Thi Hien Uyen Mai, profile picture
Uploaded byThi Hien Uyen Mai
1,274 views

tieu chay cap y4DK Phuong 2020 in.pdf

Tài liệu mô tả bệnh tiêu chảy cấp ở trẻ em, bao gồm định nghĩa, nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị. Tiêu chảy cấp chủ yếu do virus như rotavirus và có thể dẫn đến mất nước nghiêm trọng và tử vong, đặc biệt ở trẻ dưới 5 tuổi. Các biện pháp điều trị bao gồm bù nước và điện giải, cũng như việc sử dụng kháng sinh hợp lý khi cần thiết.

Embed presentation

Download to read offline
BỆNH TIÊU CHẢY CẤP ThS.BS. Đỗ Thị Minh Phương Bộ môn Nhi - Đại Học Y Hà Nội
Mục tiêu học tập 1. Trình bày được định nghĩa tiêu chảy cấp (TCC), đợt tiêu chảy, tiêu chảy kéo dài 2. Trình bày được đặc điểm dịch tễ và nguyên nhân TCC 3. Trình bày được cơ chế bệnh sinh của TCC 4. Phân loại được mức độ mất nước theo chương trình IMCI 5. Trình bày được các phác đồ điều trị tiêu chảy cấp 6. Trình bày được các biện pháp phòng bệnh TCC
ĐỊNH NGHĨA • Tiêu chảy là đi ngoài phân lỏng hoặc tóe nước trên 3 lần/ngày • Đợt tiêu chảy là thời gian kể từ ngày đầu tiên bị tiêu chảy tới ngày mà sau đó 2 ngày phân trẻ bình thường. • Tiêu chảy cấp là tiêu chảy khởi đầu cấp tính kéo dài ≤ 14 ngày, phân lỏng hoặc tóe nước • Tiêu chảy kéo dài là tiêu chảy khởi đầu cấp tính, kéo dài > 14 ngày trở lên
Tình hình tiêu chảy ở trẻ em < 5 tuổi ~2,5 tỷ lượt tiêu chảy/năm Các lục địa khác 480 triệu Châu Phi 696 triệu Đông Á & Thái Bình Dương 435 triệu Nam Á 783 triệu 33% 29% 18% 20% The United Nations Children’s Fund (UNICEF)/World Health Organization (WHO), report 2009
Tử vong do tiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi 38% Nam Á 9% Đông Á & Thái Bình Dương 7% Các lục địa khác Source: CDC 2015 46% Châu Phi • Tử vong do TC ở trẻ em < 5 tuổi: 861.000 trẻ/năm • Là nguyên nhân thứ 2 gây tử vong cho trẻ em trên thế giới • Tử vong cao nếu kèm theo HIV/AIDS, sốt rét và sởi
Tại sao tiêu chảy ở trẻ em lại nguy hiểm ? Tử vong Mất nước nặng Suy dinh dưỡng
Tại sao trẻ em dễ bị tiêu chảy ? • Hệ thống tiêu hóa chưa trưởng thành • Nhu cầu dinh dưỡng cao • Hệ thống miễn dịch chưa trưởng thành • Hệ vi khuẩn chí ở ruột chưa phát triển tốt • Ăn nhân tạo
Đường lây truyền Chu trình phân - miệng
NGUYÊN NHÂN TIÊU CHẢY CẤP
Nhiễm trùng Không nhiễm trùng Dị ứng Chế độ ăn không thích hợp Không dung nạp thức ăn Virus Vi khuẩn Ký sinh trùng Nấm Source:http://pedsinreview.aappublications.org, http://www.cdc.gov
Source: Kapikian AZ, Chanock RM. Rotaviruses. Fields Virology 3rd ed. Philadelphia Vi khuẩn Không rõ nguyên nhân Rotavirus Calicivirus Rotavirus Escherichia coli Ký sinh trùng Các vi khuẩn khác Adenovirus Calicivirus Astrovirus Adenovirus Astrovirus Không rõ nguyên nhân Nguyên nhân gây tiêu chảy cấp ở trẻ em Các nước phát triển Các nước đang phát triển
 Là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy cấp ở trẻ em  Nguyên nhân:  Rotavirus (> 50% TCC ở trẻ em)  Astrovirus  Norwalk virus  Coronavirus  Calicivirus  Enteric adenovirus (serotypes 40 and 41) Virus
• Là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu viêm dạ dày ruột nặng và mất nước nhiều ở trẻ em • Chiếm 1/3 các trường hợp tiêu chảy điều trị tại bệnh viện và 500 000 trường hợp tử vong trên toàn thế giới • Nhiễm Rotavirus chủ yếu ở trẻ <5 tuổi, • TCC do Rotavirus gặp với tỷ lệ cao nhất ở trẻ 4-23 tháng Rotavirus
• E.coli: EPEC; ETEC; EITC; EHEC; EAEC • Campylobacter jejuni • Các chủng Shigella • Salmonella không gây thương hàn • Yersinia enterocolitica • Staphylococcus aureus • Clostridium difficile • Tả Vi khuẩn Ở các nước đang phát triển tiêu chảy do vi khuẩn và ký sinh trùng thường gặp hơn ở các tháng mùa hè Là nguyên nhân thường gặp thứ 2 sau virus
• Cryptosporidium: Thường không có triệu chứng, gặp ở trẻ em các nước đang phát triển • Entamoeba histolytica • Giardia intestinalis: gặp ở 2- 5% trẻ em các nước phát triển nhưng gặp tới 20-30% ở các nước đang phát triển Ký sinh trùng
• Candida albicans • Aspergillus • Mucor Nấm Hiếm gặp ở trẻ em
Nhiễm trùng Không nhiễm trùng Dị ứng Chế độ ăn không thích hợp Không dung nạp thức ăn Virus Vi khuẩn Ký sinh trùng Nấm Source:http://pedsinreview.aappublications.org, http://www.cdc.gov
Tiêu chảy triệu chứng • Tiêu chảy là một trong những triệu chứng của bệnh chính, không liên quan đến đường tiêu hóa – Nhiễm khuẩn hô hấp – Viêm tai giữa – Nhiễm khuẩn tiết niệu … • Tiêu chảy thường nhẹ, tự giới hạn và khỏi khi điều trị khỏi bệnh chính. • Trẻ càng nhỏ càng dễ bị tiêu chảy triệu chứng
Yếu tố nguy cơ Vật chủ Tuổi < 2 tuổi (6 – 11 tháng) Suy dinh dưỡng Suy giảm miễn dich Mùa Tập quán Yếu tố làm tăng nguy cơ tiêu chảy
Liên quan giữa tử vong do suy dinh dưỡng và tiêu chảy ở trẻ em 18% 15% 10% 5% 4% 23% 25% ARI Diarrhoea Malaria Measles HIV Perinatal Other Deaths associated with malnutrition 54% 54% các trường hợp tử vong liên quan đến SDD NHHH cấp Tiêu chảy Sốt rét Sởi HIV Chu sinh Nguyên nhân khác
Nguy cơ tử vong khi mắc tiêu chảy và suy dinh dưỡng Trẻ bị SDD có nguy cơ tử vong do tiêu chảy cao gấp 4 lần trẻ bình thường Tiêu chảy Suy dinh dưỡng
Mùa • Ôn đới: - Vi khuẩn: mùa nóng - Virus: mùa đông • Nhiệt đới: - Vi khuẩn: Mùa mưa nóng - Virus: mùa khô, lạnh
• Cho trẻ bú chai • Để thức ăn đã nấu chín lâu ở nhiệt độ phòng • Nước uống bị nhiễm bẩn • Không rửa tay sau khi đi vệ sinh, dọn phân, giặt rửa cho trẻ hoặc trước chuẩn bị thức ăn • Không xử lý phân hợp lý Tập quán làm tăng nguy cơ tiêu chảy
CƠ CHẾ BỆNH SINH
Hình thái học của niêm mạc ruột
Mất cân bằng hấp thu – bài tiết
• Shigella • E.I.E.C • E.H.E.C • Campylobacter Jejuni • Salmonella • E. Histolytica • E.P.E.C • E.A.E.C • Rotavirus • Giardia lamblia • Cryptosporidium Thẩm thấu Xâm nhập Xuất tiết Cơ chế tiêu chảy theo nguyên nhân Tả ETEC S. aureus C. difficile
Tiêu chảy do virus (Rotavirus) Rotavirus xâm nhập vào ruột non sẽ bám chặt vào các tế bào ở phần đỉnh của các vi nhung mao Virus gây tổn thương diềm bàn chải của tế bào hấp thu , thay thế bởi các tế bào ở vùng hẽm tuyến (bài tiết) Thiếu hụt men disaccaza Giảm hấp thu nước và điện giải (gắn cặp với Glucose và peptid) Mất cân bàng hấp thu nước và điện giải Giảm hấp thu monosacarid (Lactoza) Tăng áp lực thẩm thấu tại đại tràng Tiêu chảy phân nước
Vi khuẩn sinh độc tố ruột Tiêu hóa Xâm nhập vào trong tế bào liên bào ruột non và tăng sinh Hoạt hóa guanylatecyclase Độc tố kháng nhiệt Ngăn cản sự hấp thu Natri theo cơ chế gắn với Clo Tăng bài tiết nước và Clo ở vùng hẽm tuyến Tăng cAMP Hoạt hóa adenylcyclase Gắn vào các receptor đặc hiệu của tế bào ruột Độc tố chịu nhiệt Tăng cGMP Tiêu chảy xuất tiết Tiêu chảy xuất tiết
Tiêu chảy xâm nhập Vi khuẩn gây bệnh Xâm nhập vào tế bào liên bào ruột Phá hủy tế bào biểu mô ruột Viêm: xung huyết, sưng, xâm nhập bạch cầu trung tính, tiết dịch rỉ viêm Bong, loét và hình thành các ổ micro abces ở biểu mô ruột làm ức chế quá trình hấp thu nước Phân có nhầy, máu và tế bào viêm
Tiêu chảy do chế độ ăn Chế độ ăn không thích hợp Kích thích ruột Tăng nhu động ruột Tăng lượng nước vào lòng ruột Lên men, phân hủy thức ăn, Tăng acid acetic, lactic Độ acid giảm Vi khuẩn sống ở đoạn dưới của ruột có cơ hội phát triển Nhiễm trùng nội sinh Trầm trọng thêm sự bất thường chức năng ruột Thức ăn ăn vào tích tụ lại ở phần trên của ruột Khó tiêu Tăng áp lực thẩm thấu Tiêu chảy
BIỂU HIỆN LÂM SÀNG
Triệu chứng tiêu hóa Triệu chứng toàn thân Dấu hiệu mất nước Triệu chứng lâm sàng
• Tiêu chảy: – Phân lỏng, nhiều nước, có thể có nhầy, mùi chua – Nhiều lần (10-15 lần/ngày). – Trường hợp lỵ phân có nước lẫn nhầy, máu • Nôn: – Xuất hiện trước hoặc cùng với tiêu chảy. – Gặp trong: Rotavirus, tụ cầu – Thời gian: 1-3 ngày • Biếng ăn: Xuất hiện trước hoặc khi trẻ đã bị tiêu chảy vài ngày Triệu chứng tiêu hóa
Cơ chế Vị trí tổn thương Nguyên nhân Biểu hiện lâm sàng Tổn thương tế bào Đoạn đầu ruột non Rotavirus, Calcivirus Astrovirus, Norwalk Phân toàn nước, nôn, mất nước từ vừa đến nặng, rối loạn hấp thu lactose, không có phân máu Gây bệnh bằng độc tố ruột Ruột non Tả (Vibrio cholera) ETEC Staphylococcus aureus Klebsiella pneumonia Cryptosporidium Phân lỏng toàn nước, đợt bệnh thường nhẹ, không có máu trong phân Xâm nhập Hồi tràng và đại tràng Salmonella, Shigella, Yersinia, EIEC, Campylobacter, Hội chứng lỵ, mức độ mất nước thay đổi, bệnh thường kéo dài Gây độc tế bào Đại tràng Amip, Clostridium difficile, EHEC Shigella Hội chứng lỵ, EHEC hoặc Shigella có thể gây hội chứng huyết tán ure huyết cao Source: Acute diarrhea , Pediatric gastrointestinal diseases Textbook 2008
Triệu chứng mất nước và điện giải
Triệu chứng mất nước
Nhẹ Vừa Nặng Mất nước 3-5% 6-9% ≥10% 50ml/Kg 50-100ml/Kg 100-120ml/Kg Toàn trạng BT Vật vã, kích thích Mệt lả, li bì, hôn mê Khát nước BT Háo hức Không uống được, uống kém Mắt BT Trũng Rất trũng Thóp trước BT Trũng Rất trũng Nước mắt BT Không Không Niêm mạc miệng Ướt khô rất khô Nếp véo da BT Mất chậm Mất rất chậm Nước tiểu Giảm nhẹ Giảm nhẹ Thiểu, vô niệu Shock Không Không Shock
Các loại mất nước Nhược trương Đẳng trương Ưu trương ALTT (mosmol/l) < 275 275 - 295 > 295 Natri máu (mmol/L) <130 130-150 >150 Màu sắc da Xanh Xanh Đỏ bừng Nhiệt độ da Lạnh Lạnh Nóng Thời gian bị bệnh Rất dài Dài Ngắn Khát Không Không Rất khát Niêm mạc Ẩm ướt Ẩm ướt Khô Toàn trạng Li bì Bình thường Kích thích Tuần hoàn ngoại biên Giảm Không Không
Triệu chứng toàn thân • Tình trạng dinh dưỡng: – Cân nặng của bệnh nhân giảm khi bị tiêu chảy – Suy dinh dưỡng Protein năng lượng, Marasmus, Kwashiokor – Thiếu vitamin A, D • Sốt • Các biểu hiện nhiễm khuẩn • Nhiễm toan chuyển hóa: thở mạnh, sâu, môi đỏ • Thiếu Kali: trướng bụng, liệt ruột cơ năng, loạn nhịp tim, nhược cơ toàn thân
XÉT NGHIỆM • Điện giải đồ • Phân tích khí máu (Mất nước nặng) • CTM (BC đa nhân trung tính) • Soi phân (hồng, bạch cầu, KST) • Cấy phân • ELISA chẩn đoán nguyên nhân virus
CHẨN ĐOÁN
Phân loại mất nước theo WHO Dấu hiệu Không mất nước Có mất nước Mất nước nặng Toàn trạng* Bình thường Kích thích, vật vã Li bì, hôn mê Mắt Bình thường Trũng Rất trũng, khô Nước mắt Có Không có nước mắt Không Miệng lưỡi Ướt Khô Rất khô Khát * Không, uống bình thường Khát uống háo hức Uống kém, không uống được Nếp véo da * Mất nhanh Mất chậm <2’’ Rất chậm >2’’ Chẩn đoán Không mất nước Mất nước nhẹ, trung bình Mất nước nặng Phác đồ ĐT Phác đồ A Phác đồ B Phác đồ C
Phân loại mất nước theo IMCI Dấu hiệu Không mất nước Có mất nước Mất nước nặng Toàn trạng Bình thường Kích thích, vật vã Li bì, khó đánh thức Mắt trũng Bình thường Mắt trũng Mắt trũng Khát Uống bình thường Khát uống háo hức Uống kém, không uống được Nếp véo da Mất nhanh Mất chậm Rất chậm Đánh giá Không đủ các dấu hiệu Hai trong các dấu hiệu Hai trong các dấu hiệu
ĐIỀU TRỊ
Điều trị • Điều trị cần thiết: – Bù nước và điện giải – Sử dụng kháng sinh đúng trong điều trị tiêu chảy cấp – Bổ sung kẽm – Chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân TCC • Điều trị hỗ trợ tiêu chảy cấp: – Thuốc kháng tiết đường ruột (Racecadotril) – Bổ sung probiotics – Diosmectite – Sử dụng thuốc chống nôn
Điều trị cần thiết • Bù nước và điện giải • Sử dụng kháng sinh hợp lý • Dinh dưỡng bệnh nhi • Bổ sung kẽm
Thành phần ORS (1975) ORS (2002) Glucose 20 g/l 13,5 g/l Natri clorua 3,5 g/l 2,6 g/l Kali clorua 1,5 g/l 1,5 g/l Bicarbonat natri/ Trisodium citrate 2,5 g/l 2.9 g/l 2,9 g/l Source: http://www.cdc.gov Hồi phục nước và điện giải Dung dịch ORS
Thành phần ORS (1975) ORS (2002) Glucose 111 mmol/l 75 mmol/l Na+ 90 mmol/l 75 mmol/l K+ 20 mmol/l 20 mmol/l Cl- 80 mmol/l 65 mmol/l Kiềm/ citrate 30 mmol/l 10 mmol/l 10 mmol/l Áp lực thẩm thấu 311 mosmol/l 245 mosmol/l Hồi phục nước và điện giải Dung dịch ORS
Cơ sở khoa học của việc bù nước và điện giải bằng dung dịch Oresol Hấp thu theo cặp Natri và glucose
Một số dung dịch hay sử dụng Source: http://www.cdc.gov
Bù nước điện giải bằng đường uống (TCC không mất nước, có mất nước)
Phác đồ A Không mất nước • Điều trị tại nhà • Dung dịch: • Oresol • Dung dịch thay thế: nước cháo muối, nước canh, súp • Lượng dịch sau mỗi lần tiêu chảy: - < 2 tuổi: 50ml - 2-10 tuổi: 100-200ml - > 10 tuổi: uống đến khi hết khát • Tiếp tục cho trẻ ăn • Hướng dẫn các dấu hiệu cần cho trẻ đến khám lại
Phác đồ B: Có mất nước • Điều trị tại cơ sở y tế, bù dịch trong 4 giờ • Lượng dịch (ml): 75 x P (kg) • Dung dịch: ORS • Đánh giá lại sau 4 giờ để chọn phác đồ phù hợp • Chuyển bù nước bằng đường tĩnh mạch khi: • Bệnh nhân nôn nhiều • Bụng chướng • Tốc độ tiêu chảy lớn (>10ml/kg/h)
Bù nước điện giải bằng đường tĩnh mạch (TCC mất nước nặng) • Yêu cầu: bù nhanh lượng nước đã mất đặc biệt khi có dấu hiệu sốc do giảm thể tích tuần hoàn • Dung dịch truyền: Ringer lactat, Natriclorua 0,9% • Không dùng dung dịch đường đơn thuần • Shock: 10-20ml/kg bơm thẳng tĩnh mạch sau đó đánh giá lại (mạch, huyết áp)
Phác đồ C: Mất nước nặng Tuổi 30ml/kg 70ml/kg ≤ 12 tháng 1 giờ 5 giờ > 12 tháng 30 phút 2,5 giờ • Khi trẻ có thể uống được cho uống ORS 5ml/kg/h • Đánh giá lại tình trạng mất nước 1- 2h/lần • Sau khi bù hết lượng dịch trên đánh giá lại dấu hiện mất nước để chọn phác đồ phù hợp
Dinh dưỡng bệnh nhi • Tiếp tục cho trẻ ăn, không bắt trẻ kiêng khem • Cho trẻ ăn theo khả năng của trẻ, khuyến khích trẻ ăn khi trẻ chán ăn • Cho trẻ ăn từng lượng nhỏ • Tránh thức ăn có năng lượng, protein và điện giải thấp và nhiều carbonhydrat
Trẻ bú mẹ • Tích cực cho trẻ bú mẹ và ăn như bình thường trong khi tiêu chảy nếu bệnh nhân không có biểu hiện mất nước • Trẻ có dấu hiệu mất nước nặng: tiếp tục cho trẻ bú mẹ và ăn thức ăn khác khi các dấu hiệu mất nước đã bớt => Rút ngắn thời gian bị tiêu chảy và giảm số lượng phân
Trẻ ăn nhân tạo • Cho trẻ ăn sữa công thức và thức ăn bổ sung như bình thường và theo dõi đáp ứng của trẻ khi cho trẻ ăn • Cho trẻ uống sữa công thức không có lactose khi trẻ có biểu hiện không dung nạp lactose (Rotavirus) • Khỏi bệnh: ăn thêm một bữa trong 2 tuần
Kháng sinh • Không dùng cho mọi trường hợp tiêu chảy (tiêu chảy do virus) • Ngừng kháng sinh khi nghi ngờ tiêu chảy cấp do sử dụng kháng sinh kéo dài • Chỉ định trong:  Tiêu chảy phân máu  Tiêu chảy phân nước mất nước nặng nghi ngờ tả  Tiêu chảy do Giardia  Trẻ mắc tiêu chảy kèm theo các nhiễm trùng khác: viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết ...
Nguyên nhân Kháng sinh lựa chọn Kháng sinh thay thế Tả Erythromycin 12,5mg/kg x 4 lần/ngày x 3 ngày Tetracyclin 12,5mg/kg x 4 lần/ngày x 3 ngày Azithromycin 6 – 20mg/kg x 1 lần/ngày x 1-5 ngày Lỵ trực khuẩn Ciprofloxacin 15mg/kg/l x 2 lần/ngày x 3 ngày Pivmecillinam 20mg/kg/lần x 4 lần/ngày x 5 ngày Ceftriaxon tiêm bắp hoặc tĩnh mạch 50– 100mg/kg/ngày x 2 – 5 ngày Campylorbacter Azithromycin 6 – 20mg/kg x 1 lần/ngày x 1-5 ngày Lỵ a míp Metronidazole 10 mg/kg/lần x 3 lần/ngày x 5 - 10 ngày (10 ngày với trường hợp bệnh nặng), đường uống Giardia Metronidazole 5 mg/kg/lần x 3 lần/ngày x 5 ngày, đường uống Kháng sinh
Bổ sung kẽm Tại sao WHO quyết định bổ sung kẽm trong điều trị TCC? • ORS có tác dụng giảm tỷ lệ tử vong nhưng không giảm thời gian bị bệnh và hậu quả của tiêu chảy cấp: suy dinh dưỡng • Tỷ lệ thiếu yếu tố vi lượng (kẽm) cao ở trẻ em các nước đang phát triển Source: http://www.cdc.gov
Tại sao thiếu kẽm gặp với tỷ lệ cao? • Sữa mẹ không cung cấp đủ kẽm cho trẻ trên 4-5 tháng • Thức ăn bổ sung có hàm lượng kẽm dự trữ trong thức ăn động và thực vật thấp • Mất kẽm trong quá trình tiêu chảy • Tính sinh khả dụng bị hạn chế do lượng phytate trong ngũ cốc cao
Bổ sung kẽm ● Cơ chế của việc bổ sung kẽm trong điều trị TCC o  hấp thu o  biệt hóa tế bào niêm mạc ruột o  hệ thống enzyme ở riềm bàn chải o Tăng cường khả năng miễn dịch ruột ● Cần bổ sung kẽm ngày từ ngày đầu tiêu chảy ● Liều lượng bổ sung (Khuyến cáo của WHO) o 1-6 tháng: 10mg/ngày x 10-14 ngày (trẻ suy dinh dưỡng) o > 6 tháng: 20mg/ngày x 10- 14 ngày (Patro B et al APT 2008;28713-23, Lazzerini M, Ronfani L. Cochrane Database of Systematic Reviews 2008,. Patel et al PlosONe 2010:4:e10386.
Biện pháp điều trị TCC lý tưởng
Điều trị hỗ trợ • Probiotics • Racecadotril • Diosmectite • Thuốc chống nôn
Probiotics  Probiotics có nghĩa là "cho cuộc sống" đã được con người sử dụng từ lâu như những thành phần có lợi cho sức khoẻ (sữa chua, các thực phẩm lên men…)  Được mô tả lần đầu năm 1908 bởi Metchnikoff  FAO/WHO (2002): Probiotics là vi sinh vật sống khi đưa một lượng cần thiết đầy đủ vào cơ thể đem lại hiệu quả có lợi cho cơ thể
Các loại probiotics • Lactobacillus • Bifidobacterium • Bacillus • S. thermophilus • Saccharomyces • Propionibacterium • Enterococcus • E. coli Bifidobacteria Lactobacillus acidophilus Saccharomyces boulardii Bacillus clausii
Probiotics Các loại probiotics Can thiệp Quần thể NC Kết quả Lactobacillus GG Lactobacillus GG và giả dược Phân tích gộp trên 11 RCTs và 2072 trẻ Giảm thời gian mắc TC Giảm bài xuất phân Giảm nguy cơ tiêu chảy ≥ 4 ngày Saccharomyces Boulardii S. Boulardii và giả dược hoặc không dùng thuốc Phân tích gộp trên 10 RCTs và 860 trẻ Giảm nguy cơ mắc tiêu chảy ≥ 4 ngày S. Boulardii và giả dược hoặc không dùng thuốc Phân tích gộp trên 11 RCTs và 2072 trẻ Giảm thời gian mắc TC xuống 1,08 ngày S. Boulardii và giả dược 108 trẻ 3-59 tháng Giảm thời gian mắc tiêu chảy và nhanh làm phân đặc hơn S. Boulardii và giả dược 176 trẻ 6-48 tháng Giảm số lần đi ngoài ở cả ngày thứ 2 và 3 Piescik-Lech M et al., Aliment Pharmacol Ther, 2013;37:289-303
Probiotics được khuyến cáo sử dụng trong điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ em Chủng Mức độ của bằng chứng Khuyến cáo Liều LGG Thấp Mạnh ≥1010 CFU/ngày (5-7 ngày) S. boulardii Thấp Mạnh 250 to 750 mg/ngày (5-7 ngày) L. reuteri DSM 17938 Rất thấp Yếu 108 to 4 x 108 (5-7 ngày) Bổ sung Probiotics trong hỗ trợ điều trị tiêu chảy cấp dựa trên y học bằng chứng 2014 Szajewska, Guarino, Hojsak, et al. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2014;58:531-9.
RACECADOTRIL Enkephalin bị phá huỷ nhanh do enkephalinase Enkephaline Enkephalinase Enkephalinase Enkephalinase- Inhibitors Racecadotril , ly giải, hấp thu nhanh, pro-drug Tiorphan, sản phẩm chuyển hóa lipophil, hiệu quả nhanh Ly giải nhanh
Thuốc đầu tiên tác động trên bệnh sinh chính của TCC: sự tăng bài tiết nước và điện giải Ức chế men enkephalinase Kéo dài tác động kháng tiết của enkephalin Giảm nồng độ AMP vòng, giảm bài tiết nước và điện giải
RACECADOTRIL • Racecadotril với liều 1,5 mg/kg/lần x 3 lần/ngày có thể được lựa chọn ngay từ khi mới bắt đầu tiêu chảy kết hợp với bù nước, điện giải đầy đủ và không dùng quá 7 ngày
Sử dụng smecta (diosmectite) trong điều trị tiêu chảy cấp • Diosmectite tương tác với các glycoprotein của các chất nhầy niêm mạc → làm tăng đặc tính dính và tính nhầy của chất nhầy niêm mạc → thúc đẩy sự phục hồi của niêm mạc. • Diosmectite có thể cân nhắc sử dụng trong điều trị hỗ trợ tiêu chảy cấp ở trẻ em do Rotavirus kết hợp với bù nước và điện giải đầy đủ
• Thuốc chống tiêu chảy theo cơ chế hấp phụ (kaolin, than hoạt, cholestyramin): – Bất hoạt các độc tố của vi khuẩn, các chất gây ra TC – Giảm sự hấp thu các chất dinh dưỡng và thuốc khác • Thuốc chống tiêu chảy làm giảm nhu động ruột (loperamid, opium, atropin) gây liệt ruột, kéo dài thời gian TC, an thần → khó bù nước, có thể gây ra ngộ độc thần kinh TƯ → Không sử dụng Thuốc chống nôn và cầm đi ngoài
Điều trị rối loạn điện giải, thăng bằng toan kiềm • Co giật • Hạ Kali • Toan chuyển hóa
PHÒNG BỆNH • Nuôi con bằng sữa mẹ • Cải thiện tập quán ăn sam • Sử dụng nguồn nước sạch cho vệ sinh và ăn uống • Rửa tay khi chăm sóc trẻ • Nhà vệ sinh hợp vệ sinh • Tiêm phòng:  Tiêm phòng đủ theo chương trình tiêm chủng mở rộng  Phòng đặc hiệu (Vaccin Rotavirus, tả, thương hàn)
tieu chay cap y4DK Phuong 2020 in.pdf

More Related Content

PDF
TIÊU CHẢY Ở TRẺ EM
bySoM
 
PDF
HỘI CHỨNG THIẾU MÁU
bySoM
 
PDF
TIÊU CHẢY CẤP
bySoM
 
PDF
Bệnh tay chân miệng ở trẻ em - 2019 - Đại học Y dược TPHCM
byUpdate Y học
 
PDF
VIÊM PHỔI
bySoM
 
DOCX
HEN PHẾ QUẢN TRẺ EM.docx
bySoM
 
PDF
VIÊM PHỔI TRẺ EM
bySoM
 
PDF
Bệnh Basedow
byHùng Lê
 
TIÊU CHẢY Ở TRẺ EM
bySoM
 
HỘI CHỨNG THIẾU MÁU
bySoM
 
TIÊU CHẢY CẤP
bySoM
 
Bệnh tay chân miệng ở trẻ em - 2019 - Đại học Y dược TPHCM
byUpdate Y học
 
VIÊM PHỔI
bySoM
 
HEN PHẾ QUẢN TRẺ EM.docx
bySoM
 
VIÊM PHỔI TRẺ EM
bySoM
 
Bệnh Basedow
byHùng Lê
 

What's hot

DOCX
Nhiễm khuẩn tiết niệu
byMartin Dr
 
DOCX
BẠCH CẦU CẤP.docx
bySoM
 
PDF
VIÊM CẦU THẬN CẤP
bySoM
 
PDF
Viêm cầu thận cấp
byUpdate Y học
 
PDF
Thiếu máu thiếu sắt - Ths.Bs. Mai Lan (BV Nhi Đồng 2)
byPhiều Phơ Tơ Ráp
 
PDF
HỘI CHỨNG CUSHING
bySoM
 
PDF
Cập nhật Viêm tụy cấp 2020 - Dr Tai
byTai Huynh
 
PDF
Bài giảng rắn căn
byTrường Sơn
 
PPT
Suy thuong than addison 2016
byTran Huy Quang
 
PDF
VIÊM PHỔI
bySoM
 
PDF
BẢI GIẢNG VIÊM TỤY CẤP
bySoM
 
PDF
KHÁM DẤU HIỆU MẤT NƯỚC TRÊN BỆNH NHÂN TIÊU CHẢY
bySoM
 
PPT
TIẾP CẬN BỆNH NHÂN PHÙ
bySoM
 
PDF
BỆNH BASEDOW
bySoM
 
PDF
TIẾP CẬN TRẺ HO VÀ KHÓ THỞ
bySoM
 
PDF
SỐT PHÁT BAN
bySoM
 
PDF
VIÊM GAN SIÊU VI CẤP
bySoM
 
DOCX
THALASSEMIA.docx
bySoM
 
DOCX
Bệnh án thận
bySoM
 
PDF
TIẾP CẬN BỆNH NHÂN XƠ GAN
bySoM
 
Nhiễm khuẩn tiết niệu
byMartin Dr
 
BẠCH CẦU CẤP.docx
bySoM
 
VIÊM CẦU THẬN CẤP
bySoM
 
Viêm cầu thận cấp
byUpdate Y học
 
Thiếu máu thiếu sắt - Ths.Bs. Mai Lan (BV Nhi Đồng 2)
byPhiều Phơ Tơ Ráp
 
HỘI CHỨNG CUSHING
bySoM
 
Cập nhật Viêm tụy cấp 2020 - Dr Tai
byTai Huynh
 
Bài giảng rắn căn
byTrường Sơn
 
Suy thuong than addison 2016
byTran Huy Quang
 
VIÊM PHỔI
bySoM
 
BẢI GIẢNG VIÊM TỤY CẤP
bySoM
 
KHÁM DẤU HIỆU MẤT NƯỚC TRÊN BỆNH NHÂN TIÊU CHẢY
bySoM
 
TIẾP CẬN BỆNH NHÂN PHÙ
bySoM
 
BỆNH BASEDOW
bySoM
 
TIẾP CẬN TRẺ HO VÀ KHÓ THỞ
bySoM
 
SỐT PHÁT BAN
bySoM
 
VIÊM GAN SIÊU VI CẤP
bySoM
 
THALASSEMIA.docx
bySoM
 
Bệnh án thận
bySoM
 
TIẾP CẬN BỆNH NHÂN XƠ GAN
bySoM
 

Similar to tieu chay cap y4DK Phuong 2020 in.pdf

PDF
Tiêu hóa - Tiêu chảy cấp.pdf rất hay và khó
byHongBiThi1
 
PPTX
Bệnh tiêu chảy cấp ở trẻ em.pptx
byTritL14
 
PPTX
Tiếp Cận Bệnh Nhân Tiêu Chảy Cấp - TBFTTH
byTBFTTH
 
PDF
Bệnh Tiêu Chảy - Ts.Bs. Nguyễn Anh Tuấn
byPhiều Phơ Tơ Ráp
 
PDF
Prolonged diarrhea in children y6
byNgọc Thái Trương
 
PDF
TIẾP CẬN LÂM SÀNG BỆNH NHI TIÊU CHẢY CẤP
bySoM
 
PDF
HỘI CHỨNG TIÊU CHẢY
bySoM
 
PDF
Tieu chay nhiem trung sep 17 final
bydactrung dr
 
PDF
Bài giảng tiêu chảy và toán bón
byjackjohn45
 
PDF
Bệnh tiêu chảy trẻ em
byyoungunoistalented1995
 
DOC
QĐ+4221-+XỬ+TRÍ+TIÊU+CHẢY+TRẺ+EM.doc
byTrngNguyn19056
 
PDF
Tiếp Cận Chẩn Đoán Và Điều Trị Tiêu Chảy Cấp - TBFTTH.pdf
bytbftth
 
PDF
TIÊU CHẢY CẤP Ở TRẺ EM- chăm sóc trẻ
byNguynThNga18
 
PPTX
Nhóm 7 Bài 4 D5K5.pptx
byGiangKieuHoang
 
PPTX
Diarrhea dhfdhhvfrgqetraasf vdgfswedssed
bynguyenhienyk45
 
PPTX
thyukkghghjbnvghvgggggggvgggggggggggggggggggggggggggggggggg
byhaduonghuongthao
 
PPTX
LT-TIÊU HÓA NHI.pptx
byTritL14
 
PDF
Prolonged diarrhea in children hmu
bytuntam
 
PDF
Xu tri tieu ay 17032010
byandromedalx
 
PDF
Bg_tieu_chay_tao_bon.pdf
byVân Quách
 
Tiêu hóa - Tiêu chảy cấp.pdf rất hay và khó
byHongBiThi1
 
Bệnh tiêu chảy cấp ở trẻ em.pptx
byTritL14
 
Tiếp Cận Bệnh Nhân Tiêu Chảy Cấp - TBFTTH
byTBFTTH
 
Bệnh Tiêu Chảy - Ts.Bs. Nguyễn Anh Tuấn
byPhiều Phơ Tơ Ráp
 
Prolonged diarrhea in children y6
byNgọc Thái Trương
 
TIẾP CẬN LÂM SÀNG BỆNH NHI TIÊU CHẢY CẤP
bySoM
 
HỘI CHỨNG TIÊU CHẢY
bySoM
 
Tieu chay nhiem trung sep 17 final
bydactrung dr
 
Bài giảng tiêu chảy và toán bón
byjackjohn45
 
Bệnh tiêu chảy trẻ em
byyoungunoistalented1995
 
QĐ+4221-+XỬ+TRÍ+TIÊU+CHẢY+TRẺ+EM.doc
byTrngNguyn19056
 
Tiếp Cận Chẩn Đoán Và Điều Trị Tiêu Chảy Cấp - TBFTTH.pdf
bytbftth
 
TIÊU CHẢY CẤP Ở TRẺ EM- chăm sóc trẻ
byNguynThNga18
 
Nhóm 7 Bài 4 D5K5.pptx
byGiangKieuHoang
 
Diarrhea dhfdhhvfrgqetraasf vdgfswedssed
bynguyenhienyk45
 
thyukkghghjbnvghvgggggggvgggggggggggggggggggggggggggggggggg
byhaduonghuongthao
 
LT-TIÊU HÓA NHI.pptx
byTritL14
 
Prolonged diarrhea in children hmu
bytuntam
 
Xu tri tieu ay 17032010
byandromedalx
 
Bg_tieu_chay_tao_bon.pdf
byVân Quách
 

More from Thi Hien Uyen Mai

PDF
Các bệnh phát ban thường gặp ở trẻ em.pdf
byThi Hien Uyen Mai
 
PPSX
7. HỘI CHỨNG SUY TỦY .ppt.ppsx
byThi Hien Uyen Mai
 
PPT
Tiêm chủng ở trẻ em.ppt
byThi Hien Uyen Mai
 
PDF
Đặc điểm da cơ xương.pdf
byThi Hien Uyen Mai
 
PDF
Tăng trưởng thể chất.pdf
byThi Hien Uyen Mai
 
PPT
so sinh du than - non thang - cach cham soc (2).ppt
byThi Hien Uyen Mai
 
PPT
Sơ sinh - Vàng da nhân.ppt
byThi Hien Uyen Mai
 
PDF
CÁC BỆNH THIẾU VTM.pdf
byThi Hien Uyen Mai
 
PPT
Sơ sinh - Vàng da nhân.ppt
byThi Hien Uyen Mai
 
PPT
Sặc sữa.ppt
byThi Hien Uyen Mai
 
PDF
Xử trí rối loạn nhịp tại tuyến cơ sở abc
byThi Hien Uyen Mai
 
PPT
Thiếu Vitamin D.ppt
byThi Hien Uyen Mai
 
PDF
Diarrhea Slide Set 2 Resident Teaching Slide Set Acute Diarrhea.pdf
byThi Hien Uyen Mai
 
Các bệnh phát ban thường gặp ở trẻ em.pdf
byThi Hien Uyen Mai
 
7. HỘI CHỨNG SUY TỦY .ppt.ppsx
byThi Hien Uyen Mai
 
Tiêm chủng ở trẻ em.ppt
byThi Hien Uyen Mai
 
Đặc điểm da cơ xương.pdf
byThi Hien Uyen Mai
 
Tăng trưởng thể chất.pdf
byThi Hien Uyen Mai
 
so sinh du than - non thang - cach cham soc (2).ppt
byThi Hien Uyen Mai
 
Sơ sinh - Vàng da nhân.ppt
byThi Hien Uyen Mai
 
CÁC BỆNH THIẾU VTM.pdf
byThi Hien Uyen Mai
 
Sơ sinh - Vàng da nhân.ppt
byThi Hien Uyen Mai
 
Sặc sữa.ppt
byThi Hien Uyen Mai
 
Xử trí rối loạn nhịp tại tuyến cơ sở abc
byThi Hien Uyen Mai
 
Thiếu Vitamin D.ppt
byThi Hien Uyen Mai
 
Diarrhea Slide Set 2 Resident Teaching Slide Set Acute Diarrhea.pdf
byThi Hien Uyen Mai
 

tieu chay cap y4DK Phuong 2020 in.pdf

  • 1.
    BỆNH TIÊU CHẢYCẤP ThS.BS. Đỗ Thị Minh Phương Bộ môn Nhi - Đại Học Y Hà Nội
  • 2.
    Mục tiêu họctập 1. Trình bày được định nghĩa tiêu chảy cấp (TCC), đợt tiêu chảy, tiêu chảy kéo dài 2. Trình bày được đặc điểm dịch tễ và nguyên nhân TCC 3. Trình bày được cơ chế bệnh sinh của TCC 4. Phân loại được mức độ mất nước theo chương trình IMCI 5. Trình bày được các phác đồ điều trị tiêu chảy cấp 6. Trình bày được các biện pháp phòng bệnh TCC
  • 3.
    ĐỊNH NGHĨA • Tiêuchảy là đi ngoài phân lỏng hoặc tóe nước trên 3 lần/ngày • Đợt tiêu chảy là thời gian kể từ ngày đầu tiên bị tiêu chảy tới ngày mà sau đó 2 ngày phân trẻ bình thường. • Tiêu chảy cấp là tiêu chảy khởi đầu cấp tính kéo dài ≤ 14 ngày, phân lỏng hoặc tóe nước • Tiêu chảy kéo dài là tiêu chảy khởi đầu cấp tính, kéo dài > 14 ngày trở lên
  • 4.
    Tình hình tiêuchảy ở trẻ em < 5 tuổi ~2,5 tỷ lượt tiêu chảy/năm Các lục địa khác 480 triệu Châu Phi 696 triệu Đông Á & Thái Bình Dương 435 triệu Nam Á 783 triệu 33% 29% 18% 20% The United Nations Children’s Fund (UNICEF)/World Health Organization (WHO), report 2009
  • 5.
    Tử vong dotiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi 38% Nam Á 9% Đông Á & Thái Bình Dương 7% Các lục địa khác Source: CDC 2015 46% Châu Phi • Tử vong do TC ở trẻ em < 5 tuổi: 861.000 trẻ/năm • Là nguyên nhân thứ 2 gây tử vong cho trẻ em trên thế giới • Tử vong cao nếu kèm theo HIV/AIDS, sốt rét và sởi
  • 6.
    Tại sao tiêuchảy ở trẻ em lại nguy hiểm ? Tử vong Mất nước nặng Suy dinh dưỡng
  • 7.
    Tại sao trẻem dễ bị tiêu chảy ? • Hệ thống tiêu hóa chưa trưởng thành • Nhu cầu dinh dưỡng cao • Hệ thống miễn dịch chưa trưởng thành • Hệ vi khuẩn chí ở ruột chưa phát triển tốt • Ăn nhân tạo
  • 8.
    Đường lây truyền Chutrình phân - miệng
  • 9.
    NGUYÊN NHÂN TIÊUCHẢY CẤP
  • 10.
    Nhiễm trùng Khôngnhiễm trùng Dị ứng Chế độ ăn không thích hợp Không dung nạp thức ăn Virus Vi khuẩn Ký sinh trùng Nấm Source:http://pedsinreview.aappublications.org, http://www.cdc.gov
  • 11.
    Source: Kapikian AZ,Chanock RM. Rotaviruses. Fields Virology 3rd ed. Philadelphia Vi khuẩn Không rõ nguyên nhân Rotavirus Calicivirus Rotavirus Escherichia coli Ký sinh trùng Các vi khuẩn khác Adenovirus Calicivirus Astrovirus Adenovirus Astrovirus Không rõ nguyên nhân Nguyên nhân gây tiêu chảy cấp ở trẻ em Các nước phát triển Các nước đang phát triển
  • 12.
     Là nguyênnhân hàng đầu gây tiêu chảy cấp ở trẻ em  Nguyên nhân:  Rotavirus (> 50% TCC ở trẻ em)  Astrovirus  Norwalk virus  Coronavirus  Calicivirus  Enteric adenovirus (serotypes 40 and 41) Virus
  • 13.
    • Là nguyênnhân hàng đầu gây tiêu viêm dạ dày ruột nặng và mất nước nhiều ở trẻ em • Chiếm 1/3 các trường hợp tiêu chảy điều trị tại bệnh viện và 500 000 trường hợp tử vong trên toàn thế giới • Nhiễm Rotavirus chủ yếu ở trẻ <5 tuổi, • TCC do Rotavirus gặp với tỷ lệ cao nhất ở trẻ 4-23 tháng Rotavirus
  • 14.
    • E.coli: EPEC;ETEC; EITC; EHEC; EAEC • Campylobacter jejuni • Các chủng Shigella • Salmonella không gây thương hàn • Yersinia enterocolitica • Staphylococcus aureus • Clostridium difficile • Tả Vi khuẩn Ở các nước đang phát triển tiêu chảy do vi khuẩn và ký sinh trùng thường gặp hơn ở các tháng mùa hè Là nguyên nhân thường gặp thứ 2 sau virus
  • 15.
    • Cryptosporidium: Thường khôngcó triệu chứng, gặp ở trẻ em các nước đang phát triển • Entamoeba histolytica • Giardia intestinalis: gặp ở 2- 5% trẻ em các nước phát triển nhưng gặp tới 20-30% ở các nước đang phát triển Ký sinh trùng
  • 16.
    • Candida albicans •Aspergillus • Mucor Nấm Hiếm gặp ở trẻ em
  • 17.
    Nhiễm trùng Khôngnhiễm trùng Dị ứng Chế độ ăn không thích hợp Không dung nạp thức ăn Virus Vi khuẩn Ký sinh trùng Nấm Source:http://pedsinreview.aappublications.org, http://www.cdc.gov
  • 18.
    Tiêu chảy triệuchứng • Tiêu chảy là một trong những triệu chứng của bệnh chính, không liên quan đến đường tiêu hóa – Nhiễm khuẩn hô hấp – Viêm tai giữa – Nhiễm khuẩn tiết niệu … • Tiêu chảy thường nhẹ, tự giới hạn và khỏi khi điều trị khỏi bệnh chính. • Trẻ càng nhỏ càng dễ bị tiêu chảy triệu chứng
  • 19.
    Yếu tố nguy cơ Vậtchủ Tuổi < 2 tuổi (6 – 11 tháng) Suy dinh dưỡng Suy giảm miễn dich Mùa Tập quán Yếu tố làm tăng nguy cơ tiêu chảy
  • 20.
    Liên quan giữatử vong do suy dinh dưỡng và tiêu chảy ở trẻ em 18% 15% 10% 5% 4% 23% 25% ARI Diarrhoea Malaria Measles HIV Perinatal Other Deaths associated with malnutrition 54% 54% các trường hợp tử vong liên quan đến SDD NHHH cấp Tiêu chảy Sốt rét Sởi HIV Chu sinh Nguyên nhân khác
  • 21.
    Nguy cơ tửvong khi mắc tiêu chảy và suy dinh dưỡng Trẻ bị SDD có nguy cơ tử vong do tiêu chảy cao gấp 4 lần trẻ bình thường Tiêu chảy Suy dinh dưỡng
  • 22.
    Mùa • Ôn đới: -Vi khuẩn: mùa nóng - Virus: mùa đông • Nhiệt đới: - Vi khuẩn: Mùa mưa nóng - Virus: mùa khô, lạnh
  • 23.
    • Cho trẻbú chai • Để thức ăn đã nấu chín lâu ở nhiệt độ phòng • Nước uống bị nhiễm bẩn • Không rửa tay sau khi đi vệ sinh, dọn phân, giặt rửa cho trẻ hoặc trước chuẩn bị thức ăn • Không xử lý phân hợp lý Tập quán làm tăng nguy cơ tiêu chảy
  • 24.
  • 25.
    Hình thái họccủa niêm mạc ruột
  • 26.
    Mất cân bằnghấp thu – bài tiết
  • 27.
    • Shigella • E.I.E.C •E.H.E.C • Campylobacter Jejuni • Salmonella • E. Histolytica • E.P.E.C • E.A.E.C • Rotavirus • Giardia lamblia • Cryptosporidium Thẩm thấu Xâm nhập Xuất tiết Cơ chế tiêu chảy theo nguyên nhân Tả ETEC S. aureus C. difficile
  • 28.
    Tiêu chảy dovirus (Rotavirus) Rotavirus xâm nhập vào ruột non sẽ bám chặt vào các tế bào ở phần đỉnh của các vi nhung mao Virus gây tổn thương diềm bàn chải của tế bào hấp thu , thay thế bởi các tế bào ở vùng hẽm tuyến (bài tiết) Thiếu hụt men disaccaza Giảm hấp thu nước và điện giải (gắn cặp với Glucose và peptid) Mất cân bàng hấp thu nước và điện giải Giảm hấp thu monosacarid (Lactoza) Tăng áp lực thẩm thấu tại đại tràng Tiêu chảy phân nước
  • 29.
    Vi khuẩn sinh độctố ruột Tiêu hóa Xâm nhập vào trong tế bào liên bào ruột non và tăng sinh Hoạt hóa guanylatecyclase Độc tố kháng nhiệt Ngăn cản sự hấp thu Natri theo cơ chế gắn với Clo Tăng bài tiết nước và Clo ở vùng hẽm tuyến Tăng cAMP Hoạt hóa adenylcyclase Gắn vào các receptor đặc hiệu của tế bào ruột Độc tố chịu nhiệt Tăng cGMP Tiêu chảy xuất tiết Tiêu chảy xuất tiết
  • 30.
    Tiêu chảy xâmnhập Vi khuẩn gây bệnh Xâm nhập vào tế bào liên bào ruột Phá hủy tế bào biểu mô ruột Viêm: xung huyết, sưng, xâm nhập bạch cầu trung tính, tiết dịch rỉ viêm Bong, loét và hình thành các ổ micro abces ở biểu mô ruột làm ức chế quá trình hấp thu nước Phân có nhầy, máu và tế bào viêm
  • 31.
    Tiêu chảy dochế độ ăn Chế độ ăn không thích hợp Kích thích ruột Tăng nhu động ruột Tăng lượng nước vào lòng ruột Lên men, phân hủy thức ăn, Tăng acid acetic, lactic Độ acid giảm Vi khuẩn sống ở đoạn dưới của ruột có cơ hội phát triển Nhiễm trùng nội sinh Trầm trọng thêm sự bất thường chức năng ruột Thức ăn ăn vào tích tụ lại ở phần trên của ruột Khó tiêu Tăng áp lực thẩm thấu Tiêu chảy
  • 32.
  • 33.
    Triệu chứng tiêu hóa Triệu chứng toànthân Dấu hiệu mất nước Triệu chứng lâm sàng
  • 34.
    • Tiêu chảy: –Phân lỏng, nhiều nước, có thể có nhầy, mùi chua – Nhiều lần (10-15 lần/ngày). – Trường hợp lỵ phân có nước lẫn nhầy, máu • Nôn: – Xuất hiện trước hoặc cùng với tiêu chảy. – Gặp trong: Rotavirus, tụ cầu – Thời gian: 1-3 ngày • Biếng ăn: Xuất hiện trước hoặc khi trẻ đã bị tiêu chảy vài ngày Triệu chứng tiêu hóa
  • 35.
    Cơ chế Vịtrí tổn thương Nguyên nhân Biểu hiện lâm sàng Tổn thương tế bào Đoạn đầu ruột non Rotavirus, Calcivirus Astrovirus, Norwalk Phân toàn nước, nôn, mất nước từ vừa đến nặng, rối loạn hấp thu lactose, không có phân máu Gây bệnh bằng độc tố ruột Ruột non Tả (Vibrio cholera) ETEC Staphylococcus aureus Klebsiella pneumonia Cryptosporidium Phân lỏng toàn nước, đợt bệnh thường nhẹ, không có máu trong phân Xâm nhập Hồi tràng và đại tràng Salmonella, Shigella, Yersinia, EIEC, Campylobacter, Hội chứng lỵ, mức độ mất nước thay đổi, bệnh thường kéo dài Gây độc tế bào Đại tràng Amip, Clostridium difficile, EHEC Shigella Hội chứng lỵ, EHEC hoặc Shigella có thể gây hội chứng huyết tán ure huyết cao Source: Acute diarrhea , Pediatric gastrointestinal diseases Textbook 2008
  • 36.
    Triệu chứng mấtnước và điện giải
  • 37.
  • 39.
    Nhẹ Vừa Nặng Mấtnước 3-5% 6-9% ≥10% 50ml/Kg 50-100ml/Kg 100-120ml/Kg Toàn trạng BT Vật vã, kích thích Mệt lả, li bì, hôn mê Khát nước BT Háo hức Không uống được, uống kém Mắt BT Trũng Rất trũng Thóp trước BT Trũng Rất trũng Nước mắt BT Không Không Niêm mạc miệng Ướt khô rất khô Nếp véo da BT Mất chậm Mất rất chậm Nước tiểu Giảm nhẹ Giảm nhẹ Thiểu, vô niệu Shock Không Không Shock
  • 40.
    Các loại mấtnước Nhược trương Đẳng trương Ưu trương ALTT (mosmol/l) < 275 275 - 295 > 295 Natri máu (mmol/L) <130 130-150 >150 Màu sắc da Xanh Xanh Đỏ bừng Nhiệt độ da Lạnh Lạnh Nóng Thời gian bị bệnh Rất dài Dài Ngắn Khát Không Không Rất khát Niêm mạc Ẩm ướt Ẩm ướt Khô Toàn trạng Li bì Bình thường Kích thích Tuần hoàn ngoại biên Giảm Không Không
  • 41.
    Triệu chứng toànthân • Tình trạng dinh dưỡng: – Cân nặng của bệnh nhân giảm khi bị tiêu chảy – Suy dinh dưỡng Protein năng lượng, Marasmus, Kwashiokor – Thiếu vitamin A, D • Sốt • Các biểu hiện nhiễm khuẩn • Nhiễm toan chuyển hóa: thở mạnh, sâu, môi đỏ • Thiếu Kali: trướng bụng, liệt ruột cơ năng, loạn nhịp tim, nhược cơ toàn thân
  • 42.
    XÉT NGHIỆM • Điệngiải đồ • Phân tích khí máu (Mất nước nặng) • CTM (BC đa nhân trung tính) • Soi phân (hồng, bạch cầu, KST) • Cấy phân • ELISA chẩn đoán nguyên nhân virus
  • 43.
  • 44.
    Phân loại mấtnước theo WHO Dấu hiệu Không mất nước Có mất nước Mất nước nặng Toàn trạng* Bình thường Kích thích, vật vã Li bì, hôn mê Mắt Bình thường Trũng Rất trũng, khô Nước mắt Có Không có nước mắt Không Miệng lưỡi Ướt Khô Rất khô Khát * Không, uống bình thường Khát uống háo hức Uống kém, không uống được Nếp véo da * Mất nhanh Mất chậm <2’’ Rất chậm >2’’ Chẩn đoán Không mất nước Mất nước nhẹ, trung bình Mất nước nặng Phác đồ ĐT Phác đồ A Phác đồ B Phác đồ C
  • 45.
    Phân loại mấtnước theo IMCI Dấu hiệu Không mất nước Có mất nước Mất nước nặng Toàn trạng Bình thường Kích thích, vật vã Li bì, khó đánh thức Mắt trũng Bình thường Mắt trũng Mắt trũng Khát Uống bình thường Khát uống háo hức Uống kém, không uống được Nếp véo da Mất nhanh Mất chậm Rất chậm Đánh giá Không đủ các dấu hiệu Hai trong các dấu hiệu Hai trong các dấu hiệu
  • 46.
  • 47.
    Điều trị • Điềutrị cần thiết: – Bù nước và điện giải – Sử dụng kháng sinh đúng trong điều trị tiêu chảy cấp – Bổ sung kẽm – Chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân TCC • Điều trị hỗ trợ tiêu chảy cấp: – Thuốc kháng tiết đường ruột (Racecadotril) – Bổ sung probiotics – Diosmectite – Sử dụng thuốc chống nôn
  • 48.
    Điều trị cầnthiết • Bù nước và điện giải • Sử dụng kháng sinh hợp lý • Dinh dưỡng bệnh nhi • Bổ sung kẽm
  • 49.
    Thành phần ORS(1975) ORS (2002) Glucose 20 g/l 13,5 g/l Natri clorua 3,5 g/l 2,6 g/l Kali clorua 1,5 g/l 1,5 g/l Bicarbonat natri/ Trisodium citrate 2,5 g/l 2.9 g/l 2,9 g/l Source: http://www.cdc.gov Hồi phục nước và điện giải Dung dịch ORS
  • 50.
    Thành phần ORS(1975) ORS (2002) Glucose 111 mmol/l 75 mmol/l Na+ 90 mmol/l 75 mmol/l K+ 20 mmol/l 20 mmol/l Cl- 80 mmol/l 65 mmol/l Kiềm/ citrate 30 mmol/l 10 mmol/l 10 mmol/l Áp lực thẩm thấu 311 mosmol/l 245 mosmol/l Hồi phục nước và điện giải Dung dịch ORS
  • 51.
    Cơ sở khoahọc của việc bù nước và điện giải bằng dung dịch Oresol Hấp thu theo cặp Natri và glucose
  • 52.
    Một số dungdịch hay sử dụng Source: http://www.cdc.gov
  • 53.
    Bù nước điệngiải bằng đường uống (TCC không mất nước, có mất nước)
  • 54.
    Phác đồ A Khôngmất nước • Điều trị tại nhà • Dung dịch: • Oresol • Dung dịch thay thế: nước cháo muối, nước canh, súp • Lượng dịch sau mỗi lần tiêu chảy: - < 2 tuổi: 50ml - 2-10 tuổi: 100-200ml - > 10 tuổi: uống đến khi hết khát • Tiếp tục cho trẻ ăn • Hướng dẫn các dấu hiệu cần cho trẻ đến khám lại
  • 55.
    Phác đồ B:Có mất nước • Điều trị tại cơ sở y tế, bù dịch trong 4 giờ • Lượng dịch (ml): 75 x P (kg) • Dung dịch: ORS • Đánh giá lại sau 4 giờ để chọn phác đồ phù hợp • Chuyển bù nước bằng đường tĩnh mạch khi: • Bệnh nhân nôn nhiều • Bụng chướng • Tốc độ tiêu chảy lớn (>10ml/kg/h)
  • 56.
    Bù nước điệngiải bằng đường tĩnh mạch (TCC mất nước nặng) • Yêu cầu: bù nhanh lượng nước đã mất đặc biệt khi có dấu hiệu sốc do giảm thể tích tuần hoàn • Dung dịch truyền: Ringer lactat, Natriclorua 0,9% • Không dùng dung dịch đường đơn thuần • Shock: 10-20ml/kg bơm thẳng tĩnh mạch sau đó đánh giá lại (mạch, huyết áp)
  • 57.
    Phác đồ C:Mất nước nặng Tuổi 30ml/kg 70ml/kg ≤ 12 tháng 1 giờ 5 giờ > 12 tháng 30 phút 2,5 giờ • Khi trẻ có thể uống được cho uống ORS 5ml/kg/h • Đánh giá lại tình trạng mất nước 1- 2h/lần • Sau khi bù hết lượng dịch trên đánh giá lại dấu hiện mất nước để chọn phác đồ phù hợp
  • 58.
    Dinh dưỡng bệnhnhi • Tiếp tục cho trẻ ăn, không bắt trẻ kiêng khem • Cho trẻ ăn theo khả năng của trẻ, khuyến khích trẻ ăn khi trẻ chán ăn • Cho trẻ ăn từng lượng nhỏ • Tránh thức ăn có năng lượng, protein và điện giải thấp và nhiều carbonhydrat
  • 59.
    Trẻ bú mẹ •Tích cực cho trẻ bú mẹ và ăn như bình thường trong khi tiêu chảy nếu bệnh nhân không có biểu hiện mất nước • Trẻ có dấu hiệu mất nước nặng: tiếp tục cho trẻ bú mẹ và ăn thức ăn khác khi các dấu hiệu mất nước đã bớt => Rút ngắn thời gian bị tiêu chảy và giảm số lượng phân
  • 60.
    Trẻ ăn nhântạo • Cho trẻ ăn sữa công thức và thức ăn bổ sung như bình thường và theo dõi đáp ứng của trẻ khi cho trẻ ăn • Cho trẻ uống sữa công thức không có lactose khi trẻ có biểu hiện không dung nạp lactose (Rotavirus) • Khỏi bệnh: ăn thêm một bữa trong 2 tuần
  • 61.
    Kháng sinh • Khôngdùng cho mọi trường hợp tiêu chảy (tiêu chảy do virus) • Ngừng kháng sinh khi nghi ngờ tiêu chảy cấp do sử dụng kháng sinh kéo dài • Chỉ định trong:  Tiêu chảy phân máu  Tiêu chảy phân nước mất nước nặng nghi ngờ tả  Tiêu chảy do Giardia  Trẻ mắc tiêu chảy kèm theo các nhiễm trùng khác: viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết ...
  • 62.
    Nguyên nhân Khángsinh lựa chọn Kháng sinh thay thế Tả Erythromycin 12,5mg/kg x 4 lần/ngày x 3 ngày Tetracyclin 12,5mg/kg x 4 lần/ngày x 3 ngày Azithromycin 6 – 20mg/kg x 1 lần/ngày x 1-5 ngày Lỵ trực khuẩn Ciprofloxacin 15mg/kg/l x 2 lần/ngày x 3 ngày Pivmecillinam 20mg/kg/lần x 4 lần/ngày x 5 ngày Ceftriaxon tiêm bắp hoặc tĩnh mạch 50– 100mg/kg/ngày x 2 – 5 ngày Campylorbacter Azithromycin 6 – 20mg/kg x 1 lần/ngày x 1-5 ngày Lỵ a míp Metronidazole 10 mg/kg/lần x 3 lần/ngày x 5 - 10 ngày (10 ngày với trường hợp bệnh nặng), đường uống Giardia Metronidazole 5 mg/kg/lần x 3 lần/ngày x 5 ngày, đường uống Kháng sinh
  • 63.
    Bổ sung kẽm Tạisao WHO quyết định bổ sung kẽm trong điều trị TCC? • ORS có tác dụng giảm tỷ lệ tử vong nhưng không giảm thời gian bị bệnh và hậu quả của tiêu chảy cấp: suy dinh dưỡng • Tỷ lệ thiếu yếu tố vi lượng (kẽm) cao ở trẻ em các nước đang phát triển Source: http://www.cdc.gov
  • 64.
    Tại sao thiếukẽm gặp với tỷ lệ cao? • Sữa mẹ không cung cấp đủ kẽm cho trẻ trên 4-5 tháng • Thức ăn bổ sung có hàm lượng kẽm dự trữ trong thức ăn động và thực vật thấp • Mất kẽm trong quá trình tiêu chảy • Tính sinh khả dụng bị hạn chế do lượng phytate trong ngũ cốc cao
  • 65.
    Bổ sung kẽm ●Cơ chế của việc bổ sung kẽm trong điều trị TCC o  hấp thu o  biệt hóa tế bào niêm mạc ruột o  hệ thống enzyme ở riềm bàn chải o Tăng cường khả năng miễn dịch ruột ● Cần bổ sung kẽm ngày từ ngày đầu tiêu chảy ● Liều lượng bổ sung (Khuyến cáo của WHO) o 1-6 tháng: 10mg/ngày x 10-14 ngày (trẻ suy dinh dưỡng) o > 6 tháng: 20mg/ngày x 10- 14 ngày (Patro B et al APT 2008;28713-23, Lazzerini M, Ronfani L. Cochrane Database of Systematic Reviews 2008,. Patel et al PlosONe 2010:4:e10386.
  • 66.
    Biện pháp điềutrị TCC lý tưởng
  • 67.
    Điều trị hỗtrợ • Probiotics • Racecadotril • Diosmectite • Thuốc chống nôn
  • 68.
    Probiotics  Probiotics cónghĩa là "cho cuộc sống" đã được con người sử dụng từ lâu như những thành phần có lợi cho sức khoẻ (sữa chua, các thực phẩm lên men…)  Được mô tả lần đầu năm 1908 bởi Metchnikoff  FAO/WHO (2002): Probiotics là vi sinh vật sống khi đưa một lượng cần thiết đầy đủ vào cơ thể đem lại hiệu quả có lợi cho cơ thể
  • 69.
    Các loại probiotics •Lactobacillus • Bifidobacterium • Bacillus • S. thermophilus • Saccharomyces • Propionibacterium • Enterococcus • E. coli Bifidobacteria Lactobacillus acidophilus Saccharomyces boulardii Bacillus clausii
  • 70.
    Probiotics Các loại probiotics Can thiệpQuần thể NC Kết quả Lactobacillus GG Lactobacillus GG và giả dược Phân tích gộp trên 11 RCTs và 2072 trẻ Giảm thời gian mắc TC Giảm bài xuất phân Giảm nguy cơ tiêu chảy ≥ 4 ngày Saccharomyces Boulardii S. Boulardii và giả dược hoặc không dùng thuốc Phân tích gộp trên 10 RCTs và 860 trẻ Giảm nguy cơ mắc tiêu chảy ≥ 4 ngày S. Boulardii và giả dược hoặc không dùng thuốc Phân tích gộp trên 11 RCTs và 2072 trẻ Giảm thời gian mắc TC xuống 1,08 ngày S. Boulardii và giả dược 108 trẻ 3-59 tháng Giảm thời gian mắc tiêu chảy và nhanh làm phân đặc hơn S. Boulardii và giả dược 176 trẻ 6-48 tháng Giảm số lần đi ngoài ở cả ngày thứ 2 và 3 Piescik-Lech M et al., Aliment Pharmacol Ther, 2013;37:289-303
  • 71.
    Probiotics được khuyếncáo sử dụng trong điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ em Chủng Mức độ của bằng chứng Khuyến cáo Liều LGG Thấp Mạnh ≥1010 CFU/ngày (5-7 ngày) S. boulardii Thấp Mạnh 250 to 750 mg/ngày (5-7 ngày) L. reuteri DSM 17938 Rất thấp Yếu 108 to 4 x 108 (5-7 ngày) Bổ sung Probiotics trong hỗ trợ điều trị tiêu chảy cấp dựa trên y học bằng chứng 2014 Szajewska, Guarino, Hojsak, et al. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2014;58:531-9.
  • 72.
    RACECADOTRIL Enkephalin bị pháhuỷ nhanh do enkephalinase Enkephaline Enkephalinase Enkephalinase Enkephalinase- Inhibitors Racecadotril , ly giải, hấp thu nhanh, pro-drug Tiorphan, sản phẩm chuyển hóa lipophil, hiệu quả nhanh Ly giải nhanh
  • 73.
    Thuốc đầu tiêntác động trên bệnh sinh chính của TCC: sự tăng bài tiết nước và điện giải Ức chế men enkephalinase Kéo dài tác động kháng tiết của enkephalin Giảm nồng độ AMP vòng, giảm bài tiết nước và điện giải
  • 74.
    RACECADOTRIL • Racecadotril vớiliều 1,5 mg/kg/lần x 3 lần/ngày có thể được lựa chọn ngay từ khi mới bắt đầu tiêu chảy kết hợp với bù nước, điện giải đầy đủ và không dùng quá 7 ngày
  • 75.
    Sử dụng smecta(diosmectite) trong điều trị tiêu chảy cấp • Diosmectite tương tác với các glycoprotein của các chất nhầy niêm mạc → làm tăng đặc tính dính và tính nhầy của chất nhầy niêm mạc → thúc đẩy sự phục hồi của niêm mạc. • Diosmectite có thể cân nhắc sử dụng trong điều trị hỗ trợ tiêu chảy cấp ở trẻ em do Rotavirus kết hợp với bù nước và điện giải đầy đủ
  • 76.
    • Thuốc chốngtiêu chảy theo cơ chế hấp phụ (kaolin, than hoạt, cholestyramin): – Bất hoạt các độc tố của vi khuẩn, các chất gây ra TC – Giảm sự hấp thu các chất dinh dưỡng và thuốc khác • Thuốc chống tiêu chảy làm giảm nhu động ruột (loperamid, opium, atropin) gây liệt ruột, kéo dài thời gian TC, an thần → khó bù nước, có thể gây ra ngộ độc thần kinh TƯ → Không sử dụng Thuốc chống nôn và cầm đi ngoài
  • 77.
    Điều trị rốiloạn điện giải, thăng bằng toan kiềm • Co giật • Hạ Kali • Toan chuyển hóa
  • 78.
    PHÒNG BỆNH • Nuôicon bằng sữa mẹ • Cải thiện tập quán ăn sam • Sử dụng nguồn nước sạch cho vệ sinh và ăn uống • Rửa tay khi chăm sóc trẻ • Nhà vệ sinh hợp vệ sinh • Tiêm phòng:  Tiêm phòng đủ theo chương trình tiêm chủng mở rộng  Phòng đặc hiệu (Vaccin Rotavirus, tả, thương hàn)