: gasak uretan disolbatuta daude eta
urak heze mantentzen ditu arnas azalak.
Desabantaila: uretan oxigeno gutxiago eta CO 2
gehiago dago airean baino, beraz, motel zabaltzen
dira gas horiek.
INGURUNE LEHORTARRA:


Abantaila: gas-trukaketaren abiadura handiagoa
da.
Desabantaila: heze eduki behar da arnas azala.

17. LAU ARNAS EGITURA MOTA DAUDE:
AZALA


Azal mehearen
bidez.
Azala odolkapilarrekin
harremanetan
dago.
Anelido batzuk
Molusku batzuk
Anfibioak

18. BRANKIAK,
arrainetan ZAKATZAK



Brankiak animaliaren
kanpokaldean daude.
Azala heze irauten
du.
Gasak garraiatzeko
odol-kapilarrak behar
dira.
Anelido batzuk
Molusku batzuk
Anfibioak
Krustazeoak
Arrainak
Ekinodermatuak

19. BIRIKAK



Barraskiloak eta bareak
Narrastiak
Anfibioak
Hegaztiak
Ugaztunak
Birikak animaliaren
barrualdean daude.
Era horretan ez
dira lehortzen.
Gasak garraiatzeko
odol-kapilarrak
behar dira.

20. TRAKEAK



Hodi adarkatuak
dira, zelula
guztietara
ailegatzen
direnak.
Tamaina txikiko
animalietan
daude.
Ez dute gasak
garraiatzeko
beste zirkulazio
sistemarik behar.
Intsektu eta lehorreko artropodo batzuk

21. ARNAS EGITURA MOTAK

22. GIZA ARNAS APARATUA