แผนกลยุทธ์สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ (พ.ศ.2552-2555)

แผนกลยุทธ
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2552-2555)

สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี

~1~

สารบัญ

คํานํา 8
บทสรุปผูบริหาร 10
บทที่ 1 บทนํา 16
1.1 หลักการและเหตุผล 16
1.2 วัตถุประสงคการจัดทําแผนกลยุทธ 18
บทที่ 2 การวิเคราะหสภาวะแวดลอมของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ 20
2.1 ผลการดําเนินงานของสถาบันฯ ตามแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2548-2551) 20
2.2 สถานภาพปจจุบันของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ 23
2.3 การวิเคราะหสภาพแวดลอม 25
บทที่ 3 แผนกลยุทธจากการวิเคราะหสภาวะแวดลอม (Strategic Plan from SWOT Analysis) 30
3.1 SWOT Matrix 30
3.2 วิสัยทัศนของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ 32
3.3 พันธกิจของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ 32
3.4 วัฒนธรรมและคานิยม 32
3.5 เปาประสงคการใหบริการของสถาบันฯ 32
3.6 แผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ 33
บทที่ 4 แผนงานและโครงการตามแผนกลยุทธ 36
4.1 การวิเคราะหปจจัยแหงความสําเร็จที่มผลตอการดําเนินงานของสถาบันฯ
 ี 36
4.2 ประเด็นยุทธศาสตรที่ 1 42
กลยุทธที่ 1 42

~2~

บทที่ 5 การเชื่อมโยงระหวางแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยากับแผนแมบทการพัฒนา
ระบบมาตรวิทยาแหงชาติ และแผนอื่นๆ ทีเ่ กี่ยวของ 66
5.1 การเชื่อมโยงระหวางแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยากับแผนแมบทฯ แผนปฏิบัติราชการ
กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี และแผนบริหารราชการอืนๆที่เกี่ยวของ
่ 66
5.2 ประมาณการงบประมาณเบื้องตนตามแผนกลยุทธ ฯ 68
5.3 ประมาณการบุคลากรเบื้องตนตามแผนกลยุทธ ฯ 73
บทที่ 6 แผนการติดตามและประเมินผล 76
6.1 การประเมินโดยการประเมินตนเอง 76
6.2 การประเมินโดยหนวยงานภายนอก 77
ภาคผนวก
ภาคผนวก ก ระบบมาตรวิทยาแหงชาติ 78
ภาคผนวก ข ความเปนมาของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ 84
ภาคผนวก ค โครงสรางองคกรและอัตรากําลังของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ 90
ภาคผนวก ง แผนแมบทการพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2552-2559) 96
ภาคผนวก จ แผนยุทธศาสตรชาติดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ (พ.ศ.2552-2559) 102
ภาคผนวก ฉ ผลการดําเนินงานตามแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
(พ.ศ.2548-2551) 122
ภาคผนวก ช ผลการสํารวจความตองการสอบเทียบและจํานวนเครื่องมือวัดของ
ภาคอุตสาหกรรม 146
ภาคผนวก ซ ผลการสํารวจจํานวนการใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัด และขีด
ความสามารถทางการวัดของหองปฏิบัติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิ 152
ภาคผนวก ฌ ผลกระทบจากการพัฒนาระบบมาตรวิทยาใหเขมแข็ง 158
ภาคผนวก ญ แผนการดําเนินการจัดทําแผนกลยุทธฯ 162

~3~

สารบัญตาราง

ตารางที่ 1 การวิเคราะหจดแข็ง (Strength) ของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
ุ 25
ตารางที่ 2 การวิเคราะหจดออน (Weakness) ของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
ุ 26
ตารางที่ 3 การวิเคราะหโอกาส (Opportunity) ของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ 27
ตารางที่ 4 การวิเคราะหอุปสรรค (Threat) ของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ 28
ตารางที่ 5 ตัวชี้วัด เปาหมายของแผนงาน/โครงการ/กิจกรรมในกลยุทธที่ 1 44
ตารางที่ 6 กลไกการประสานความรวมมือกับหนวยงานที่เกียวของ (ผูมีสวนไดสวนเสีย)
่
ของกลยุทธที่ 1 50
่
่
่
ตารางที่ 13 ประมาณการความตองการงบประมาณในการดําเนินงานสถาบันฯ
ประจําปงบประมาณ พ.ศ.2552-2555 จําแนกตามแผนกลยุทธ และแผนงาน 69
ตารางที่ 14 ประมาณการความตองการอัตรากําลังคนที่เพิมขึ้นของสถาบันฯ พ.ศ.2552-2555
่ 73
ตารางที่ 15 แผนการดําเนินงานติดตามและประเมินตนเอง 77
ตารางที่ 16 อัตรากําลังคนของสถาบันฯ พ.ศ.2551 จําแนกตามวุฒิการศึกษา 94
ตารางที่ 17 แผนความตองการงบประมาณของยุทธศาสตรชาติดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
พ.ศ.2552-2559 118
ตารางที่ 18 ตัวชี้วัดผลการดําเนินงานการพัฒนาระบบมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ 119
ตารางที่ 19 ผลการสํารวจความตองการสอบเทียบเครืองมือวัดของภาคอุตสาหกรรม
่
จําแนกตามสาขาการวัด 125
ตารางที่ 20 สถิติการเขารวมการอบรม ณ ตางประเทศ จําแนกตามป 132
ตารางที่ 21 จํานวนโรงงานภาคอุตสาหกรรมของประเทศ พ.ศ. 2549-2550 จําแนกตามประเภท
อุตสาหกรรม 149

~4~

ตารางที่ 22 ประมาณการจํานวนเครื่องมือวัดของโรงงานอุตสาหกรรมที่ไดรับรอง
ระบบบริหารงานคุณภาพทังประเทศ จําแนกตามประเภทอุตสาหกรรม
้ 150
ตารางที่ 23 ประมาณการจํานวนการใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัดและขีดความสามารถทางการวัด
ของหองปฏิบติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิ จําแนกตามสาขาการวัด
ั 155

~5~

สารบัญแผนภาพ

แผนภาพที่ 1 การกําหนดกลยุทธจาก SWOT Matrix 30
แผนภาพที่ 2 SWOT Matrix ของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ 31
แผนภาพที่ 3 แผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ 64
แผนภาพที่ 4 การเชื่อมโยงระหวางกลยุทธของแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
(พ.ศ.2552-2555) กับหนวยงานที่เกียวของ (ผูมีสวนไดสวนเสีย)
่ 65
แผนภาพที่ 5 การเชื่อมโยงระหวางแผนยุทธศาสตรกระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
แผนแมบทฯกับแผนกลยุทธสถาบันฯ 66
แผนภาพที่ 6 การเชื่อมโยงระหวางแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติกับแผนแมบทฯ
แผนปฏิบัติราชการกระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี แผนยุทธศาสตรชาติ
นโยบายภาครัฐ และแผนบริหารราชการอืนๆ ทีเ่ กี่ยวของ
่ 67
แผนภาพที่ 7 ประเภทของมาตรวิทยาจําแนกตามระดับความแมนยํา 81
แผนภาพที่ 8 โครงสรางระบบมาตรวิทยาของชาติเชื่อมโยงถึงการยอมรับจากนานาชาติ 83
แผนภาพที่ 9 แสดงโครงสรางการบริหารสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ 93
แผนภาพที่ 10 รอยละของอัตรากําลังคนของสถาบันฯ พ.ศ.2551 จําแนกตามวุฒการศึกษา ิ 94
แผนภาพที่ 11 ประมาณการจํานวนการใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัดของหองปฏิบัติการฯ
พ.ศ.2550 จําแนกตามสาขาการวัด 155
แผนภาพที่ 12 จํานวนหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบที่ไดรับการรับรอง
ความสามารถ ISO/IEC 17025 ทั้งประเทศ พ.ศ.2550 จําแนกตามภาค 156

~6~

คํานํา

สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยีไดจัดทําแผนกลยุทธสถาบัน
มาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2552-2555) เปนการกําหนดทิศทางการดําเนินงานของสถาบันมาตรวิทยา
แหงชาติ โดยแผนกลยุทธสถาบันฯ จะเชื่อมโยงกับยุทธศาสตรของกระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
นโยบายของรั ฐ บาล และยุ ท ธศาสตร ที่ เ กี่ ย วข อ ง มี ส ว นช ว ยผลั ก ดั น ให เ กิ ด การขั บ เคลื่ อ นการพั ฒ นา
เศรษฐกิจและสังคมของประเทศใหสามารถแขงขันไดอยางยั่งยืน การดําเนินงานตามแผนกลยุทธสถาบัน
มาตรวิ ท ยาแห ง ชาติ จ ะทํ า ให ร ะบบมาตรวิ ท ยาแห ง ชาติ ส มบู ร ณ เ ป น ที่ ย อมรั บ ของนานาชาติ
ภาคอุตสาหกรรม และภาคเศรษฐกิจที่เกี่ยวของมีศักยภาพสามารถแขงขันกับนานาประเทศไดในยุคการคา
เสรีที่มีการกีดกันทางการคา โดยอาศัยความไดเปรียบทางวิทยาศาสตรและเทคโนโลยีมาเปนขอกําหนด
คุณภาพของสินคา สงผลใหเศรษฐกิจของประเทศมีความเจริญกาวหนาอยางยั่งยืน นอกจากนี้การมีระบบ
มาตรวิทยาแหงชาติที่สมบูรณตามมาตรฐานสากลจะมีบทบาทสําคัญในการคุมครองผูบริโภคในประเทศ
ตลอดจนการอนุรักษสิ่งแวดลอม อันสงผลใหสังคมไทยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
แผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2552-2555) จะเรงการพัฒนาสถาบันมาตรวิทยา
แหงชาติใหเปนที่ยอมรับของนานาชาติ สามารถใหบริการมาตรฐานดานการวัดแหงชาติไดเพียงพอกับ
ความตองการในประเทศ เรงการพัฒนาโครงสรางพื้นฐานดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพของประเทศให
เขมแข็ง เรงการสงเสริมสนับสนุนใหมีหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบที่มีคุณภาพและมี
จํานวนที่เพียงพอสําหรับรองรับความตองการของภาคอุตสาหกรรม สามารถคุมครองผูบริโภคในประเทศ
และการอนุรักษสิ่งแวดลอม ตลอดจนเรงสงเสริมการสรางความตระหนักดานมาตรวิทยาแกกลุมผูใชบริการ
มาตรวิทยา รวมทั้งการใชมาตรวิทยาเปนเครื่องมือในการเสริมสรางพันธไมตรีอันดีระหวางประเทศเพื่อนบาน
อันจะสงผลใหผูประกอบการไทยสามารถขยายตลาดสูตลาดตางประเทศ ซึ่งการพัฒนาในแตละประเด็น
ดั ง กล า วได มี ก ารกํ า หนดเป า หมาย ตั ว ชี้ วั ด ผลผลิ ต กิ จ กรรม หน ว ยงานที่ รั บ ผิ ด ชอบ การประมาณ
การงบประมาณ และการติดตามประเมินผลไวอยางชัดเจน เพื่อสามารถนําแผนไปสูการปฏิบัติไดอยางเปน
รูปธรรม
ผลสําเร็จของการจัดทําแผนกลยุทธฉบับนี้เกิดจากความรวมมือรวมใจอยางเขมแข็งจากผูบริหาร
บุคลากรในสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ และหนวยงานที่เกี่ยวของในการรวมระดมความคิดเห็น เพื่อใหได
แผนกลยุทธอันสามารถนําไปใชในการพัฒนาระบบมาตรวิทยาของชาติใหสมบูรณ สามารถเปนโครงสราง
พื้นฐานดานวิทยาศาสตรของชาติที่สําคัญในการพัฒนาประเทศใหกาวหนาอยางยั่งยืนตอไป

~8~

บทสรุปผูบริหาร

สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ มีหนาที่สถาปนา พัฒนา และรักษามาตรฐานดานการวัดแหงชาติ
เพื่อเปนหลักประกันความถูกตองของการวัด การวิเคราะห และทดสอบ เพื่อใหผลิตภัณฑมีคุณภาพได
มาตรฐานตามขอกําหนดของประเทศคูคา สถาบันฯ ไดดําเนินงานพัฒนาระบบมาตรวิทยาของชาติตาม
แผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2548-2551) โดยมีผลการดําเนินงานเปนไปตามเปาหมายที่
กําหนด เพื่อใหการดําเนินการพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ มีความตอเนื่องมีทิศทางในการดําเนินงาน
ที่ชัดเจน จึงดําเนินการจัดทําแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2552-2555) โดยแผนกลยุทธฯ
มีความสอดคลองกับแผนแมบทการพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2552-2559) และ
แผนปฏิบัติราชการ กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี (พ.ศ.2552-2554)
นอกจากนี้สถาบันฯ ยังนําพระราชกฤษฏีกาวาดวยหลักเกณฑและวิธีการบริหารกิจการบานเมืองที่ดี
พ.ศ.2546 การจัดทําระบบงบประมาณที่เนนผลงานตามยุทธศาสตร (Strategic Performance-Based
Buddgeting: SPBB) และเครื่องมือวิเคราะหระดับความสําเร็จของการดําเนินงานจากการใชจายงบประมาณ
(Performance Assessment Rating Tool: PART) มาใชในการปรับปรุงการบริหารงานเชิงกลยุทธ ตลอดจน
การวิเคราะหความเชื่อมโยงของสถาบันฯ กับความสอดคลองกับยุทธศาสตรชาติ เพื่อใหสถาบันฯ สามารถ
จัดทําแผนกลยุทธที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น มีระบบ และมีขั้นตอนการปฏิบัติงานที่มีประสิทธิภาพ และใช
ทรัพยากรอยางคุมคา

สรุปผลการดําเนินงานตามแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2548-2551)
1) สามารถดําเนินการสถาปนาและพัฒนาหนวยวัดแหงชาติและสามารถใหบริการสอบเทียบไดเพิ่มขึ้นเปน
424 รายการวัด
2) หนวยวัดดานฟสิกสสามารถตอบสนองความตองการในประเทศไดประมาณรอยละ 83 ตอง
พัฒนาเพิ่มใหเพียงพอกับความตองการภายในประเทศ
3) ความตองการดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพในประเทศสูง ควรเรงดําเนินการพัฒนา โดยเรง
ดําเนินการพัฒนาวัสดุอางอิงรับรอง (Certified Reference Material: CRM) จัดทําโปรแกรมการทดสอบ
ความชํานาญ (Proficiency Testing Program: PT) ใหเพียงพอ และพัฒนาหองปฏิบัติการวิเคราะหและทดสอบ
อางอิงแหงชาติ (National Reference Laboratory)
4) ขอบขายการใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัดของหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบ
ระดับทุติยภูมิยังไมสามารถตอบสนองความตองการในประเทศไดอยางเพียงพอ
5) จํานวนและการกระจายตัวของหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบระดับทุติยภูมิ
ในสวนภูมิภาคยังไมเพียงพอตอความตองการของภาคอุตสาหกรรม

~ 10 ~

6) ประมาณการจํานวนเครื่องมือวัดของโรงงานภาคอุตสาหกรรมทั่วประเทศ ป 2550 มีจํานวน
ประมาณ 7.9 ลานชิ้น และมีจํานวนเครื่องมือวัดที่ไดรับการสอบเทียบอยางถูกตองประมาณ 4 แสนชิ้น คิดเปน
รอยละ 5.13
7) สังคมไทยที่ตระหนักถึงความสําคัญและเห็นประโยชนของระบบมาตรวิทยามีจํานวนนอย

แผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2552-2555)
แผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2552-2555) ประกอบดวย 4 กลยุทธ ดังนี้

ประเด็นยุทธศาสตรที่ 1 มาตรฐานดานการวัดแหงชาติตองเปนที่ยอมรับของนานาชาติ
และเพียงพอกับความตองการในประเทศ
กลยุทธที่ 1 เรงพัฒนาสถาปนาหนวยวัดมาตรฐานแหงชาติใหเปนที่ยอมรับในระดับสากล
แผนงานที่ 1.1 สถาปนาและพั ฒ นาหน ว ยวั ด แห ง ชาติ ใ ห ส อดคล อ งกั บ
มาตรฐานสากล
โครงการที่ 1.1.1 โครงการสถาปนาและพัฒนาหนวยวัดแหงชาติ
แผนงานที่ 1.2 พัฒนาโครงสรางพื้นฐานดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพของ
ประเทศใหเขมแข็งและไดรับการยอมรับจากนานาชาติ
โครงการที่ 1.2.1 โครงการพัฒนาโครงสรางพื้นฐานมาตรวิทยาเคมี
และชีวภาพ
โครงการที่ 1.2.2 โครงการผลิ ต วั ส ดุ อ า งอิ ง สํ า หรั บ การวิ เ คราะห
ทางดานอาหาร สุขภาพ และสิ่งแวดลอม
โครงการที่ 1.2.3 โครงการจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญ
สําหรับการวิเคราะหทางดานอาหาร สุขภาพ และ
สิ่งแวดลอม
โครงการที่ 1.2.4 โครงการผลิตวัสดุอางอิงและโปรแกรมการทดสอบ
ความชํานาญทางดานชีววิทยา
แผนงานที่ 1.3 พัฒนาและดํารงระบบคุณภาพของสถาบัน
โครงการที่ 1.3.1 โครงการพั ฒ นาและดํ า รงระบบคุ ณ ภาพ
หองปฏิบัติการ

~ 11 ~

แผนงานที่ 1.4 พัฒนาขีดความสามารถงานวิจัยดานมาตรวิทยา
โครงการที่ 1.4.1 โครงการพั ฒ นาขี ดความสามารถงานวิจัยและ
พัฒนาดานมาตรวิทยา
แผนงานที่ 1.5 พัฒนาบุคลากรดานมาตรวิทยา
โครงการที่ 1.5.1 โครงการเพิ่มขีดความสามารถบุคลากร
โครงการที่ 1.5.2 โครงการความรวมมือทางวิชาการดานมาตรวิทยา
กับตางประเทศ
โครงการที่ 1.5.3 โครงการพั ฒ นาระบบการจั ด การองค ค วามรู
(Knowledge Management: KM)

ประเด็นยุทธศาสตรที่ 2 การบริการดานการวัด การวิเคราะห การทดสอบ และสอบเทียบ
ใหไดมาตรฐานสากล และเพียงพอกับความตองการในประเทศ
กลยุทธที่ 2 เรงถายทอดความถูกตองดานการวัดสูหองปฏิบัติการระดับทุติยภูมิในประเทศ
แผนงานที่ 2.1 พัฒนาการใหบริการสอบเทียบและการใหคําปรึกษา
โครงการที่ 2.1.1 โครงการบริการสอบเทียบเครื่องมือวัด และการให
คําปรึกษา
แผนงานที่ 2.2 ส ง เสริ ม ห อ งปฏิ บั ติ ก ารระดั บ ทุ ติ ย ภู มิ ใ ห มี คุ ณ ภาพตาม
มาตรฐานสากลและขยายการบริการใหครอบคลุมความ
ตองการในประเทศ
โครงการที่ 2.2.1 โครงการเสริมสรางความเขมแข็งหองปฏิบัติการ
วิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบระดับทุติยภูมิ
แผนงานที่ 2.3 สงเสริมใหมีหองปฏิบัติการระดับทุติยภูมิในภูมิภาค
โครงการที่ 2.3.1 โครงการส ง เสริ ม ให มี ห อ งปฏิ บั ติ ก ารวิ เ คราะห
ทดสอบ และสอบเทียบระดับทุติยภูมิในภูมิภาค
โครงการที่ 2.3.2 โครงการความร วมมื อในการพั ฒนามาตรวิทยากั บ
เครือขายพันธมิตร

~ 12 ~

ประเด็นยุทธศาสตรที่ 3 สังคมไทยตระหนักถึงความสําคัญ และเห็นประโยชนของมาตรวิทยา
กลยุทธที่ 3 ส ง เสริ ม กลุ ม ผู ใ ช บ ริ ก ารมาตรวิ ท ยาให ต ระหนั ก ถึ ง ความสํ า คั ญ และเห็ น
ประโยชนของมาตรวิทยา
แผนงานที่ 3.1 สรางความตระหนักและพัฒนาการเรียนการสอนดานมาตรวิทยา
เพื ่อ ใหผู ใ ชบ ริก ารมาตรวิท ยาในกลุ ม ผู อ ยู ใ นระบบงาน
ปจ จุบัน กลุ ม บุค คลผูจะเขา สู ระบบงานในอนาคต และกลุ ม บุคคลทั่วไป
ตระหนักถึงความสําคัญ และเห็นประโยชน
โครงการที่ 3.1.1 โครงการสร า งความตระหนั ก ด า นมาตรวิ ท ยา
ใหแกผูใชบริการมาตรวิทยา
โครงการที่ 3.1.2 โครงการสงเสริมการเรียนการสอนดานมาตรวิทยา
ในสถานศึกษา
แผนงานที่ 3.2 พัฒนาศักยภาพการวัดในภาคอุตสาหกรรม
เพื่อใหผูใชบริการมาตรวิทยาในกลุมบุคคลผูอยูในระบบงาน
ปจจุบันของภาคอุตสาหกรรมตระหนักถึงความสําคัญ และเห็นประโยชน
โครงการที่ 3.2.1 โครงการยกระดับความสามารถดานการวัดใน
ภาคอุตสาหกรรม
แผนงานที่ 3.3 ส ง เสริ ม สนั บ สนุ น การวั ด ทางการแพทย ใ ห เ ป น ไปตาม
เพื่อใหกลุมบุคคลผูอยูในระบบงานปจจุบันของการแพทย
ตระหนักถึงความสําคัญ และเห็นประโยชนของมาตรวิทยา
โครงการที่ 3.3.1 โครงการสงเสริมการสอบเทียบเครื่องมือวัดทาง
การแพทยตามมาตรฐานสากล
โครงการที่ 3.3.2 โครงการสงเสริมการวัดชีวเคมีทางการแพทยตาม
แผนงานที่ 3.4 พัฒนาระบบสารสนเทศใหมีประสิทธิภาพและทันสมัย
โครงการที่ 3.4.1 โครงการปรับปรุงเว็บไซดของสถาบันฯ
โครงการที่ 3.4.2 โครงการพัฒนาระบบสารสนเทศสําหรับการบริหาร
ใหทันสมัย

~ 13 ~

ประเด็นยุทธศาสตรที่ 4 ระบบมาตรวิ ท ยาแห ง ชาติ ที่ เ ข ม แข็ ง สนั บ สนุ น กิ จ กรรม
ตางประเทศของรัฐบาล
กลยุทธที่ 4 สงเสริมใหมาตรวิทยาเปนเครื่องมือของรัฐในการเสริมสรางสัมพันธไมตรี
ระหวางประเทศ
แผนงานที่ 4.1 เสริ ม สร า งสั ม พั น ธไมตรี ร ะหว า งประเทศเพื่ อ นบ า นโดย
กิจกรรมดานมาตรวิทยา
โครงการที่ 4.1.1 โครงการความรวมมือดานมาตรวิทยากับประเทศ
เพื่อนบาน
แผนงานที่ 4.2 สนับสนุนการขยายตลาดดานมาตรวิทยาของภาคเอกชนสู
ประเทศเพื่อนบาน
โครงการที่ 4.2.1 โครงการสงเสริมผูประกอบการไทยในการขยาย
ตลาดสูตางประเทศ

ระยะเวลาดําเนินการ
เริ่มดําเนินการ พ.ศ.2552
สิ้นสุดการดําเนินการ พ.ศ.2555
รวมระยะเวลาดําเนินการ 4 ป

งบประมาณดําเนินการ
1) ประมาณการงบประมาณ ประจําปงบประมาณ พ.ศ.2552 จํานวน 200.00 ลานบาท

~ 14 ~

บทที่ 1
บทนํา

1.1 หลักการและเหตุผล
การจัดทําแผนกลยุทธขององคกรเปนสวนหนึ่งของการจัดการเชิงกลยุทธ (Strategic Management)
การวางแผนและการจัดการเชิงกลยุทธที่มีพลวัตและสามารถปรับเปลี่ยนใหทันการเปลี่ยนแปลงอยาง
รวดเร็วทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม การเมืองและเทคโนโลยี จะนํามาซึ่งความสําเร็จของการบริหารจัดการใน
ภาวะการณที่มีการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอยางตอเนื่อง โดยการจัดทําแผนกลยุทธจะมุงเนนการกําหนดทิศ
ทางการดําเนินภารกิจขององคกรในอนาคตที่ชัดเจน มีความสอดคลองกับสถานการณภายนอก จุดแข็ง
และจุดออน และทรัพยากรในองคกร มีการจัดลําดับความสําคัญเพื่อสามารถตอบสนองและปรับปรุง
การปฏิบัติงานที่รวดเร็ว รวมทั้งสามารถเชื่อมโยงนโยบายและแผนระดับสูงมายังผลลัพธ ผลผลิตระยะยาว
รวมทั้งการนําพระราชกฤษฏีกาวาดวยหลักเกณฑและวิธีการบริหารกิจการบานเมืองที่ดี พ.ศ.2546 การจัดทํา
ระบบงบประมาณที่เนนผลงานตามยุทธศาสตร (Strategic Performance-Based Buddgeting: SPBB)
และเครื่องมือวิเคราะหระดับความสําเร็จของการดําเนินงานจากการใชจายงบประมาณ (Performance
Assessment Rating Tool: PART) มาใชในการปรับปรุงกระบวนการบริหารงานในดานตางๆ ทั้งดานการบริหารงาน
เชิงกลยุทธ ตลอดจนการวิเคราะหความเชื่อมโยงของหนวยงานกับความสอดคลองกับยุทธศาสตรชาติ
สงผลใหหนวยงานสามารถจัดทําแผนกลยุทธที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ ไดดําเนินงานตามบทบาทและอํานาจหนาที่ของพระราชบัญญัติพัฒนา
ระบบมาตรวิทยาแหงชาติ พ.ศ.2540 และไดดําเนินงานภายใตแผนแมบทการพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ
ฉบับที่ 1 (พ.ศ.2542-2551) ที่ไดรับการอนุมัติจากคณะรัฐมนตรี เมื่อวัน ที่ 18 พฤษภาคม พ.ศ.2542
แผนแมบทการพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2552-2559) ไดรับการอนุมัติจากคณะรัฐมนตรี
เมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน พ.ศ.2552 และแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2548-2551)
ผลการดําเนินงานที่สําคัญตามแผนแมบทและแผนกลยุทธดังกลาวมีดังนี้ สถาบันฯ ไดถูกจัดตั้งขึ้นโดยเริ่ม
ดําเนินงานเมื่อวันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ.2541 สามารถสถาปนาและพัฒนาหนวยวัดและใหบริการสอบเทียบ
ไดจํานวน 424 รายการวัด สามารถผลิตวัสดุอางอิงรับรองได 4 ชนิด ความสามารถทางการสอบเทียบและ
การวัดของสถาบัน (Calibration and Measurement Capabilities: CMC) ไดรับการยอมรับในระดับสากล
โดยความสามารถดานการวัดดังกลาวไดรับการเผยแพรในเว็บไซตของสํานักงานชั่งตวงวัดระหวางประเทศ
(Bureau International des Poids et Measures: BIPM) (http://kcdb.bipm.org/Appendix C) ทั้งหมด 4 สาขาการวัด
จํานวน 354 รายการวัด คือ สาขาไฟฟา สาขามวล สาขาความดัน และสาขาอุณหภูมิ นอกจากนี้สถาบันฯ
ไดรับการรับรองความสามารถหองปฏิบัติการตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025 จากองคกรรับรองความสามารถ
หองปฏิบัติการ Deutscher Kalibrierdienst: DKD สหพันธสาธารณรัฐเยอรมนี และจาก International

~ 16 ~

Accreditation Japan: IA Japan ประเทศญี่ปุน จํานวน 94 รายการวัด รวมทั้งไดรับการรับรองระบบบริหารงาน
คุณภาพมาตรฐาน ISO 9001:2000 จากสํานักงานรับรองมาตรฐานไอเอสโอ (Mangement System
Certification Institute (Thailand): MASCI) ตั้งแต พ.ศ.2547 จนถึงปจจุบันสถาบันฯดําเนินการสนับสนุน
ภาคอุตสาหกรรมใหมีขีดความสามารถในการแขงขันทางการคา โดยการสงเสริมใหภาคอุตสาหกรรมมีการวัด
ที่ ถู ก ต อ ง อั น ส ง ผลให ผ ลิ ต ภั ณ ฑ มี คุ ณ ภาพได ม าตรฐานและประหยั ด วั ต ถุ ดิ บ ตลอดจนเชื้ อ เพลิ ง ใน
กระบวนการผลิต ซึ่งนับไดวาประสบผลสําเร็จในระดับหนึ่ง
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ ในฐานะเปนหนวยงานที่ทําหนาที่ดูแลและพัฒนาระบบมาตรวิทยา
ซึ่งมีภารกิจในการพัฒนาสถาบันฯ ใหเปนที่ยอมรับจากนานาชาติ สามารถใหบริการมาตรฐานดานการวัด
แหง ชาติใหเพี ยงพอกับความตองการในประเทศ ไดแก ความตองการของภาคอุตสาหกรรมและภาค
เศรษฐกิจอื่นๆ ที่เกี่ยวของ ความตองการดานการวัดในกิจกรรมการคุมครองผูบริโภค ตลอดจนความ
ต อ งการด า นการวั ด ในกิ จ กรรมการอนุ รั ก ษ สิ่ ง แวดล อ ม ช ว ยยกระดั บ คุ ณ ภาพและมาตรฐานของ
ภาคอุตสาหกรรม และสรางความตระหนักใหกับประชาชนในชาติใหมีความรูความเขาใจถึงความสําคัญ
และประโยชนของระบมาตรวิทยา สถาบันฯ จึงดําเนินการจัดทําแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
(พ.ศ.2552-2555) เพื่อเปนการกําหนดทิศทางและวางกรอบภารกิจของสถาบันฯ ใหสอดคลองกับการพัฒนา
ประเทศ และยังใชเปนเครื่องมือในการบริหารจัดการภายในสถาบันฯ และการประสานงานกับหนวยงานอื่นๆ
ที่เกี่ยวของ โดยไดจัดทําแผนกลยุทธที่สอดคลองกับพระราชบัญญัติการพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ
(พ.ศ.2540) แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแหงชาติ ฉบับที่ 10 (พ.ศ.2550-2554) แผนกลยุทธดาน
วิทยาศาสตรและเทคโนโลยี (พ.ศ.2547-2556) และแผนพัฒนายุทธศาสตรกระทรวงวิทยศาสตรและ
เทคโนโลยี (พ.ศ.2551-2554) นอกจากนี้สถาบันฯ ยังนําพระราชกฤษฏีกาวาดวยหลักเกณฑและวิธีการ
บริ ห ารกิ จ การบ า นเมื อ งที่ ดี พ.ศ.2546 การจั ด ทํ า ระบบงบประมาณที่ เ น น ผลงานตามยุ ท ธศาสตร
(Strategic Performance-Based Buddgeting: SPBB) และเครื่องมือวิเคราะหระดับความสําเร็จของ
การดําเนินงานจากการใชจายงบประมาณ (Performance Assessment Rating Tool: PART) มาใชใน
การปรับปรุงกระบวนการบริหารงานดานการบริหารงานเชิงกลยุทธ ตลอดจนการวิเคราะหความเชื่อมโยง
ของสถาบันฯ กับความสอดคลองกับยุทธศาสตรชาติ สงผลใหสถาบันฯ สามารถจัดทําแผนกลยุทธที่มี
ประสิทธิภาพมากขึ้น มีระบบ และมีขั้นตอนการปฏิบัติงานที่มีประสิทธิภาพ และใชทรัพยากรอยางคุมคา
ในแผนกลยุท ธ ฉ บั บ นี้ ได กํ า หนดวิ สัย ทั ศ น เป า หมาย กลยุ ท ธ และมาตรการสํ า คั ญ ที่ จ ะต อ ง
ดําเนินการในชวง พ.ศ.2552-2555 รวมทั้งกําหนดผูรับผิดชอบการดําเนินการ ตลอดจนกําหนดการติดตาม
ประเมินผลและนําขอมูลที่ไดรับไปพิจารณาทบทวนและปรับปรุงแผนใหมีความเหมาะสมเปนระยะๆ ใน
โอกาสตอไป

~ 17 ~

1.2 วัตถุประสงคการจัดทําแผนกลยุทธ
1.2.1 เพื่อ กํา หนดทิศ ทางและแนวทางการดํา เนิน งานของสถาบัน มาตรวิท ยาแหง ชาติ และ
การประสานงานกับหนวยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวของ
1.2.2 เพื่อจัดทําวิสัยทัศน พันธกิจ แผนกลยุทธ เปาหมาย ตัวชี้วัด ผลผลิต และผลลัพธ ของสถาบันฯ
ใหส อดคลอ งกับ นโยบายของรัฐ บาล ยุท ธศาสตรก ระทรวงวิท ยาศาสตรแ ละเทคโนโลยีที่เ กี่ย วขอ ง
เพื่อนําไปสูการปฏิบัติอยางเปนรูปธรรม

~ 18 ~

บทที่ 2
การวิเคราะหสภาวะแวดลอมของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ

การจัด ตั้ง และพัฒ นาสถาบัน มาตรวิท ยาแหง ชาติ มีก ารดํา เนิน การอยา งตอ เนื่อ ง เริ่ม ตั้ง แต
การจั ด ตั้ ง ห อ งปฏิ บั ติ ก ารสอบเที ย บเครื่ อ งมื อ วั ด ขึ้ น เป น แห ง แรกในประเทศไทยเมื่ อ พ.ศ.2504 โดย
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตรและเทคโนโลยีแหงประเทศไทย ตอมาในป พ.ศ.2508 กองทัพอากาศไดดําเนินการ
สอบเทียบเครื่องมือวัดในกองทัพ โดยกองชั่งปรับเทียบมาตรฐานเครื่องวัด กรมการสื่อสารทหารอากาศ และ
เมื่อ พ.ศ.2509 กรมวิทยาศาสตรบริการ กระทรวงวิทยาศาสตรเทคโนโลยีและสิ่งแวดลอม เริ่มใหการบริการ
สอบเทียบเครื่องมือวัดภายใตโครงการมาตรวิทยาและการรับรองหองปฏิบัติการ ในป พ.ศ.2540 ไดมี
การประกาศใชพระราชบัญญัติพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ รวมทั้งสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติไดถกจัดตังขึน ู ้ ้
เพื่อดําเนินการสถาปนา พัฒนา และดูแลรักษามาตรฐานการวัดของชาติมาตั้งแต พ.ศ.2541 ถึงปจจุบัน
สถาบันฯ ไดดําเนินงานตามแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2548-2551) โดยมี
ผลการดําเนินงานและรายละเอียดสถานภาพปจจุบันของสถาบันฯ ดังนี้

2.1 ผลการดําเนินงานของสถาบันฯ ตามแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2548-2551)
แผนกลยุท ธส ถาบันมาตรวิท ยาแหง ชาติ (พ.ศ.2548-2551) ประกอบดว ย 2 กลยุท ธ ไดแ ก
1) กลยุทธเรงรัดพัฒนาสถาปนาหนวยวัดของชาติใหเปนที่ยอมรับของนานาชาติ 2) กลยุทธเผยแพรและ
ถา ยทอดความถูก ตอ งดา นการวัด สูกิจ กรรมการวัด ในประเทศ ผลการดํา เนิน งานตามแผนกลยุท ธฯ
ดังรายละเอียดในภาคผนวก จ โดยมีสาระสําคัญสรุปไดดังนี้

2.1.1 กลยุทธเรงรัดพัฒนาสถาปนาหนวยวัดของชาติใหเปนที่ยอมรับของนานาชาติ
กลยุทธนี้ประกอบดวย 2 แผนงาน คือ 1) แผนงานการสถาปนาหนวยวัดแหงชาติ และ
2) แผนงานพัฒนานักมาตรวิทยาผูรับผิดชอบหนวยวัดแหงชาติ ดังนี้
1) แผนงานการสถาปนาหนวยวัดแหงชาติ
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ มีอาคารหองปฏิบัติการที่เปนไปตามมาตรฐานสากล ณ
เทคโนธานี รังสิต คลองหา สามารถดําเนินการสถาปนาและพัฒนาหนวยวัดแหงชาติ พรอมทั้งใหบริการสอบเทียบได
424 รายการวัด ไดแก สาขามิติ จํานวน 160 รายการวัด สาขาไฟฟา เวลาและความถี่ จํานวน 93 รายการวัด
สาขาเชิงกล จํานวน 107 รายการวัด สาขาอุณหภูมิ จํานวน 23 รายการวัด สาขาเสียงและการสั่นสะเทือน
จํานวน 13 รายการวัด สาขาแสง จํานวน 3 รายการวัด สาขาเคมี จํานวน 25 รายการวัด สามารถผลิตวัสดุและ
สารอางอิงรับรองได 4 ชนิด ไดแก วัสดุอางอิงความแข็งของโลหะ (Reference Block Rockwell Scale
HRA และ HRB) วัสดุอางอิงรับรองดานเคมี (pH solution, Potassium Dichromate, Potassium Iodine)

~ 20 ~

ความสามารถทางการสอบเทียบและการวัดของสถาบัน (Calibration and Measurement Capabilities: CMC)
ไดรับการยอมรับในระดับสากล โดยความสามารถดานการวัดดังกลาวไดรับการเผยแพรในเว็บไซตของ
องคการชั่งตวงวัดระหวางประเทศ (Bureau International des Poids et Measures: BIPM)
(http://kcdb.bipm.org/Appendix C) รวมทั้งหมด 4 สาขาการวัด จํานวน 354 รายการวัด คือ สาขาไฟฟา
จํานวน 313 รายการวัด สาขามวล จํานวน 19 รายการวัด สาขาความดัน จํานวน 11 รายการวัด สาขาอุณหภูมิ
จํานวน 11 รายการวัด และหองปฏิบัติการของสถาบันฯ ไดรับการรับรองความสามารถหองปฏิบัติการตาม
มาตรฐาน ISO/IEC 17025 รวม 94 รายการวัด แบงเปนไดรับการรับรองจากองคกรรับรองความสามารถ
Deutscher Kalibrierdienst: DKD สหพันธสาธารณรัฐเยอรมนี จํานวน 46 รายการวัด และจาก
International Accreditation Japan: IA Japan ประเทศญี่ปุน จํานวน 48 รายการวัด การบริการสอบเทียบและ
การอบรมของสถาบันฯ ไดรับการประเมินตามระบบบริหารงานคุณภาพ ISO 9001:2000 และไดรับการรับรอง
มาตรฐานจากสํานักงานรับรองมาตรฐานไอเอสโอ (Mangement System Certification Institute (Thailand):
MASCI) ตั้งแตป พ.ศ.2547 จนถึงปจจุบัน สถาบันฯ ไดเขารวมเปรียบเทียบผลการวัดระดับนานาชาติ
(Interlaboratory Comparison) กับองคกรมาตรวิทยาระดับภูมิภาคและนานาชาติอยางตอเนื่องและมีผล
การวัดอยูในเกณฑที่กําหนด
2) แผนงานพัฒนานักมาตรวิทยาผูรับผิดชอบหนวยวัดแหงชาติ
สถาบั น ฯ ร ว มกับ สถาบัน มาตรวิท ยาแหง ชาติ ข องต า งประเทศ อาทิ โครงการความ
รวมมือระหวาง Japan International Cooperation Agency: JICA และสถาบัน (JICA-NIMT), โครงการ
ความรวมมือระหวาง Physikalisch-Technische Bundesanstalt: PTB,Germany และสถาบัน (PTB-NIMT)
เปนตน เพื่อพัฒนาขีดความสามารถของบุคลากรของสถาบันฯ โดยมีความรวมมือในการสงนักมาตรวิทยาของ
สถาบันฯ ไปฝกอบรมในตางประเทศ รวมทั้งมีผูเชี่ยวชาญจากตางประเทศมาใหความรูทางเทคนิคแก
นัก มาตรวิทยาของสถาบั น ฯ ในชว ง พ.ศ.2547-2550 มีการจัดส งนั กมาตรวิ ทยาเข ารับการอบรม ณ
ตางประเทศจํานวน 103 คน นอกจากนี้ใน พ.ศ.2550 มีการเขารวมประชุมและกิจกรรมทางมาตรวิทยา ณ
ตางประเทศ จํานวน 33 ครั้ง (53 คนครั้ง) บุคลากรของสถาบันฯ ไดนําเสนอและตีพิมพเผยแพรผลงานวิจัย
ในเวทีการประชุมสัมมนาระดับนานาชาติ ซึ่งเปนการพัฒนาขีดความสามารถดานการวิจัยและพัฒนา อาทิเชน
หองปฏิบัติการวิเคราะหไฟฟาเคมีไดทําการศึกษาวิจัยเรื่อง pH measurement โดยใชวิธี/อุปกรณปฐมภูมิที่
เรียกวา Harned Cell ผลงานวิจัยไดนําเสนอในการประชุม Biological Environmental Reference Materals
(BERMs) ครั้งที่ 11 ณ เมือง Tsukuba ประเทศญี่ปุน รวมทั้งมีการตีพิมพผลงานในวารสารตางประเทศ
“Journal of Occupational Health” เรื่อง “Exposure to lead of boatyard workers in Southern
Thailand.” September 2007, volume 49[5]: 345-52 เปนตน

~ 21 ~

2.1.2 กลยุทธเรงเผยแพรและถายทอดความถูกตองดานการวัดสูกิจกรรมการวัดในประเทศ
กลยุทธนี้ประกอบดวย 2 แผนงาน ไดแก 1) แผนงานการเผยแพรความรูเความเขาใจดานมาตรวิทยา
สูสังคม และ 2) แผนงานเรงถายทอดความถูกตองสูกิจกรรมการวัด ดังนี้
1) แผนงานการเผยแพรความรูความเขาใจดานมาตรวิทยาสูสังคม
สถาบันฯ ไดดําเนินงานในแผนงานการเผยแพรความรูความเขาใจดานมาตรวิทยาที่
สถาบันฯ ไดดําเนินการอยางตอเนื่องคือการประชาสัมพันธเผยแพรขาวสารดานมาตรวิทยาผานสื่อมวลชน
สื่อสิ่งพิมพ สื่อมัลติมีเดีย และการพัฒนาขอมูลขาวสารบนเว็บไซตของสถาบันฯ นอกจากนี้สถาบันฯ มี
การจัดประชุมสัมมนาเพื่อใหความรูความเขาใจแกกลุมผูใชบริการเพือใหเขาใจถึงความสําคัญของมาตรวิทยา
่
ในการพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ และลดตนทุนการผลิตเปนประจําตลอดอยางตอเนื่อง อาทิเชน โครงการ
ยกระดั บ คุ ณ ภาพการวั ด ของภาคอุ ต สาหกรรม ดํ า เนิ น กิ จ กรรมการให คํ า ปรึ ก ษาด า นการวั ด แก ก ลุ ม
ผูใชบริการ มีการจัดทําเอกสาร Capability List และ Price List ที่แสดงถึงความสามารถดานการวัดและ
การสอบเทียบในสาขาการวัดตางๆ และอัตราคาบริการ เพื่อใหกลุมผูใชบริการสามารถตัดสินใจใชบริการที่
สอดคลองกับความจําเปน รวมทั้งสถาบันฯ ไดดําเนินการสงเสริมใหมีการเรียนการสอนดานมาตรวิทยาใน
ทุกระดับการศึกษาโดยรวมมือกับสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานในการบรรจุเนือหาวิชาดาน ้
มาตรวิทยาในระดับชั้นมัธยมศึกษา รวมมือกับสํานักงานคณะกรรมการอาชีวศึกษาในการอบรมครูอาจารย
ระดับอาชีว ศึ กษา และร วมมื อกั บมหาวิทยาลัยจัดทําโครงการพัฒนารายวิ ชามาตรวิทยาในหลักสูตร
การศึกษา ผลการดําเนินงานในปงบประมาณ พ.ศ.2550 มีมหาวิทยาลัยจํานวน 6 แหงไดบรรจุและเปด
สอนวิชามาตรวิทยาในหลักสูตร การดําเนินงานที่คูขนานไปกับการสนับสนุนใหสถานศึกษาเปดสอนวิชา
มาตรวิทยา คือการจัดอบรมหลักสูตรมาตรวิทยาขั้นพื้นฐาน ขั้นทฤษฏีและภาคปฏิบัติ เพื่อใหกลุมคนใน
ระบบงานที่เกี่ยวของกับการวัด วิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคอุตสาหกรรม
ตางๆ ใหมีการเรียนรูและพัฒนาขีดความสามารถดานมาตรวิทยา
2) แผนงานเรงถายทอดความถูกตองสูกิจกรรมการวัด
ในระยะเริ่มแรกของแผนกลยุทธ (พ.ศ.2548-2551) มีหองปฏิบัติการสอบเทียบเขารวม
ทั้งสิ้น 13 แหง มีหองปฏิบัติการสอบเทียบทั้งภาครัฐและเอกชนรวม 138 แหง สถาบันฯ มีกิจกรรมสงเสริม
หองปฏิบัติการใหเขมแข็งอยางตอเนื่อง และไดผลักดันใหจัดตั้งสมาคมหองปฏิบัติการสอบเทียบแหง
ประเทศไทยขึ้น มีการจัดตั้งเครือขายมาตรวิทยาเคมี โดยมีหนวยงานจากภาคการศึกษาและภาครัฐตางๆ
จํานวน 30 หนวยงานเขารวมเปนสมาชิกเครือขาย สถาบันฯ ไดเสริมสรางความเขมแข็งของเครือขาย
หองปฏิบัติการ โดยดําเนินการเปรียบเทียบผลการวัดระหวางหองปฏิบัติการสอบเทียบ และจัดโปรแกรม
การทดสอบความชํานาญของหองปฏิบัติการวิเคราะหและทดสอบ จัดอบรมสัมมนาเพื่อใหความรูแก
บุคลากรของหองปฏิบัติการอยางตอเนื่อง ดําเนินโครงการใหคําปรึกษาใหกับหองปฏิบัติการเพื่อใหมีขีด
ความสามารถขยายขอบขายการใหบริการได นอกจากนี้สถาบันฯ ไดมีสวนรวมสนับสนุนระบบรับรอง

~ 22 ~

ระบบงาน (Accreditation System) ของหองปฏิบัติการ โดยรวมกับสํานักงานรับรองมาตรฐานไอเอสโอ
(Mangement System Certification Institute (Thailand): MASCI) ในการประเมินความสามารถของ
หองปฏิบัติการ

2.2 สถานภาพปจจุบันของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
ดวยภารกิจของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติที่มีบทบาทอยางสูงตอการพัฒนาระบบมาตรวิทยาเพื่อ
เปนโครงสรางพื้นฐานที่สําคัญตอการพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะการยกระดับขีดความสามารถในการแขงขัน
ของภาคอุตสาหกรรม รัฐบาลไดเล็งเห็นถึงความสําคัญของระบบมาตรวิทยาแหงชาติ จึงไดมีการจัดตั้ง
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติขึ้นภายใตการกํากับดูแลของกระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี และไดมี
การกอสรางอาคารและจัดหามาตรฐานดานการวัดแหงชาติ ปจจุบันมีอาคารหองปฏิบัติการที่เปนไปตาม
มาตรฐานสากล และสามารถสถาปนาและพัฒนาหนวยวัดแหงชาติโดยไดรับการยอมรับจากนานาชาติ และ
สามารถใหบริการสอบเทียบได โดยหนวยวัดทางฟสิกสไดรับการสถาปนาแลวสามารถตอบสนองความตองการ
ในประเทศไดแลวเปนสวนมากประมาณรอยละ 83 แตยังตอบสนองความตองการดานการวัดทางเคมีและ
ชีวภาพไดเพียงสวนนอย
จากผลการสํารวจความตองการดานการวัดของภาคอุตสาหกรรม ผลการสํารวจความพึงพอใจของ
ผูใชบริการสอบเทียบ และจากผลการประชุมสัมมนาภายใตชมรมมาตรวิทยา พบวาผูใชบริการยังมีความ
ตองการการสอบเทียบในสาขาการวัดและชวงการวัด ดังนี้
- สาขามิติ ไดแก Flatness Interferometer, Roughness Specimen (AFM/SPM), Frequency
Comb, Laser tracker, Theodolite Electronic Distance Measurement และ Contour Instrument
- สาขาไฟฟา เวลาและความถี่ ไดแก AC/DC High Voltage 0–120 kV, Current Transformer
0–1,000 A, High Voltage Source 0–300 kV, Voltage Transformer 0–100 kV, LCR Component
Up–13 MHz, Magnetic Standard Block 0.6–0.7 mT, Insulation Tester และ FM/AM Modulation
- สาขาอุณหภูมิ ไดแก COD Reactor 150 ºc, Relative Humidity Sensor 2–100 % RH,
เทอรโมมิเตอรในยานอุณหภูมิต่ํา ระหวาง -100 ถึง -1,200° C, และ IPRT/IR Thermometer ที่อุณหภูมิสูง
กวา 600° C
- สาขาแสง ไดแก Spectroradiometer, Color Correlated Temperature, และ Opacity Meter
- สาขาแรงบิด คือ Transducer 0.035 –0.353 Nm
- สาขาความแข็ง คือ Micro Vickers Hardness Test Block 200–800 HV
- สาขามวลและความหนาแนน ไดแก Hydrometer, ตุมน้ําหนัก (Weight or Weight set) Class E1
upto 50 kg รวมทั้งตุมน้ําหนักขนาดใหญถึง 1000 kg และการวัดปริมาณอื่นที่เกี่ยวของโดยตรง ไดแก
สภาพความเปนแมเหล็กของตุมน้ําหนัก ความหนาแนนและปริมาตรของตุมน้ําหนัก เปนตน

~ 23 ~

- สาขาอัตราการไหล ไดแก Anemometer 0–120 km/h และ 0–20 m/s, Air Flow Meter 0-100 m3/min, และ
เครื่องใหสารละลายทางหลอดเลือด 1-10 ml/h
- สาขาความดันและสุญญากาศ คือ Digital Manometer 5 to -5 mbar
- สาขาเคมีและชีวภาพ ในกลุมงานดานความปลอดภัยของอาหาร (Food Safety) มีความตองการ
วัดโปรตีนในอาหารสัตว การวัดปริมาณสารถนอมอาหารตางๆ ในผลิตภัณฑอาหาร อาทิเชน BHA, BHT,
Sodium Benzoate, Sorbic Acid เปนตน กลุมงานดา นคุม ครองผูบริโภค (Consumer Protection)
มีความตองการศักยภาพการวัดดานเคมีคลินิก อาทิเชน Glucose, Cholesterol, Triglycerides, Ethanol,
สารตกคางในเครื่องสําอางค การวัดปริมาณแรธาตุที่ระบุไวบนบรรจุภัณฑอาหารและยา การวัดสารสกัด
จากสมุนไพร การวัดตามขอกําหนด RoHS ของสหภาพยุโรป และกลุมงานดานอนุรักษสิ่งแวดลอม
(Environment Protection) มีความตองการเรงดวนในการวัดคุณภาพของน้ํา เชน คา Biochemical Oxygen
Demand (BOD) คา Chemical Oxygen Demand (COD) การวัดปริมาณยาฆาแมลง การวัด Volatile
Organic Compounds (VOC) การวัดปริมาณโลหะหนัก (Fe, Cr, Cd, Hg, As) และการวัดปริมาณ
Nitrate และ Nitrite และในทุกกลุมงานจะมีความตองการเหมือนกัน ไดแก วัสดุอางอิงรับรอง (Certified
Reference Material: CRM) โปรแกรมการทดสอบความชํานาญ (Proficiency Testing Program: PT) และ
หองปฏิบัติการวิเคราะหและทดสอบอางอิงแหงชาติ (National Reference Laboratory)
ในภาพรวมหนวยวัดแหงชาติยังไมเพียงพอตามความตองการดานมาตรวิทยาภายในประเทศ
โดยเฉพาะอย า งยิ่ ง ด า นมาตรวิ ท ยาเคมี และชี วภาพ จึ ง ควรมี การเร ง ดํ าเนิ นการสถาปนาและพั ฒ นา
ความสามารถในการวั ดด านมาตรวิ ทยาเคมีแ ละชี ว ภาพ โดยเร ง ดํา เนิ น การพั ฒ นาวั ส ดุอ า งอิ ง รับ รอง
(Certified Reference Material: CRM) โปรแกรมการทดสอบความชํานาญ (Proficiency Testing Program: PT)
และพัฒนาหองปฏิบัติการวิเคราะหและทดสอบอางอิงแหงชาติ (National Reference Laboratory)
สรุปสถานภาพของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
- หนวยวัดดานฟสิกสสามารถตอบสนองความตองการในประเทศไดประมาณรอยละ 83 ซึ่งตอง
พัฒนาเพิ่มขึ้น เพื่อใหเพียงพอกับความตองการภายในประเทศ
- ความตองการดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพในประเทศสูง ควรเรงดําเนินการพัฒนาวัสดุอางอิงรับรอง
(Certified Reference Material: CRM) จัดทําโปรแกรมการทดสอบความชํานาญ (Proficiency Testing Program: PT)
ใหเพียงพอ และพัฒนาหองปฏิบัติการวิเคราะหและทดสอบอางอิงแหงชาติ (National Reference Laboratory)

~ 24 ~

2.3 การวิเคราะหสภาพแวดลอม
หลักกฎหมาย พระราชบัญญัติพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ พ.ศ.2540 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
ที่สนับสนุนการดําเนินงานของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (ระบุไวในแผนแมบทพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ
ภาคผนวก ก และ ข)

2.3.1 การวิเคราะหจุดแข็งและจุดออนของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
การวิเคราะหจุดแข็งและจุดออนของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ จากการสัมมนาระดมสมอง
ระดมความคิดเพื่อพัฒนาระบบมาตรวิทยา (วันที่ 9 กันยายน 2551 ณ ศูนยประชุมสถาบันวิจัยจุฬาภรณ) สรุปไดดังนี้

ตารางที่ 1 การวิเคราะหจุดแข็ง (Strength) ของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
ประเด็น จุดแข็ง (Strength)
1. สถาบันฯ มีการพัฒนา 1. เปนสถาบันฯ หลักในการดําเนินงานใหระบบมาตรวิทยาของชาติเปนที่ยอมรับของนานาชาติ
ระบบมาตรวิทยาอยาง 2. มีการพัฒนาและสถาปนาหนวยวัดของชาติอยางตอเนื่อง
ตอเนื่อง 3. ความสามารถทางการสอบเทียบและการวัดของสถาบันฯ (Calibration and Measurement
Capabilities: CMC) ไดรับการยอมรับในระดับสากล โดยความสามารถดานการวัดดังกลาวไดรับ
การเผยแพรในเว็บไซตขององคการชั่งตวงวัดระหวางประเทศ (Bureau International des
Poids et Measures: BIPM)
4. สถาบันฯ ไดรับการรับรองระบบบริหารงานคุณภาพมาตรฐาน ISO9001:2000 ตั้งแต พ.ศ.2547
ถึงปจจุบัน และหองปฏิบัติการของสถาบันฯ ไดรับการรับรองความสามารถหองปฏิบัติการตาม
มาตรฐาน ISO/IEC 17025 จาก DKD และ IA Japan จึงเปนที่ยอมรับของนานาชาติ
5. เปนสถาบันฯ ที่มีบทบาทหนาที่ครบวงจรนับแตการสถาปนา พัฒนา บริการ ใหคําปรึกษา
ถ า ยทอด เผยแพร สร า งความตระหนั ก ด า นมาตรวิ ท ยา เนื่ อ งจากมี บุ ค ลากรที่ มี ค วามรู
ความสามารถและสามารถเชิญบุคลากรที่มีความรูความสามารถของหนวยงานภายนอกทั้งใน
ประเทศและตางประเทศมารวมงาน
6. มีความคล อ งตัวในการดําเนิ นงาน มีความคลอ งตั วในการริ เริ่ มโครงการใหม และมีความ
เหมาะสมกับภารกิจ เนื่องจากโครงสรางขององคกรมีลักษณะเฉพาะ ซึ่งเปนหนวยงานในกํากับ
และไมไดเปนสวนราชการ รวมทั้งมีกองทุนพัฒนาระบบมาตรวิทยา รายไดจากการดําเนินงาน
สามารถนํามาใชในกิจกรรมขององคกรไดโดยตรง และมีบุคลากรที่มีศักยภาพสามารถรองรับ
การเปลี่ยนแปลงในวิทยาการใหมๆ
2. บุ คลากรของสถาบั นฯ มี 7. มีการสรางองคความรูใหม และสะสมความรูอยางตอเนื่อง ทําใหมีความเขมแข็งทางวิชาการ
ความรู ด า นมาตรวิ ท ยา ดานมาตรวิทยา เพราะมีกลุมบุคลากรที่มีความรู ความสามารถ และประสบการณทางดาน
และมีการพัฒนาสูงขึ้น มาตรวิทยาเปนที่ยอมรับทั้งในประเทศและตางประเทศ
8. บุคลากรของสถาบันฯ มีความรู ความสามารถ และประสบการณในการวิจัย พัฒนา การ
บริการ การถายทอด การเผยแพร และสรางความตระหนักดานมาตรวิทยาสูง
9. บุคลากรของสถาบันฯ มีประสิทธิภาพและศักยภาพสูงในดานมาตรวิทยา มีความเชี่ยวชาญใน
สาขาเฉพาะทาง

~ 25 ~

ตารางที่ 1 (ตอ)
ประเด็น จุดแข็ง (Strength)
3. มีแผนยุทธศาสตรชาติดาน 10. มีแ ผนยุทธศาสตรชาติ ดานมาตรวิ ทยาเคมีแ ละชี วภาพในการพัฒนามาตรวิทยาเคมีแ ละ
มาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ ชีวภาพ
4. มีความเขมแข็งของเครือขาย 11. มีเครือขายพันธมิตรมาตรวิทยา ทั้งเครือขายดานฟสิกสและเครือขายดานเคมีและชีวภาพ โดย
พันธมิตรมาตรวิทยาทั้ง สถาบันฯ รวมมือกับหนวยงานอื่น เชน สํานักงานปรมาณูเพื่อสันติ สมาคมมาตรวิทยาแหง
ในและตางประเทศ ประเทศไทย สมาคมหองปฏิบัติการสอบเทียบแหงประเทศไทย และเครือขายมาตรวิทยาเคมี
เปนตน
12. มีความเข มแข็ งในเครือขายหรือพั นธมิ ตร และการยอมรับในระดับสากล เนื่องจากการเป น
สมาชิ กในระดับ นานาชาติ และการลงนาม MRA ทําให สามารถระดมความรวมมื อ และ
ชวยเหลือจากตางประเทศ
13. บุคลากรของสถาบั นฯ มีการทํ างานร วมกั นเป นเครื อ ข ายกั บ นั กมาตรวิ ทยา นัก วิ จัย และ
นักวิชาการทั้งในและตางประเทศ

ตารางที่ 2 การวิเคราะหจุดออน (Weakness) ของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
ประเด็น จุดออน (Weakness)
1. ความไมเพียงพอของหนวยวัด 1. การสถาปนาและพัฒนาหนวยวัดที่ตอบสนองตอภาคเศรษฐกิจ และความตองการอยางมาก
มาตรฐานแหงชาติ ของภาคอุตสาหกรรมยังไมเพียงพอ ไดแก
1) หนวยวัดและศักยภาพการวัดดานเคมีและชีวภาพ ซึ่งเปนหนวยวัดที่เปนไปตามความ
ตองการของอุตสาหกรรมอาหาร อุตสาหกรรมสุขภาพ อันเปนอุตสาหกรรมเปาหมายของ
ประเทศ โปรแกรมการทดสอบความชํานาญ (Proficiency Testing Program:, PT Scheme) และ
วัดสุอางอิง
2) หนวยวัดและศักยภาพการวัดทางฟสิกส เชน การพัฒนาการสอบเทียบสาขาอุณหภู มิ
(ระหวาง -1,200 ถึง -100 องศาเซลเซียล) เปนตน
2. ขอจํากัดดานงบประมาณ 2. การจัดสรรงบประมาณสําหรับการพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ ยังอยูในระดับต่ําเมื่อเทียบ
กับประเทศอื่น ทําใหไมเพียงพอสําหรับจัดหาเครื่องมือวัด เพื่อใชในการสถาปนาเปนมาตรฐาน
อ า งอิ ง จึ ง ไม ส ามารถตอบสนองความต อ งการด า นการวั ด ในประเทศได อ ย า งเพี ย งพอ
โดยเฉพาะอยางยิ่งดานมาตรวิทยาเคมีและเทคโนโลยีชีวภาพ
3. อัตรากําลังที่ไมเหมาะสม 3. อัตรากําลังที่ไมเหมาะสมกับภารกิจมีผลกระทบตอการปฏิบัติงานของ มว.
มีผลกระทบตอการ
ปฏิบัติงานของสถาบันฯ

~ 26 ~

2.3.2 การวิเคราะหโอกาสและอุปสรรคของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
การวิเคราะหโอกาสและอุปสรรคของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ จากการสัมมนาระดมสมอง
ระดมความคิดเพื่อพัฒนาระบบมาตรวิทยาของชาติ (วันที่ 9 กันยายน 2551 ณ ศูนยประชุมสถาบันวิจัย
จุฬาภรณ) สรุปไดดังนี้

ตารางที่ 3 การวิเคราะหโอกาส (Opportunity) ของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
ประเด็น โอกาส (Opportunity)
1. การดําเนินงานของสถาบันฯ 1. หนวยงานดานมาตรวิทยาในตางประเทศใหการยอมรับวาสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติเปน
เปนที่ยอมรับจากนานาชาติ หนวยงานหลักของประเทศในการบริหารจัดการดานมาตรวิทยา
2. โอกาสไดรับการถายทอด 2. หนวยงานดานมาตรวิทยาและเครือ ข ายความร วมมื อ ในต างประเทศใหความรวมมือ และ
ความรูจากกิจกรรมความ สนับสนุนการพัฒนาระบบมาตรวิทยาของประเทศไทย
รวมมือกับตางประเทศ
3. ภาครัฐใหการสนับสนุน 3. มีพระราชบัญญัติ นโยบาย ยุทธศาสตรของรัฐบาล และกระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยีที่
สงเสริมการดําเนินงาน ใหการสนับสนุนสงเสริมการดําเนินงานพัฒนาระบบมาตรวิทยาของชาติ
พัฒนาระบบมาตรวิทยา 4. มีโอกาสในการสรางความรวมมือกิจกรรมดานมาตรวิทยากับหองปฏิบัติการสอบเทียบและ
ภาคอุตสาหกรรม สงผลใหเกิดการพัฒนาระบบมาตรวิทยา เผยแพรความรูความเขาใจ และ
สรางความตระหนักดานมาตรวิทยา เนื่องจากพระราชบัญญัติระบุบทบาทและหนาที่ของ
สถาบันฯ ไวอยางชัดเจน
4. ภาคอุตสาหกรรมมีความ 5. มี ค วามต อ งการการวั ด ด า นเคมี แ ละชี ว ภาพในประเทศสู ง เช น อุ ต สาหกรรมอาหาร
ตองการการวัดดานเคมีและ อุตสาหกรรมสุขภาพและสิ่งแวดลอม
ชีวภาพสูง
5. ภาคสังคมมีความตองการ 6. ภาคอุตสาหกรรมมีความตองการการรับรองคุณภาพของผลิตภัณฑและบริการ
การรับรองคุณภาพ 7. หองปฏิบัติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิมีความตระหนักถึงความสําคัญของระบบการรับรอง
ผลิตภัณฑ คุณภาพผลิตภัณฑ
6. มีความตองการดานการวัด 8. มี ก ารศึ ก ษาสํ า รวจความต อ งการด า นการวั ด ของภาคอุ ต สาหกรรม และศึ ก ษาดั ช นี บ ง ชี้
ในประเทศที่ชัดเจน สถานภาพขีดความสามารถดานการใหบริการสอบเทียบของหองปฏิบัติการระดับทุติยภูมิ
รวมทั้งแนวโนมการเปลี่ยนแปลงความตองการและขีดความสามารถเปนประจําอยางตอเนื่อง
7. กระแสโลกมีความตองการ 9. กระแสโลกตระหนักถึงความสําคัญและมีความตองการระบบรับรองคุณภาพผลิตภัณฑและ
สินคาและบริการที่ได บริการสูง เพื่อการมีคุณภาพชีวิตที่ดี จึงมีการตั้งเงื่อนไขทางการคาตางๆ เพิ่มขึ้น เชน การตั้ง
มาตรฐานเพิ่มขึ้น เขตการคาเสรี เปนตน สงผลใหมีความจําเปนในการพัฒนาระบบการวัดแหงชาติไปสูระดับ
สากล
10. การแขงขันและการพัฒนาเศรษฐกิจภายใตเงื่อนไขทางการคาใหมๆ ทําใหภาคอุตสาหกรรม
ตองอาศัยระบบมาตรวิทยาในการแขงขันมากขึ้น
11. ในการกีดกันผลิตภัณฑดอยคุณภาพจากตางประเทศ มีความจําเปนตองกําหนดมาตรฐาน
ผลิตภัณฑเพื่อใชในประเทศกอน จึงสงผลใหภาคอุตสาหกรรมตองอาศัยระบบมาตรวิทยาเพื่อ
ใชในการตรวจสอบคุณภาพผลิตภัณฑ

~ 27 ~

ประเด็น โอกาส (Opportunity)
12. ภาคอุตสาหกรรมของไทยและภาคเศรษฐกิจอื่นๆ ใหการยอมรับความสําคัญของระบบมาตร
วิทยามากขึ้น โดยมีการนําระบบมาตรวิทยามาใชในการควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑและบริการ
เพื่ อ การพั ฒ นาเศรษฐกิจ และสัง คมมากขึ้ น โดยเฉพาะอุ ต สาหกรรมอาหาร อุ ต สาหกรรม
สุ ข ภาพ อั น เป น อุ ต สาหกรรมเป า หมายของประเทศ มี ค วามต อ งการการรั บ รองคุ ณ ภาพ
ผลิตภัณฑและบริการ ซึ่งเปนโอกาสใหองคกรไดพัฒนาหนวยวัดและเพิ่มศักยภาพการวัดดาน
เคมีและชีวภาพ
13. ผูบ ริโภคในประเทศและตา งประเทศมีความตองการสิ นคา และบริการที่ ไดมาตรฐาน และ
ตระหนักถึงคุณภาพชีวิตมากขึ้น
14. ผูใ ช บ ริ ก ารภาคอุ ต สาหกรรมมี ค วามต อ งการใช บ ริ ก ารจากห อ งปฏิ บั ติ ก ารที่ มี ม าตรฐานมี
คุณภาพเปนที่ยอมรับของนานาชาติ

ตารางที่ 4 การวิเคราะหอุปสรรค (Threat) ของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
ประเด็น อุปสรรค (Threat)
1. เกิดสภาวะวิกฤตเศรษฐกิจ 1. การชะลอตัวของเศรษฐกิจโลก สงผลใหความตองการผลิตภัณฑอุตสาหกรรมในตลาดโลก
ลดลง แตความตองการที่ลดลง ทําใหการแขงขันทวีความรุนแรงมากขึ้น
2. ภาคสังคมตระหนักถึง 2. ความรูความเขาใจดานการใชเครื่องมือวัดของภาคอุตสาหกรรมยังไมถูกตอง และขาดผูให
ความสําคัญและประโยชน คําปรึกษาในการนําผลการสอบเทียบที่ไดไปใชงานอยางถูกตอง
ดานมาตรวิทยาคอนขาง 3. ภาคอุตสาหกรรมสวนมากทําการสอบเทียบ เนื่องจากเปนขอกําหนดของระบบรับรองคุณภาพ
นอย ผลิตภัณฑและบริการ โดยมิไดเขาใจถึงประโยชนและความสําคัญ
3. ไมมีการเรียนการสอน 4. ขาดการพัฒนาหลักสูตรการศึกษาดานมาตรวิทยา เพื่อปูพื้นฐานความรูความเขาใจหลักการ
ดานมาตรวิทยาในระบบ ของมาตรวิทยาในสถานศึกษา
การศึกษาทุกระดับอยาง
เปนทางการ
4. ผูประกอบการขาดความ 5. ผูประกอบการภาคอุตสาหกรรมบางแหงยังขาดความเชื่อมั่นในผลการสอบเทียบเครื่องมือวัด
เชื่อมั่นในผลการสอบเทียบ ในประเทศ
เครื่องมือวัดในประเทศ 6. ใบรับรองคุณภาพของไทยยังไมเปนที่ยอมรับของนานาชาติทั้งหมด เนื่องจากหองปฏิบติการ
สอบเทียบและหองปฏิบัติการวิเคราะหทดสอบที่มีมาตรฐานเปนที่ยอมรับของนานาชาติมี
จํานวนไมเพียงพอ
5. ขอจํากัดดานคุณภาพและ 7. ขาดแคลนหองปฏิบัติการสอบเทียบ หองปฏิบัติการวิเคราะหและทดสอบทางเคมีและชีวภาพ
การกระจายตัวของ ในประเทศบางสาขา และจํานวนหองปฏิบัติการที่มีมาตรฐานเปนที่ยอมรับของนานาชาติมีไม
หองปฏิบัติการฯ เพียงพอ รวมทั้งการกระจายตัวของหองปฏิบัตการสอบเทียบยังไมทั่วถึงทุกภูมิภาค
6. หองปฏิบัติการระดับทุติยภูมิ 8. บุคลากรของหองปฏิบัติการสอบเทียบที่มีความรูและประสบการณในงานมาตรวิทยาโดยตรงมี
ขาดแคลนผูเชียวชาญ
่ จํานวนนอย
ดานมาตรวิทยา

~ 28 ~

บทที่ 3
แผนกลยุทธจากการวิเคราะหสภาวะแวดลอม
(Strategic Plan from SWOT Analysis)

เพื่อใหแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2552-2555) สอดคลองกับสถานภาพ
เศรษฐกิจและสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปอยางรวดเร็ว เปนแผนที่สามารถนําไปประยุกตสูการปฏิบัติไดอยาง
เปนรูปธรรม จึงนําผลการวิเคราะหจุดออน (Weakness) จุดแข็ง (Strength) ของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
อันเปนปจจัยภายใน และผลการวิเคราะหโอกาส (Opportunity) และอุปสรรค (Threat) ของสถาบันฯ
อันเปนปจจัยภายนอก นํามาประมวลเขียนในรูปของตาราง SWOT Matrix เพื่อใชกําหนดกลยุทธ ตอไป

3.1 SWOT Matrix
จากผลการวิเคราะหสภาวะแวดลอมภายใน อันไดแก การวิเคราะหจุดออน (Weakness) จุดแข็ง
(Strength) ของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ การวิเคราะหสภาวะแวดลอมภายนอก อันไดแก การวิเคราะห
โอกาส (Opportunity) และอุปสรรค (Threat) ของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติในบทที่ 2 ผลการวิเคราะห
ดังกลาวนํามาประมวลเปน SWOT Matrix ดังแสดงในแผนภาพที่ 1 และ 2

ปจจัยภายใน
จุดแข็ง (Strength) จุดออน (Weakness)
ปจจัยภายนอก
กลยุทธเชิงรุก (Aggressive) กลยุทธเชิงฟนฟู (Turn around)
โอกาส (Opportunities)
(S+O) (W+O)
กลยุทธเพิ่มทางเลือก (Diversification) กลยุทธเชิงรับ (Defensive)
อุปสรรค (threats)
(S+T) (W+T)
แผนภาพที่ 1 การกําหนดกลยุทธจาก SWOT Matrix

~ 30 ~

จุดแข็ง (S) จุดออน (W)
1. สถาบันฯ มีการพัฒนาระบบมาตรวิทยา 1. ความไมเพียงพอของหนวยวัด
ปจจัยภายใน อยางตอเนื่อง มาตรฐานแหงชาติ
2. บุคลากรของสถาบันฯ มีความรูดาน 2. ขอจํากัดดานงบประมาณ
มาตรวิทยา และมีการพัฒนาสูงขึ้น 3. อัตรากําลังที่ไมเหมาะสมมี
ปจจัยภายนอก 3. มีแผนยุทธศาสตรชาติดานมาตรวิทยา ผลกระทบตอการปฏิบัติงาน
เคมีและชีวภาพ ของสถาบันฯ
4. มีความเขมแข็งของเครือขายพันธมิตร
มาตรวิทยาทั้งในและตางประเทศ
โอกาส (O) กลยุทธเชิงรุก (Aggressive) กลยุทธเชิงฟนฟู (Turn around)
1. การดําเนินงานของสถาบันฯ เปนที่ยอมรับ (ใชประโยชนจากโอกาสโดยอาศัยจุดแข็ง) (ลบลางจุดออนโดยอาศัยโอกาสที่มี)
จากนานาชาติ 1. เผยแพรความรู สรางความตระหนัก 1. เรงพัฒนาสถาปนาหนวยวัด
2. โอกาสการไดรับการถายทอดความรูจาก และถายทอดความถูกตองดานการวัด มาตรฐานแหงชาติใหเปนที่
กิจกรรมความรวมมือกับตางประเทศ ที่ไดรับการยอมรับจากระดับสากล ยอมรับในระดับสากลและ
3. ภาครัฐใหการสนับสนุนสงเสริมการดําเนินงาน ไปสูกิจกรรมการวัดภายในประเทศ เพียงพอกับความตองการของ
พัฒนาระบบมาตรวิทยา (S1+S2+ S4 +O2+O3+O5 +O6+O7) ภาคอุตสาหกรรม
4. ภาคอุตสาหกรรมมีความตองการการวัด 2. พัฒนามาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ (W1+ W2+O1+O4+O7)
ดานเคมีและชีวภาพสูง ตามแผนยุทธศาสตรชาติดานมาตรวิทยา
5. ภาคสังคมมีความตองการการรับรองคุณภาพ เคมีและชีวภาพ (S3+O4)
ผลิตภัณฑ 3. พัฒนาศักยภาพการวิจัยและพัฒนา
6. มีความตองการดานการวัดในประเทศที่ชัดเจน ดานมาตรวิทยา (S2+ S4+O3)
7. กระแสโลกมีความตองการสินคาและบริการ 4. พัฒนานักมาตรวิทยา (S4+O2+O3)
ที่ไดมาตรฐานเพิ่มขึ้น 5. ใชมาตรวิทยาเปนเครื่องมือในการสราง
ความรวมมือระหวางประเทศ (S2+S4+O1)
อุปสรรค (T) กลยุทธเพิ่มทางเลือก (Diversification) กลยุทธเชิงรับ (Defensive)
1. เกิดสภาวะวิกฤตเศรษฐกิจ (หลีกเลี่ยงขอจํากัดโดยอาศัยจุดแข็ง) (ลดจุดออนและหลีกเลี่ยงขอจํากัด)
2. ภาคสังคมตระหนักถึงความสําคัญและ 1. ใชเครือขายมาตรวิทยาในการสนับสนุน 1. จัดทําแผนอัตรากําลังคน เพื่อ
ประโยชนดานมาตรวิทยาคอนขางนอย กิจกรรมดานการสรางความ เพิ่มขีดความสามารถในการ
3. ไมมีการเรียนการสอนดานมาตรวิทยาใน ตระหนักและพัฒนาศักยภาพ ดําเนินงานของสถาบันฯ
ระบบการศึกษาทุกระดับอยางเปนทางการ หองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ (W3+T1-T6)
4. ผูประกอบการขาดความเชื่อมั่นในผล และสอบเทียบ (S4+T2+T4+T5) 2. จัดทําแผนพัฒนาสถาบันฯ
การสอบเทียบเครื่องมือวัดในประเทศ 2. การพั ฒ นาแหล ง เรี ย นรู ด า น เพื่อเปนแนวทางการทํางานใน
5. ขอจํากัดดานคุณภาพและการกระจายตัว มาตรวิ ท ยา (S1+ S2+T3 +T6) ระยะยาว (W3+T2-T6)
ของหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ สอบเทียบ
ระดับทุติยภูมิ
6. หองปฏิบัตการทุตยภูมิขาดแคลนผูเ ชี่ยวชาญ
ิ ิ
ดานมาตรวิทยา
แผนภาพที่ 2 SWOT Matrix ของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ

~ 31 ~

จากตาราง SWOT Matrix ขางตน ประกอบกับพระราชบัญญัติพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ
พ.ศ.2540 แผนปฏิบัติราชการ กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี (พ.ศ.2552-2554) และแผนแมบทพัฒนา
ระบบมาตรวิทยาแหงชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2552-2559) นํามากําหนดวิสัยทัศน พันธกิจ วัฒนธรรมคานิยม
เปาประสงค และกลยุทธ มีรายละเอียดดังนี้

3.2 วิสัยทัศนของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ เปนองคกรหลักของประเทศในการพัฒนาระบบมาตรวิทยาของชาติ
ใหเปนที่ยอมรับในระดับสากล ที่มีบทบาทสําคัญตอการเสริมสรางขีดความสามารถในการแขงขันทาง
การคาระหวางประเทศ การคุมครองผูบริโภคในประเทศ และการอนุรักษสิ่งแวดลอม

3.3 พันธกิจของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
เพื่อบรรลุถึงวิสัยทัศนที่กาหนดไว สถาบันฯ ไดกําหนดพันธกิจดังนี้
ํ
3.3.1 พัฒนามาตรฐานการวัดแหงชาติใหเปนที่ยอมรับในระดับสากล
3.3.2 ถายทอดความถูกตองดานการวัดสูกิจกรรมการวัดตางๆ ในประเทศ
3.3.3 เผยแพรองคความรูความเขาใจดานมาตรวิทยาสูสังคมไทย
3.3.4 เปนองคกรหลักในการดําเนินงานดานมาตรวิทยาระหวางประเทศ

3.4 วัฒนธรรมและคานิยม
มุงมั่นเพื่อการวัดในประเทศเปนที่ยอมรับของสังคมโลก (Commit to Globally Accepted
Measurement)

3.5 เปาประสงคการใหบริการของสถาบันฯ
3.5.1 หนวยวัดของชาติไดรับการสถาปนาและพัฒนาใหเพียงพอตามความตองการของผูใชบริการ
ในประเทศ และเปนที่ยอมรับของนานาชาติ
3.5.2 บุ ค ลากรด า นมาตรวิ ท ยาได รั บ การพั ฒ นา และสามารถปฏิ บั ติ ภ าระหน า ที่ ไ ด อ ย า งมี
ประสิทธิภาพและประสิทธิผล
3.5.3 เปนองคกรหลักในการประสานความรวมมือดานมาตรวิทยาของชาติทั้งในและตางประเทศ
3.5.4 สงเสริมความเขมแข็งหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบระดับทุติยภูมิใหมี
คุณภาพตามมาตรฐานสากลและจํานวนที่เพียงพอตามความตองการของประเทศ
3.5.5 กิจกรรมการวัดตางๆ ในประเทศมีความถูกตองเปนที่ยอมรับของนานาชาติ

~ 32 ~

3.5.6 กลุมเปาหมายผูใชบริการมาตรวิทยา อันไดแก กลุมบุคคลผูอยูในระบบงาน กลุมบุคคลผูจะ
เขาสูระบบงานในอนาคต และกลุมบุคคลทั่วไป มีความรูความเขาใจถึงความสําคัญและประโยชนของ
ระบบมาตรวิทยา เพื่อใหสังคมไทยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
3.5.7 กลุมเปาหมายภาคอุตสาหกรรมไดรับการสนับสนุนในการยกระดับคุณภาพและมาตรฐาน
ใหมีศักยภาพการแขงขันในตลาดการคาโลกสูงขึ้น
3.5.8 รัฐบาลสามารถใชมาตรวิทยาเปนเครื่องมือในการสรางความสัมพันธอันดีระหวางประเทศ

3.6 แผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
3.6.1 ประเด็นยุทธศาสตรที่ 1 มาตรฐานดานการวัดแหงชาติตองเปนที่ยอมรับของนานาชาติ

กลยุทธที่ 1 เรงพัฒนาสถาปนาหนวยวัดมาตรฐานแหงชาติใหเปนที่ยอมรับในระดับ
สากล และเพียงพอกับความตองการในประเทศ

เปาประสงค
1) หนวยวัดของชาติไดรับการสถาปนาและพัฒนาใหเพียงพอตามความ
ตองการของผูใชบริการในประเทศ และเปนที่ยอมรับของนานาชาติ
2) บุ ค ลากรด า นมาตรวิ ท ยาได รั บ การพั ฒ นา และสามารถปฏิ บั ติ
ภาระหนาที่ไดอยางมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
3) เปนองคกรหลักในการประสานความรวมมือดานมาตรวิทยาของชาติ
ทั้งในและตางประเทศ
จากเปาประสงคของกลยุทธที่ 1 สามารถสรุปเปนแผนงานไดดังนี้
แผนงานที่ 1.1 สถาปนาและพั ฒ นาหน ว ยวั ด แห ง ชาติ ใ ห สอดคล องกั บ
มาตรฐานสากล (W1+ W2+O1+O4+O7), (S3+O4)
แผนงานที่ 1.2 พัฒนาโครงสรางพื้นฐานดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
ของประเทศให เ ข ม แข็ ง และได รั บ การยอมรั บ จาก
นานาชาติ (S3+O4)
แผนงานที่ 1.3 พัฒนาและดํารงระบบคุณภาพของสถาบัน
(W1+ W2+O1+O4+O7)
แผนงานที่ 1.4 พัฒนาขีดความสามารถงานวิจัยดานมาตรวิทยา (S2+ S4+O3)
แผนงานที่ 1.5 พัฒนาบุคลากรดานมาตรวิทยา (S4+O2+O3), (W3+T1-T6)

~ 33 ~

3.6.2 ประเด็นยุทธศาสตรที่ 2 การบริการดานการวัด การวิเคราะห การทดสอบ และสอบเทียบ

กลยุทธที่ 2 เรง ถ ายทอดความถูก ต องดา นการวัดสูหองปฏิบัติการระดั บทุติย ภู มิใน
ประเทศ

1) สงเสริมความเขมแข็งหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบ
ระดับทุติยภูมิใหมีคุณภาพตามมาตรฐานสากลและจํานวนที่เพียงพอ
ตามความตองการของประเทศ
2) กิจกรรมการวัดตางๆ ในประเทศมีความถูกตองเปนที่ยอมรับของนานาชาติ
แผนงานที่ 2.1 พั ฒ นาการให บ ริ ก ารสอบเที ย บและการให คํ า ปรึ ก ษา
(S1+S2+ S4+O2+O3+O5+O6+O7), (W1+ W2+O1+O4+O7)
แผนงานที่ 2.2 ส ง เสริ ม ห อ งปฏิ บัติ ก ารระดั บ การทุติ ย ภู มิ ใ หมี คุ ณ ภาพ
ตามมาตรฐานสากลและขยายการบริการใหครอบคลุม
ความตองการในประเทศ (S1+S2+S4+O2+O3+O5+O6+O7),
(S4+T2+T4+T5)
แผนงานที่ 2.3 ส ง เสริ ม ให มี ห อ งปฏิ บั ติ ก ารระดั บ ทุ ติ ย ภู มิ ใ นภู มิ ภ าค
(S1+S2+ S4 +O2+O3+O5 +O6+O7), (S4+T2+T4+T5)

3.6.3 ประเด็นยุทธศาสตรที่ 3 สังคมไทยตระหนักถึงความสําคัญและเห็นประโยชนของมาตรวิทยา

กลยุทธที่ 3 สงเสริมกลุ มผูใชบริการมาตรวิทยาใหตระหนักถึงความสําคัญและเห็น

1) กลุ ม เป า หมายผู ใ ชบ ริก ารมาตรวิ ท ยา อัน ไดแ ก กลุ ม บุค คลผู อ ยูใ น
ระบบงาน กลุมบุคคลผูจะเขาสูระบบงานในอนาคต และกลุมบุคคล
ทั่วไป มีความรูความเขาใจถึงความสําคัญและประโยชนของระบบ
มาตรวิทยา เพื่อใหสังคมไทยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
2) กลุมเปาหมายภาคอุตสาหกรรมไดรับการสนับสนุนในการยกระดับ
คุณภาพและมาตรฐานใหมีศักยภาพการแขงขันในตลาดการคาโลกสูงขึ้น

~ 34 ~

แผนงานที่ 3.1 สร า งความตระหนั ก และพั ฒ นาการเรี ย นการสอนด า น
มาตรวิทยา (S1+S2+S4+O2+O3+O5+O6+O7), (S1+S2+T3 +T6)
เพื่อใหผูใชบริการมาตรวิท ยาในกลุม ผูอยูใ นระบบงาน
ปจจุบัน กลุมบุคคลผูจะเขาสูระบบงานในอนาคต และกลุมบุคคลทั่วไป
ตระหนักถึงความสําคัญและเห็นประโยชน
แผนงานที่ 3.2 พัฒนาศักยภาพการวัดในภาคอุตสาหกรรม
(S1+S2+S4 +O2+O3+O5 +O6+O7)
เพื่ อ ให ผู ใ ช บ ริ ก ารมาตรวิ ท ยาในกลุ ม บุ ค คลผู อ ยู ใ น
ระบบงานปจจุบันของภาคอุตสาหกรรมตระหนักถึงความสําคัญและเห็น
ประโยชน
แผนงานที่ 3.3 ส ง เสริ ม สนั บ สนุ น การวั ด ทางการแพทย ใ ห เ ป น ไปตาม
มาตรฐานสากล (S3+O4)
เพื่อใหกลุมบุคคลผูอยูในระบบงานปจจุบันของการแพทย
ตระหนักถึงความสําคัญ และเห็นประโยชนของมาตรวิทยา
แผนงานที่ 3.4 พัฒนาระบบสารสนเทศใหมีประสิทธิภาพและทัน สมัย
(S1+ S2+T3+T6)

3.6.4 ประเด็นยุทธศาสตรที่ 4 ระบบมาตรวิ ท ยาแห ง ชาติ ที่ เ ข ม แข็ ง สนั บ สนุ น กิ จ กรรม

กลยุทธที่ 4 สงเสริมใหมาตรวิทยาเปนเครื่องมือของรัฐในการเสริมสรางสัมพันธไมตรี

1) รัฐบาลสามารถใชมาตรวิทยาเปนเครื่องมือในการสรางความสัมพันธ
อันดีระหวางประเทศ
แผนงานที่ 4.1 เสริ ม สร า งสั ม พั น ธไมตรี กั บ ประเทศเพื่ อ นบ า นโดยใช
กิจกรรมดานมาตรวิทยา (S2+ S4+O1)
แผนงานที่ 4.2 สนับสนุนการขยายตลาดดานมาตรวิทยาของภาคเอกชน
สูประเทศเพื่อนบาน (S2+ S4+O1)

~ 35 ~

บทที่ 4
แผนงานและโครงการตามแผนกลยุทธ

แผนกลยุท ธส ถาบัน มาตรวิท ยาแหง ชาติ (พ.ศ.2552-2555) ประกอบดว ย 4 กลยุท ธ ไดแ ก
1) กลยุทธเรงพัฒนาสถาปนาหนวยวัดมาตรฐานแหงชาติใหเปนที่ยอมรับในระดับสากล และเพียงพอกับ
ความตองการในประเทศ 2) กลยุทธเรงถายทอดความถูกตองดานการวัดสูกิจกรรมการวัดในประเทศ
3) กลยุทธสงเสริมกลุมผูใชบริการมาตรวิทยาใหตระหนักถึงความสําคัญและเห็นประโยชนของมาตรวิทยา
และ 4) กลยุทธสงเสริมใหมาตรวิทยาเปนเครื่องมือของรัฐในการเสริมสรางสัมพันธไมตรีระหวางประเทศ
แผนกลยุ ท ธ ข องสถาบั น ฯ จะมี ผ ลสั ม ฤทธิ์ ใ นทางปฏิ บั ติ แผนงานต า งๆ จะต อ งมี โ ครงการที่
เหมาะสม จากแผนกลยุทธและเปาประสงคที่กลาวไวในบทที่ 3 ไดนํามาพิจารณาเปนโครงการ กิจกรรม
และตัวชี้วัด โดยใชเทคนิค Balanced Scorecard มีรายละเอียด ดังตอไปนี้

4.1 การวิเคราะหปจจัยแหงความสําเร็จที่มีผลตอการดําเนินงานของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
(Critical Success Factor Analysis by Balanced Scorecard: CSF by BSC)
Balanced Scorecard (BSC) เปนเทคนิคที่นิยมใชในการแปลงกลยุทธใหเปนกิจกรรมการดําเนินงาน
พรอมตัวชี้วัด (Key Performance Indicator: KPI) โดยจะมองสาเหตุปจจัยแหงความสําเร็จของกลยุทธ
(Critical Success Factor: CSF) ในหลายๆ มิติ (มุมมอง) ไดแก มิติที่เปนปจจัยภายใน (การพัฒนาและ
การเรียนรูภายในองคกร, ประสิทธิภาพของการปฏิบัติงาน) มิติปจจัยภายนอก (การใหบริการ, ประสิทธิผล
ตามพัน ธกิจ) ดัง นั้น การวิเ คราะหปจจัย หลัก ที่เ ปน ปจจัย แหง ความสํา เร็จ ของการดํา เนิน งานสถาบัน
มาตรวิทยาแหงชาติ (Critical Success Factor: CSF) ในหลายมิติที่จะตอบสนองสภาพแวดลอมภายใน
และภายนอก จะชวยผลักดันใหสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติสามารถดําเนินงานบรรลุเปาหมายที่กําหนด
มีรายละเอียดดังนี้

~ 36 ~

4.1.1 ปจ จัย แหงความสํ าเร็จของกลยุท ธที่ 1 เรง พัฒนาสถาปนาหนวยวัดมาตรฐาน
แหงชาติใหเปนที่ยอมรับในระดับสากล และเพียงพอกับความตองการในประเทศ
แนวทางการดําเนินงาน
มิติ ปจจัยแหงความสําเร็จ ( CSF)
(แผนงาน/โครงการ/กิจกรรม)
ประสิทธิผลตามพันธกิจ -หนวยวัดแหงชาติที่สถาบันฯ สถาปนาและ -เขารวมกิจกรรมการวัดเปรียบเทียบนานาชาติ
พัฒนาเปนที่ยอมรับในระดับสากล -จั ด ตั้ ง ศู น ย พั ฒ นาวั ส ดุ อ า งอิ ง รั บ รองด า นเคมี
-วัสดุอางอิง และการจัดโปรแกรมการทดสอบ และชีวภาพ
ความสามารถด า นอาหาร สุ ข ภาพ และ -ส ง เสริ ม ให มี กิ จ กรรมการวั ด ทางด านอาหาร
สิ่ ง แวดล อ มมี คุ ณ ภาพตามข อ กํ า หนด สุ ขภาพ และสิ่ งแวดล อมตามแผนยุ ท ธศาสตร
มาตรฐานสากล และเป น ที่ ย อมรั บ ของ ชาติดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
นานาชาติ -ดําเนินการพัฒนาและปรับปรุงระบบคุณภาพ
ห อ งปฏิ บั ติ ก ารของสถาบั น ฯ ให เ ป น ไปตาม
ขอกําหนดสากล
การใหบริการ -มีหนวยวัดแหงชาติครอบคลุมสาขาการวัด -สํารวจขอมูลความตองการสอบเทียบเครื่องมือวัด
และพิสัยไดเพียงพอกับความตองการของ -สํารวจขอมูลและจัดทําฐานขอมูลการผลิตวัสดุ
ประเทศ อางอิงดานเคมีและชีวภาพของประเทศไทย
-มี วั ส ดุ อ า งอิ ง และโปรแกรมการทดสอบ -สํารวจขอมูลและจัดทําฐานขอมูลโปรแกรมการ
ความชํ า นาญด า นอาหาร สุ ข ภาพ และ ทดสอบความชํ านาญด านเคมี และชี วภาพของ
สิ่งแวดลอมที่สามารถสนองความตองการ ประเทศไทย
ของหนวยงานในประเทศ -เรงพัฒนาหนวยวัดของชาติตามความตองการ
ของประเทศ
-เรงขยายขอบเขตการพัฒนาวัสดุอ างอิง และ
การจัดการโปรแกรมการทดสอบความชํานาญฯ
ตามความตองการของหนวยงานในประเทศ
ประสิทธิภาพของการปฏิบัติงาน -หองปฏิบัติการของสถาบันฯมีระบบคุณภาพ -รักษาและดํารงระบบคุรภาพของหองปฏิบัติการ
ตามขอกําหนดสากล สถาบันฯ
-พั ฒ นาระบบคุ ณ ภาพของห อ งปฏิ บั ติ ก าร
สถาบั น ฯ ให ค รอบคลุ ม สาขาการวั ด ใหม ที่
สถาปนา
การพั ฒ นาและการเรี ย นรู -บุคลากรมีศักยภาพดานเทคนิคและการวัด -สร า งแผนความต อ งการบุ ค ลากรเพื่ อ รองรั บ
ภายในองคกร สูงขึ้น กิจกรรมของสถาบันฯ
-บุ ค ลากรมี ผ ลงานวิ จั ย ที่ ทํ า ร ว มกั บ องค ก ร -สร า งแผนพั ฒ นาบุ ค ลากร เพื่ อ ให บุ คลากร
ดานมาตรวิทยาในประเทศและนานาชาติ สามารถปฏิ บั ติ ภา ระห น า ที่ ไ ด อ ย า ง มี
-บุ ค ลากรมี ก ารพั ฒ นาองค ค วามรู อ ย า ง ประสิทธิภาพและประสิทธิผล
ตอเนื่อง -สงเสริมการวิจัยและพัฒนาเครื่องมือมาตรฐาน
และวัสดุอางอิง
-มี ร ะบบการจั ด การองค ค วามรู (Knowledge
Management: KM)

~ 37 ~

4.1.2 ปจจัยแหงความสําเร็จของกลยุทธที่ 2 เรงถายทอดความถูกตองดานการวัดสู
หองปฏิบัติการระดับทุติยภูมิในประเทศ
ประสิทธิผลตามพันธกิจ -สถาบันฯ สามารถใหคําปรึกษาดานเทคนิคการวัด ‐สงเสริมการบริการของหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ
การจัดตั้งหองปฏิบัติการ และระบบรับรองคุณภาพ และสอบเที ย บในประเทศให เ ป น ไปตามข อ กํ า หนด
ห อ ง ป ฏิ บั ติ ก า ร ต า ม ค ว า ม ต อ ง ก า ร ข อ ง มาตรฐานสากล
หองปฏิบัติการระดับทุติยภูมิ -พัฒนาและสนับสนุนการใหบริการของหองปฏิบัติการ
-หองปฏิบัติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิมีมาตรฐานสากล วิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบในประเทศ
สามารถสอบเทียบเครื่องมือวัดตามความตองการใน -จั ด กิ จ กรรมวั ด เปรี ย บเที ย บผลการวั ด ภายในประเทศ
ประเทศ เพื่ อ ให ผ ลการวั ด ได รั บ การยอมรั บ ความถู ก ต อ งจาก
-ผลการวัดของหองปฏิบัติการ ทดสอบ และสอบเทียบ ต า งประเทศ เนื่ อ งจากได รั บ การถ า ยทอดค า วั ด ผ า น
ในประเทศได รั บ การยอมรั บ ความถู ก ต อ งจาก หองปฏิบัติการปฐมภูมิ (สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ)
นานาชาติ -จัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับหองปฏิบัติการ
วิเคราะห ทดสอบในประเทศ
-สงเสริมการขยายการบริการของหองปฏิบัติการวิเคราะห
ทดสอบ และสอบเทียบในประเทศใหเปนตามขอกําหนด
มาตรฐานสากล (ทั้งสาขาการวัดและพื้นที่การใหบริการ
ไปยังภูมิภาค)
การใหบริการ -สถาบัน ฯ สามารถให บริ ก ารสอบเทีย บตามความ -สํ า รวจความต อ งการงานบริ ก ารด า นมาตรวิ ท ยาของ
ตองการของหองปฏิบัติการระดับทุติยภูมิ หองปฏิบัติการระดับทุติยภูมิในประเทศ
-สถาบันฯ สามารถใหคําปรึกษาดานเทคนิคการวัด -จัดกิจกรรมใหบริการสอบเทียบ
การจัดตั้งหองปฏิบัติการ และระบบรับรองคุณภาพ -จัดกิจกรรมอบรมเพื่อใหความรูและเทคนิคการวัด
หองปฏิบัติการตามความตองการของหองปฏิบัติการ -จัดกิจกรรมใหคําปรึกษาดานเทคนิคการวัด การจัดตั้ง
ในประเทศ หองปฏิบัติการ และระบบรับรองคุณภาพ

ประสิทธิภาพของการปฏิบัติงาน -สถาบันฯ สามารถใหคําปรึกษาดานเทคนิคการวัด -ปรับปรุงคุณภาพการใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัดจาก
การจัดตั้งหองปฏิบัติการ และระบบรับรองคุณภาพ ผลสํารวจความพึงพอใจของผูใชบริการ
ห อ งปฏิ บั ติ ก ารตามความต อ งของห อ งปฏิ บั ติ ก าร
-ปรับปรุงคุณภาพการใหคําปรึกษาดานเทคนิคการวัด
ระดับทุติยภูมิอยางมีประสิทธิภาพ -ใหความรวมมือในกิจกรรมดานมาตรวิทยาของสมาคม
-สถาบันฯ สามารถส งเสริมให หองปฏิบัติ การระดั บ
มาตรวิทยาแหงประเทศไทย และสมาคมหองปฏิบัติการ
ทุติยภูมิขยายขอบเขตการบริการทั้งดานสาขาการ แหงประเทศไทย
วัดและพื้นที่การใหบริการเพิ่มขึ้น -สนับสนุนกิจกรรมดานการวัดของชมรมมาตรวิทยา
-จั ด กิ จ กรรมความร ว มมื อ ด า นมาตรวิ ท ยาในเครื อ ข า ย
พันธมิตรมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
-สง เสริม การบริ ก ารสอบเที ยบโดยใช ค วามร ว มมื อของ
เครือขายมาตรวิทยา
-ร วมมื อกั บพั นธมิ ตรด านมาตรวิ ทยา (หน วยงานต างๆ ทั้ ง
ภาครัฐและเอกชน)จัดตั้งหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ
และสอบเทียบในภูมิภาค
การพั ฒ นาและการเรี ย นรู ภ ายใน -บุคลากรของสถาบันฯ สามารถขยายขีดความสามารถ -ฝ ก อบรมความรู แ ละเทคนิ ค ด า นมาตรวิ ท ยาให แ ก
องคกร ในการใหคําปรึกษาดานมาตรวิทยาแกผูใชบริการดาน บุค ลากร เพื่อ ใหมีศัก ยภาพในการใหคํา ปรึก ษา และ
มาตรวิทยาในประเทศ การถายทอดความรูดานมาตริวทยาแกสังคม

~ 38 ~

4.1.3 ปจจัยแหงความสําเร็จของกลยุทธที่ 3 สงเสริ มกลุมผูใ ชบริ การมาตรวิ ทยาให
ตระหนักถึงความสําคัญและเห็นประโยชนของมาตรวิทยา
ประสิทธิผลตามพันธกิจ -กลุ ม ผู ใ ช บ ริ ก ารมาตรวิ ท ยา ได แ ก กลุ ม -เรงเผยแพรประชาสัมพันธความรูดานมาตรวิทยา
บุคคลผูอยูในระบบงานปจจุบัน กลุมบุคคล ผานทางสื่อมวลชน และเว็บไซตของสถาบันฯ
ผู จ ะเข า สู ร ะบบงานในอนาคต และกลุ ม แกผูใชบริการมาตรวิทยาทั้งสามกลุม
บุ ค คลทั่ ว ไป มี ค วามรู ค วามเข า ใจและ -พั ฒ นาแห ง การเรี ย นรู ด า นมาตรวิ ท ยาแก
ตระหนักถึงความสําคัญและประโยชนดาน ผูใชบริ การมาตรวิ ทยากลุ มบุคคคลผูจะเขา สู
มาตรวิทยา ระบบงานในอนาคต
-สร า งความตระหนั ก ถึ ง ความสํ า คั ญ และ
ประโยชนของมาตรวิทยาใหกับกลุมผูใชบริการ
มาตรวิทยาทั้งสามกลุม
-สงเสริมใหมีการเรียนการสอนดานมาตรวิทยา
ในสถานศึกษา เพื่อใหผูใชบริการมาตรวิทยาใน
กลุ ม บุ ค คลผู จ ะเข า สู ร ะบบงานในอนาคต
ตระหนักถึงความสําคัญ และเห็นประโยชนของ
มาตรวิทยา
-พัฒนาครูใหมีความรูดานมาตรวิทยาตลอดจน
สามารถายทอดความรูแกนักเรียนนักศึกษา ซึ่ง
จะเป น กลุ ม บุ ค คลผู จ ะเข า สู ร ะบบงานใน
อนาคต
-จัดอบรม สัมมนาเสริมสรางความเขมแข็งดาน
การวั ด ของภาคอุ ต สาหกรรม เพื่ อ ยกระดั บ
ความสามารถดานการวัด เพื่อใหผูใชบริการ
มาตรวิ ท ยาในกลุ ม บุ ค คลผู อ ยู ใ นระบบงาน
ป จ จุ บั น ตระหนั ก ถึ ง ความสํ า คั ญ และเห็ น
-ส ง เสริ ม ให มี ก ารดู แ ลรั ก ษาเครื่ อ งมื อ วั ด ทาง
การแพทยใหถูกตองตามมาตรฐานสากล อันจะ
สงผลใหผูใชบริการมาตรวิทยาในกลุมบุคคลผู
อยูในระบบงานปจจุบันตระหนักถึงความสําคัญ
และเห็นประโยชนของมาตรวิทยา

~ 39 ~

การใหบริการ -มี ก ารเผยแพร ค วามรู เ พื่ อ สร า งความ -สํ า ร ว จ ค ว า ม ต อ ง ก า ร ด า น ก า ร วั ด ข อ ง
ตระหนั ก ถึ ง ความสํ า คั ญ ด า นมาตรวิ ท ยา ภาคอุตสาหกรรม
ทั่ ว ถึ ง และเพี ย งพอกั บ ความต อ งการของ -จั ด ทํ า เนื้ อ หาวิ ช าหลั ก การความรู ม าตรวิ ท ยา
กลุมผูใชบริการ เพื่อสงมอบใหสถาบันการศึกษาระดับปริญญาตรี
-สถาบันสามารถจัดกิจกรรมดานมาตรวิทยา นําไปใชในการเรียนการสอน
เพื่ อ เผยแพร ค วามรู ไ ด อ ย า งเพี ย งพอกั บ -จัดอบรมพัฒนาความรูดานมาตรวิทยาใหแกครู
ความตองการของกลุมผูใชบริการ ระดั บ อาชี ว ศึ ก ษา เพื่ อ ให เ กิ ด การถ า ยทอด
-สถาบันฯ สามารถสงเสริมกลุมผูใชบริการ ความรูจากครูสูนักศึกษา
มาตรวิ ท ยาทั้ ง สามกลุ ม อั น ได แ ก กลุ ม -ดํ า เนิ น การผลั ก ดั น ให มี ก ารบรรจุ เ นื้ อ หาด า น
บุคคลผูอยูในระบบงานปจจุบัน กลุมบุคคล มาตรวิ ท ยาในการเรี ย นการสอนในระดั บ
ผู จ ะเข า สู ร ะบบงานในอนาคต และกลุ ม การศึกษาขั้นพื้นฐาน
บุ ค ค ล ทั่ ว ไ ป เ กิ ด ค ว า ม ต ร ะ ห นั ก ถึ ง
ความสําคัญและเห็นประโยชนของมาตรวิทยา
ประสิทธิภาพของการปฏิบัติงาน -มี ก ารเผยแพร ค วามรู เ พื่ อ สร า งความ -จัดอบรมสัมมนาเพื่อเผยแพรความรูดานมาตรวิทยา
ตระหนั ก ถึ ง ความสํ า คั ญ ด า นมาตรวิ ท ยา ทุกภูมิภาค
ทั่ ว ถึ ง และเพี ย งพอกั บ ความต อ งการของ -ปรับปรุงคุณภาพของการใหบริการฝกอบรมพัฒนา
กลุมผูใชบริการไดตามแผนงานที่กําหนด ความรู ด านมาตรวิ ทยาจากผลสํ า รวจความพึ ง
-มีระบบสารสนเทศที่มีประสิทธิภาพ พอใจของผูใชบริการ
-จัดทําแผนแมบทสารเทศของสถาบัน
-พัฒนาระบบสารสนเทศเพื่อใชในการเผยแพร
ประชาสัมพันธความรูดานมาตรวิทยา
-ประเมิ น ผลการปฏิ บั ติ ง านการพั ฒ นาระบบ
สารสนเทศ
-มีความรวมมือกับเครือขายพันธมิตรมาตรวิทยา
ในการเผยแพร ค วามรู ด า นมาตรวิ ท ยาให แ ก
กลุมผูใชบริการ
การพั ฒ นาและการเรี ย นรู -บุคลากรมีการพัฒนาความสามารถในการ -มีแผนการพัฒนาวิทยากรรุนใหม
ภายในองคกร ถายทอดความรูดานมาตรวทิยา -มีแผนการฝกอบรมบุคลากรเพื่อพัฒนาทักษะ
-บุคลากรมีการพัฒนาความสามารถในการ การจัดอบรมสัมมนา
ดําเนินการจัดอบรมสัมมนา -มี แ ผนการฝ ก อบรมบุ ค ลากรด า นการติ ด ต อ
-บุ ค ลากรมี ค วามสามารถในการติ ด ต อ ประสานงาน
ประสานงานกับเครือขายมาตรวิทยา

~ 40 ~

4.1.4 ปจจัยแหงความสําเร็จของกลยุทธที่ 4 สงเสริมใหมาตรวิทยาเปนเครื่องมือของรัฐ
ในการเสริมสรางสัมพันธไมตรีระหวางประเทศ
(โครงการ/กิจกรรม)
ประสิทธิผลตามพันธกิจ -มาตรวิ ท ยาสามารถเป น เครื่ อ งมื อ ในการ -สงเสริมใหมาตรวิทยาเปนเครื่องมือของรัฐใน
เสริมสรางสัมพันธไมตรีระหวางประเทศ กิจการตางประเทศ
การใหบริการ -สถาบันฯ มีความพรอมใหบริการดานมาตรวิทยา -จั ด กิ จ กรรมความร ว มมื อ ด า นมาตรวิ ท ยา
แกประเทศเพื่อนบาน ระหวางประเทศ
-สถาบั น ฯมี ค วามสามารถในการให ค วาม -เป ด การฝ ก อบรมสั ม มนาด า นมาตรวิ ท ยา
ช ว ยเหลื อ ที่ เ ป น ประโยชน ต อ การพั ฒ นา ระหวางประเทศ
ระบบมาตรวิทยาแกประเทศเพื่อนบาน
-มีความพรอมในการขยายตลาดดานการบริการ
มาตรวิทยาและการคาเครื่องมือวัด
ประสิทธิภาพของการปฏิบัติงาน -มีแ ผนการสง เสริม ผู ป ระกอบการไทยใน -ประเมินผลความพึงพอใจของผูประกอบการไทย
การขยายตลาดสูตางประเทศ ที่ เ ข า ร ว มโครงการส ง เสริ ม การขยายตลาดสู
-มี ค วามร ว มมื อ ด า นมาตรวิ ท ยาระหว า ง ตางประเทศ
ห น ว ย ง า น ภ า ย ใ น ป ร ะ เ ท ศ ไ ท ย แ ล ะ -ประเมิ น ผลความพึ ง พอใจของบุ ค ลากร
ตางประเทศ ตางประเทศที่ผานการฝกอบรมดานมาตรวิทยา
การพั ฒ นาและการเรี ย นรู -บุ ค ลากรมี ค วามสามารถในการติ ด ต อ -มีแผนการฝกอบรมบุคลากร
ภายในองคกร ประสานงานกับหนวยงานตางประเทศ

~ 41 ~

4.2 ประเด็นยุทธศาสตรที่ 1 มาตรฐานดานการวัดแหงชาติตองเปนที่ยอมรับของนานาชาติ

กลยุทธที่ 1 เรงพัฒนาสถาปนาหนวยวัดมาตรฐานแหงชาติใหเปนที่ยอมรับ
ในระดับสากล และเพียงพอกับความตองการในประเทศ
กลยุทธที่ 1 ประกอบดวย 5 แผนงานหลัก ไดแก 1) แผนงานสถาปนาและพัฒนาหนวย
วัดแหงชาติใหสอดคลองกับมาตรฐานสากล 2) พัฒนาโครงสรางดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพของ
ประเทศใหเขมแข็งและไดรับการยอมรับจากนานาชาติ 3) แผนงานพัฒนาและดํารงระบบคุณภาพของ
สถาบัน 4) แผนงานพัฒนาขีดความสามารถงานวิจัยดานมาตรวิทยา และ 5) แผนงานพัฒนาบุคลากรดาน

4.2.1 เปาประสงคแผนกลยุทธ
1) หน ว ยวัด ของชาติ ได รับ การสถาปนาและพั ฒ นาใหเ พีย งพอตามความต อ งการของ
ผูใชบริการในประเทศ และเปนที่ยอมรับของนานาชาติ
2) บุคลากรดานมาตรวิทยาไดรับการพัฒนา และสามารถปฏิบัติภาระหนาที่ไดอยางมี
ประสิทธิภาพและประสิทธิผล
3) เป น องค ก รหลั ก ในการประสานความร ว มมื อ ด า นมาตรวิ ท ยาของชาติ ทั้ ง ในและ
ตางประเทศ

4.2.2 ผลผลิต ผลลัพธ และผลกระทบ
1) ผลผลิต (Output)
- หนวยวัดของประเทศไทยเปนที่ยอมรับในระดับนานาชาติ โดยสถาบันมาตรวิทยา
แหงชาติสถาปนาหนวยวัดแหงชาติใหเปนที่ยอมรับในระดับสากล ในสาขาการวัดและพิสัยที่ครอบคลุมกับ
ความตองการของภาคอุตสาหกรรมในประเทศเพิ่มเปนจํานวน 492 รายการวัด
- โครงสรางพื้นฐานดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพของประเทศไทยมีความเขมแข็ง และ
ศักยภาพดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพของชาติไดรับการยอมรับจากนานาชาติ จากการจัดตั้งศูนยพัฒนาวัสดุ
อางอิงรับรองดานเคมีและชีวภาพ เพื่อพัฒนาความสามารถผลิตวัสดุอางอิงมาตรฐานของประเทศไทย อันจะชวย
ลดงบประมาณการสั่งซื้อวัสดุอางอิงดังกลาวและเปนการเพิ่มรายไดจากการจําหนายวัสดุอางอิงเหลานี้แก
ประเทศอื่น
- ศักยภาพดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพของชาติไดรับการพัฒนาใหเพียงพอกับ
ความตองการในประเทศและเปนที่ยอมรับของนานาชาติ ทําใหสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติสามารถผลิต

~ 42 ~

สารมาตรฐานและวัสดุอางอิงไดเองเพิ่มขึ้นไมต่ํากวา 4 ชนิด ทําใหลดการสูญเสียเงินตราตางประเทศ จาก
การนําเขาหรือการสงใหหองปฏิบัติการตางประเทศวิเคราะหและทดสอบ
- นานาชาติใหการยอมรับในความสามารถดานการวัดของประเทศไทยและนําไป
เผยแพรในเว็บไซตขององคกรชั่งตวงวัดระหวางประเทศ (BIPM Website) เพิ่มขึ้นเปน 415 รายการวัด
- ดํ า รงระบบคุ ณ ภาพของสถาบั น มาตรวิ ท ยาแห ง ชาติ เพื่ อ ความเชื่ อ มั่ น ในการ
ดําเนินงานของสถาบันฯ และไดรับการรับรองระบบบริหารงานคุณภาพ ISO 9001 จากสถาบันรับรองมาตรฐาน
ไอเอสโอ
- ไดรับการยอมรับในระบบคุณภาพของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติจากนานาชาติ
จากการที่สถาบั น ฯ ไดรับการรับรองความสามารถหองปฏิบัติการของสถาบันฯ ตามมาตรฐานสากล
(ISO/IEC 17025) เพื่อใหการวัดเปนไปตามขอกําหนดเดียวกันทั่วโลก เพิ่มขึ้นเปน 106 รายการวัด
2) ผลลัพธ (Outcome)
- ลดการใชเงินตราตางประเทศที่หองปฏิบัติกาสอบเทียบระดับทุติยภูมิตองสงอุปกรณ
เครื่องมือไปสอบเทียบตางประเทศ
- ลดการใชเงินตราตางประเทศที่หองปฏิบัติการตองสั่งซื้อสารมาตรฐานและวัสดุอางอิง
จากตางประเทศ สามารถหารายไดจากการจําหนายสารมาตรฐานและวัสดุอางอิงที่ผลิตไดในประเทศแก
ตางประเทศ รายละเอียดตามภาคผนวก ฌ
3) ผลกระทบ (Impact)
- ผลิตภัณฑของประเทศไทยสามารถแขงขันไดในตลาดโลก เปนการเพิ่มมูลคาการสงออก
ยังผลใหเศรษฐกิจของชาติดีขึ้นอยางยั่งยืน
- มาตรวิทยามีบทบาทสําคัญในการคุมครองผูบริโภค ทําใหสินคาอุปโภคบริโภคและ
การบริการมีมาตรฐานที่ดี
- ระบบมาตรวิทยาของชาติที่เขมแข็งเปนรากฐานในการพัฒนาเศรษฐกิจของชาติ
การคุ ม ครองให สิ น ค า อุ ป โภคบริ โ ภคเป น ไปตามมาตรฐานสากล และการอนุ รั ก ษ สิ่ ง แวดล อ มตาม
มาตรฐานสากล สงผลใหคุณภาพชีวิตของประชาชนไทยดีขึ้นอยางยั่งยืน

~ 43 ~

4.2.3 เปาหมายผลผลิต

ตารางที่ 5 ตัวชี้วัด เปาหมายของแผนงาน/โครงการ/กิจกรรมในกลยุทธที่ 1
ตัวชี้วดแผนงานระดับผลผลิต
ั เปาหมาย (Target)
แผนงาน/โครงการ/
(Key Performance Indicators– หนวยนับ
กิจกรรม
KPIs) (Output) 2552 2553 2554 2555 รวม ผูรับผิดชอบ
กลยุทธที่1 เรงพัฒนา
สถาปนาหนวยวัดมาตรฐาน
แหงชาติใหเปนที่ยอมรับใน
ระดับสากล และเพียงพอกับ
ความตองการในประเทศ
แผนงานที่ 1.1 สถาปนา
และพัฒนาหนวยวัดแหงชาติ
ใหสอดคลองกับมาตรฐานสากล เชิงปริมาณ
1.1.1โครงการสถาปนาและ -จํานวนหนวยวัดแหงชาติใหมที่ หนวยวัด 12 13 23 20 68 ฝาย
พัฒนาหนวยวัดแหงชาติ ไดรับการสถาปนา มาตรวิทยา
1)กิจกรรมการจัดหา ทุกฝาย
และพัฒนาเครื่องมือมาตรฐาน
2)กิจกรรมสํารวจขอมูล
ความตองการสอบเทียบ
เครื่องมือวัด
แผนงานที่ 1.2 พัฒนา
โครงสรางพื้นฐานดาน
มาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
ของประเทศใหเขมแข็ง และ
ไดรับการยอมรับจาก
นานาชาติ
1.2.1โครงการพัฒนา
โครงสรางพื้นฐานมาตรวิทยา
เคมีและชีวภาพ
1)กิจกรรมการกอสราง -ความสําเร็จของการกอสรางอาคาร รอยละ 5 - 30 60 - ฝาย
อาคารศูนยวัสดุอางอิง ศูนยวัสดุอางอิง และการจัดซื้อ มาตรวิทยา
สําหรับการวัดทางดานอาหาร จัดหาอุปกรณเครื่องมือ เคมีและ
สุขภาพ และสิ่งแวดลอม ชีวภาพ
2)กิจกรรมการพัฒนา -จํานวนครั้งของการฝกอบรม ครั้ง - 1 - 1 2 ฝาย
ความสามารถการวิเคราะห การวิคราะห Speciation ของ มาตรวิทยา
Speciation ของโลหะหนัก โลหะหนัก เคมีและ
ชีวภาพ

~ 44 ~

1.2.2โครงการผลิตวัสดุอางอิง
สําหรับการวิเคราะหทางดาน
อาหาร สุขภาพ และสิ่งแวดลอม
1)กิจกรรมการจัดทํา -ความสําเร็จของฐานขอมูลการผลิต รอยละ - 10 100 100* - ฝาย
ฐานขอมูลการผลิตวัสดุอางอิง วัสดุอางอิงของหองปฏิบัติการ เปน มาตรวิทยา
ของหองปฏิบัติการเครือขายฯ เครือขายฯ การ เคมีและ
รักษา
ชีวภาพ
ฐาน
ขอมูล
2)กิจกรรมผลิตวัสดุ -จํ านวนรายการวั สดุ อ า งอิ ง (Pure รายการ 1 1 2 2 6 ฝาย
อางอิงที่เปน Pure Substance Substance Reference Material) ที่ มาตรวิ ทยา
Refernce Materials ใหได ผลิตไดมาตรฐานตามระบบคุณภาพ เ ค มี แ ล ะ
มาตรฐานตามระบบคุณภาพ ISO Guide 34 ชีวภาพ
ISO Guide 34
[Calibration Solution
สําหรับการวัด pH, ความหวาน,
Electrolytic Conductivity
(Potassium Chloride),
โลหะหนัก (Pb, Cd, Cu, Zn),
Cation (Na+, K+, Li+, NH4+,
Ca2+, Mg2+)]
3)กิจกรรมผลิตวัสดุ -จํานวนรายการวัดสุอางอิง (Matrix รายการ 1 2 3 4 10 ฝาย
อางอิงที่เปน Matrix Refernce Materials) ที่ผลิตไดมาตรฐาน มาตรวิทยา
Refernce Materials สําหรับ ตามระบบคุณภาพ ISO Guide 34 เ ค มี แ ล ะ
การวิเคราะหทางดานอาหาร ชีวภาพ
สุขภาพ และสิ่งแวดลอม ให
ไดมาตรฐานตามระบบ
คุณภาพ ISO Guide 34
[สําหรับการวิเคราะหโลหะหนัก
ในดิน ขาว น้ํา อาหารทะเล
(Pb, Cd, Cu, Zn),
Preservatives (Benzoic
acid, Sorbic acid), สารพิษ
ตกคางกลุมสารกําจัดศัตรูพืช
ในดิน (Organochlorine),
สารพิษตกคางกลุมยาปฏิชีวนะ
ในอาหาร (Chloramphenicol,
Nitrofuran metabolites, และ

~ 45 ~

Malachite Green ในเนื้อกุง),

สมบัติทางกายภาพ (Moisture
Content, Ash Content, Kinematics
Viscosity, Total Suspended
Solid), Clinical Chemistry
(Pb, Aalcohol, Cholesterol ,
Thyroid Hormones in Blood),
ตัวอยางกาซ (Carbon Dioxide,
Oxygen ใน Nitrogen หรือ
ในอากาศ)]
1.2.3โครงการจัดโปรแกรม
การทดสอบความชํานาญ
สําหรับการวิเคราะหทางดาน
1)กิจกรรมการจัดทํา -จํานวนฐานขอมูลโปรแกรมการทดสอบ ฐานขอมูล - 1 1** 1** - ฝาย
ฐานขอมูลโปรแกรมการทดสอบ ความชํานาญ เปนการ เปนการ มาตรวิทยา
ความชํานาญการวัดดานเคมี รักษา รักษา เคมีและ
ฐาน ฐาน
และชีวภาพของประเทศ ชีวภาพ
ขอมูล ขอมูล
2)กิจกรรมการจัด -จํานวนโปรแกรมทดสอบความชํานาญ โปรแกรม 2 3 4 4 13 ฝาย
โปรแกรมการทดสอบความ การวัดดานเคมีและชีวภาพที่ได มาตรวิทยา
ชํานาญการวัดดานเคมีและ มาตรฐานตามระบบคุณภาพ เ ค มี แ ล ะ
ชีวภาพใหไดมาตรฐานตาม ISO/IEC 17043 ชีวภาพ
ระบบคุณภาพ ISO/IEC 17043
[สําหรับการวัด Electrolytic
Conductivity, pH, คาบริกซ
และคาดัชนีหักเหของแสงของ
น้ําตาลซูโครสดวยเครื่องรีแฟรกโต
มิเตอร,โลหะหนัก (Pb,Cd,Cu,Zn
ในดิน ขาว), สารพิษตกคาง
กลุมสารกําจัดศัตรูพืช
(Organochlorine ในดิน),
สารพิษตกคางกลุมยาปฏิชีวนะ
ในอาหาร (Chloramphenicol
ในเนื้อไก, Nitrofuran
Metabolites, Malachite
Green ในเนื้อกุง และ
Oxolinic acid ในเนื้อกุง

~ 46 ~

แชแข็ง), สารอินทรียในอาหาร
(Melamines ใน Cookies),
สมบัติทางกายภาพ (Total
Suspended Solid, Moisture Content,
Ash Content, Kinematics Viscosity),
Persevatives, ตัวอยางกาซ
(Oxygen ใน Nitrogen หรือ
ในอากาศ)]
1.2.4โครงการผลิตวัสดุอางอิง
และโปรแกรมการทดสอบความ
ชํานาญทางดานชีววิทยา
1)กิจกรรมการสํารวจ -ความสําเร็จของฐานขอมูลสําหรับ รอยละ - - 100 100* - ฝาย
ขอมูลและจัดทําฐานขอมูล การวิเคราะหดานชีววิทยา เปนการ มาตรวิทยา
ความตองการวัสดุอางอิงและ รักษา เ ค มี แ ล ะ
ฐาน
โปรแกรมทดสอบความชํานาญ ชีวภาพ
ขอมูล
การวัด สําหรับการวิเคราะห
ดานชีววิทยา
2)กิจกรรมการจัด -จํ า นวนโปรแกรมทดสอบความ โปรแกรม - 1 1 1 3 ฝาย
โปรแกรมการทดสอบความ ชํา นาญสํ าหรั บการวิ เ คราะห ท าง มาตรวิทยา
ชํานาญสําหรับการวิเคราะห ชี ว วิ ท ยาได ม าตรฐานตามระบบ เ ค มี แ ล ะ
ทางชีววิทยาใหไดมาตรฐาน คุณภาพ ISO/IEC 17043 ชีวภาพ
ตามระบบคุณภาพ ISO/IEC
17043 เพื่อสนับสนุนการ
วิเคราะหทางดานอาหาร
สุขภาพ และสิ่งแวดลอม
[สํา หรั บ การวิ เ คาะห ท าง
จุ ล ชีววิทยา (Salmonella spp.,
E.coli, Coliforms,
Staphylococcus Auresu,
Aerobic Plate Count), DNA]
แผนงานที่ 1.3 พัฒนาและ
ดํารงระบบคุณภาพของ
สถาบัน
1.3.1โครงการพัฒนาและ -จํ า นวนการเขา รว มเปรีย บเทีย บ รายงาน 10 20 20 20 70 ฝาย
ดํารงระบบคุณภาพ ผ ล ก า ร วั ด กั บ น า น า ช า ติ มาตรวิทยา
หองปฏิบัติการ (International Comparison) ทุกฝาย

~ 47 ~

1)กิจกรรมการเปรียบเทียบ -จํานวนหนวยวัดแหงชาติที่สามารถ หนวยวัด 94 97 101 106 - ฝาย
ผลการวัดระหวางประเทศ รักษามาตรฐานตาม ISO/IEC 17025 มาตรวิทยา
-International comparison ได (รายการวัดของหองปฏิบัติการ) ทุกฝาย
-Bilateral comparison -จํานวนหนวยวัดแหงชาติที่ไดรับ หนวยวัด 3 3 4 5 15 ฝาย
2)กิจกรรมจัดทําระบบ การรับรองมาตรฐาน ISO/IEC 17025 มาตรวิทยา
คุณภาพหองปฏิบติการใน
ั เพิ่มขึ้น (รายการวัดของหองปฏิบัติการ ทุกฝาย
สาขาการวัดที่พัฒนาขึ้นใหม ที่พัฒนาขึ้นใหม)
แผนงานที่ 1.4 พัฒนาขีด
ความสามารถงานวิจัยดาน
1.4.1 โครงการพัฒนาขีด -จํานวนผลงานวิจัยและพัฒนา เรื่อง 13 11 11 10 45 ฝาย
ความสามารถงานวิจัยและ สามารถดําเนินการไดตามแผน มาตรวิ ทยา
พัฒนาดานมาตรวิทยา ทุกฝาย
แผนงานที1.5 พัฒนา
่
บุคลากรดานมาตรวิทยา
1.5.1โครงการเพิ่มขีด
ความสามารถบุคลากร
1)กิจกรรมอบรมดาน -จํานวนพนักงานทีไดรับการ
่ คน-วัน 670 700 750 800 2,920 ฝาย
มาตรวิทยาจากผูเชียวชาญ
่ ฝกอบรมดานมาตรวิทยาจาก บริ หารงาน
ผูเชี่ยวชาญ กลาง
2)กิจกรรมอบรมขั้นพื้นฐาน -จํานวนพนักงานที่ไดรับการฝกอบรม คน-วัน 850 1,400 1,400 1,400 5,050 ฝายบริหาร

ขั้นพื้นฐาน งานกลาง
3)กิจกรรมการใหทุนการศึกษา -จํานวนทุนการศึกษาดานมาตรวิทยา ทุน 3 3 3 3 12 ฝายบริหาร
ดานมาตรวิทยา งานกลาง
1.5.2โครงการความรวมมือ -จํานวนโครงการความรวมมือทาง โครงการ 4 6 8 8 26 ฝาย
ทางวิชาการดานมาตรวิทยากับ วิชาการดานมาตรวิทยาระหวาง นโยบายและ
ตางประเทศ ประเทศที่นําไปสูการปฏิบัติ ยุทธศาสตร
1.5.3โครงการพัฒนาระบบ -ความสําเร็จสะสมของการพัฒนา รอยละ 30 50 60 90 - ฝาย
การจัดการองคความรู ระบบการจัดการองคความรู บริหารงาน
(Knowledge Management: (Knowledge Management: KM) กลาง
KM)

~ 48 ~

กลยุทธที่1 เชิงคุณภาพ
-หนวยวัดแหงชาติที่ไดรับการ รอยละ 100 100 100 100 - ฝาย
สถาปนาและพัฒนาสามารถ มาตรวิทยา
ใหบริการลูกคาไดสมบูรณ ทุกฝาย
-ความสามารถสถาปนาและพัฒนา รอยละ 80 80 80 80 - ฝาย
หนวยวัดไดตรงตามกําหนดเวลาไม มาตรวิ ทยา
นอยกวารอยละ ทุกฝาย
-จํานวนความสามารถดานการวัดที่ รายการ 15 20 20 23 78 ฝาย
สถาบันฯ นําเสนอตอองคกรชั่งตวงวัด วัด มาตรวิ ทยา
ระหวางประเทศ (BIPM) ทุกฝาย
-การดํ า เนิ น ก า ร ก า วหน า ต า ม รอยละ 100 100 100 100 - ฝาย
แผนการวิจัยและพัฒนา มาตรวิทยา
ทุกฝาย
-จํานวนบทความที่ตีพิมพใน เรื่อง 12 24 33 33 102 ฝาย
วารสารวิชาการทั้งในและ มาตรวิ ทยา
ตางประเทศ ทุกฝาย
-การจัดทําแผนยุทธศาสตรดาน รอยละ - 100 - - - ฝาย
การบริหารและพัฒนาทรัพยากร บริหารงาน
บุคคล กลาง
-ความสามารถดําเนินงานตาม รอยละ - 100 100 100 - ฝาย
แผนปฏิบัติการดานการบริหารและ บริหารงาน
พัฒนาทรัพยากรบุคคล กลาง
-การจัดทําแผนพัฒนาระบบการจัดการ รอยละ - 100 - - - ฝาย
องคความรู บริหารงาน
กลาง
-ความสามารถดําเนินงานตาม รอยละ - 100 100 100 - ฝาย
แผนพั ฒ นาระบบการจั ด การ บริหารงาน
องค ความรู กลาง

~ 49 ~

4.2.4 กลไกการประสานความรวมมือกับหนวยงานที่เกี่ยวของ (ผูมีสวนไดสวนเสีย)
ตารางที่ 6 กลไกการประสานความรวมมือกับหนวยงานที่เกี่ยวของ (ผูมีสวนไดสวนเสีย) ของกลยุทธที่ 1
กลไกการประสานความรวมมือกับ
กลยุทธ ผูมีสวนไดสวนเสีย
ผูมีสวนไดสวนเสีย
กลยุทธท1 เรงพัฒนาสถาปนา
ี่ - สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ - คณะทํางานสํารวจและวิเคราะหผลการสํารวจความ
หนวยวัดมาตรฐานแหงชาติให กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี ตองการดานมาตรวิทยาในประเทศ
เปนที่ยอมรับในระดับสากล - สํานักงบประมาณ กระทรวงการคลัง - คณะทํางานของสถาบันฯ รวมกับองคกร
และเพียงพอกับความตองการ - องคกรมาตรวิทยาระดับภูมิภาค เชน APMP, มาตรวิทยาตางประเทศ สถาปนาและพัฒนา
ในประเทศ APLAC, APLMF หนวยวัดแหงชาติตามมาตรฐานสากลและเพียงพอ
- องคกรมาตรวิทยาระดับนานาชาติ เชน CIPM, กับความตองการในประเทศ
IMEKO - สถาบันฯ รวมกับองคกรมาตรวิทยาตางประเทศ
- องคการตางประเทศ เขารวมกิจกรรมความรวมมือดานมาตรวิทยา
- หนวยงานรับรองระบบบริหารงานคุณภาพ ISO 9001 กับนานาชาติ
- หนวยงานรับรองความสามารถหองปฏิบัติการ - ดําเนินการพัฒนาและปรับปรุงระบบคุณภาพของ
ISO/IEC 17025 หองปฏิบัติการของสถาบันฯใหเปนไปตาม
- เครือขายพันธมิตรดานมาตรวิทยา/ชมรมมาตรวิทยา ขอกําหนดสากล
- เครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ - การบริการการสอบเทียบแกหองปฏิบัติการ
- สถาบันวิจัยวิทยาศาสตรและเทคโนโลยีแหง สอบเทียบระดับทุติยภูมิ ครอบคลุมตามความ
ประเทศไทย กระทรวงวิทยาศาสตรและ ตองการ
เทคโนโลยี - การใหคําปรึกษาใหแกหองปฏิบัติการวิเคราะห
- กรมวิทยาศาสตรบริการ กระทรวงวิทยาศาสตร ทดสอบ และสอบเทียบ
และเทคโนโลยี - การเขารวมประชุมขององคกรมาตรวิทยาใน
- สํานักงานปรมาณูเพื่อสันติ ระดับภูมิภาค และระดับนานาชาติเพื่อทราบ
กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี ขอกําหนดทิศทางการพัฒนาของมาตรวิทยา
- สมาคมมาตรวิทยาแหงประเทศไทย สากล
- สมาคมหองปฏิบัติการสอบเทียบแหงประเทศไทย - จัดประชุมดานมาตรวิทยาระหวางประเทศ
- สถานศึกษาในประเทศ - การจัดประชุม Interlabaratory Comparison
- หนวยงานรับตีพิมพเผยแพรบทความวิชาการและ - การใชโอกาสในการประชุมสรางความสัมพันธ
ผลงานวิจัย อันดี กับสถาบันมาตรวิทยาในประเทศตางๆ
- กระทรวงพาณิชย - จัดทําแผนความตองการบุคลากรตามภาระงาน
- สํานักงานกลางชั่งตวงวัด กรมการคาภายใน ที่จะเกิดขึ้นจากการดําเนินการตามแผนแมบท
กระทรวงพาณิชย - จัดทําแผนพัฒนาบุคลากร จําแนกตามลักษณะ
งานตามแผนแมบทฯ
- ดําเนินการวิจัยและพัฒนาดานมาตรวิทยาตาม
- ประสานความรวมมือการวิจัยและพัฒนากับ
องคกรดานมาตรวิทยานานาชาติ
- ประสานความรวมมือในการตีพิมพบทความ
วิชาการและผลงานวิจัยกับหนวยงานรับตีพิมพ
เผยแพรบทความวิชาการและผลงานวิจัย

~ 50 ~

4.3 ประเด็นยุทธศาสตรที่ 2 การบริการดานการวัด การวิเคราะห การทดสอบ และสอบเทียบ

กลยุทธที่ 2 เร ง ถ า ยทอดความถูก ต องดา นการวัดสู ห องปฏิ บัติก ารระดั บ
ทุติยภูมิในประเทศ
กลยุทธที่ 2 ประกอบดวย 3 แผนงาน ไดแก 1) แผนงานพัฒนาการใหบริการสอบเทียบ
และการใหคําปรึกษา 2) แผนงานสงเสริมหองปฏิบัติการระดับทุติยภูมิใหมีคุณภาพตามมาตรฐานสากล
และขยายการบริการใหครอบคลุมความตองการในประเทศ 3) แผนงานสงเสริมใหมีหองปฏิบัติการระดับ
ทุติยภูมิในภูมิภาค

1) สงเสริมความเขมแข็งของหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบระดับทุติยภูมิ
ใหมีคุณภาพตามมาตรฐานสากลและมีจํานวนที่เพียงพอตามความตองการของประเทศ
2) กิจกรรมการวัดตางๆ ในประเทศมีความถูกตองเปนที่ยอมรับของนานาชาติ

- หองปฏิบัติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิมีศักยภาพและมาตรฐาน มีความพรอมใน
การให บ ริ ก ารแก ภ าคอุ ต สาหกรรม โดยห อ งปฏิ บั ติ ก ารสอบเที ย บระดั บ ทุ ติ ย ภู มิ ไ ด รั บ การรั บ รอง
ความสามารถตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025 ไมต่ํากวารอยละ 60 ของหองปฏิบัติการฯ ทั้งประเทศ และมี
หองปฏิบัติการระดับทุติยภูมิในภูมิภาคเพิ่มขึ้น
- การพัฒนาโครงสรางพื้น ฐานดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพของประเทศไทยให
เขมแข็ง สงผลใหหองปฏิบัติการวิเคราะหทดสอบทางการแพทยที่ไดมาตรฐานสากลมีจํานวนเพิ่มขึ้น
- กิจกรรมการวัดในภาคอุตสาหกรรมมีความถูกตองแมนยํามาก สงผลใหผลิตภัณฑมี
คุณภาพมากขึ้น ชวยลดการสูญเสียวัตถุดิบและพลังงานในกระบวนการผลิต อันเปนผลใหตนทุนการผลิต
ลดลง ทําใหความสามารถการแขงขันในตลาดโลกสูงขึ้น
- หองปฏิบัติการวิเคราะหทดสอบและสอบเทียบของประเทศไทยเสนอขอการรับรอง
ความสามารถตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025 เพิ่มขึ้น สงผลใหนานาชาติยอมรับผลการวัดของประเทศไทย
เปนการลดอุปสรรคทางการคาที่เกิดจากปญหาดานเทคนิค (TBT)

~ 51 ~

- จํานวนเครื่องมือที่สงสอบเทียบตางประเทศลดลง เปนการลดคาใชจายในการสง
เครื่องมือวัดไปสอบเทียบยังตางประเทศ
- การวัด วิเคราะห และทดสอบที่ดีทําใหการอนุรักษสิ่งแวดลอมไดมาตรฐานสากล
เนื่องจากการควบคุมและตรวจสอบการปลอยมลพิษของภาคอุตสาหกรรมอยูในปริมาณทีไมเปนภัยตอสิงแวดลอม
่ ่

กลยุทธที่ 2 เรงถายทอด
ความถูกตองดานการวัดสู
หองปฏิบัติการระดับทุติยภูมิ
ในประเทศ
แผนงานที่ 2.1 พัฒนาการ
ใหบริการสอบเทียบและ
การใหคําปรึกษา เชิงปริมาณ
2.1.1โครงการบริการสอบเทียบ -จํานวนการใหบริการวิเคราะห รายการ 3,250 4,500 4,500 4,600 16,850 ฝาย
เครื่องมือวัด และการให ทดสอบ สอบเทียบ และใหคําปรึกษา มาตรวิทยา
คําปรึกษา ดานมาตรวิทยา ทุกฝาย
และ
ฝาย
นโยบายและ
ยุทธศาสตร
-จํานวนสถานประกอบการที่ใช แหง 300 340 340 360 1,340 ฝาย
บริการดานมาตรวิทยา นโยบายและ
แผนงานที่ 2.2 สงเสริม
ใหมีคุณภาพตาม
มาตรฐานสากลและขยาย
การบริการใหครอบคลุม
2.2.1โครงการเสริมสรางความ -จํานวนหนวยวัดที่จัดเปรียบเทียบ หนวยวัด 12 30 30 35 107 ฝาย
เขมแข็งหองปฏิบัติการวิเคราะห ผลการวัดภายในประเทศ มาตรวิ ทยา
ทดสอบ และสอบเทียบ ทุกฝาย
ระดับทุติยภูมิ

~ 52 ~

1) กิจกรรมการ -จํานวนหนวยงานที่เขารวมการจัด หนวยงาน 270 500 500 550 1,820 ฝาย
เปรียบเทียบผลการวัดใน เปรียบเทียบผลการวัด มาตรวิ ทยา
ประเทศ ภายในประเทศ ทุกฝาย
2)กิจกรรมการฝกอบรม -จํานวนเครือขายมาตรวิทยาที่เขา เครือขาย 6 11 11 12 40 ฝาย
พัฒนาความรูดานมาตวิทยา รวมกิจกรรม มาตรวิ ทยา
-จํา นวนกิ จ กรรมของชมรม ชมรม/ 10/ 10/ 10/ 10/ 40/ ฝาย
มาตรวิ ท ยา กิจกรรม 20 20 20 20 80 มาตรวิ ทยา
-จํานวนผูรับการฝกอบรมหลักสูตร คน-วัน 2,000 2,500 2,500 2,500 9,500 ฝาย
ดานมาตรวิทยา มาตรวิทยา
และ
ฝาย
แผนงานที่ 2.3 สงเสริมใหมี
ในภูมิภาค
2.3.1 โครงการสงเสริมใหมี -จํานวนกิจกรรมสงเสริมใหมี กิจกรรม 6 6 10 10 32 ฝาย
หองปฏิบัติการ วิเคราะห หองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ มาตรวิทยา
ทดสอบ และสอบเทียบ และสอบเทียบในภูมิภาค ทุกฝาย
ระดับทุติยภูมิในภูมิภาค และ
ฝาย
-จํานวนสาขาการวัดใหมที่ สาขาการ 3 3 3 3 12 ฝาย
หองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ วัด มาตรวิ ทยา
และสอบเทียบระดับทุติยภูมิ ทุกฝาย
ขยายการใหบริการ
2.3.2 โครงการความรวมมือ -จํานวนกิจกรรมบูรณาการดาน กิจกรรม 7 10 10 10 37 ฝาย
ในการพัฒนามาตรวิทยากับ มาตรวิทยากับหนวยงานตางๆ มาตรวิทยา
เครือขายพันธมิตร ทุกฝาย
และ
ฝาย

~ 53 ~

กลยุทธที่ 2 เชิงคุณภาพ รอยละ 80 85 85 85 - ฝาย
-ความพึงพอใจงานสนับสนุน นโยบายและ
การใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัด ยุทธศาสตร
ของผูใชบริการ
-ความพึงพอใจการใหบริการ รอยละ 80 85 85 85 - ฝาย
ฝกอบรมดานมาตรวิทยาของผูเขารับ นโยบายและ
การฝกอบรม ยุทธศาสตร
-การดําเนินการปรับปรุงคุณภาพ รอยละ 80 80 85 90 - ฝาย
การให บ ริ ก ารสอบเที ย บจาก นโยบายและ
ผลสํารวจความพึงพอใจของ ยุทธศาสตร
ผูใชบริการ
-การดําเนินการปรับปรุงคุณภาพ รอยละ 80 80 80 80 - ฝาย
การใหบริการฝกอบรมหลักสูตร นโยบายและ
มาตรวิทยาจากผลการสํารวจความ ยุทธศาสตร
พึงพอใจของผูเขารับการฝกอบรม
-หองปฏิบัติการระดับทุติยภูมิ หองปฏิบัติ 2 3 4 5 14 ฝายมาตรวิทยา
ขอการรับรองตามมาตรฐาน การระดับ ทุกฝาย
และ
ISO/IEC 17025 เพิ่มขึ้น ทุติยภูมิ
ฝาย

~ 54 ~


กลยุทธที่2 เรงถายทอดความ - สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ - ดําเนินการโปรแกรมการวัดเปรียบเทียบ
ถูกตองดานการวัดสูหองปฏิบัติการ กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี ความสามารถในประเทศสําหรับสอบเทียบ
ระดับทุติยภูมิในประเทศ - สํานักงบประมาณ กระทรวงการคลัง - ดําเนินการโปรแกรมทดสอบความชํานาญ
- องคกรตางประเทศ สําหรับหองปฏิบัติการวิเคราะห และทดสอบ
- สํานักงานปรมาณูเพื่อสันติ - ใหการฝกอบรมดานมาตรวิทยาใหแก
กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี หองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบ
- หนวยงานรับรองความสามารถหองปฏิบัติการ เพื่อที่หองปฏิบัติการดังกลาวสามารถขยาย
ISO/IEC 17025 การบริการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบ
- สมาคมมาตรวิทยาแหงประเทศไทย เครื่องมือวัดใหเพียงพอกับความตองการของ
- สมาคมหองปฏิบัติการแหงประเทศไทย ประเทศ
- เครือขายพันธมิตรดานมาตรวิทยา/ชมรมมาตรวิทยา - ขยายเครือขายพันธมิตรความรวมมือดาน
- เครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ มาตรวิทยา
- สถาบันวิจัยวิทยาศาสตรและเทคโนโลยีแหง - สํารวจความตองการวิเคราะห ทดสอบ และ
ประเทศไทย กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี สอบเทียบในภูมิภาค
- กรมวิทยาศาสตรบริการ กระทรวงวิทยาศาสตร - รวมมือกับพันธมิตรดานมาตรวิทยา ไดแก
และเทคโนโลยี สถาบันอุดมศึกษาในภูมิภาค กรมพัฒนาฝมือ
- กองรังสีและเครื่องมือแพทย กระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสมาคมหองปฏิบัติการสอบเทียบ
- สภาเทคนิคการแพทย แหงประเทศไทย เปนตน จัดตั้งหองปฏิบัติการ
- กรมพัฒนาฝมือแรงงาน กระทรวงแรงงาน วิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบในภูมิภาค
- สภาอุตสาหกรรมแหงประเทศไทย - จัดสัมมนาและประชุมเชิงปฏิบัติการทางวิชาการ
- หองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบ - จัดใหมีโปรแกรมทดสอบความชํานาญที่
ระดับทุติยภูมิ เกี่ยวของกับการวัดทางการแพทย
- หองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และ สอบเทียบ - สงเสริมใหมีการดูแลรักษาเครื่องมือวัดทาง
ของภาคอุตสาหกรรม การแพทยใหถูกตอง
- สถานศึกษาในประเทศ
- กระทรวงพาณิชย
- สํานักงานกลางชั่งตวงวัด กรมการคาภายใน
กระทรางพาณิชย
- ผูประกอบการไทยดานมาตรวิทยา

~ 55 ~

4.4 ประเด็นยุทธศาสตรที่ 3 สัง คมไทยตระหนัก ถึง ความสํ า คัญ และเห็น ประโยชนข อง

กลยุทธที่ 3 สงเสริมกลุมผูใชบริการมาตรวิทยาใหตระหนักถึงความสําคัญ
กลยุทธที่ 3 ประกอบดวย 4 แผนงานหลัก คือ 1) แผนงานสรางความตระหนักและ
พัฒ นาการเรีย นการสอนดา นมาตรวิ ท ยา 2) แผนงานพั ฒ นาศั ก ยภาพการวัด ในภาคอุ ต สาหกรรม
3) แผนงานสงเสริมสนับสนุนการวัดทางการแพทยใหเปนไปตามาตรฐานสากล 4) แผนงานพัฒนาระบบ
สารสนเทศใหมีประสิทธิภาพและทันสมัย

1) กลุมเปาหมายผูใชบริการมาตรวิทยา อันไดแก กลุมบุคคลผูอยูในระบบงาน กลุมบุคคล
ผูจะเขาสูระบบงานในอนาคต และกลุมบุคคลทั่วไป มีความรูความเขาใจถึงความสําคัญและประโยชนของ
ระบบมาตรวิทยา เพื่อใหสังคมไทยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
2) กลุ ม เป า หมายภาคอุ ต สาหกรรมได รั บ การสนั บ สนุ น ในการยกระดั บ คุ ณ ภาพและ
มาตรฐานใหมีศักยภาพการแขงขันในตลาดการคาโลกสูงขึ้น

- เกิดการยกระดับคุณภาพการวัดการวิเคราะหในภาคอุตสาหกรรม ผลิตภัณฑของ
ภาคอุตสาหกรรมมีคุณภาพไดมาตรฐานตามขอกําหนดที่ผูสั่งซื้อตองการ โดยจํานวนเครื่องมือวัดของ
ภาคอุตสาหกรรมเปนเครื่องมือวัดที่ใชกระบวนการผลิตและการตรวจสอบคุณภาพผลิตภัณฑที่ไดรับ
การสอบเทียบอยางถูกตองเพิ่มขึ้นไมนอยกวารอยละ 8 ของเครื่องมือวัดในภาคอุตสาหกรรมทั้งประเทศ
- มีการเรียนการสอนเนื้อหารายวิชามาตรวิทยาในสถานศึกษาในทุกระดับการศึกษา
ไดแก การศึกษาขั้นพื้นฐาน การศึกษาระดับอาชีวะ และระดับอุดมศึกษา
- การสงเสริมใหกลุมผูใชบริการระบบมาตรวิทยาเห็นความสําคัญและประโยชนของ
ระบบมาตรวิทยาที่มีตอการผลิต และการตรวจสอบคุณภาพของผลิตภัณฑ สงผลใหภาคอุตสาหกรรม
พั ฒ นาระบบการวั ด และการตรวจสอบคุ ณ ภาพของผลิ ต ภั ณ ฑ เพื่ อ ให ส ามารถผ า นการรั บ รองระบบ
คุณภาพตามมาตรฐาน ISO 9001 ได มีจํานวนเพิ่มมากขึ้น
- กลุมบุคลากรที่จะเขาสูระบบงานในอนาคต อันไดแก นิสิต นักศึกษา มีความรูดาน
มาตรวิทยาเพิ่มขึ้น

~ 56 ~

- ประชาชนมีความตระหนักถึงประโยชนและเห็นความสําคัญของมาตรวิทยามากขึ้น
- ระบบมาตรวิทยาที่สมบูรณสงผลใหมีความตองการบุคลากรที่มีความรูความสามารถ
ดานมาตรวิทยาในหลายๆ ระดับ ทําใหเกิดการเพิ่มจํานวนความตองการบุคลากรผูใชวิชาชีพดานมาตรวิทยา
ในสังคมไทยเพิ่มขึ้น อันเปนการสรางงานสรางอาชีพใหกับประชาชนในสังคม


กลยุทธที่ 3 สงเสริมกลุม
ผูใชบริการมาตรวิทยาให
ตระหนักถึงความสําคัญ และ
เห็นประโยชนของมาตรวิทยา
แผนงานที่ 3.1 สรางความ
ตระหนักและพัฒนาการเรียน
การสอนดานมาตรวิทยา เชิงปริมาณ
3.1.1โครงการสรางความ -จํานวนผูเขาเยี่ยมชมเว็บไซดของ ราย 20,000 32,000 32,000 33,000 117,000 ศูนย
ตระหนักดานมาตรวิทยา สถาบัน เทคโนโลยี
ใหแกผูใชบริการมาตรวิทยา สารสนเทศ
1)ผาน Website สถาบันฯ -จํานวนรายการเชื่อมโยงขอมูล รายการ 30 50 55 60 195 ศูนย
2)ผานสื่อประชาสัมพันธ มาตรวิทยาที่นําเขาสูการใหบริการ เทคโนโลยี
หรือกิจกรรมเผยแพร STKC ของ วท. สารสนเทศ
3)ผานการจัดประชุม/ -จํานวนกิจกรรมผานสื่อประชาสัมพันธ กิจกรรม 10 20 20 25 75 ฝาย
อบรม/สัมมนา นโยบายและ
-จํานวนกิจกรรมเผยแพรความรู กิจกรรม 10 10 10 10 40 ฝาย
ดานมาตรวิทยาสําหรับกลุมบุคคล นโยบายและ
ผูอยูในระบบงานปจจุบัน ยุทธศาสตร
ดานมาตรวิทยาสําหรับ นโยบายและ
กลุมบุคคลผูจะเข าสูระบบงานใน ยุทธศาสตร
อนาคต
ดานมาตรวิทยาสําหรับ นโยบายและ
กลุมบุคคลทั่วไป ยุทธศาสตร

~ 57 ~

-จํานวนบุคคลผูอยูในระบบงาน คน-วัน 1,000 1,200 1,500 1,500 5,200 ฝาย
ปจจุบันเขารวมกิจกรรมเผยแพร นโยบายและ
ความรูดานมาตรวิทยา ยุทธศาสตร
-จํานวนบุคคลผูจะเขาสูระบบงานใน คน-วัน 200 300 300 300 1,100 ฝาย
อนาคตเขารวมกิจกรรมเผยแพร นโยบายและ
ความรูดานมาตรวิทยา ยุทธศาสตร
-จํานวนบุคคลทั่วไปเขารวมกิจกรรม คน-วัน 1,000 1,500 1,500 1,500 5,500 ฝาย
เผยแพรความรูดานมาตรวิทยา นโยบายและ
3.1.2โครงการสงเสริมการ -จํานวนกิจกรรมสงเสริมใหมี กิจกรรม/ 2/ 6/ 6/ 6/ 20/ ฝาย
เรียนการสอนดานมาตรวิทยา การเรียนการสอนดานมาตรวิทยาใน คน 100 200 200 200 700 นโยบายและ
ในสถานศึกษา สถานศึกษา และจํานวน ครู ยุทธศาสตร
อาจารยที่ผานการอบรม และ
ฝาย
แผนงานที่ 3.2 พัฒนาศักยภาพ
การวัดในภาคอุตสาหกรรม
3.2.1โครงการยกระดับ -จํานวนกิจกรรม จํานวนโรงงานและ กิจกรรม/ 5/ 8/ 8/ 9/ 30/ ฝาย
ความสามารถดานการวัดใน บุคลากรที่เขารวมกิจกรรมโครงการ โรงงาน/ 10/ 40/ 40/ 45/ 135/ นโยบายและ
ภาคอุตสาหกรรม ยกระดับความสามารถดานการวัด คน 250 900 900 950 3,000 ยุทธศาสตร
ในภาคอุตสาหกรรม
แผนงานที่ 3.3 สงเสริม
สนับสนุนการวัดทาง
การแพทยใหเปนไปตาม
3.3.1โครงการสงเสริม -จํานวนกิจกรรมสงเสริมการสอบเทียบ กิจกรรม 1 1 2 2 6 ฝาย
การสอบเทียบเครื่องมือวัด เครื่องมือวัดทางการแพทย มาตรวิทยา
ทางการแพทยตาม เคมีและ
มาตรฐานสากล ชีวภาพ
3.3.2โครงการสงเสริม -จํานวนกิจกรรมสงเสริมการวัด กิจกรรม 1 1 2 2 6 ฝาย
การวัดชีวเคมีทางการแพทย ชีวเคมีทางการแพทยใหเปนไปตาม มาตรวิทยา
ตามมาตรฐานสากล มาตรฐานสากล เคมีและ
ชีวภาพ

~ 58 ~

แผนงานที่ 3.4 พัฒนา
ระบบสารสนเทศใหมี
ประสิทธิภาพและทันสมัย ศูนย
3.4.1โครงการปรับปรุงเว็บไซด -จํานวนครั้งในการนําเขาขอมูลใน ครั้ง 100 160 170 170 600 เทคโนโลยี
ของสถาบันฯ เว็บไซดของสถาบัน สารสนเทศ
3.4.2โครงการพัฒนาระบบ -จํานวนโปรแกรมและฐานขอมูลที่ โปรแกรม/ 2 2 2 2 8 ศูนย
สารสนเทศสําหรับการ พัฒนาขึ้น เพือสนับสนุนการ
่ ฐานขอมูล เทคโนโลยี
บริหารใหทันสมัย ดําเนินงานของสถาบัน สารสนเทศ
กลยุทธที่ 3 เชิงคุณภาพ ฝาย
-รอยละผูเขารวมกิจกรรมดาน รอยละ 50 80 80 80 - นโยบายและ
มาตรวิทยาที่สามารถนําความรูไป ยุทธศาสตร
ใชประโยชน
-การจัดทําแผนแมบทสารสนเทศ รอยละ - 100 - - - ศูนย
เทคโนโลยี
-ความสามารถดําเนินงานตาม รอยละ - 100 100 100 - ศูนย
แผนแมบทสารสนเทศ เทคโนโลยี


กลยุทธที่ 3 สงเสริมกลุม 1) การพัฒนากลุมบุคคลผูอยูในระบบงาน 1) การพัฒนากลุมบุคคลผูอยูในระบบงาน
ผูใชบริการมาตรวิทยาให ปจจุบัน ปจจุบัน
ตระหนักถึงความสําคัญ - บุคลากรของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ - จัดทําหลักสูตรการฝกอบรมดานมาตรวิทยา
และเห็นประโยชนของ กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี ของสถาบันฯ
มาตรวิทยา - ครูอาจารยในสถานศึกษา - จัดประชุมสัมมนาเสริมสรางความ
กระทรวงศึกษาธิการ เขมแข็งดานการวัดของภาคอุตสาหกรรม
- วิทยากรจากหนวยงานภายนอก

~ 59 ~

- สภาอุตสาหกรรมแหงประเทศไทย 2) การพัฒนากลุมบุคคลผูจะเขาสูระบบงาน
- กรมพัฒนาฝมือแรงงาน กระทรวง ในอนาคต
แรงงาน - พัฒนาแหลงการเรียนรูดานมาตรวิทยา
- หองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และ - พัฒนาครูใหมีความรูดานมาตรวิทยาจน
สอบเทียบระดับทุติยภูมิ สามารถถายทอดความรูแกนักศึกษา
- หองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และ 3) การพัฒนากลุมบุคคลทั่วไป
สอบเทียบของภาคอุตสาหกรรม - เผยแพรความรูและความสําคัญของ
- ผูประกอบการไทยดานมาตรวิทยา ระบบมาตรวิทยาผานสื่อมวลชน
- สํานักงบประมาณ กระทรวงการคลัง - จัดทําเอกสารประชาสัมพันธ
2) การพัฒนากลุมบุคคลผูจะเขาสูระบบงาน - เผยแพรขอมูลขาวสารผานเว็บไซต
ในอนาคต ของสถาบันฯ
- สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ -จัดสัมมนาเผยแพรองคความรู ความ
กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี เขาใจ สรางความตระหนักที่ถูกตอง
- สถาบันการศึกษาในประเทศ เพื่อใหเห็นถึงความสําคัญและ
3) การพัฒนากลุมบุคคลทั่วไป ประโยชนของมาตรวิทยา
- สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ - จัดสัมมนาทางวิชาการและประชุม
กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี เชิงปฏิบัติการเพือเผยแพรความสําคัญ
่
- สมาคมมาตรวิทยาแหงประเทศไทย ของมาตรวิทยา
- สมาคมหองปฏิบัติการแหงประเทศไทย - สํา รวจและวิ เ คราะห ข อ มู ล การ
- สภาอุตสาหกรรมแหงประเทศไทย สอบเที ย บเครื่องมือวัดและทดสอบ
- สภาเทคนิคการแพทย ของโรงงานอุตสาหกรรม
- กองรังสีและเครื่องมือแพทย กระทรวง - ใหคําปรึกษาดานการวัดแกอุตสาหกรรม
สาธารณสุข - จัดทําฐานขอมูลโรงงานที่มีการสอบเทียบ
- สํานักงานปรมาณูเพื่อสันติ เครื่องมือวัดและทดสอบที่ถูกตองผาน
กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี ทางเว็ บ ไซต ข องสถาบั น ฯ และการ
- เครือขายพันธมิตรดานมาตรวิทยา/ นิคมอุตสาหกรรมแหงประเทศไทย
ชมรมมาตรวิทยา
- เครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
- สํานักงานกลางชั่งตวงวัด กรมการคา
ภายใน กระทรวงพาณิชย

~ 60 ~

4.5 ประเด็นยุทธศาสตรที่ 4 ระบบมาตรวิ ท ยาแห ง ชาติ ที่ เ ข ม แข็ ง สนั บ สนุ น กิ จ กรรม

กลยุทธที่ 4 สงเสริ มใหมาตรวิทยาเปนเครื่องมือของรัฐในการเสริมสราง
สัมพันธไมตรีระหวางประเทศ
กลยุทธที่ 4 ประกอบดวย 2 แผนงานหลัก คือ 1) แผนงานเสริมสรางสัมพันธไมตรีกับ
เพื่อนบานโดยใชกิจกรรมดานมาตรวิทยา 2) แผนงานสนับสนุนการขยายตลาดดานมาตรวิทยาของ
ภาคเอกชนสูประเทศเพื่อนบาน
รัฐบาลสามารถใชมาตรวิทยาเปนเครื่องมือในการสรางความสัมพันธอันดีระหวางประเทศ

- การใชมาตรวิทยาเปนเครื่องมือของรัฐในกิจการตางประเทศ จะทําใหประเทศเพื่อนบาน
มีความเปนมิตรมากขึ้น สงผลใหผูประกอบการสามารถดําเนินธุรกิจเกี่ยวกับเครื่องมือวัดในตางประเทศได
- มีรายไดเขาประเทศจากการที่ผูประกอบการไทยสามารถขายบริการการสอบเทียบ
จําหนายอุปกรณการวัด ตลอดจนรายไดจากการจําหนายสารมาตรฐานและวัสดุอางอิงที่ผลิตไดในประเทศ
แกตางประเทศ
- เกิดการลงทุนในธุรกิจสงออกเพิ่มขึ้น เปนการขยายฐานเศรษฐกิจของชาติ

~ 61 ~


กลยุทธที่ 4 สงเสริมใหมาตรวิทยา
เปนเครื่องมือของรัฐใน
การเสริมสรางสัมพันธไมตรี
แผนงานที่ 4.1 เสริมสราง
เพื่อนบานโดยใชกิจกรรมดาน
มาตรวิทยา เชิงปริมาณ
4.1.1โครงการความรวมมือ -จํานวนกิจกรรมการอบรมที่มี กิจกรรม/ 2/10 3/40 3/40 3/40 11/130 ฝาย
ดานมาตรวิทยากับประเทศ บุคลากรตางชาติเขารวมการอบรม คน นโยบายและ
เพื่อนบาน และจํานวนบุคคลากรตางชาติที่ ยุทธศาสตร
ผานการอบรม
แผนงานที่ 4.2 สนับสนุน
การขยายตลาดดานมาตรวิทยา
ของภาคเอกชนสูประเทศ
4.1.2โครงการสงเสริม -จํานวนกิจกรรมสงเสริมและ กิจกรรม / 1/5 1/5 1/5 1/5 4/20 ฝาย
ผูประกอบการไทยในการขยาย จํานวนผูประกอบการที่เขารวม หนวยงาน นโยบายและ
ตลาดสูตางประเทศ กิจกรรม ยุทธศาสตร
กลยุทธที่ 4 เชิงคุณภาพ
-ความพึงพอใจของบุคลากร รอยละ 80 80 80 80 - ฝาย
ตางชาติที่ผานการฝกอบรม นโยบายและ
-ความพึงพอใจของผูประกอบการไทย รอยละ 80 80 80 80 - ฝาย
ที่เขารวมโครงการขยายตลาดสู นโยบายและ
ตางประเทศ ยุทธศาสตร

~ 62 ~

กลไกการประสานความรวมมือกับผูมีสวน
ไดสวนเสีย
กลยุทธที่ 4 สงเสริมให - สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ - คณะกรรมการดําเนินการสรางความ
มาตรวิทยาเปนเครื่องมือ กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี รวมมือระหวางประเทศ
ของรัฐในการเสริมสราง - สํานักงบประมาณ กระทรวงการคลัง - จัดกิจกรรมถายทอดเทคโนโลยีดาน
สัมพันธไมตรีระหวาง - องคกรดานมาตรวิทยาระดับภูมิภาค มาตรวิทยาระหวางประเทศ
ประเทศ - องคกรดานมาตรวิทยานานาชาติ - เปนศูนยการใหบริการสอบเทียบ
- องคกรตางประเทศ ระหวางประเทศ
- สมาคมมาตรวิทยาแหงประเทศไทย - จัดฝกอบรมสัมมนาดานมาตรวิทยาระหวาง
- สมาคมหองปฏิบัติการสอบเทียบแหง ประเทศ
ประเทศไทย
- เครือขายพันธมิตรดานมาตรวิทยา/ชมรม
- เครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
- ผูประกอบการดานมาตรวิทยาไทย
- สํานักงานกลางชั่งตวงวัด กรมการคา
ภายใน กระทรวงพาณิชย

~ 63 ~

แผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2552-2555)
วิสัยทัศน คานิยม

สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติเปนองคกรหลักของประเทศในการพัฒนาระบบมาตรวิทยาของชาติใหเปนที่ยอมรับในระดับสากล
ที่มีบทบาทสําคัญตอการเสริมสรางขีดความสามารถในการแขงขันทางการคาระหวางประเทศ การคมครองผบริโภคในประเทศ และการอนรักษสิ่งแวดลอม

มุงมั่นเพื่อการวัดในประเทศเปนที่ยอมรับของสังคมโลก (Commit to Globally Accepted Measurement)
1.หนวยวัดของชาติไดรับการสถาปนาและพัฒนาใหเพียงพอตามความตองการของ 4.สงเสริมความเขมแข็งหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบระดับ 6.กลุมเปาหมายผูใชบริการมาตรวิทยา อันไดแก กลุมบุคคลผูอยูในระบบงาน 8.รัฐบาลสามารถใชมาตรวิทยาเปน

ผูใชบริการในประเทศ และเปนที่ยอมรับของนานาชาติ ทุติยภูมิใหมีคุณภาพตามมาตรฐานสากลและจํานวนเพียงพอตามความ กลุมบุคคลผูจะเขาสูระบบงานในอนาคต และกลุมบุคคลทั่วไป มีความรูความ เครื่องมือในการสรางความสัมพันธ
2.บุคลากรดานมาตรวิทยาไดรับการพัฒนาและสามารถปฏิบัติภาระหนาที่ไดอยางมี ตองการของประเทศ เข า ใจถึ ง ความสํ า คั ญ และประโยชน ข องระบบมาตรวิ ท ยา เพื่ อ ให สั ง คมมี อันดีระหวางประเทศ
ประสิทธิภาพและประสิทธิผล 5.กิ จ กรรมการวั ด ต า งๆ ในประเทศมี ค วามถู ก ต อ งเป น ที่ ย อมรั บ ของ คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
3.เปนองคกรหลักในการประสานความรวมมือดานมาตรวิทยาของชาติทั้งในและตางประเทศ นานาชาติ 7.กลุมเปาหมายภาคอุตสาหกรรมไดรับการสนับสนุนในการยกระดับคุณภาพและ
มาตรฐานใหมีศักยภาพการแขงขันในตลาดการคาโลกสูงขึ้น
กลยุทธ

1. กลยุทธเรงพัฒนาสถาปนาหนวยวัดมาตรฐานแหงชาติใหเปนที่ยอมรับใน 2. กลยุทธเรงถายทอดความถูกตองดานการวัดสูหองปฏิบัติการระดับ 4. กลยุทธสงเสริมใหมาตรวิทยาเปน
ระดับสากล และเพียงพอกับความตองการในประเทศ ทุติยภูมิในประเทศ 3. กลยุทธสงเสริมกลุมผูใชบริการมาตรวิทยาใหตระหนักถึงความสําคัญ เครื่องมือของรัฐในการเสริมสราง
และเห็นประโยชนของมาตรวิทยา สัมพันธไมตรีระหวางประเทศ
1.1แผนงานสถาปนาและพัฒนาหนวยวัดแหงชาติใหสอดคลองกับมาตรฐานสากล 2.1แผนงานพัฒนาการใหบริการสอบเทียบและการใหคําปรึกษา
1.2แผนงานพัฒนาโครงสรางพื้นฐานดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพของประเทศ 2.2แผนงานสงเสริมหองปฏิบัติการระดับทุติยภูมิใหมีคุณภาพตาม
แผนงาน

3.1แผนงานสรางความตระหนักและพัฒนาการเรียนการสอนดานมาตรวิทยา 4.1แผนงานเสริมสรางสัมพันธไมตรีกับ
ใหเขมแข็งและไดรับการยอมรับจากนานาชาติ มาตรฐานสากลและขยายการบริการใหครอบคลุมความตองการ 3.2แผนงานศักยภาพการวัดในภาคอุตสาหกรรม ประเทศเพื่ อนบ านโดยใช กิ จกรรม
1.3แผนงานพัฒนาและดํารงระบบคุณภาพของสถาบัน ในประเทศ
- 64 -

3.3แผนงานสงเสริมสนับสนุนการวัดทางการแพทยใหเปนไปตาม ดานมาตรวิทยา
1.4แผนงานพัฒนาขีดความสามารถงานวิจัยดานมาตรวิทยา
2.3สงเสริมใหมีหองปฏิบัติการระดับทุติยภูมิในภูมิภาค มาตรฐานสากล 4.2แผนงานสนั บสนุ นการขยายตลาด
1.5แผนงานพัฒนาบุคลากรดานมาตรวิทยา
3.4แผนงานพัฒนาระบบสารสนเทศใหมีประสิทธิภาพและทันสมัย ด า นมาตรวิ ท ยาของภาคเอกชนสู
1.จํานวนหนวยวัดแหงชาติใหมที่ไดรับการสถาปนา 1.จํานวนการใหบริการวิเคราะห ทดสอบ สอบเทียบ และใหคาปรึกษาดานมาตรวิทยา
ํ ประเทศเพื่อนบาน
2.ความสําเร็จของการกอสรางอาคารศูนยวัสดุอางอิง และการจัดซื้อจัดหาอุปกรณเครื่องมือ 2.จํานวนสถานประกอบการที่ใชบริการดานมาตรวิทยา
3.จํานวนครั้งของการฝกอบรมการวิเคราะห Speciation ของโลหะหนัก 1.จํานวนผูเขาเยี่ยมชมเว็บไซดของสถาบัน 1.จํ า นวนกิ จ กรรมการอบรมที่ มี บุ ค ลากร
3.จํานวนหนวยวัดที่จัดเปรียบเทียบผลการวัดภายในประเทศ
4.ความสําเร็จของฐานขอมูลการผลิตวัสดุอางอิงของหองปฏิบัติการเครือขายฯ 2.จํานวนรายการเชื่อมโยงขอมูลมาตรวิทยาที่นําเขาสูการใหบริการ STKC ของ วท. ต า งชาติ เ ข า ร ว มการอบรมและจํ า นวน
4.จํานวนหนวยงานที่เขารวมการจัดเปรียบเทียบผลการวัดภายในประเทศ 3.จํานวนกิจกรรมผานสื่อประชาสัมพันธ
5.จํานวนรายการวัสดุอางอิง (Pure Substance Reference Material) ที่ผลิตไดมาตรฐานตาม บุคคลากรตางชาติที่ผานการอบรม
ตัวชี้วัด (KPI – เชิง

5.จํานวนเครือขายมาตรวิทยาที่เขารวมกิจกรรม 4.จํานวนกิจกรรมเผยแพรความรูดานมาตรวิทยาสําหรับกลุมบุคคลผูอยูในระบบงานปจจุบัน
ระบบคุณภาพ ISO Guide 34 2.จํ า นวนกิ จ กรรมส ง เสริ ม และจํ า นวน
6.จํานวนกิจกรรมของชมรมมาตรวิทยา 5.จํานวนกิจกรรมเผยแพรความรูดานมาตรวิทยาสําหรับกลุมบุคคลผูจะเขาสูระบบงานในอนาคต
6.จํานวนรายการวัสดุอางอิง (Matrix Reference Material) ที่ผลิตไดมาตรฐานตามระบบคุณภาพ ผูประกอบการที่เขารวมกิจกรรม
7.จํานวนผูเขารวมฝกอบรมหลักสูตรดานมาตรวิทยา 6.จํานวนกิจกรรมเผยแพรความรูดานมาตรวิทยาสําหรับกลุมบุคคลทั่วไป
ISO Guide 34
8.จํานวนกิจกรรมสงเสริมใหมีหองปฏิบัติการ วิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบใน 7.จํานวนบุคคลผูอยูในระบบงานปจจุบันเขารวมกิจกรรมเผยแพรความรูดานมาตรวิทยา
7.จํานวนฐานขอมูลโปรแกรมการทดสอบความชํานาญ 8.จํานวนบุคคลผูจะเขาสูระบบงานในอนาตคเขารวมกิจกรรมเผยแพรความรูดานมาตรวิทยา
8.จํานวนโปรแกรมการทดสอบความชํ านาญการวั ดด านเคมี และชี วภาพที่ ได มาตรฐานตามระบบ
ภูมิภาค
9.จํานวนบุคคลทั่วไปเขารวมกิจกรรมเผยแพรความรูดานมาตรวิทยา
คุณภาพ ISO/IEC 17043 9.จํานวนสาขาการวัดใหมที่หองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบ ขยาย
10.จํานวนกิจกรรมสงเสริมใหมีการเรียนการสอนดานมาตรวิทยาในสถานศึกษา และจํานวนครู
9.ความสําเร็จของฐานขอมูลสําหรับการวิเคราะหดานชีววิทยา การใหบริการ อาจารยที่ผานการอบรม
10.จํานวนโปรแกรมทดสอบความชํานาญสําหรับการวิเคราะหทางชีววิทยาไดมาตรฐานตามระบบคุณภาพ 10.จํานวนกิจกรรมบูรณาการดานมาตรวิทยากับหนวยงานตางๆ 11.จํานวนกิจกรรม จํานวนโรงงานและบุคลากรที่เขารวมกิจกรรมโครงการยกระดับความสามารถ
ISO/IEC 17043 ดานการวัดในภาคอุตสาหกรรม
11.จํานวนการเขารวมเปรียบเทียบผลการวัดกับนานาชาติ 16.จํานวนพนักงานที่ไดรับการฝกอบรมขั้นพื้นฐาน 12.จํานวนกิจกรรมสงเสริมการสอบเทียบเครื่องมือวัดทางการแพทย
12.จํานวนหนวยวัดแหงชาติที่สามารถรักษามาตรฐานตาม ISO/IEC 17025 ได 17.จํานวนทุนการศึกษาดานมาตรวิทยา 13.จํานวนกิจกรรมสงเสริมการวัดชีวเคมีทางการแพทยใหเปนไปตามมาตรฐานสากล
13.จํานวนหนวยวัดแหงชาติที่ไดรับการรับรองมาตรฐานตาม ISO/IEC 17025 เพิ่มขึ้น 14.จํานวนครั้งในการนําเขาขอมูลในเว็บไซดของสถาบัน
18.จํานวนโครงการความรวมมือทางวิชาการดานมาตรวิทยาระหวางประเทศที่นําไปสู
14.จํานวนผลงานวิจัยและพัฒนาสามารถดําเนินการไดตามแผน 15.จํานวนโปรแกรมและฐานขอมูลที่พัฒนาขึ้นเพื่อสนับสนุนการดําเนินงานของสถาบัน
การปฏิบัติ
~ 64 ~
19.ความสําเร็จสะสมของการพัฒนาระบบการจัดการองคความร
แผนภาพที่ 3 แผนกลยทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ

กลยุทธที่ 1 กลยุทธที่ 2 เรง กลยุทธที่ 3 กลยุทธที่ 4
เรงพัฒนา ถายทอดความ สงเสริมกลุม สงเสริ มให
กลยุทธ สถาปนาหนวยวัด ถูกตองดานการวัด ผูใชบริการ มาตรวิทยาเปน
มาตรฐาน สูหองปฏิบัติการ มาตรวิทยาให เครื่องมือของรัฐ
แหงชาติใหเปนที่ ระดับทุติยภูมิใน ตระหนักถึง ในการเสริมสราง
ยอมรับในระดับ ประเทศ ความสําคัญ สัมพันธไมตรี
สากล และ และเห็น ระหวางประเทศ
เพียงพอกับ ประโยชนของ
ผูมีสวนไดสวนเสีย
 ความตองการใน มาตรวิทยา
ประเทศ
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
สํานักงบประมาณ กระทรวงการคลัง
องคกรดานมาตรวิทยาระดับภูมิภาค
องคกรดานมาตรวิทยานานาชาติ
องคกรตางประเทศ
หนวยงานรับรองระบบริหารงานคุณภาพ
หนวยงานรับรองความสามารถหองปฏิบัติการ ISO/IEC 17025
สมาคมมาตรวิทยาแหงประเทศไทย
สมาคมหองปฏิบัติการสอบเทียบแหงประเทศไทย
เครือขายพันธมิตรดานมาตรวิทยา/ชมรมมาตรวิทยา
เครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตรและเทคโนโลยีแหงประเทศไทย
กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
กรมวิทยาศาสตรบริการ กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
กรมพัฒนาฝมือแรงงาน กระทรวงแรงงาน
สภาอุตสาหกรรมแหงประเทศไทย
สภาเทคนิคการแพทย
กองรังสีและเครื่องมือแพทย กระทรวงสาธารณสุข
สํานักงานปรมาณูเพื่อสันติ กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
หองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบระดับทุติยภูมิ
หองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบของ
สถานศึกษาในประเทศ
หนวยงานรับตีพิมพเผยแพรบทความวิชาการและผลงานวิจัย
ผูประกอบการไทยดานมาตรวิทยา
กระทรวงพาณิชย
สํานักงานกลางชั่งตวงวัด กรมการคาภายใน กระทรวงพาณิชย
แผนภาพที่ 4 การเชื่ อ มโยงระหว า งกลยุ ท ธ ข องแผนกลยุ ท ธส ถาบั น มาตรวิ ท ยาแหง ชาติ (พ.ศ.2552-2555) กั บ
หนวยงานที่เกี่ยวของ (ผูมีสวนไดสวนเสีย)

~ 65 ~

บทที่ 5
การเชื่อมโยงระหวางแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยากับ
แผนแมบทการพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ และแผนอื่นๆ ที่เกี่ยวของ

5.1 การเชื่อมโยงระหวางแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยากับแผนแมบทการพัฒนาระบบมาตรวิทยา
แหงชาติ แผนปฏิบัติราชการกระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี และแผนบริหารราชการอื่นๆที่
เกี่ยวของ
แผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2552-2555) มีความเชื่อมโยงกับแมบทการพัฒนาระบบ
มาตรวิท ยาแห งชาติ ฉบับ ที่ 2 (พ.ศ.2552-2559) นโยบายของรั ฐ แผนยุ ทธศาสตรช าติ แผนปฏิ บัติ ราชการ
กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี (พ.ศ.2552-2555) และแผนบริหารราชการอื่นๆ ที่เกี่ยวของ ดังแสดงไวใน
แผนภาพที่ 5 และ 6
ยุทธศาสตรแผนแมบท แผนกลยุทธ
ยุทธศาสตรกระทรวงวิทยาศาสตรฯ
การพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
1. การส ง เสริ ม และเร ง รั ด การพั ฒ นา 1. การพั ฒ นาสถาบั น มาตรวิ ท ยา 1. เร ง พั ฒ นาสถาปนาหน วยวั ด
กํ า ลั ง ค น ด า นวิ ท ยาศาสตร แ ละ แหงชาติและเครื่อขายพันธมิตร มาตรฐานแหงชาติใหเปนที่ยอมรับ
เทคโนโลยีใหเปนพลังของประเทศ ในระดั บสากล และเพี ยงพอกั บ
2. การสร างความตระหนั กและพั ฒ นา 2. การพั ฒ นาห อ งปฏิ บัติการวิ เคราะห 2 .เรงถายทอดความถูกตองดาน
การเรี ย นรู ด า นวิ ท ยาศาสตร แ ละ ทดสอบ และสอบเทียบในประเทศ การวัดสูหองปฏิบัติการระดับ
เทคโนโลยีใหเปนสังคมฐานความรู ทุติยภูมิในประแทศ
3. การวิจัย พัฒนา และนวัตกรรม สราง 3 . ก า ร พั ฒ น า ก ลุ ม ผู ใ ช บ ริ ก า ร 3. สงเสริมกลุมผูใชบริการมาตรวิทยา
ฐานความรู แ ละเพิ่ ม ผลิ ต ภาพของ มาตรวิทยา ให ตระหนั กถึ งความสําคั ญ และ
ประเทศ เห็นประโยชนของมาตรวิทยา
4. การถายทอดเทคโนโลยีและมีการนํา 4. การส ง เสริ ม ให ม าตรวิ ท ยาเป น 4. สงเสริมใหมาตรวิทยาเปนเครื่องมือ
ผลงานวิ จั ย และนวั ต กรรมไปใช ใ น เ ค รื่ อ ง มื อ ข อ ง รั ฐ ใ น กิ จ ก า ร ข อ ง รั ฐ ใ น ก า ร เ ส ริ ม ส ร า ง
การเพิ่มผลผลิตเชิงพาณิชยทุกระดับ ตางประเทศ สัมพันธไมตรีระหวางประเทศ
5. การพั ฒ นาโครงสร า งพื้ น ฐานและ
ระบบสนับสนุนการวิจัย พัฒนา และ
น วั ต ก ร ร ม ใ ห เ พี ย ง พ อ ร ว ม ทั้ ง
พั ฒ น า ก า ร บ ริ ห า ร จั ด ก า ร ด า น
วิ ท ยาศาสตร แ ละเทคโนโลยี ใ ห มี
ประสิทธิภาพและทันสมัย
6. การพั ฒ นานโยบายวิ ท ยาศาสตร
เ ท ค โ น โ ล ยี แ ล ะ น วั ต ก ร ร ม มี
ป ร ะ สิ ท ธิ ภ า พ แ ล ะ ทั น ต อ ก า ร
เปลี่ยนแปลงของโลก
แผนภาพที่ 5 การเชื่อมโยงระหวางแผนยุทธศาสตรกระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี แผนแมบทการพัฒนาระบบ
มาตรวิทยาแหงชาติกับแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ

~ 66 ~

- 67 -

แผนภาพที่ 6 การเชื่อมโยงระหวางแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติกับแผนแมบทการพัฒนาระบบมาตรวิทยา แผนปฏิบัติราชการกระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี แผนยุทธศาสตรชาติ
นโยบายภาครัฐ และแผนบริหารราชการอื่นๆ ที่เกี่ยวของ ~ 67 ~

5.2 ประมาณการงบประมาณเบื้องตนตามแผนกลยุทธ ฯ
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ เปนโครงสรางพื้นฐานที่สําคัญของชาติซึ่งตองไดรับการสนับสนุนจาก
ภาครัฐอยางตอเนื่องและเพียงพอ เนื่องจากลักษณะงานของสถาบันฯ ที่ตองจัดหา รักษา และพัฒนา
มาตรฐานแหงชาติ รวมถึงตองมีการวิจัยและพัฒนา เพื่อใหสามารถติดตามพัฒนาการของเทคโนโลยีได
ทันเวลา ทั้งนี้สัดสวนการสนับสนุนจากภาครัฐอาจมีความแตกตางกันในแตละปขึ้นอยูกับภาวะการเงินการคลัง
และภาวะเศรษฐกิจของประเทศในขณะนั้น โดยจะไดรับการสนับสนุนงบประมาณในสัดสวนรอยละ 50-60
ของแผนเสนอของบประมาณประจํา ป ทํา ใหก ารพัฒ นาระบบมาตรวิท ยาของชาติตอ งลา ชา ออกไป
โดยปกติงบประมาณการดําเนินงานของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติของทุกประเทศจะมีความคลายคลึงกัน
กล า วคื อ รายได โ ดยตรงจากการให บ ริ ก ารประมาณร อ ยละ 10 ของงบประมาณรายจ า ยที่ ใ ช ใ น
การดํ า เนิ น งานทั้ ง หมด โดยเฉพาะประเทศที่ พั ฒ นาแล ว และมี ค วามก า วหน า ด า นวิ ท ยาศาสตร แ ละ
เทคโนโลยี รายไดจากการใหบริการของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติจะนอยกวารอยละ 5 ของงบประมาณที่
ใชในการดําเนินการแตละป และงบประมาณรายจายอีกประมาณรอยละ 90 ตองขอสนับสนุนจากรัฐบาล
ผลลัพธจากการพัฒนาระบบมาตรวิทยาของชาติใหเขมแข็งจะสงมีผลใหเศรษฐกิจดีขึ้น เชน การลดการใช
เงิน ตราต า งประเทศในการสง อุปกรณ เครื่อ งมือ ไปทํา การสอบเทีย บในต า งประเทศ การยกระดับขี ด
ความสามารถทางการวัดของภาคอุตสาหกรรม ซึ่งนําไปสูการพัฒนาดานคุณภาพผลิตภัณฑ และการลด
ตนทุนการผลิต อันเปนการเสริมสรางศักยภาพการแขงขันในตลาดโลกของอุตสาหกรรมไทย ซึ่งผลกระทบ
ดังกลาวนี้มีมูลคาสูงกวางบประมาณในการดําเนินงานของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ โดยสามารถ
ประมาณการขั้นต่ําไดไมนอยกวาสิบเทา (รายละเอียดระบุไวในภาคผนวก ฌ) รวมทั้งผลกระทบที่ไม
สามารถคํานวณเปนตัวเงินได เชน การที่สังคมไทยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น การประมาณความตองการ
งบประมาณตามแผนแม บ ทการพัฒ นาระบบมาตรวิท ยาแห ง ชาติ ฉบั บที่ 2 (พ.ศ.2552-2559) ซึ่ง ได
พิจ ารณาถึง ปญ หาภาวะวิก ฤตเศรษฐกิจ โลก และขอ จํา กัด ดา นการเงิน ของภาครัฐ มาประกอบใน
การประมาณการดวย เพื่อใหแผนกลยุทธสถาบัน มาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ. 2552-2555) สามารถนําไปสู
การปฏิบัติไดอยางเปนรูปธรรม โดยมีรายละเอียดความตองการงบประมาณปรากฏตามตารางที่ 13

~ 68 ~

ตารางที ่ 13 ประมาณการความตอ งการงบประมาณในการดํ า เนิน งานสถาบัน มาตรวิท ยาแหง ชาติ ประจํ า ป
งบประมาณ พ.ศ.2552-2555 จําแนกตามแผนกลยุทธ และแผนงาน
ประมาณการงบประมาณ (ลานบาท)
กลยุทธ/แผนงาน โครงการ ป ป ป ป
รวม
2552 2553 2554 2555
กลยุทธที่ 1 เรงพัฒนาสถาปนา
หนวยวัดมาตรฐานแหงชาติให
เปนที่ยอมรับในระดับสากล และ
เพียงพอกับความตองการใน
ประเทศ
แผนงานที่ 1.1 สถาปนาและ 1.1.1โครงการสถาปนาและพัฒนา 1.00 53.60 264.00 236.00 554.60
พัฒนาหนวยวัดแหงชาติให หนวยวัดแหงชาติ
สอดคลองกับมาตรฐานสากล
แผนงานที่1.2 พัฒนา 1.2.1โครงการพัฒนาโครงสราง 15.00 - 216.00 343.00 574.00
โครงสรางพื้นฐานดานมาตรวิทยา พื้นฐานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
เคมีและชีวภาพของประเทศให 1.2.2โครงการผลิตวัสดุอางอิง - 0.40 10.60 12.00 23.00
เขมแข็งและไดรับการยอมรับจาก สําหรับการวิเคราะหทางดาน
นานาชาติ อาหาร สุขภาพ และสิ่งแวดลอม
1.2.3โครงการจัดโปรแกรม - 0.20 4.00 5.00 9.20
การทดสอบความชํานาญสําหรับ
การวิเคราะหทางดานอาหาร
1.2.4โครงการผลิตวัสดุอางอิงและ - 0.40 1.00 2.00 3.40
โปรแกรมการทดสอบความ
ชํานาญทางดานชีววิทยา
แผนงานที่ 1.3 พัฒนาและ 1.3.1โครงการพัฒนาและดํารง 19.40 24.60 28.00 65.00 137.00
ดํารงระบบคุณภาพของสถาบัน ระบบคุณภาพหองปฏิบัติการ
1)กิจกรรมการสอบเทียบ
มาตรฐานอางอิงของประเทศ
2)กิจกรรมการซอม/ติดตั้ง
เครื่องมือมาตรฐาน
3)กิจกรรมการจัดหาเครื่องมือ
มาตรฐานเพื่อสนับสนุนการรักษา
ขีดความสามารถดานการวัด

~ 69 ~

รวม
2552 2553 2554 2555
4)กิจกรรมการเปรียบเทียบผล
การวัดระหวางประเทศ
-International
comparison
-Bilateral comparison
5)กิจกรรมการพัฒนาระบบ
คุณภาพหองปฏิบัติการ
แผนงานที่ 1.4 พัฒนาขีด 1.4.1โครงการพัฒนาขีด 29.00 5.30 16.00 87.30 137.60
ความสามารถงานวิจัยดาน ความสามารถงานวิจัยและพัฒนา
มาตรวิทยา ดานมาตรวิทยา
แผนงานที่ 1.5 พัฒนา 1.5.1โครงการเพิมขีด
่ 5.00 5.40 5.80 6.60 22.80
บุคลากรดานมาตรวิทยา ความสามารถบุคลากร
1) กิจกรรมอบรมดาน
มาตรวิทยาจากผูเชี่ยวชาญ
2) กิจกรรมอบรมขั้นพื้นฐาน
3) กิจกรรมการให
ทุนการศึกษาดานมาตรวิทยา
1.5.2โครงการความรวมมือทาง 7.00 16.30 18.00 22.00 63.30
วิชาการดานมาตรวิทยากับ
ตางประเทศ
1.5.3โครงการพัฒนาระบบ - - 2.00 3.00 5.00
การจัดการองคความรู
(Knowledge Management: KM)
รวมงบประมาณกลยุทธที่ 1 76.40 106.20 565.40 781.90 1529.90

~ 70 ~

รวม
2552 2553 2554 2555
กลยุทธที่ 2 เรงถายทอดความ
ถูกตองดานการวัดสูหองปฏิบัติการ
ระดับทุติยภูมิในประเทศ
แผนงานที่ 2.1 พัฒนาการ 2.1.1โครงการใหบริการสอบเทียบ 1.00 1.20 3.00 3.50 8.70
ใหบริการสอบเทียบและการให เครื่องมือวัด และการใหคําปรึกษา
คําปรึกษา
แผนงานที่ 2.2 สงเสริม 2.2.1โครงการเสริมสรางความ 1.90 2.60 10.00 11.00 25.50
หองปฏิบัติการระดับทุติยภูมิใหมี เขมแข็งหองปฏิบัติการวิเคราะห
คุณภาพตามมาตรฐานสากลและ ทดสอบ และสอบเทียบระดับทุตยภูมิิ
ขยายการบริการใหครอบคลุมความ
ตองการในประเทศ
แผนงานที่ 2.3 สงเสริมใหมี 2.3.1โครงการสงเสริมใหมี 0.60 0.60 5.00 5.50 11.70
หองปฏิบัติการระดับทุติยภูมิใน หองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ
ภูมิภาค และสอบเทียบในภูมิภาค
2.3.2 โครงการความรวมมือในการพัฒนา 2.90 2.90 6.50 6.00 18.30
มาตรวิทยากับเครือขายพันธมิตร
กลยุทธที่3 สงเสริมกลุมผูใชบริการ
มาตรวิทยาใหตระหนักถึงความสําคัญ
แผนงานที่ 3.1 สรางความ 3.1.1โครงการสรางความตระหนัก 2.50 5.60 10.50 11.00 29.60
ตระหนักและพัฒนาการเรียนการสอน ดานมาตรวิทยาใหแกผูใชบริการ
ดานมาตรวิทยา มาตรวิทยา
1)ผาน Website สถาบันฯ
2)ผานสื่อประชาสัมพันธหรือ
กิจกรรมเผยแพร
3)ผานการจัดประชุม/อบรม/
สัมมนา
3.1.2โครงการเสริมสรางการเรียน 0.60 0.60 0.60 0.60 2.40
การสอนดานมาตรวิทยาใน
สถานศึกษา

~ 71 ~

กลยุทธ/แผนงาน โครงการ ป ป ป
ป 2555 รวม
2552 2553 2554
แผนงานที่ 3.2 พัฒนาศักยภาพ 3.2.1โครงการยกระดับ 1.00 1.00 1.50 2.00 5.50
การวัดในภาคอุตสาหกรรม ความสามารถดานการวัดใน
แผนงานที่ 3.3 สงเสริม 3.3.1โครงการสงเสริมการสอบเทียบ 0.10 0.10 9.00 3.00 12.20
สนับสนุนการวัดทางการแพทยให เครื่องมือวัดทางการแพทยตาม
เปนไปตามมาตรฐานสากล มาตรฐานสากล
3.3.2โครงการสงเสริมการวัด 0.10 0.10 1.00 2.00 3.20
ชีวเคมีทางการแพทยตาม
แผนงานที่ 3.4 พัฒนาระบบ 3.4.1โครงการปรับปรุงเว็บไซดของ 0.50 0.70 2.00 2.50 5.70
สารสนเทศใหมีประสิทธิภาพและ สถาบันฯ
ทันสมัย 3.4.2โครงการพัฒนาระบบ 1.00 1.00 2.00 2.50 6.50
สารสนเทศสําหรับการบริหารใหทันสมัย
กลยุทธที่ 4 สงเสริมใหมาตรวิทยา
เปนเครื่องมือของรัฐในการเสริมสราง
แผนงานที่ 4.1 เสริมสราง 4.1.1โครงการความรวมมือดาน 0.20 0.50 1.50 1.50 3.70
สัมพันธไมตรีระหวางประเทศ มาตรวิทยากับประเทศเพื่อนบาน
เพื่อนบานโดยกิจกรรมดาน
แผนงานที่ 4.2 สนับสนุน 4.1.2โครงการสงเสริม 0.20 0.50 1.00 1.00 2.70
การขยายตลาดดานมาตรวิทยา ผูประกอบการไทยในการขยาย
ของภาคเอกชนสูประเทศ ตลาดสูตางประเทศ
รวมงบประมาณ 4 กลยุทธ 89.00 123.60 619.00 834.00 1665.60
งบประจําขั้นต่ําและบริหารทั่วไป* 111.00 131.80 151.00 182.00 568.00
รวมงบประมาณทั้งสิ้น 200.00 255.40 770.00 1016.00 2233.60

~ 72 ~

5.3 ประมาณการบุคลากรเบื้องตนตามแผนกลยุทธ ฯ
สถาบั น ฯ ได จั ด ทํ า ประมาณการความต อ งการอั ต รากํา ลั ง คนของสถาบั น ฯ พ.ศ.2552-2555
(รายละเอียดตารางที่ 14) อัตรากําลังคนตามแผนดังกลาวจะสงเสริมสนับสนุนใหการพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ
บรรลุตามวัตถุประสงคที่กําหนดไว นอกจากนี้การสถาปนาพัฒนาหนวยวัดแหงชาติใหเปนที่ยอมรับใน
ระดั บ สากล มี ค วามจํ า เป น อย า งยิ่ ง ที่ จ ะต อ งมี บุ ค ลากรที่ มี ศั ก ยภาพสู ง และจะต อ งมี ก ารพั ฒ นา
ประสิทธิภาพของบุคลากรอยางตอเนื่อง

ตารางที่ 14 ประมาณการความตองการอัตรากําลังคนที่เพิ่มขึ้นของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ พ.ศ.2552-2555
อัตรา ณ ความตองการอัตรากําลังคนที่เพิ่มขึ้น (คน)
ฝาย
สิ้นป 2551 ป2552 ป2553 ป2554 ป2555 รวม
ฝายมาตรวิทยาเชิงกล 27 - - - - 27
- นักเรียนทุนที่จะกลับมา (ยกเวนหองปฏิบัติการความดันฯ) - 1 - - 3 4
- นักเรียนทุนที่จะกลับมา (ของหองปฏิบัติการความดันฯ) - - - 1 1 2
- ขอเพิ่มใหม (ยกเวนหองปฏิบัติการความดันฯ) - 1 - - - 1
- ขอเพิ่มใหม (ของหองปฏิบัติการความดันฯ) - 1 - - - 1
รวมฝายมาตรวิทยาเชิงกล 27 3 - 1 4 35
ฝายมาตรวิทยาไฟฟา 24 - - - - 24
- นักเรียนทุนที่จะกลับมา - 2 - - 4 6
- ขอเพิ่มใหม - - - - - -
รวมฝายมาตรวิทยาไฟฟา 24 2 - - 4 30
ฝายมาตรวิทยามิติ 16 - - - - 16
- นักเรียนทุนที่จะกลับมา - - - - 1 1
- ขอเพิ่มใหม - - 3 1 1 5
รวมฝายมาตรวิทยามิติ 16 - 3 1 2 22
ฝายมาตรวิทยาอุณหภูมิ 10 - - - - 10
- นักเรียนทุนที่จะกลับมา - 2 - 1 1 4
- ขอเพิ่มใหม - - - - - -
รวมฝายมาตรวิทยาอุณหภูมิ 10 2 - 1 1 14
ฝายมาตรวิทยาเสียงและการสั่นสะเทือน 7 - - - - 7
- นักเรียนทุนที่จะกลับมา - - 2 - - 2
- ขอเพิ่มใหม - - - - - -
รวมฝายมาตรวิทยาเสียงฯ 7 - 2 - - 9
ฝายมาตรวิทยาแสง 5 - - - - 5
- นักเรียนทุนที่จะกลับมา - - - - - -
- ขอเพิ่มใหม - - 2 - - 2
รวมฝายมาตรวิทยาแสง 5 - 2 - - 7

~ 73 ~

อัตรา ณ ความตองการอัตรากําลังคนที่เพิ่มขึ้น (คน)
ฝาย
สิ้นป 2551 ป2552 ป2553 ป2554 ป2555 รวม
ฝายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ 13 - - - - 13
- นักเรียนทุนที่จะกลับมา - - - 2 1 3
- ขอเพิ่มใหม - 1 4 4 8 17
รวมฝายมาตรวิทยาเคมีฯ 13 1 4 6 9 33
รวมสายวิชาการที่เพิ่ม
1 – นักเรียนทุนที่จะกลับมา - 5 2 4 11 22
2 – ขอเพิ่มใหม - 3 9 5 9 26
1+2 - 8 11 9 20 48
รวมสายวิชาการ 102 8 11 9 20 150
รวมสายสนับสนุน 59 3 3 3 2 70
พนักงานระดับบริหาร 3 - - - - 3
รวมทั้งหมด 164 11 14 12 22 223

~ 74 ~

บทที่ 6
แผนการติดตามและประเมินผล

การติดตามและประเมินผลตามแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ พ.ศ.2552-2555 ไดกําหนด
แนวทางการติ ดตามและประเมินผลไว 2 ระดับ คือ 1) การประเมิน ตนเอง และ 2) การประเมิ นโดย
หนวยงานภายนอก มีขั้นตอนการดําเนินการ ดังนี้

6.1 การประเมินโดยการประเมินตนเอง
ประกอบดวยการประเมิน 2 ประเภท
6.1.1 ประเมินดานประสิทธิภาพ เปนการประเมินกระบวนการ (Process Evaluation) ในการ
ดําเนินการ เพื่อใหเกิดผลผลิตตามแผน ไดแก
1) ประเมินจากความสําเร็จของการปฏิบัติงานตามแผน
2) ประเมินจากทรัพยากรที่ใชในการดําเนินงาน
6.1.2 ประเมินดานประสิทธิผล เปนการประเมินผลผลิต (Output Evaluation) เพื่อดูวาไดผลผลิต
ตามวัตถุประสงคหรือไม ไดแก
1) ประเมินจากตัวชี้วัด
2) ประเมินผลดวยเครื่องมือวัดวิเคราะหระดับความสําเร็จของการดําเนินงานจากการใช
จายงบประมาณประจําป (PART : Performance Assessment Rating Tools)

ทั้งนี้ภายหลังการรวบรวมผลการดําเนินงานของทุกฝาย/สวนนําสงผลผลิตตามแผนกลยุทธฯ
ภายใตกรอบของตัวชี้วัดผลสําเร็จของการดําเนินงาน ในแตละรอบระยะเวลาที่กําหนดแลว จะมีการประเมินผล
ตนเองและจัดทํารายงานสรุปผลการดําเนินงานโดยเปรียบเทียบกับเปาหมายที่กําหนดเสนอตอผูบริหาร
เพื่ อใหได รับ ทราบข อมู ลย อ นกลั บ จากฝ า ย/สว น ตลอดจนป ญ หาอุ ปสรรคที่เ กิ ดขึ้ น และขอ เสนอแนะ
ขอคิ ดเห็น จากหนว ยประเมิ น และใชเ ปนขอมู ลประกอบการบริ ห ารจั ด การของผูบริห าร เพื่อ สามารถ
ตอบสนองกับสถานการณที่อาจเปลี่ยนแปลงไป นอกจากนี้หากผูบริหารมีนโยบายหรือการสั่งการใดๆ
ออกมาเพื่อจัดการแกไขปญหาและอุปสรรคดังกลาว หรือเปนเพียงการรับทราบก็จะตองสงผานขอมูล
ยอนกลับใหแกผูปฏิบัติงานหรือผูรับผิดชอบที่เกี่ยวของรับทราบและปฏิบัติในสวนที่เกี่ยวของ รวมทั้งจะมี
การติดตามความคืบหนาของการดําเนินงานของหนวยงานสงผลผลิต เพื่อรายงานผูบริหารตอไป
ในการดําเนินการติดตามและประเมินตนเอง กําหนดแผนการดําเนินการไวในตารางที่ 15

~ 76 ~

ตารางที่ 15 แผนการดําเนินงานติดตามและประเมินตนเอง
ปงบประมาณ
เรื่อง
ต.ค พ.ย ธ.ค. ม.ค. ก.พ มี.ค เม.ย. พ.ค มิ.ค ก.ค ส.ค ก.ย. ต.ค พ.ย ธ.ค.
1. รายงานผลการดําเนินงาน
ตามตัวชี้วัดของแผนกลยุทธ มว.
2. รายงานผลการปฏิบัติงาน
และการใชจายประจําป
3. รายงานการวิเคราะห
ระดับความสําเร็จของการ
ปฏิบัติงานตามแผน

6.2 การประเมินโดยหนวยงานภายนอก
เปนการประเมินความคุมคาระดับผลผลิต ไดแก การประเมินผลการดําเนินงานกองทุนเพื่อการพัฒนา
ระบบมาตรวิทยา โดยหนวยงานภาครัฐ/เอกชน/สถาบันการศึกษาที่มีความเชี่ยวชาญและไดรับการยอมรับ
ในสังคมใหประเมินความกาวหนาและความสําเร็จ
ทั้งนี้ภายหลังการประเมินความกาวหนาและความสําเร็จจากหนวยงานภายนอกแลว นํารายงาน
ผลการประเมินเสนอใหผูบริหาร และคณะกรรมการมาตรวิทยาแหงชาติรับทราบเพื่อใหขอคิดเห็นหรือ
เสนอแนะแนวทางการแกไข และใหผูรับผิดชอบที่เกี่ยวของรับทราบและปรับแก และดําเนินการตาม
ขอคิดเห็นและขอเสนอแนะของผูประเมินภายนอกและคณะกรรมการมาตรวิทยาแหงชาติตอไป
โดยการดําเนินการติดตามและประเมินผลสามารถแบงไดเปน 3 ระยะ รายละเอียดดังนี้
ระยะที่ 1 (พ.ศ.2552)
จั ด ทํ า ระบบฐานข อ มู ล ผลผลิ ต เพื่ อ เตรี ย มการประเมิ น ผลความคุ ม ค า ของผลสํ า เร็ จ โดยจะ
ดําเนินการจัดตั้งคณะทํางานติดตามและประเมินผลความคุมคาของผลสําเร็จ จัดทํากระบวนการจัดการที่
จะชวยวัดผลการดําเนนิงาน/หรือปรับปรุงการดําเนินงานของสถาบันฯ ใหมีประสิทธิภาพ ไดแก การออกแบบ
ขอมูลพื้นฐานเพื่อการวัด การจัดเก็บ รวมถึงจัดทําระบบรายงานผลการดําเนินงานของสถาบันฯ เปนรายผลิต
และสวนอื่นๆ ที่เกี่ยวของตามความจําเปน
ระยะที่ 2 (พ.ศ.2553)
พัฒนาระบบฐานขอมูลผลผลิตเพื่อการติดตามและประเมินผลความคุมคาของผลสําเร็จ โดย
คณะทํางานดําเนินการตามแผนในระยะที่ 1 ดําเนินการทดลองและใชระบบ และดําเนินการประเมินความ
คุมคาของผลสําเร็จตามเปาหมายของแผนกลยุทธ
ระยะที่ 3 (พ.ศ.2554-2555)
ผูประเมินภายนอกดําเนินการประเมินความคุมคา

~ 77 ~

ภาคผนวก ก.
ระบบมาตรวิทยาแหงชาติ

~ 78 ~

ระบบมาตรวิทยาแหงชาติ (National Metrology System)

1. ความหมายของระบบมาตรวิทยา
ระบบมาตรวิทยาแหงชาติ คือ โครงสรางพื้นฐานทางวิทยาศาสตรและเทคโนโลยีของประเทศ ที่ทํา
หนาที่สรางหลักประกันความถูกตองของผลการวัด (Measurement Result) ของเครื่องมือวัดตางๆ
ภายในประเทศ โดยผานระบบสอบกลับไดทางการวัด (Measurement Traceability) สูมาตรฐานแหงชาติ
และมาตรฐานนานาชาติไดในที่สุด

2. ประเภทของมาตรวิทยา (Categories of Metrology)
มาตรวิทยาแบงออกเปน 3 ประเภท ที่แตกตางกันตามระดับความซับซอนและความถูกตอง

2.1 มาตรวิทยาเชิงวิทยาศาสตร (Scientific Metrology)
เกี่ยวของกับองคกรและการพัฒนามาตรฐานการวัด รวมทั้งการดูแลรักษาระดับสูงสุด แบงเปน
9 สาขาเทคนิค คือ มวล (Mass) ไฟฟา (Electricity) ความยาว (Length) เวลาและความถี่ (Time and Frequency)
อุณหภูมิ (Thermometry) การแผรังสีไอออนที่แตกตัวและกัมมันตภาพรังสี (Ionisiog Radiation and
Radioactivity) แสงและการแผรังสี (Photometry and Radiometry) เสียง (Acoustics) ปริมาณของสาร
(Amount of Substance) (แบงโดยสํานักงานชั่งตวงวัดระหวางประเทศ Bureau International des Poids
et Mesures: BIPM)
ประเทศไทยได ดํ า เนิ น การด า นมาตรวิ ท ยาเชิ ง วิ ท ยาศาสตร เ ริ่ ม ตั้ ง แต พ.ศ.2504 โดย
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตรและเทคโนโลยีแหงประเทศไทย ไดจัดตั้งศูนยทดสอบและมาตรวิทยา ตอมาในป พ.ศ.2508
โดยกองชั่งปรับเทียบมาตรฐานเครื่องวัด กรมสื่อสารทหารอากาศ กองทัพอากาศ และในป พ.ศ.2509
กรมวิทยาศาสตรบริการ กระทรวงวิทยาศาสตรเทคโนโลยีและสิ่งแวดลอม ดําเนินงานภายใตโครงการมาตรวิทยา
และการรับรองหองปฏิบัติการ ตอมาไดมีการประกาศใชพระราชบัญญัติพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ
พ.ศ.2540 โดยสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติไดรับการจัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติดังกลาว เริ่มดําเนินการ
เมื่อวันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ.2541 มีวัตถุประสงคตามพระราชบัญญัติพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ คือ
พัฒนาระบบมาตรวิทยา จัดหาและเก็บรักษามาตรฐานแหงชาติ วัสดุอางอิงมาตรฐานของประเทศทุกสาขา
เพื่อใหสอดคลองกับระบบมาตรวิทยาสากล รวมถึงการถายทอดความถูกตองของการวัดไปสูมาตรฐาน
แหงชาติ และสงเสริมการประกอบอาชีพดานมาตรวิทยาและความสามารถของหองปฏิบัติการวิเคราะห
ทดสอบ และสอบเทียบ

~ 80 ~

2.2 มาตรวิทยาเชิงอุตสาหกรรม (Industrial Metrology)
เกี่ยวของกับการทําใหมั่นใจในการทํางานของเครื่องมือที่ใชวัดในภาคอุตสาหกรรมทั้งใน
กระบวนการผลิตและการทดสอบของกิจ กรรมทางอุตสาหกรรม ซึ่ง รวมถึง ความตอ งการในเรื่อ งของ
การสอบกลับไดทางการวัด ซึ่งเปนสวนสําคัญสําหรับการวัด และการยอมรับความสามารถดานมาตรวิทยา
ในแตละระดับของสายโซของการสอบกลับได จะตองไดรับการสถาปนาขึ้นโดยมีขอตกลงยอมรับรวมกัน
(Mutual recognition agreements or arrangements: MRA) เชน ขอตกลงรวมกันของคณะกรรมการ
มาตรวิทยานานาชาติ (Committee Internationale des Poids et Mesures: CIPM), และขอตกลงรวมกัน
ขององคกรรับรองความสามารถหองปฏิบัติการนานาชาติ (International Laboratory Accreditation
Cooperation: ILAC) รวมถึงการรับรองระบบคุณภาพ (Accreditation) และการทบทวน (Peer Review)

2.3 มาตรวิทยาเชิงกฎหมาย (Legal Metrology)
เกี่ยวของกับการวัดที่มีผลตอความโปรงใสทางธุรกิจ สุขภาพ และความปลอดภัย มีจุดเริ่มตน
มาจากความตองการความยุติธรรมในเรื่องการคา โดยเฉพาะอยางยิ่งในเรื่องน้ําหนักและการวัด ดังนั้น
ความถูกตองของการวัดจึงมีความจําเปนอยางยิ่งที่จะตองมีการควบคุม โดยเรื่องสําคัญที่ตองคํานึงถึงคือ
อุปกรณการวัด ซึ่งวัตถุประสงคหลักของมาตรวิทยาเชิงกฎหมายก็เพื่อใหประชาชนมีความมั่นใจวาจะไดรับ
ผลการวัดที่ถูกตองเมื่อดําเนินการที่เกี่ยวกับการวัดในกิจกรรมตางๆ เชน การคา สิ่งแวดลอม สุขภาพ และ
ความปลอดภัย เปนตน
ประเทศไทยไดดําเนินการมาตรวิทยาเชิงกฎหมาย โดยการประกาศใชพระราชบัญญัติชั่งตวงวัด
โดยสํานักงานกลางชั่งตวงวัด กระทรวงพาณิชย ในป พ.ศ.2466 และมีการกําหนดใหใชระบบเมตริกเปน
หนวยวัดที่เปนทางการของไทยสําหรับการซื้อ-ขาย

แผนภาพที่ 7 ประเภทของมาตรวิทยาจําแนกตามระดับความแมนยํา

~ 81 ~

3. องคประกอบระบบมาตรวิทยาแหงชาติตามกลุมภาระหนาที่

3.1 องคประกอบดานนโยบาย
เปนองคประกอบของระบบมาตรวิทยา ที่มีภาระหนาที่ในการกําหนดนโยบายในการพัฒนา
ระบบมาตรวิทยาแหงชาติ ไดแก นโยบายของรัฐดานมาตรวิทยา พระราชบัญญัติพัฒนาระบบมาตรฐาน
พ.ศ.2540 ระบบกฎหมาย และคณะกรรมการมาตรวิทยาแหงชาติ

3.2 องคประกอบองคกรหลัก
เปนองคประกอบที่ทําหนาที่ผลักดันและพัฒนาระบบมาตรวิทยาของประเทศ สถาปนาหนวยวัด
ของชาติตามขอกําหนดของคณะกรรมการมาตรวิทยาสากล ตองดําเนินการใหนานาชาติยอมรับหนวยวัด
ของชาติ ที่ ส ถาปนาขึ้ น โดยการเข า ร ว มการวั ด เปรี ย บเที ย บนานาชาติ และพั ฒ นาระบบคุ ณ ภาพของ
หองปฏิบัติการตามเงื่อนไขของคณะกรรมการมาตรวิทยาสากล และตองดําเนินการถายทอดความถูกตอง
ทางการวัดสูกิจกรรมการวัดตางๆ ในประเทศผานหองปฏิบัติการสอบเทียบและวัสดุอางอิงมาตรฐาน

3.3 องคประกอบกลไกการถายทอด
เปนองคประกอบที่ทําหนาที่ถายทอดความถูกตองของผลการวัดจากมาตรฐานแหงชาติที่
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติไปสูมาตรฐานอางอิงของภาคอุตสาหกรรม และไปสูกิจกรรมการวัดตางๆ ของ
ภาคเศรษฐกิจที่เกี่ยวของ ดวยการสอบเทียบเครื่องมือวัด และการจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญตางๆ
ในการวิ เ คราะห ท างเคมี แ ละชี ว ภาพ กลไกนี้ จ ะต อ งมี ป ริ ม าณที่ ม ากเพี ย งพอในการให บ ริ ก ารแก
ภาคอุตสาหกรรม และมีคุณภาพตามมาตรฐานสากล สามารถถายทอดคาการวัดไดอยางถูกตองแมนยํา
ประกอบดวย หองปฏิบัติการสอบเทียบเครื่องมือวัดระดับทุติยภูมิ หองปฏิบัติการวิเคราะห และทดสอบ
ระบบรับรองระบบงาน และเครือขายหองปฏิบัติการตางๆ ไดแก สมาคมมาตรวิทยาแหงประเทศไทย สมาคม
หองปฏิบัติการสอบเทียบแหงประเทศไทย ชมรมมาตรวิทยาสาขาตางๆ เปนตน

3.4 องคประกอบกลุมผูใชบริการ
เปนองคประกอบที่ทําหนาที่ใชบริการในระบบมาตรวิทยา โดยรับการถายทอดความถูกตอง
ของการวัดผานหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบ เพื่อใหผลิตภัณฑและการบริการเปนไป
ตามมาตรฐานสากลหรือข อกําหนดของผลิตภัณฑ ต ามความต องการของประเทศคูคา ประกอบด ว ย
ผูประกอบการภาคอุตสาหกรรม และผูดําเนินกิจกรรมการวัดตางๆ ในประเทศ เปนตน
การสรางและพัฒนาความตระหนักและความตื่นตัวขององคประกอบนี้จะมีสวนชวยในการพัฒนา
มาตรฐานเกี่ยวกับกรรมวิธีการผลิต (Production Process Method: PPM) ของภาคอุตสาหกรรมโดยรวม
ชวยเพิ่มศักยภาพการแขงขันของภาคอุตสาหกรรม ลดการสูญเสียวัตถุดิบในการผลิต ประหยัดเชื้อเพลิง

~ 82 ~

และพลังงานในการผลิต และเมื่อผลิตภัณฑมีคุณภาพและตนทุนการผลิตต่ําจะทําใหสามารถแขงขันใน
เวทีการคาโลกได เนื่องจากผลิตภัณฑที่มีคุณภาพจะสามารถผานมาตรการกีดกันทางการคาดานเทคนิค
ของประเทศคูคา ได รวมทั้ง ยัง เปน การคุม ครองผูบ ริโ ภคในประเทศดว ยมาตรการกีด กัน ทางการคา
ดานเทคนิค สินคาและการบริการที่ไมมีคุณภาพตามมาตรฐาน และสินคาที่ผลิตโดยกระบวนการผลิตที่ไม
อนุรักษสิ่งแวดลอม

4. ความสําคัญของระบบมาตรวิทยาแหงชาติ
มาตรวิทยามีความสําคัญตองานวิจัย และการวิจัยทางวิทยาศาสตรจัดวาเปนพื้นฐานของการพัฒนา
ทางดานมาตรวิทยาดวยเชนกัน วิทยาศาสตรมีสวนผลักดันใหเกิดวิวัฒนาการใหมๆ อยูตลอดเวลา และการคนพบ
สิ่งใหมๆ การมีเครื่องมือที่เกี่ยวของกับมาตรวิทยาที่ดีขึ้น จะทําใหนักวิจัยสามารถคนพบสิ่งใหมอยาง
ต อ เนื่ อ ง ไม เ พี ย งแต จ ะมี ก ารพั ฒ นาในสาขามาตรวิ ท ยาเท า นั้ น แต ยั ง สามารถทํ า งานควบคู ไ ปกั บ
อุตสาหกรรมตางๆ อีกดวย สรุปก็คือความสําคัญของระบบมาตรวิทยาก็เพื่อสรางหลักประกันวา กิจกรรม
ดานการวัด ซึ่งมีมูลคามหาศาล จะมีผลการวัด (Measurement Result) ที่ถูกตอง ทั้งนี้โดยผานระบบ
การสอบกลับได (Traceability) จากเครื่องมือวัดในระดับทํางานในภาคอุตสาหกรรมตางๆ ไปสูมาตรฐานอางอิง
ซึ่งอยูในหองปฏิบัติการสอบเทียบ และไปสูมาตรฐานแหงชาติที่รักษาโดยสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
การที่จะใหผลการวัด การวิเคราะห และการทดสอบตางๆ สามารถสอบกลับได หรืออางอิง
กลับไดสูหนวยวัดสากล เพื่อใหเปนที่ยอมรับของสังคมโลกนั้น เครื่องมือวัดจะตองไดรับการสอบเทียบอยาง
ถูกตองจากหองปฏิบัติการสอบเทียบที่มีมาตรฐาน กลาวคือหองปฏิ บัติการสอบเที ยบตองใช อุปกรณ
เครื่องมือวัดและวัสดุอางอิงที่ไดรับการสอบเทียบจากสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ และสถาบันฯ ตอง
ดําเนินการใหนานาชาติยอมรับในหนวยวัดแหงชาติ ที่จะใหบริการสอบเทียบแกหองปฏิบัติการสอบเทียบตางๆ
ตอไป ถาเปนการวิเคราะหทางเคมีและชีวภาพ วัดสุอางอิงที่ใชตองเปนที่ยอมรับของนานาชาติ ถาเงื่อนไข
ตางๆ ดังกลาวนี้สมบูรณผลการวัดนั้นเรียกไดวาสามารถสอบกลับได หรืออางอิงกลับไดสูหนวยวัดสากล
และเปนที่ยอมรับของนานาชาติ รายละเอียดดังแผนภาพที่ 8

แผนภาพที่ 8 โครงสรางระบบมาตรวิทยาของชาติเชื่อมโยงถึงการยอมรับจากนานาชาติ

~ 83 ~

ภาคผนวก ข.
ความเปนมาของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ

~ 84 ~

ความเปนมาของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ

สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (มว.) ไดรับการสถาปนาขึ้นตามพระราชบัญญัติพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ
พ.ศ.2540 ให เ ป น หน ว ยงานของรั ฐ ที่ มี ร ะบบบริ ห ารงานเป น อิ ส ระอยู ภ ายใต ก ารกํ า กั บ ของ
กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี ซึ่งการบริหารงานภายในสถาบันฯ อยูภายใตการบริหารและกํากับ
ดูแลของคณะกรรมการมาตรวิ ท ยาแหง ชาติ ประกอบดว ยรั ฐมนตรี วา การกระทรวงวิทยาศาสตรและ
เทคโนโลยีเปนประธานกรรมการ ผูแทนภาครัฐ 8 ทาน เอกชน 2 ทาน ผูทรงคุณวุฒิ 5 ทานเปนกรรรมการ
และผูอํานวยการสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติเปนกรรมการและเลขานุการ เริ่มเปดดําเนินการเมื่อวันที่
1 มิถุน ายน พ.ศ.2541 ณ ที่ทํา การชั่ว คราว ในอาคารมาตรวิท ยาและศูน ยส ารนิเ ทศวิท ยาศาสตร
กรมวิทยาศาสตรบริการ และคณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติการกอสรางอาคารและจัดหาชุดมาตรฐานแหงชาติ
ในวันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ.2541 ปจจุบันมีสํานักงานถาวร ตั้งอยู ณ เทคโนธานี รังสิต คลองหา โดยไดมีการวาง
ศิลาฤกษ เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ.2545 และแลวเสร็จเมื่อวันที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ.2548 (ภายใต
โครงการเงินกูดอกเบี้ยต่ําจากธนาคารเพื่อความรวมมือระหวางประเทศแหงประเทศญี่ปุน Japan Bank for
International Cooperation: JBIC) การจัดตั้งสถาบันฯ มีจุดมุงหมายเพื่อพัฒนาระบบมาตรวิทยาของ
ประเทศใหเขมแข็ง โดยมีสถาบันมาตรวิทยาแหง ชาติเ ปน หนว ยงานหลัก ในการดํา เนิน งาน สถาบัน ฯ
มีบทบาทและอํานาจหนาที่ดังนี้

1. บทบาทของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
สถาบันฯ มีบทบาทสําคัญในการทําใหกิจกรรมการวัดตางๆ ในประเทศเปนที่ยอมรับของนานาชาติ
ผานกระบวนการสอบกลับไดทางการวัด (Measurement Traceability) สูมาตรฐานการวัดสากล อันจะ
เปนหลักประกันในการแขงขันทางการคาระหวางประเทศ ซึ่งจะมีผลในการสรางการยอมรับของนานาชาติ
ต อผลิ ตภั ณฑ กล าวคื อมาตรวิ ทยาจะมี บทบาทในการลดการกี ดกั นทางการค าด วยมาตรการด านเทคนิ ค
(Technical Barrier to Trade: TBT) นอกจากนี้แลวมาตรวิทยายังมีบทบาทในการคุมครองผูบริโภค
ตลอดจนการอนุรักษสิ่งแวดลอม

2. อํานาจหนา ที่ของสถาบันมาตรวิทยาแห งชาติในฐานะเปนหน วยงานหลักของประเทศใน
ระบบมาตรวิทยา
สถาบั น มาตรวิ ท ยาแห ง ชาติ มี ห น า ที่ แ ละภารกิ จ เกี่ ย วกั บ งานวิ ช าการและงานธุ ร การให แ ก
คณะกรรมการมาตรวิทยาแหงชาติ รวมทั้งประสานงานดานการกํากับแผน การจัดการ และใหความชวยเหลือ
แกหนวยงานและบุคคลตางๆ เกี่ยวกับการพัฒนาระบบมาตรวิทยา จัดหาและเก็บรักษามาตรฐานแหงชาติ
วัสดุอางอิงมาตรฐานของประเทศทุกสาขา เพื่อใหสอดคลองกับระบบมาตรวิทยาสากล รวมถึงการถายทอด

~ 86 ~

ความถูกตองของการวัดไปสูมาตรฐานแหงชาติ และสงเสริมการประกอบวิชาชีพดานมาตรวิทยาและ
ความสามารถของหองปฏิบัติการสอบเทียบ ตามพระราชบัญญัติพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ พ.ศ.2540
กําหนดใหสถาบันฯ มีอํานาจหนาที่ดังตอไปนี้
2.1 บริหารกองทุนตามกฎหมาย และระเบียบที่รัฐมนตรีกําหนด
2.2 ศึกษา สํารวจ และวิเคราะหทางวิชาการตางๆ เพื่อใชเปนพื้นฐานในการวางเปาหมาย นโยบาย
และจัดทําแผนงานโครงการ และมาตรการตางๆ ในการพัฒนาระบบมาตรวิทยาของประเทศ แลวเสนอตอ
คณะกรรมการฯ เพื่อพิจารณา
2.3 ออกใบรับรองตามหลักเกณฑ วิธีการ และเงื่อนไขที่สถาบันกําหนดสําหรับเครื่องมือ อุปกรณ
หรือวัสดุอางอิงที่ใชในการวัดปริมาณที่ไดทําการสอบเทียบแลววามีความถูกตองตามมาตรฐานแหงชาติ
2.4 ศึกษา พัฒนาเทคโนโลยีการวัด และสนับสนุนการวิจัยและพัฒนาดานมาตรวิทยาของภาครัฐ
ผูประกอบการภาคเอกชนและสถานศึกษา สงเสริมความรวมมือในกิจกรรมดานมาตรวิทยาระหวางภาครัฐ
กับภาคเอกชนและสถานศึกษา ตลอดจนกับนานาประเทศ
2.5 สนับสนุนหองปฏิบัติการสอบเทียบของผูประกอบการภาคเอกชนใหมีสวนรวมในกิจกรรม
มาตรวิทยาและระบบการถายทอดความถูกตอง การใหบริการขอมูลและการใหคําปรึกษาทางเทคโนโลยี
การวัดและการใหบริการอื่นๆ ในสวนที่เกี่ยวกับมาตรวิทยา
2.6 สนับสนุนการเพิ่มสมรรถนะในการศึกษา พัฒนาเทคโนโลยีการวัดระบบการถายทอดความถูกตอง
ของเครื่ อ งมื อ และอุ ป กรณ ก ารวั ด ความสอบกลั บ ได ตลอดจนการจั ด โครงการลงทุ น และโครงการที่
เกี่ยวของกับการรับเทคโนโลยีดานมาตรวิทยาจากตางประเทศ เพื่อใหระบบมาตรวิทยาของประเทศมี
ประสิทธิภาพเชื่อถือไดและเปนที่ยอมรับในระบบมาตรวิทยาสากล
2.7 ดําเนินงานและสงเสริมการพัฒนาโครงสรางพื้นฐานดานมาตรวิทยาของประเทศ รวมทั้งการพัฒนา
กําลังคนทั้งในภาครัฐและภาคเอกชน
2.8 กระทําการอื่นใดตามที่กฎหมายกําหนดใหเปนหนาที่ของสถาบันฯ และตามที่คณะกรรมการฯ
มอบหมาย
2.9 จัดใหไดครอบครองกรรมสิทธิ์ เชา ใหเชา ใหเชาซื้อ ใหยืม แลกเปลี่ยน โอน รับโอน และขาย
หรื อจํ า หน า ยดว ยวิ ธี ใดๆ ซึ่ ง อสัง หาริ ม ทรัพ ยห รือสัง หาริ ม ทรัพ ย รวมทั้ง หลัก ทรั พ ย ตา งๆ ตลอดจนรับ
ทรัพยสินที่มีผูมอบหมายหรืออุทิศให
2.10 รับคาตอบแทนการใชประโยชนจากการศึกษา พัฒนาเทคโนโลยีการวัด และคาบริการใน
การใหบริการ รวมทั้งทําความตกลงและกําหนดเงื่อนไขเกี่ยวกับคาตอบแทน และคาบริการนั้น ทั้งนี้โดย
ความเห็นชอบของคณะกรรมการฯ
2.11 ทําความตกลงและรวมมือกับองคกรหรือหนวยงานในประเทศและตางประเทศ ในกิจการที่
เกี่ยวกับการศึกษา พัฒนาเทคโนโลยีการวัด และความสอบกลับได

~ 87 ~

2.12 จัดใหมีทุนและใหทุนเพื่อสนับสนุนการศึกษา พัฒนาเทคโนโลยีการวัด ความสอบกลับได และ
การประดิษฐหรือพัฒนาเครื่องมือหรืออุปกรณการวัด หรือความรูเทคโนโลยีที่ใชเปนหลักฐานในกิจการดาน
2.13 เขารวมกิจการหรือรวมลงทุนกับบุคคลอื่นหรือถือหุนในบริษัทจํากัด เพื่อประโยชนแกการพัฒนา
ระบบมาตรวิทยาของประเทศ
2.14 กูยืมเงิน ใหกูยืมเงิน โดยมีหลักประกันดวยบุคคลหรือทรัพยสิน ทั้งนี้เพื่อการศึกษา พัฒนา
เทคโนโลยีการวัด และการบริการสอบเทียบความถูกตองของเครื่องมือและอุปกรณการวัด
2.15 กระทําการอื่นใดอันจําเปนในการปฏิบัติตามพระราชบัญญัติฯ

~ 88 ~

ภาคผนวก ค.
โครงสรางองคกรและอัตรากําลังของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ

~ 90 ~

โครงสรางองคกรและอัตรากําลังของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
1. โครงสรางองคกรของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ ไดมีการจัดแบงเปน 9 ฝาย 1 ศูนย ดังนี้
1) ฝายมาตรวิทยาเชิงกล
2) ฝายมาตรวิทยาไฟฟา
3 ฝายมาตรวิทยาอุณหภูมิ
4) ฝายมาตรวิทยามิติ
5) ฝายมาตรวิทยาเสียงและการสั่นสะเทือน
6) ฝายมาตรวิทยาแสง
7) ฝายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
8) ฝายนโยบายและยุทธศาสตร
9) ฝายบริหารงานกลาง
10) ศูนยเทคโนโลยีสารสนเทศ
และไดแสดงโครงสรางการบริหารสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ ดังแผนภาพที่ 9

~ 92 ~

คณะกรรมการมาตรวิทยาแหงชาติ

คณะกรรมการตรวจสอบ

ผูอํานวยการสถาบันมาตรวิทยา
ผูตรวจสอบภายใน ผูเชี่ยวชาญ(PL11-12)

รองผูอํานวยการ ( 1 ) รองผูอํานวยการ ( 2 )

ฝายนโยบายและ ฝายบริหารงาน ฝายมาตรวิทยา ฝายมาตรวิทยา ฝายมาตรวิทยา ฝายมาตรวิทยา ฝายมาตรวิทยา ฝายมาตรวิทยา ฝายมาตรวิทยา
ยุทธศาสตร กลาง เชิงกล ไฟฟา อุณหภูมิ มิติ เสียงและการ แสง เคมีและชีวภาพ
-สวนนโยบายและ -สวนบัญชีการเงิน -มวล ‐ไฟฟากระแสตรง -จุดกําเนิดอุณหภูมิ -ความยาว สั่นสะเทือน -แสง -วิเคราะหอินทรีย
ยุทธศาสตร -สวนทรัพยากร -ความหนาแนน ‐ไฟฟากระแสสลับ มาตรฐาน -ความยาวคลื่น -เสียง -สี เคมี
-สวนงบประมาณ บุคคล
- 93 -

-แรง ‐ความตานทาน -เทอรโมมิเตอร -มุม -การสั่นสะเทือน -การกระจาย -วิเคราะหอนินทรีย
และกองทุน -สวนธุรการและ
-แรงบิด ‐คาความจุไฟฟา ความตานทาน -เสนผานศูนย -คลื่นเหนือเสียง คลื่นแสง เคมี
-สวนวิเทศสัมพันธ ยานพาหนะ
-ความแข็ง และคาความ แพลตทินัมมาตรฐาน กลาง -ใยแกวนําแสง -วิเคราะห
-สวนประชาสัมพันธ -สวนอาคารและ
-สวนสารบรรณ -ความดัน เหนี่ยวนํา และเทอรโมคอบเปล -ซีเอ็มเอ็มและ เคมีไฟฟา
สถานที่
-สวนบริหารงาน -สวนการพัสดุ -สุญญากาศ ‐กําลังไฟฟา -เทอรโมมิเตอรชนิด เกียร -วิเคราะหชีวภาพ
ลูกคาสัมพันธ -งานนิติการ -การไหล ‐ไฟฟาแรงสูง แทงแกว -พื้นผิว -วิเคราะหกาซ
-สวนฝกอบรม ‐แมเหล็กไฟฟา -ความชื้น -รูปราง
-งานเลขานุการ ‐เวลาและความถี่ -ระยะขีดสเกล
‐คลื่นความถี่สูง
-ศูนยเทคโนโลยี และไมโครเวป
หมายเหตุ ภายใตฝายเปนหองปฏิบัติการ / สวนงาน และงานของหองปฏิบัติการและสวนงาน
แผนภาพที่ 9 แสดงโครงสรางการบริหารสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ

~ 93 ~

2. อัตรากําลังของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
ใน พ.ศ.2551 สถาบันฯ มีกรอบอัตรากําลังคนรวมทั้งสิ้น 164 อัตรา รายละเอียดดังแสดงในตารางที่ 16
และแผนภาพที่ 10

ตารางที่ 16 อัตรากําลังคนของสถาบันฯ พ.ศ.2551 จําแนกตามวุฒิการศึกษา
วุฒิการศึกษา จํานวน รอยละ
ปริญญาเอก 12 7.32
ปริญญาโท 70 42.68
ปริญญาตรี 61 37.20
ต่ํากวาปริญญาตรี 21 12.80
รวม 164 100.00

แผนภาพที่ 10 รอยละของอัตรากําลังคนของสถาบันฯ พ.ศ.2551 จําแนกตามวุฒิการศึกษา

~ 94 ~

ภาคผนวก ง.
แผนแมบทการพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2552-2559)

~ 96 ~

บทสรุปผูบริหาร
แผนแมบทการพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2552-2559)

ระบบมาตรวิทยาแหงชาติ (National Metrology System) ประกอบดวย สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
หองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบระดับทุติยภูมิ และผูใชบริการดานมาตรวิทยาในประเทศ
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติเปนหองปฏิบัติการระดับปฐมภูมิ ทําหนาที่พัฒนา จัดหา ดูแลรักษา มาตรฐาน
ดานการวัดแหงชาติอันไดแก หนวยวัดและวัสดุอางอิงดานการวัดของชาติ หองปฎิบัติการฯ ระดับทุติยภูมิ ทํา
หน าที่ ถ ายทอดความถู กต องจากมาตรฐานด านการวั ดแห งชาติ สู ผู ใช บริ การด านมาตรวิ ทยา อั น ได แ ก
ภาคอุตสาหกรรมการผลิตและการบริการ เปนตน ระบบมาตรวิทยาแหงชาติจะเปนหลักประกันความ
ถูก ตอ งของการวัด การวิ เ คราะห และการทดสอบ เพื่อใหผลิต ภั ณฑมีคุณภาพไดมาตรฐานตรงตาม
ขอกําหนดของประเทศคูคา รวมทั้งเปนหลักประกันในการคุมครองผูบริโภค และการอนุรักษสิ่งแวดลอม
เพื่อใหสังคมไทยมีคุณภาพชีวิตที่ดี
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติไดดําเนินงานพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติตามแผนแมบทการพัฒนา
ระบบมาตรวิทยาแหงชาติ ฉบับที่ 1 (พ.ศ.2542-2551) โดยมีผลการดําเนินงานเปนไปตามเปาหมายที่
กําหนด จากการสํารวจและวิเคราะหสภาวะแวดลอมพบวาหนวยวัดแหงชาติดานฟสิกสสามารถพัฒนาได
ประมาณรอยละ 85 ตามความตองการของประเทศแลว สวนมาตรวิทยาดานเคมีและชีวภาพตองการ
การพัฒนาอีกมาก เพื่อตอบสนองความตองการของผูใชบริการในประเทศ สําหรับหองปฏิบัติการวิเคราะห
ทดสอบ และสอบเทียบระดับทุติยภูมิจํานวนประมาณรอยละ 60 ไดรับการรับรองมาตรฐานตามสากลแลว
แตสัดสวนการกระจายไปสูภูมิภาคยังนอย กลาวคือรอยละ 85 ของหองปฏิบัติการฯ ระดับทุติยภูมิ ตั้งอยูใน
ภาคกลาง ในสวนผูใชบริการระบบมาตรวิทยาอันไดแก ภาคอุตสาหกรรมตางๆ ยังมองขามความสําคัญและ
ไมเห็นประโยชนของระบบมาตรวิทยา มีผลใหความสามารถการแขงขันในเวทีการคาโลกของผลิตภัณฑจาก
ภาคอุตสาหกรรมไทยไมสูงเทาที่ควร เนื่องจากผลิตภัณฑมีคุณภาพไมตรงตามความตองการของประเทศ
คูคา อีกทั้งตนทุนการผลิตสูงเกินกวาที่ควรจะเปน อันมีสาเหตุมาจากการวัดที่เกี่ยวของกับการใชพลังงาน
และการควบคุมคุณภาพในกระบวนการการผลิตไมถูกตอง
เพื่อ ใหก ารดํา เนิน งานการพัฒ นาระบบมาตรวิท ยาแหง ชาติมีค วามตอ เนื่อ ง มีทิศ ทางใน
การดําเนินงานที่ชัดเจน สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติจึงดําเนินการจัดทําแผนแมบทการพัฒนาระบบมาตรวิทยา
แหงชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2552-2559) ขึ้น โดยแผนแมบทฯ จะมีความสอดคลองกับนโยบายของรัฐบาล
แผนยุทธศาสตรชาติ พระราชบัญญัติพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ พ.ศ.2540 แผนพัฒนาเศรษฐกิจ
และสังคมแหงชาติ ฉบับที่ 10 (พ.ศ.2550-2554) แผนกลยุทธดานวิทยาศาสตรและเทคโนโลยีแหงชาติ
(พ.ศ. 2547-2556) แผนยุทธศาสตรกระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี (พ.ศ.2551-2554) แผนปฏิบัติ
ราชการกระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี (พ.ศ. 2552-2555) และแผนอื่นๆ ที่เกี่ยวของ โดยประสาน

~ 98 ~

ความรวมมือในการดําเนินงานกับหนวยงานที่เกี่ยวของรวมเปนเครือขายพันธมิตร เพื่อใหระบบมาตรวิทยา
แหงชาติ สามารถเปนโครงสรางพื้นฐานที่เปนหลักประกันใหกับการพัฒนาเศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิตของ
สังคมไทยไดอยางยั่งยืน
จากผลการวิเคราะหสภาวะแวดลอมประกอบกับแนวนโยบายของรัฐและแผนยุทธศาสตรชาติ
ต า งๆ นํ า มาพั ฒ นาแผนแม บ ทการพั ฒ นาระบบมาตรวิ ท ยาแห ง ชาติ ฉบั บ ที่ 2 (พ.ศ.2552-2559) ซึ่ ง
ประกอบดวยแผนยุทธศาสตร 4 แผน โดยมีสาระสําคัญสรุปไดดังนี้
ยุ ท ธศาสตร ที่ ห นึ่ ง การพั ฒ นาสถาบั น มาตรวิ ท ยาแห ง ชาติ แ ละเครื อ ข า ยพั น ธมิ ต ร
ประกอบดวย กลยุทธการสถาปนาและพัฒนาหนวยวัดแหงชาติใหเปนที่ยอมรับในระดับสากล และ
เพียงพอกับความตองการของประเทศ กลยุทธการพัฒนาโครงสรางพื้นฐานดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
ของประเทศใหเขมแข็ง กลยุทธการพัฒนาและดํารงระบบคุณภาพของสถาบัน กลยุทธการพัฒนาการ
ใหบริการสอบเทียบและการใหคําปรึกษา กลยุทธการพัฒนาขีดความสามารถดานงานวิจัยและพัฒนา
กลยุทธการพัฒนาบุคลากรของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ กลยุทธการบูรณาการดานมาตรวิทยากับ
ตางประเทศ รวมทั้งกลยุทธการพัฒนาระบบสารสนเทศใหมีประสิทธิภาพและทันสมัย
ยุทธศาสตรที่สอง การพัฒนาหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบในประเทศ
ประกอบดวยกลยุทธการเสริมสรางความเขมแข็งหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบ พรอม
ทั้งกลยุทธการสงเสริมใหมีหองปฏิบัติการ วิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบในภูมิภาค
ยุทธศาสตรที่สาม การพัฒนากลุมผูใชบริการมาตรวิทยา ประกอบดวยกลยุทธการสรางความ
ตระหนักและพัฒนาการศึกษาดานมาตรวิทยา กลยุทธการยกระดับความสามารถดานการวัดใน
ภาคอุตสาหกรรม และกลยุทธการสงเสริมสนับสนุนการวัดทางการแพทยใหเปนไปตามมาตรฐานสากล
ยุ ท ธศาสตร ที่ สี่ การส ง เสริ ม ให ม าตรวิ ท ยาเป น เครื่ อ งมื อ ของรั ฐ ในกิ จ การต า งประเทศ
ประกอบดวยกลยุทธการใชมาตรวิทยาเปนเครื่องมือในการเสริมสรางสัมพันธไมตรีระหวางประเทศเพื่อนบาน
และกลยุทธการสงเสริมผูประกอบการไทยในการขยายตลาดสูตางประเทศ
ผลที่คาดวาจะไดรับเมื่อจบแผนแมบทการพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ.
2552-2559) ประกอบดวยผลผลิต ผลลัพธ และผลกระทบดังนี้
ผลผลิต จะทําใหประเทศไทยมีหนวยวัดและวัสดุอางอิงมาตรฐานของชาติ เพียงพอรองรับ
ความตองการของผูใชบริการในประเทศและประเทศเพื่อนบาน มีหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และ
สอบเทียบ ที่มีมาตรฐานสากล กระจายอยูทั่วทุกภาคของประเทศ อันจะสงผลใหมีการสอบเทียบเครื่องมือวัด
เพิ่มขึ้น ผลการวัด การวิเคราะห และทดสอบของผูประกอบการในภาคตางๆ ของประเทศมีความถูกตอง
ตามมาตรฐานสากล ยุทธศาสตรการสรางความตระหนักจะทําใหผูใชบริการมาตรวิทยาเกิดความรูความ
เขาใจในเรื่องระบบมาตรวิทยา มีการฝกอบรมการเรียนการสอนดานมาตรวิทยา เพื่อพัฒนาบุคลากรที่อยู
ในระบบงานปจจุบัน และเตรียมบุคลากรปอนเขาสูระบบงานในอนาคต ซึ่งจะเปนผลทําใหประเทศไทย

~ 99 ~

สามารถยกระดับความสามารถดานการวัดในภาคอุตสาหกรรม ตลอดจนการวัดในวงการแพทยใหเปนไป
ตามมาตรฐานสากล ยุทธศาสตรการใชมาตรวิทยาเปนเครื่องมือของรัฐในกิจการตางประเทศ จะทําใหเกิด
ความสัมพันธอันดีระหวางไทยกับประเทศเพื่อนบาน ตลอดจนผูประกอบการไทยสามารถไปดําเนินธุรกิจ
เกี่ยวกับเครื่องมือวัดในตางประเทศไดสะดวกขึ้น
ผลลัพ ธ ผลการวั ด การวิเ คราะห แ ละการทดสอบของประเทศไทยได รับ การยอมรั บ จาก
นานาชาติ เนื่องจากหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบของไทยไดรับการรับรองความสามารถ
ตามมาตรฐานสากลเพิ่มขึ้น ภาคอุตสาหกรรมมีการพัฒนาระบบการวัด การควบคุมคุณภาพ และไดรับ
การรับรองระบบคุณภาพตามมาตรฐานสากลเพิ่มขึ้น ทั้งนี้การวัดที่ถูกตองทําใหผลิตภัณฑมีคุณภาพ ลด
การสูญเสียวัตถุดิบและพลังงานในกระบวนการผลิต อันเปนการลดตนทุนการผลิต อีกทั้งประเทศไทย
สามารถลดการสูญ เสีย เงิน ตราตา งประเทศจากการสง เครื่อ งมือ วัด ไปสอบเทีย บที่ตา งประเทศและ
การสั่งซื้อวัสดุอางอิงมาตรฐานจากตางประเทศ รวมทั้งยังสามารถหารายไดจากการจําหนายวัสดุอางอิง
มาตรฐานที่ผลิตไดในประเทศใหแกประเทศเพื่อนบาน ยุทธศาสตรการสรางความตระหนักจะพัฒนาให
ผูใชบริการมาตรวิทยาเห็นความสําคัญและประโยชนของระบบมาตรวิทยา
ผลกระทบ ประกอบดวยผลกระทบตอภาคเศรษฐกิจ กลาวคือ การดําเนินงานตามแผนทําให
ภาคอุตสาหกรรมสามารถเพิ่มศักยภาพการแขงขันในเวทีการคาระหวางประเทศ โดยการขจัดการกีดกัน
ทางการคาดวยมาตรการดานเทคนิค (Techical Barrier to Trade: TBT) ที่อาศัยความไดเปรียบทาง
วิทยาศาสตรและเทคโนโลยีมาเปนขอกําหนดคุณภาพของสินคา อันมีผลทําใหเศรษฐกิจของประเทศ
เจริญกาวหนาอยางยั่งยืน เกิดการลงทุนในธุรกิจสงออกเพิ่มขึ้น เปนการขยายฐานเศรษฐกิจของชาติ
ผลกระทบต อ สั ง คม ประชาชนจะได รั บ ความรู ค วามเข า ใจ เกิ ด ความตระหนั ก ถึ ง ประโยชน แ ละเห็ น
ความสําคัญของมาตรวิทยาในวิถีการงานและชีวิตประจําวันมากขึ้น ระบบมาตรวิทยาของชาติที่เขมแข็งจะ
มี บ ทบาทสํ า คั ญ ในการคุ ม ครองผู บ ริ โ ภค ทํ า ให สิ น ค า อุ ป โภคบริ โ ภคและการบริ ก ารมี ม าตรฐานที่ ดี
นอกจากนี้ ก ารมี ร ะบบมาตรวิ ท ยาของชาติ ที่ ส มบู ร ณ ทํ า ให เ กิ ด ความต อ งการบุ ค ลากรผู มี ค วามรู
ความสามารถทางวิชาชีพ ดา นมาตรวิทยาระดับตางๆ เพิ่ม ขึ้ น อัน เป น การสรางงานสรา งอาชีพ ให กั บ
ประชาชนในสัง คม และผลกระทบตอสิ่งแวดลอม เกิดการสนับสนุนและเห็นความสําคัญของการวัด
การวิเคราะห และทดสอบ ในกิจกรรมการคุมครองผูบริโภคของประชาชน และการอนุรักษสิ่งแวดลอม
สังคมเห็นความสําคัญของการควบคุมและตรวจสอบการปลอยมลพิษของภาคอุตสาหกรรมสูสิ่งแวดลอม
โดยจะตองอยูในปริมาณที่ไมเปนภัยตอสิ่งแวดลอม อันสงผลใหสังคมไทยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอยางยั่งยืน

~ 100 ~

ภาคผนวก จ.
แผนยุทธศาสตรชาติดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ (พ.ศ.2552-2559)

~ 102 ~

แผนยุทธศาสตรชาติดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ (พ.ศ.2552-2559)

ความเปนมา
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ ไดดําเนินการตามแผนยุทธศาสตรชาติดานมาตรวิทยาเคมี พ.ศ.2548-2551
โดยไดพัฒนาและรักษามาตรฐานการวัดทางเคมีและชีวภาพในสาขาที่จําเปนสําหรับประเทศ ไดแก อาหาร สุขภาพ
และสิ่งแวดล อม เป นผู แทนประเทศในการเข าร วมประชุ มมาตรวิ ทยาระดับนานาชาติ ประสาน ส งเสริ ม
สนับสนุน และรวมดําเนินงานกับสถาบันเครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ พัฒนามาตรฐานการวัด และ
ถายทอดคาการวัดสูหองปฏิบัติการทดสอบทางเคมีในประเทศ ติดตามขอมูล สารสนเทศ ตลอดจนความ
เคลื่อนไหวตางๆ ที่เกี่ยวของกับมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ จากองคกรดานมาตรวิทยาสากล และประเทศ
ที่ พั ฒ นาแล ว เพื่ อ เป น ศู น ย ก ลางการสื่ อ สารกั บ สถาบั น เครื อ ข า ยมาตรวิ ท ยาเคมี แ ละชี ว ภาพ และ
หองปฏิบัติการทดสอบทางเคมีอื่นๆ ใหไดทราบอยางตอเนื่อง ทั้งนี้เพื่อใหการวัดทางเคมีและชีวภาพของชาติ
สามารถตอบสนองความตองการในประเทศไดทันกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมโลก ทําใหผลิตภัณฑของไทย
สามารถแขงขันไดในเวทีการคาโลก โดยเฉพาะประเภทอุตสาหกรรมหลักของประเทศที่ตองใชมาตรวิทยา
เคมีและชีวภาพ เชน อุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม อุตสาหกรรมปโตรเคมี ที่มีมูลคาการสงออกรวมกันใน
พ.ศ.2550 ประมาณรอยละ 9 ของผลิตภัณฑมวลรวมภายในประเทศ (GDP)

ผลการดําเนินงานตามแผนยุทธศาสตรชาติดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ พ.ศ.2548-2551
การดําเนินกลยุทธตามแผนยุทธศาสตรชาติดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพในระยะเวลาที่ผานมา
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติสามารถปฏิบัติงานใหบรรลุพันธกิจหลัก 3 ประการ คือ
1. การสรางเครือขายหองปฏิบัติการมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติดําเนินการแตงตั้งคณะกรรมการบริหารเครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
ปจจุบันคณะกรรมการบริหารเครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ มีผูแทนจากหนวยงานทั้งสิ้น 33 หนวยงาน
คณะกรรมการบริหารเครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ ไดแตงตั้งคณะทํางานจํานวน 3 ชุด
และคณะอนุกรรมการจํานวน 1 ชุด ดังนี้
1.1 คณะทํางานโครงการทดสอบความชํานาญ (Proficiency Testing Program Working Group)
ดานการวัดทางเคมีและชีววิเคราะห
1.2 คณะทํางานโครงการพัฒนาวัสดุอางอิง/วัสดุอางอิงรับรองทางเคมี (Reference Material
/Certified Reference Material Working Group)
1.3 คณะทํ า งานพิ จ ารณากํ า หนดขนาดความไม แ น น อนของการวั ด ทางเคมี (Target
Measurement Uncertainty Working Group)
1.4 คณะอนุ ก รรมการพิ จ ารณาการมอบหมายให ห อ งปฏิ บั ติ ก ารทํ า หน า ที่ ก ารวั ด แทน
หองปฏิบัติการเคมี สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ

~ 104 ~

2. การพัฒนามาตรวิทยาเคมีและชีวภาพของหนวยงานที่มีศักยภาพใหเปนที่ยอมรับของนานาชาติ
การพั ฒ นามาตรวิ ท ยาเคมี แ ละชี ว ภาพของหน ว ยงานที่ มี ศั ก ยภาพให เ ป น ที่ ย อมรั บ ของ
นานาชาติ นั้ น สถาบั น มาตรวิ ท ยาแห ง ชาติ ไ ด ม อบหมายให ก รมวิ ท ยาศาสตร ก ารแพทย กระทรวง
สาธารณสุข ทําหนาที่แทนสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ ในการพัฒนามาตรฐานการวัดที่เกี่ยวกับสุขภาพ
และอาหาร
3. การผลิตวัสดุอางอิงและการทดสอบความชํานาญ
การพัฒนาวัสดุอางอิงและการทดสอบความชํานาญไดดําเนินการมาแลวในระดับหนึ่ง คือ การพัฒนา
วัสดุอางอิงของกลุมหองปฏิบัติการเคมีดานสิ่งแวดลอม ซึ่งเปนตนแบบใหกับหองปฏิบัติการในสาขาอื่นๆ
และการสถาปนามาตรฐานการวัดความเปนกรด-เบส โดยหองปฏิบัติการเคมีไฟฟา สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
สามารถสถาปนามาตรฐานการวัดความเปนกรด-เบส โดยวิธีปฐมภูมิ (Harned Cell) วิธีทุติยภูมิ (High
Accurate pH Measurement) และใหบริการสอบเทียบเครื่อง pH meter โดยไดรับการรับรองความสามารถ
หองปฏิบัติการตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025 จาก IA Japan และไดรวมกับภาคอุตสาหกรรมเคมีในการผลิต
สารละลายมาตรฐานบัฟเฟอร สําหรับภาคอุตสาหกรรมนําไปใชในการวัดคากรด-เบส นอกจากนี้ไดจัด
โปรแกรมการทดสอบความชํานาญ (PT program) เปนการสงเสริมศักยภาพของหองปฏิบัติการวิเคราะห
ทดสอบ

วิสัยทัศนระบบมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพแหงชาติ
ระบบมาตรวิ ท ยาเคมี แ ละชี ว ภาพของประเทศไทยเป น ที่ ย อมรั บ ในระดั บ สากล สนั บ สนุ น
ยุทธศาสตรการวิจัยของประเทศ การพัฒนาประเทศทางดานการผลิต การคา สุขอนามัย และการอนุรักษ
เพื่อความยั่งยืนของสิ่งแวดลอม ตลอดจนคุณภาพชีวิตที่ดีของประชาชน

เปาประสงคการพัฒนาระบบมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพแหงชาติ
1. เร ง และมุ ง พั ฒ นามาตรวิ ท ยาเคมี แ ละชี ว ภาพเพื่ อ สนั บ สนุ น การพั ฒ นาประเทศทางด า น
สาธารณสุข สิ่งแวดลอม และการสงออก
2. เรงขับเคลื่อนใหเครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพดําเนินกิจกรรมการวัดทางดานอาหาร
สุขภาพ และสิ่งแวดลอม ซึ่งมีความสําคัญ และจําเปนเรงดวนสอดคลองกับนโยบายของรัฐในการพัฒนาประเทศ
3. มุงพัฒนาทั้งในเชิงปริมาณและคุณภาพใหระบบมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพของหนวยงานที่มี
ศักยภาพไดรับการยอมรับจากนานาชาติ
4. ขยายขอบเขตการพัฒนาวัสดุอางอิง และการจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญทางดาน
อาหาร สุขภาพ และสิ่งแวดลอม ใหมีคุณภาพตามมาตรฐานสากล สนองความตองการของหองปฏิบัติการ
ทดสอบในประเทศ และเปนที่ยอมรับของนานาชาติ

~ 105 ~

แผนยุทธศาสตรชาติดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ

แผนยุทธศาสตรที่ 1 พัฒนาระบบมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพของประเทศใหไดรับ
การยอมรับจากนานาชาติ

แผนงานที่ 1.1 พัฒนาโครงสรางพื้นฐานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ (Chemical Metrology
Infrastructure) ของประเทศ

โครงการที่ 1.1.1 การกอสรางอาคารศูนยพัฒนาวัสดุอางอิงสําหรับการวัดทางดานอาหาร
- การกอสรางอาคารหองปฏิบัติการมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
- การจัดหาอุปกรณเครื่องมือสําหรับการผลิตวัสดุอางอิง
- การจั ด หาอุ ป กรณ เ ครื่ อ งมื อ สํ า หรั บ พั ฒ นาวิ ธี ก ารวั ด ที่ เ ป น Higher
Metrological Order
โครงการที่ 1.1.2 การพัฒนานักมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
- การศึกษาตอในระดับที่สูงขึ้นของนักมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
- การแลกเปลี่ยนนักวิจัยดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
โครงการที่ 1.1.3 การพัฒนาความสามารถการวิเคราะห Speciation ของโลหะหนัก
- การฝกอบรม/สัมมนาวิธีการวิเคราะห Speciation ของโลหะหนัก
- พัฒนาวิธีการวิเคราะห Speciation ของโลหะหนักที่เปน Higher Metrological
Order
- เขารวม Inter-laboratory Comparison ของการวิเคราะห Speciation
ของโลหะหนัก
โครงการที่ 1.1.4 การขอการรับรองระบบคุณภาพของหองปฏิบัติการมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
- หองปฏิบัติการมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพขอการรับรองระบบคุณภาพ
ISO/IEC 17025 หรือ ISO/IEC Guide 34

~ 106 ~

แผนงานที่ 1.2 พัฒนาความรวมมือดานมาตรวิทยากับองคกรระดับนานาชาติ
โครงการที่ 1.2.1 การวัดเปรียบเทียบความสามารถนานาชาติ (International Comparisons)
- เข า ร ว มการวั ด เปรี ย บเที ย บความสามารถระดั บ ภู มิ ภ าค Technical
Committee for Amount of Substance-Metrology in Chemistry of Asia-
Pacific Metrology Programme (APMP/TCQM)
- เขารวมการวัดเปรียบเทียบความสามารถระดับนานาชาติ Consultative
Committee for Amount of Substance-Metrology in Chemistry of
Bureau International des Poids et Mesures (BIPM/CCQM)
- เขารวมประชุมอภิปรายผลการวัดในกิจกรรมที่เขารวมเปรียบเทียบผลการวัด
โครงการที่ 1.2.2 การกําหนดนโยบายโครงสรางพื้นฐานดานคุณภาพ (Metrology, Standard,
Testing and Quality Assurance: MSTQ) กับหนวยงานระดับภูมิภาค
- การประสานดานการกําหนดนโยบาย MSTQ กับหนวยงานระดับภูมิภาค
เชน APEC, ASEAN, APLMF, APLAC, OIML

แผนงานที่ 1.3 สงเสริมการวิจัยดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
โครงการที่ 1.3.1 การสงเสริมการวิจัยดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพตีพิมพในวารสารและ
นําเสนอในที่ประชุม
- สงเสริมใหมีจํานวนผลงานวิจัยดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ ที่ตีพิมพ
ในวารสารที่ มี คุ ณ ภาพระดั บ ประเทศและนํ า เสนอในการประชุ ม
ระดับประเทศและนานาชาติเพิ่มขึ้น เชน การวัดเปรียบเทียบ การพัฒนาและ
การทดสอบวิธีวิเคราะห การผลิตวัสดุอางอิงรับรอง การผลิตวัสดุทดสอบความ
ชํานาญการวัด และผลการทดสอบความชํานาญ เปนตน

หนวยงานรวมดําเนินการ
• สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
• สํานักงบประมาณ กระทรวงการคลัง
• สถาบันวิจัยวิทยาศาสตรและเทคโนโลยีแหงประเทศไทย กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
• กรมวิทยาศาสตรบริการ กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
• กรมวิทยาศาสตรการแพทย กระทรวงสาธารณสุข
• องคกรดานมาตรวิทยานานาชาติ

~ 107 ~

แผนยุทธศาสตรที่ 2 เรงดําเนินงานพัฒนาศักยภาพดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพที่
สนองความตองการของประเทศ และขอกําหนดการคาสากล

แผนงานที่ 2.1 เร ง พั ฒ นาห อ งปฏิ บั ติ ก ารด า นมาตรวิ ท ยาเคมี แ ละชี ว ภาพให มี ร ะบบ
คุณภาพและไดรับการรับรองความสามารถเพิ่มขึ้น
โครงการที่ 2.2.1 การพัฒนาหองปฏิบัติการวิเคราะหทดสอบดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
- การฝกอบรมดานระบบมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
- การฝกอบรมการสอบเทียบทางเคมีและชีวภาพ
- การฝกอบรมการพัฒนาระบบคุณภาพ

แผนงานที่ 2.2 สงเสริมการใชวัสดุอางอิงที่ผลิตในประเทศ เพื่อลดคาใชจายในการนําเขา
วัสดุอางอิง
โครงการที่ 2.2.2 สงเสริมใหมีการใชวัสดุอางอิงที่ผลิตภายในประเทศ
- เรงการประชาสัมพันธ รายการวัสดุอางอิงที่ผลิตในประเทศ

แผนงานที่ 2.3 ขยายขอบเขตความสามารถในการใหบริการการวัดดานเคมีและจุลชีววิทยา
โครงการที่ 2.3.1 พัฒนาและสงเสริมหองปฏิบัติการเครือขายฯ ใหเปนหองปฏิบัติการอางอิง
ของประเทศ
- การฝกอบรมพัฒนาวิธีการวัดที่เปน Higher Metrological Order
- การฝกอบรมการจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญ
- การฝกอบรมการผลิตวัสดุอางอิง
โครงการที่ 2.3.2 พัฒนาศักยภาพหองปฏิบัติการอางอิงของอาเชียน (ASEAN Reference
Laboratory) ในประเทศไทย ใหมีการนําระบบมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพเขา
มาใชในการปฏิบัติงาน
- การฝกอบรมพัฒนาวิธีการวัดที่เปน Higher Metrological Order
- การฝกอบรมการจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญ
- การฝกอบรมวิธีการประเมินคา Measurement Uncertainty ในการวัดทางเคมี
- การฝกอบรม Method Validation ของการวัดทางเคมี

~ 108 ~

• สํานักงานมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม
• ศู น ย วิ จั ย และฝ ก อบรมสิ่ ง แวดล อ ม กรมส ง เสริ ม คุ ณ ภาพสิ่ ง แวดล อ ม กระทรวง
ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม
• สถาบันวิจัยโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล
• สถาบันอาหาร กระทรวงอุตสาหกรรม
• สมาคมมาตรวิทยาแหงประเทศไทย
• สมาคมหองปฏิบัติการสอบเทียบแหงประเทศไทย

~ 109 ~

แผนยุทธศาสตรที่ 3 พั ฒ นาศั ก ยภาพการผลิ ต วั ส ดุ อ า งอิ ง ในประเทศ และการจั ด
โปรแกรมการทดสอบความชํานาญ

แผนงานที่ 3.1 การผลิ ตวัส ดุอา งอิง สํา หรับ การวิ เ คราะห ท างดา นอาหาร สุ ขภาพ และ
สิ่งแวดลอม
โครงการที่ 3.1.1 จัดทําฐานขอมูลการผลิตวัสดุอางอิงของหองปฏิบัติการเครือขายฯ
- การสํ า รวจข อ มู ล และจั ด ทํ า ฐานข อ มู ล การผลิ ต วั ส ดุ อ า งอิ ง ของ
หองปฏิบัติการเครือขายฯ
- มีระบบฐานขอมูลการผลิตวัสดุอางอิงของหองปฏิบัติการเครือขายฯ ใน
Website
โครงการที่ 3.1.2 ผลิตวัสดุอางอิงที่เปน Pure Substance Reference Materials ใหได
มาตรฐานตามระบบคุณภาพ ISO Guide 34
- การผลิต Pure Substance Reference Materials ของสารกําจัดศัตรูพืช
เชน Organochlorine
- การผลิต Pure Substance Reference Materials (Calibration Solution)
สําหรับการวัด pH
- การผลิต Pure Substance Reference Materials สําหรับการวัดปริมาณ
Alcohol เชน Ethanol
สําหรับการวัด Electrolytic Conductivity (Potassium Chloride)
สําหรับการวัดความหวาน
- การผลิต Pure Substance Reference Materials ของวัตถุเสพติด เชน
Amphetamines เปนตน
ของโลหะหนัก เชน Lead (Pb), Cadmium (Cd), Copper (Cu), Zinc (Zn) เปนตน
ของการวิเคราะห Cation เชน Sodium (Na+) Potassium (K+), Lithium (Li+),
Ammonium (NH4+), Calcium (Ca2+), Magnesium (Mg2+) เปนตน

~ 110 ~

ของการวิเคราะห VOCs เชน BTEX เปนตน
- การผลิต Pure Substance Reference Materials ของการวิเคราะห
Preservatives เชน Benzoic acid และ Sorbic Acid เปนตน
สารพิษตกคาง เชน Chloramphenicol เปนตน
สารอินทรีย เชน Theophyline, Digoxin และ Beta-Estradiol เปนตน
ตัวอยางกาซ เชน Carbon Dioxide และ Oxygen เปนตน
โครงการที่ 3.1.3 ผลิตวัสดุอางอิงที่เปน Matrix Reference Materials สําหรับการวิเคราะห
ทางดานอาหาร สุขภาพ และสิ่งแวดลอม ใหไดมาตรฐานตามระบบ
คุณภาพ ISO Guide 34
- การผลิต Matrix Reference Materials สําหรับการวิเคราะหโลหะหนัก เชน
การวิเคราะห Lead (Pb), Cadmium (Cd), Copper (Cu), Zinc (Zn) ใน
ดิน, ขาว, น้ํา และอาหารทะเล เปนตน
- การผลิต Matrix Substance Reference Materials สําหรับการวิเคราะห
Preservatives เชน Benzoic Acid และ Sorbic Acid เปนตน
- การผลิต Matrix Reference Materials สําหรับการวิเคราะหโลหะหนักเพื่อ
ตอบสนองตอขอกําหนด RoHS เชน การวิเคราะห Lead (Pb), Cadmium
(Cd), Chromium (Cr) และ Mercury (Hg) ในพลาสติก เปนตน
- การผลิต Matrix Reference Materials สําหรับการวิเคราะห Flame
Retarding Agents เพื่อตอบสนองตอขอกําหนด RoHS เชน Flame
Retardants ในพลาสติก เปนตน
- การผลิต Matrix Reference Materials สําหรับการวิเคราะหเพื่อ
ตอบสนองตอขอกําหนดการจัดทําฉลากโภชนาการ
- การผลิต Matrix Reference Materials สําหรับการวิเคราะหสารพิษ
ตกคางกลุมสารกําจัดศัตรูพืช เชน Organochlorine ในผัก, Organochlorine
ในดิน และ Pyrethroids ในน้ําผลไมหรือน้ําผึ้ง เปนตน

~ 111 ~

- การผลิต Matrix Reference Materials สําหรับการวิเคราะหสารพิษ
ตกคางกลุมยาปฏิชีวนะ ในอาหาร เชน Chloramphenicol, Nitrofuran
Metabolites, และ Malachite Green ในเนื้อกุง เปนตน
- การผลิต Matrix Reference Materials สําหรับการวิเคราะหสารอินทรีย
ในอาหาร เชน Melamines ใน Cookies เปนตน
- การผลิต Matrix Reference Materials สําหรับการวิเคราะหสมบัติทาง
กายภาพ เชน Moisture Content, Ash Content, Kinematics Viscosity
และ Total Suspended Solid เปนตน
- การผลิต Matrix Reference Materials สําหรับการวิเคราะห DNA เชน
GMO ในแปงขาวโพด เปนตน
- การผลิต Matrix Reference Materials สําหรับการวิเคราะห Protien
เชน Peptide Angiotensin I ในซีรัม เปนตน
- การผลิต Matrix Reference Materials สําหรับการวิเคราะหตัวอยางกาซ
เชน Carbon Dioxide, Oxygen ใน Nitrogen หรือในอากาศ เปนตน
- การผลิต Matrix Reference Materials สําหรับการวิเคราะหทาง Clinical
Chemistry เชน Pb in Blood, Aalcohol in Blood, Cholesterol in Blood
และ Thyroid Hormones in Blood เปนตน

แผนงานที่ 3.2 จัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับการวิเคราะหทางดานอาหาร
สุขภาพ และสิ่งแวดลอมอยางตอเนื่อง
โครงการที่ 3.2.1 จัดทําฐานขอมูลโปรแกรมการทดสอบความชํานาญการวัดดานเคมีและ
ชีวภาพของประเทศ
- การสํารวจขอมูลและจัดทําฐานขอมูลโปรแกรมการทดสอบความชํานาญ
การวัดดานเคมีและชีวภาพของประเทศ
- มีระบบฐานขอมูลโปรแกรมการทดสอบความชํานาญการวัดดานเคมี
และชีวภาพของประเทศใน Website
โครงการที่ 3.2.2 การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญการวัดดานเคมีและชีวภาพใหได
มาตรฐานตามระบบคุณภาพ ISO/IEC 17043
- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญ สําหรับการวัด Electrolytic
Conductivity

~ 112 ~

- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับการวัด pH
- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญระหวางหองปฏิบัติการในการวัด
คาบริกซและคาดัชนีหักเหของแสงของน้ําตาลซูโครสดวยเครื่องรีแฟรกโตมิเตอร
- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับการวิเคราะหโลหะหนัก
เชน การวิเคราะห Lead (Pb), Cadmium (Cd), Copper (Cu), Zinc (Zn) ใน
ดิน, ขาว, น้ํา และอาหารทะเล เปนตน
- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับการวิเคราะหโลหะหนักเพื่อ
ตอบสนองตอขอกําหนด RoHS เชน การวิเคราะห Lead (Pb), Cadmium
(Cd), Chromium (Cr) และ Mercury (Hg) ในพลาสติก เปนตน
- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับการวิเคราะห Flame
Retarding Agents เพื่อตอบสนองตอขอกําหนด RoHS เชน PBDEs ใน
พลาสติก เปนตน
- การจั ด โปรแกรมการทดสอบความชํ า นาญสํ า หรั บ การวิ เ คราะห เ พื่ อ
ตอบสนองตอขอกําหนดการจัดทําฉลากโภชนาการ
- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับการวิเคราะหสารพิษ
ตกคางกลุมสารกําจัดศัตรูพืช เชน Organochlorine ในผัก, Organochlorine
ในดิน และ Pyrethroids ในน้ําผลไมหรือน้ําผึ้ง เปนตน
- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับการวิเคราะหสารพิษ
ตกคางกลุมยาปฏิชีวนะในอาหาร เชน Chloramphenicol ในเนื้อไก,
Nitrofuran Metabolites, Malachite Green ในเนื้อกุง และ Oxolinic
Acid ในเนื้อกุงแชแข็ง เปนตน
- การจั ด โปรแกรมการทดสอบความชํ า นาญสํ า หรั บ การวิ เ คราะห
สารอินทรียในอาหาร เชน Melamines ใน Cookies เปนตน
- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับการวิเคราะหสมบัติ
ทางกายภาพ เชน Total Suspended Solid, Moisture Content, Ash
Content และ Kinematics Viscosity เปนตน
- การจั ด โปรแกรมทดสอบความชํ า นาญสํ า หรั บ การวิ เ คราะห
Preservatives
- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับการวิเคราะห DNA
เชน GMO ในแปงขาวโพด เปนตน

~ 113 ~

- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับการวิเคราะห Protien
เชน Peptide Angiotensin I ในซีรั่ม เปนตน
- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับการวิเคราะหตัวอยางกาซ
เชน Carbon Dioxide, Oxygen ใน Nitrogen หรือในอากาศ เปนตน
- การจั ด โปรแกรมการทดสอบความชํ า นาญสํ า หรั บ การวิ เ คราะห ท าง
Clinical Chemistry เชน Pb in Blood, Alcohol in Blood, Cholesterol
in Blood และ Thyroid hormone in Blood เปนตน

แผนงานที่ 3.3 ขยายขอบเขตการผลิตวัสดุอางอิงและโปรแกรมการทดสอบความชํานาญ
ทางดานชีววิทยาและจุลชีววิทยา เพื่อสบับสนุนการพัฒนาประเทศ
ทางดานอาหาร สาธารณสุข และสิ่งแวดลอม
โครงการที่ 3.3.1 สํารวจขอมูลและจัดทําฐานขอมูลความตองการวัสดุอางอิงและโปรแกรม
การทดสอบความชํานาญการวัด สําหรับการวิเคราะหดานชีววิทยาและ
จุลชีววิทยา
- การสํ า รวจขอ มู ล และจั ดทํ า ฐานข อ มู ลความต อ งการวั สดุ อ า งอิ ง และ
โปรแกรมการทดสอบความชํ า นาญการวั ดสํ า หรั บการวิ เ คราะห ด า น
ชีววิทยาและจุลชีววิทยา
โครงการที่ 3.3.2 ผลิตวัสดุอางอิงสําหรับการวิเคราะหทางชีววิทยาและจุลชีววิทยา ใหได
มาตรฐานตามระบบคุณภาพ ISO Guide 34 เพื่อสนับสนุนการวิเคราะหทางดาน
- การผลิต Matrice Reference Materials สําหรับการวิเคราะหทางจุลชีววิทยา
เชน Salmonella spp., E.coli, Coliforms, Staphylococcus Aureus
และ Aerobic Plate Count เปนตน
- การผลิตวัสดุอางอิงและการวัดที่เกี่ยวของกับการวิเคราะห DNA
- การผลิตวัสดุอางอิงและการวัดที่เกี่ยวของกับการวิเคราะห Enzyme
- การผลิตวัสดุอางอิงและการวัดที่เกี่ยวของกับการวิเคราะห Biomarkers
- การผลิตวัสดุอางอิงและการวัดที่เกี่ยวของกับการวิเคราะห Protiens

~ 114 ~

โครงการที่ 3.3.3 การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับการวิเคราะหทางจุลชีววิทยาใหได
มาตรฐานตามระบบคุณภาพ ISO/IEC 17043 เพื่อสนับสนุนการวิเคราะห
ทางดานอาหาร สุขภาพ และสิ่งแวดลอม
- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญ เชน Salmonella spp., E.coli,
Coliforms, Staphylococcus Aureus และ Aerobic Plate Count เปนตน
- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับการการวิเคราะห DNA
- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับการการวิเคราะห Enzyme
- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับการการวิเคราะห Biomarkers
- การจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญสําหรับการการวิเคราะห Protiens

• สํานักงานมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม
• สํานักงานมาตรฐานสินคาเกษตรและอาหารแหงชาติ กระทรวงเกษตรและสหกรณ
• ศูนยวิจัยและฝกอบรมสิ่งแวดลอมกรมสงเสริมคุณภาพสิ่งแวดลอมกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม
• กรมปศุสัตว กระทรวงเกษตรและสหกรณ
• กรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ
• กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ
• สถาบันวิจัยโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล
• สถาบันอาหาร กระทรวงอุตสาหกรรม
• สภาเทคนิคการแพทย
• คณะเทคนิคการแพทย มหาวิทยาลัยมหิดล
• หองปฏิบัติการวิเคราะหทดสอบระดับทุติยภูมิ
• บริษัทหองปฏิบัติการกลาง (ประเทศไทย) จํากัด
• บริษัทหองปฏิบัติการกลางตรวจสอบผลิตภัณฑเกษตรและอาหาร จํากัด
• เครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ

~ 115 ~

แผนยุทธศาสตรที่ 4 การสรางความตระหนักดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพแกบุคลากร
ผูใชบริการมาตรวิทยา

แผนงานที่ 4.1 สงเสริมการเรียนการสอนดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
โครงการที่ 4.1.1 การส ง เสริ ม ให มี ก ารเรี ย นการสอนมาตรวิ ท ยาเคมี แ ละชี ว ภาพใน
ระดับอุดมศึกษา
- จัดทําหลักสูตรมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพสําหรับการเรียนการสอนมาตรวิทยา
เคมีและชีวภาพในระดับอุดมศึกษา
- สนั บสนุ นวิ ทยากรสํ าหรั บการเรี ยนการสอนมาตรวิ ทยาเคมี และชี วภาพใน
ระดับอุดมศึกษา
- สนับสนุนงานวิจัยรวมระหวางสถาบันการศึกษากับหนวยงานที่เกี่ยวของ
กับมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ

แผนงานที่ 4.2 สงเสริมการฝกอบรมดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
โครงการที่ 4.2.1 สงเสริมการฝกอบรมดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
- การอบรมหลักสูตร Estimation of Measurement Uncertainty in Chemical
Analysis
- การอบรมหลักสูตร Method Validation for Chemical Analysis
- การอบรมหลักสูตร การสอบเทียบเครื่องมือวัดทางเคมีและชีวภาพ
- เรงการประชาสัมพันธหลักสูตรการฝกอบรมดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ

แผนงานที่ 4.3 เผยแพรสรางความตระหนักความเขาใจถึงความสําคัญของมาตรวิทยาเคมี
และชีวภาพใหผูใชบริการมาตรวิทยา
โครงการที่ 4.3.1 มาตรวิทยาเคมีและชีวภาพสูชุมชน
- การจัดอบรมมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพใหกับนักเรียนมัธยมศึกษาในสวนภูมิภาค
โครงการที่ 4.3.2 มาตรวิทยาเคมีและชีวภาพกับอุตสาหกรรมอาหาร
- การจั ด การประชุ ม สั ม มนามาตรวิ ท ยาเคมี แ ละชี ว ภาพให กั บ
ผูประกอบการอุตสาหกรรมอาหาร
- การจัดการประชุมสัมมนามาตรวิทยาเคมีและชีวภาพสําหรับผูบริหาร
อุตสาหกรรมอาหาร

~ 116 ~

• สภาอุตสาหกรรมแหงประเทศไทย
• สถานศึกษาระดับมัธยม และระดับอุดมศึกษา

แผนยุทธศาสตรที่ 5 ใชระบบการบริหารกิจการที่ดีในการพัฒนาระบบมาตรวิทยาเคมี
และชีวภาพของประเทศ

แผนงานที่ 5.1 การบริหารจัดการเครือขายในมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
โครงการที่ 5.1.1 การจัดประชุมคณะกรรมการบริหารเครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
คณะอนุกรรมการ และคณะทํางานที่เกี่ยวของ
- การเสริมสรางความรวมมือภายในเครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
- การจัดการประชุม เครือขายฯ รวมถึงการเสนอผลงานภายในเครือขายฯ
- การลงนามในบันทึกตกลงความรวมมือ
- การเขารวมประชุมทางมาตรวิทยาเคมี ณ ตางประเทศ

แผนงานที่ 5.2 สงเสริมใหเกิดการบรูณาการระหวางสมาชิกเครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
ในการรวมกันดําเนินงาน โดยกิจกรรมที่รวมดําเนินการตองไมซ้ําซอนกัน
โครงการที่ 5.2.1 การประเมินผลงานของเครือขายฯ
- การเสริมสรางความรวมมือระหวางเครือขายฯ

แผนงานที่ 5.3 สงเสริมใหสมาชิกหองปฏิบัติการเครือขายมีศักยภาพการวัดสูงขึ้น และสามารถ
เปนตัวแทนประเทศไทยในสาขาที่มีความชํานาญ
โครงการที่ 5.3.1 การมอบหมายหอ งปฏิบัติการทํา หน า ที่วัด ทางเคมี แ ทนหอ งปฏิ บัติก าร
มาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
- การกําหนดเกณฑการมอบหมายหองปฏิบัติการทําหนาที่วัดทางเคมี
- การจัดการประชุมมอบหมายหองปฏิบัติการทําหนาที่วัดทางเคมี
- การมอบหมายหองปฏิบัติการทําหนาที่วัดทางเคมี
- การติดตามสนับสนุนหองปฏิบัติการที่ไดรับมอบหมาย

~ 117 ~


แผนความตองการงบประมาณของยุทธศาสตรดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
รายละเอียดแผนความตองการงบประมาณดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ ตามแผนแมบทพัฒนา
ระบบมาตรวิทยาแหงชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2552-2559) แสดงรายละเอียดไวในตารางที่ 17

ตารางที่ 17 แผนความตองการงบประมาณของยุทธศาสตรชาติดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ พ.ศ.2552-2559
หนวยงาน ป ป ป ป ป ป ป ป
รวม
2552 2553 2554 2555 2556 2557 2558 2559
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ 24.0 137.0 229.0 99.0 120.0 30.0 26.0 23.0 689.0
ศูนยวิจัยและฝกอบรมสิ่งแวดลอม 0.6 0.9 2.2 2.2 2.2 1.8 1.5 1.2 12.6
กรมปศุสัตว - 0.3 1.2 1.2 1.3 0.2 0.2 0.2 4.5
สถาบันวิจัยโภชนาการ - 1.0 1.0 1.0 0.5 - - - 3.5
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี - 2.1 2.1 2.1 - - - - 6.3
แหงประเทศไทย
กรมวิทยาศาสตรบริการ - 0.4 0.4 1.1 1.4 0.9 0.4 0.4 5.0
สถาบันอาหาร - 2.0 2.0 - - - - - 4.0
กรมวิทยาศาสตรการแพทย - 5.0 6.0 6.0 6.0 6.0 6.0 6.0 41.0
หองปฏิบัติการกลาง (ประเทศไทย) - 3.0 4.0 4.0 4.0 4.0 4.0 4.0 27.0
รวม 792.9

~ 118 ~

ตัวชี้วัดผลการดําเนินงาน
รายละเอียดตัวชี้วัดผลการดําเนินงานการพัฒนาระบบมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพตามแผนแมบท
พัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2552-2559) ภายใตแผนยุทธศาสตรที่ 1 การพัฒนา
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติและเครือขายพันธมิตร กลยุทธที่ 2 พัฒนาโครงสรางพื้นฐานดานมาตรวิทยา
เคมีและชีวภาพของประเทศใหเขมแข็. รายละเอียดดังแสดงในตารางที่ 18

ตารางที่ 18 ตัวชี้วัดผลการดําเนินงานการพัฒนาระบบมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
ป ป ป ป ป ป ป ป
โครงการ ตัวชี้วัด รวม
2552 2553 2554 2555 2556 2557 2558 2559
โครงการกอสรางอาคารศูนย รอยละความสําเร็จของ 5 - 30 60 95 98 99 100 -
พัฒนาวัสดุอางอิงสําหรับการวัด
การกอสรางอาคาร และ
ทางดานอาหาร สุขภาพ และ การจัดซื้อจัดหาอุปกรณ
สิ่งแวดลอม เครื่องมือ (รอยละ)
โครงการพัฒนานักมาตรวิทยา จํานวนนักมาตรวิทยาที่ไดรับ 1 1 1 1 1 1 1 1 8
เคมีและชีวภาพ การพัฒนาดวยการเขารับ
การฝกอบรมหรือศึกษาตอใน
ระดับที่สูงขึน (คน)
้
โครงการพัฒนาความสามารถ จํานวนครั้งของการฝกอบรม - 1 - 1 1 - 1 4
การวิเคราะห Speciation ของ การวิเคราะห Speciation ของ
โลหะหนัก โลหะหนัก (ครั้ง)
โครงการวัดเปรียบเทียบ จํานวนครั้งของการเขารวม 3 3 3 3 3 3 3 3 24
ความสามารถนานาชาติ กิจกรรมการวัดเปรียบเทียบ
(International ความสามารถระดับ
Comparisions) นานาชาติ (ครั้ง)
โครงการกําหนดนโยบาย จํานวนครั้งของการเขารวม - - 1 1 1 1 1 1 6
โครงสรางพื้นฐานดานคุณภาพ ประชุมกําหนดนโยบาย
(MSTQ) กับหนวยงานระดับ โครงสรางพื้นฐานดาน
ภูมิภาค คุณภาพ (MSTQ) กับ
หนวยงานระดับภูมภาค (ครั้ง)
ิ
โครงการพัฒนาหองปฏิบัติการ จํานวนครั้งของการจัด 1 1 1 1 1 1 1 1 8
วิเคราะหและทดสอบดาน ฝกอบรมทางดานมาตรวิทยา
มาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ เคมีและชีวภาพใหกบ ั
หองปฏิบัติการทดสอบ (ครัง) ้
โครงการสงเสริมใหมีการใช รอยละที่เพิมขึ้นของการ
่ - 10 20 20 20 20 20 20 -
วัสดุอางอิงที่ผลิต จําหนายวัสดุอางอิง (รอยละ)
ภายในประเทศ

~ 119 ~

ป ป ป ป ป ป ป ป
2552 2553 2554 2555 2556 2557 2558 2559
โครงการพัฒนาและสงเสริม จํานวนหองปฏิบัติการที่ไดรับ - - 1 1 1 1 1 1 6
หองปฏิบัติการเครือขายฯ ให การยอมรับใหเปน National
เปนหองปฏิบัติการอางอิงของ Reference Laboratory
ประเทศ เพิ่มขึ้น (หองปฏิบัตการ)
ิ
โครงการพัฒนาศักยภาพ จํานวนครั้งของการจัด - 1 1 1 1 1 1 1 7
หองปฏิบัติการอางอิงของ ฝกอบรมทางดานมาตรวิทยา
อาเชียน (ASEAN reference เคมีและชีวภาพ (ครั้ง)
laboratory) ในประเทศไทย
ใหมีการนําระบบมาตรวิทยา
เคมีและชีวภาพเขามาใชใน
การปฏิบัติงาน
โครงการสงเสริมใหมีการเรียน
จํานวนมหาวิทยาลัยที่จัดการ - 1 1 1 1 1 1 1 7
การสอนมาตรวิทยาเคมีและ สอนมาตรวิทยา
ชีวภาพในระดับอุดมศึกษา (มหาวิทยาลัย)
โครงการสงเสริมใหมีการเรียน
จํานวนมหาวิทยาลัยที่จัด - 1 1 1 1 1 1 1 7
การสอนมาตรวิทยาเคมีและ การสอนมาตรวิทยา
ชีวภาพในระดับอุดมศึกษา (มหาวิทยาลัย)
โครงการสงเสริมการฝกอบรม จํานวนครั้งของการจัด - - 1 1 1 1 1 1 6
ดานมาตรวิทยาเคมีและ ฝกอบรมทางดานมาตรวิทยา
ชีวภาพ เคมีและชีวภาพ (ครั้ง)
โครงการมาตรวิทยาเคมีและ จํานวนครั้งของการจัด - - 1 1 1 1 1 1 6
ชีวภาพสูชุมชน ฝกอบรมทางดานมาตรวิทยา
เคมีและชีวภาพใหกับ
นักเรียนในระดับมัธยมศึกษา
(ครั้ง)
โครงการมาตรวิทยาเคมีและ จํานวนครั้งของการจัด - 1 1 1 1 1 1 1 7
ชีวภาพกับอุตสาหกรรมอาหาร ฝกอบรมทางดานมาตรวิทยา
เคมีและชีวภาพใหกับ
หองปฏิบัติการอุตสาหกรรม
อาหาร (ครั้ง)
โครงการจัดประชุม จํานวนครั้งของการประชุม 6 6 6 6 6 6 6 6 48
คณะกรรมการบริหาร เครือขายฯ
เครือขายมาตรวิทยาเคมีและ คณะอนุกรรมการและ
ชีวภาพ คณะอนุกรรมการและ คณะทํางานที่เกี่ยวของ
คณะทํางานที่เกี่ยวของ (ครั้ง)
โครงการประเมินผลงานของ จํานวนครั้งของการประเมิน 1 1 1 1 1 1 1 1 8
เครือขายฯ (ครั้ง)

~ 120 ~

ป ป ป ป ป ป ป ป
2552 2553 2554 2555 2556 2557 2558 2559
โครงการมอบหมาย จํานวนรายการวัดที่ 1 1 2 1 1 1 1 1 9
หองปฏิบัติการทําหนาที่วัด หองปฏิบัติการไดรับ
ทางเคมีแทนหองปฏิบัติการ Designate เพิ่มขึ้น
มาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ (รายการวัด)
1. กิจกรรมการผลิต วัสดุอางอิง ทั้ง Pure substance และ Matrix reference material ใชเวลาในกระบวนการผลิตประมาณ 3-4 ป
(เมื่อไดรับจัดสรรงบประมาณและมีการดําเนินงาน จะเกิดผลงานตามตัวชี้วัด ในปที่สามหรือปที่สี่)

~ 121 ~

ภาคผนวก ฉ.
ผลการดําเนินงานตามแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2548-2551)

~ 122 ~

ผลการดําเนินงานตามแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2548-2551)

แผนกลยุท ธส ถาบัน มาตรวิท ยาแหง ชาติ (พ.ศ.2548-2551) ประกอบดว ย 2 กลยุท ธ ไดแ ก
1) กลยุทธเรงรัดพัฒนาสถาปนาหนวยวัดของชาติใหเปนที่ยอมรับของนานาชาติ 2) กลยุทธเรงเผยแพร
ความรูและถายทอดความถูกตองดานการวัดสูกิจกรรมการวัดในประเทศ สถาบันฯ ไดดําเนินงานตามแผน
กลยุทธขางตน และมีผลการดําเนินงาน ในชวงป 2548-2551 ดังนี้

กลยุทธที่ 1 เรงรัดพัฒนาสถาปนาหนวยวัดของชาติใหเปนที่ยอมรับของนานาชาติ
ประกอบดวย 2 แผนงาน คือ แผนงานที่ 1.1 การพัฒนาหนวยวัดแหงชาติ และ
แผนงานที่ 1.2 การพัฒนานักวิจัยผูรับผิดชอบหนวยวัดแหงชาติ
เปาประสงคของกลยุทธ: ระบบมาตรวิทยาของชาติเปนทียอมรับในระดับสากล
่
แผนงานที่ 1.1 การพัฒนาหนวยวัดแหงชาติ
แผนงานที่ 1.1 ประกอบดวย 5 โครงการ ไดแก 1) โครงการสํารวจขอมูลดาน
มาตรวิทยา 2) โครงการจัดหาและพัฒนาเครื่องมือมาตรฐานระดับปฐมภูมิ 3) โครงการพัฒนามาตรวิทยา
เคมีและชีวภาพ 4) โครงการสรางการยอมรับระดับนานาชาติ 5) โครงการรักษามาตรฐานใหสอดคลองกับ
มาตรฐานสากล มีรายละเอียดดังนี้
โครงการที่ 1.1.1 โครงการสํารวจขอมูลดานมาตรวิทยา
ผลการดําเนินงาน: สถาบันฯ ไดดําเนินการสํารวจความตองการของผูใชบริการ
จากผลการประชุมสัมมนาเสริมสรางความเขมแข็งของหองปฏิบัติการสอบเทียบ การประชุมชมรมวิชาการ
มาตรวิทยาสาขาตางๆ และสรุปจากแบบสอบถามการสํารวจความพึงพอใจของผูใชบริการสอบเทียบ เพื่อ
เพิ่มประสิทธิภาพในการใชบริการแกภาคอุตสาหกรรมและภาคเศรษฐกิจที่เกี่ยวของ โดยมีการดําเนินการ
สํารวจความตองการดานการวัดของภาคอุตสาหกรรม จําแนกตามประเภทอุตสาหกรรม รวมทั้งมีการจัดทํา
ฐานขอมูลหองปฏิบัติการสอบเทียบ ซึ่งสะทอนใหเห็นถึงความตองการของภาคอุตสาหกรรมทางดานมาตรวิทยา
ไดแก ความตองการดานการวัด ความตองการดานการฝกอบรม มีรายละเอียดของผลการดําเนินงานดังนี้
(1) ผลการสํารวจเครื่องมือวัดของภาคอุตสาหกรรม
จากผลการสํารวจความตองการดานการสอบเทียบเครื่องมือวัดและสาขา
เครื่องมือวัดที่มีการใชงานในภาคอุตสาหกรรมดังกลาว ทําใหทราบถึงจํานวนประมาณการเครื่องมือวัดของ
โรงงานอุตสาหกรรมของประเทศ พ.ศ.2550 มีจํานวนประมาณ 7.9 ลานชิ้น และมีจํานวนเครื่องมือวัดที่รับ
การสอบเทียบอยางถูกตองประมาณ 4 แสนชิ้น คิดเปนรอยละ 5 (ดูรายละเอียดเพิ่มเติมที่ภาคผนวก ช)

~ 124 ~

(2) ความตองการสอบเทียบ
จากผลการสํารวจดังกลาว ทํ าใหทราบถึงความตองการสอบเทียบของ
ภาคอุตสาหกรรม ดังรายละเอียดในตารางที่ 19

ตารางที่ 19 ผลการสํารวจความตองการสอบเทียบเครื่องมือวัดของภาคอุตสาหกรรม จําแนกตามสาขาการวัด
สาขาการวัด เครื่องมือวัด ชวงการวัด
มิติ - Flatness Interferometer
- Roughness Specimen (AFM/SPM)
- Frequency Comb
- Laser tracker
- Theodolite electronic Distance Measurement
- Countour Instrument
แรงบิด - Transducer 0.035–0.353 Nm
ความแข็ง - Micro Vickers Hardness Test Block 200–800 HV
ความดันและสูญญากาศ - Digital Manometer - 5 to 5 mbar
อัตราการไหล - Anemometer 0–120 km/h, 0–20 m/s
- Air Flow Meter 0-100 m3/min
- เครื่องใหสารละลายทางหลอดเลือด 1-10 ml/h
มวลและความหนาแนน - Weight or Weight set Class E1 Up to 50 kg
- ตุมน้ําหนักขนาดใหญ Up to 1000 kg
- Hydrometer
- สภาพความเปนแมเหล็กของตุมน้ําหนัก
- ความหนาแนนและปริมาตรของตุมน้ําหนัก
ไฟฟา เวลา และความถี่ - AC/DC High Voltage 0–120 kV
- Current transformer 0–1,000 A
- High Voltage Source 0–300 kV
- Voltage transformer 0–100 kV
- LCR Component Up–13 MHz
- Magnetic standard block 0.6–0.7 mT
- Insulation Tester 50–200 A
- FM/AM Modulation
อุณหภูมิ - COD Reactor 150 ºc
- Relative Humidity Sensor 2–100% RH
- เทอรโมมิเตอรในยานอุณหภูมิต่ํา ระหวาง -1,200 ถึง -100 ° C
- IPRT และ IR Thermometer ที่อุณหภูมิสูงกวา 600° C
แสง - Spectroradiometer
- Color Correlated Temperature
- Opacity Meter

~ 125 ~

(3) ความตองการโปรแกรมการวัดเปรียบเทียบ
จากผลการสํารวจ ณ มกราคม พ.ศ.2550 ในประเทศไทยมีหองปฏิบัติการ
สอบเที ย บอยู ทั้ ง หมด จํ า นวน 126 แห ง ห อ งปฏิ บั ติ ก ารฯ 80 แห ง ได ผ า นการรั บ รองความสามารถ
หองปฏิบัติการตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025 คิดเปนรอยละ 63 เมื่อเปรียบเทียบขอมูล ณ ธันวาคม พ.ศ.2547
มีหองปฏิบัติการสอบเทียบที่ไดรับการรับรอง 50 แหง จากทั้งหมด 104 แหง คิดเปนรอยละ 51 แสดงใหเห็น
ถึ ง ความต อ งการสอบเที ย บเครื่ อ งมื อ วั ด ที่ เ พิ่ ม มากขึ้ น เมื่ อ สํ า รวจรายละเอี ย ดของสาขาการวั ด ที่
หองปฏิบัติการฯ 126 แหงดังกลาวนี้พบวามีการใหบริการถึง 641 สาขาการวัด แตมีเพียง 170 สาขาการวัด
เทานั้น ที่ไดรับการรับรองความสามารถหองปฏิบัติการตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025 คิดเปนรอยละ 26
เทานั้น ซึ่งหมายความวาหองปฏิบัติการฯ สวนใหญยังไมไดรับการรับรองความสามารถหองปฏิบัติการตาม
มาตรฐาน ISO/IEC 17025 ครบทุกสาขาการวัดที่หองปฏิบัติการเปดใหบริการ หองปฏิบัติการฯ ดังกลาวนี้
ต อ งการเข า ร ว มโปรแกรมการวั ด เปรี ย บเที ย บเพื่ อ นํ า ผลไปประกอบการขยายขอบเขตการรั บ รอง
ความสามารถหองปฏิบัติการตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025
(4) ความตองการฝกอบรม
หองปฏิบัติการจํานวนมากมีความตองการคําปรึกษา และการฝกอบรม
ดานการสอบเทียบและการพัฒนาระบบคุณภาพ เพื่อที่จะขยายขีดความสามารถการใหบริการสอบเทียบ
เครื่องมือวัด
(5) ผลการสํารวจความตองการดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
มว. ไดดําเนินการสํารวจความตองการดานการวัดเคมีและชีวภาพ โดย
การวิเคราะหแบบสอบถามจากการจัดประชุมสัมมนาวิชาการ แบบสอบถามจากหองปฏิบัติการเคมี จาก
การสัมภาษณบุคลากรของหองปฏิบัติการวิเคราะหและทดสอบของอุตสาหกรรมอาหาร เครื่องสําอางค
และอุตสาหกรรมสารเคมี ตลอดจนผลของการประชุมเชิงปฏิบัติการ สรุปความตองการไดดังนี้
(5.1) สามารถแบงกลุมงานที่มีความตองการการวัดดานเคมีสูงได 3 กลุม
ไดแก กลุมงานดานความปลอดภัยของอาหาร (Food Safety) กลุมงานดานคุมครองผูบริโภค (Consumer
Protection) และกลุมงานดานอนุรักษสิ่งแวดลอม (Environment Protection) ไดแก คุณภาพของน้ํา
(Water Quality) คุณภาพดิน (Soil Quality) คุณภาพอากาศ (Air Quality) เปนตน
(5.2) ในทุกกลุมงานขางตน จะมีความตองการเหมือนกัน ไดแก ความ
ตองการวัสดุอางอิงรับรอง (Certified Reference Material: CRM) ความตองการโปรแกรมการทดสอบความ
ชํานาญ (Proficiency Testing Program: PT) และความตองการหองปฏิบัติการวิเคราะหและทดสอบอางอิง
มาตรฐานของชาติ (National Reference Laboratory)

~ 126 ~

(5.3) ความตองการเรงดวนของแตละกลุมงานมีดังนี้
- กลุมความปลอดภัยของอาหาร (Food Safety) มีความตองการวัด
โปรตีนในอาหารสัตว การวัดปริมาณสารถนอมอาหารตางๆ ในผลิตภัณฑอาหาร อาทิเชน BHA, BHT, Sodium
Benzoate และ Sorbic Acid เปนตน
- กลุมคุมครองผูบริโภค (Consumer Protection) มีความตองการ
ศักยภาพการวัดดานเคมีคลินิก อาทิเชน Glucose, Cholesterol, Triglycerides, Ethanol, สารตกคางใน
เครื่องสําอางค การวัดปริมาณแรธาตุที่ระบุไวบนบรรจุภัณฑอาหารและยา การวัดสารสกัดจากสมุนไพร
การวัดตามขอกําหนด RoHS ของสหภาพยุโรป
- กลุมอนุรักษสิ่งแวดลอม (Environment Protection) มีความ
ตองการเรงดวนในการวัดคุณภาพของน้ํา เชน คา Biochemical Oxygen Demand (BOD) คา Chemical
Oxygen Demand (COD) การวัดยาฆาแมลง การวัด Volatile Organic Compounds (VOC) การวัด
โลหะหนัก (Fe, Cr, Cd, Hg, As) และการวัดหาปริมาณ Nitrate และ Nitrite
สถาบันฯ ไดดําเนินการสํารวจหองปฏิบัติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิ เพื่อจัดทํา
ดัชนีบงชี้สถานภาพขีดความสามารถดานการวัด (ความแมนยําดานการวัด) และแนวโนมการเปลี่ยนแปลง
ของขีดความสามารถ พบวาประมาณการจํานวนการใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัดของหองปฏิบัติการสอบเทียบ
ระดับทุติยภูมิทั่วประเทศ ประจําป 2550 มีจํานวนประมาณ 2.6 แสนชิ้น มีรายละเอียดภาคผนวก ซ
สถาบั น ฯ ได ม อบหมายให ส ถาบั น วิ จั ย เพื่ อ การพั ฒ นาแห ง ประเทศไทย
ดําเนินการวิจัยผลกระทบทางเศรษฐกิจของการพัฒนาระบบมาตรวิทยา จุดประสงคของการวิจัยนี้ คือ การ
สรางองคความรูที่จําเปนตอการกําหนดนโยบายและการตัดสินใจลงทุนในการพัฒนาระบบมาตรวิทยาใน
ระดับชาติโดยรัฐบาล การตัดสินใจลงทุนในการพัฒนาหองปฏิบัติการสอบเทียบในระดับทุติยภูมิโดย
ภาคเอกชน และการสรางความตระหนักตอการพัฒนาระบบมาตรวิทยาที่ไดมาตรฐานในระดับโรงงาน ดังนี้
- ชี้ใหผูประกอบการในอุตสาหกรรมตางๆ ที่ยังไมทราบถึงประโยชนที่ชัดเจน
จากการพัฒนาระบบมาตรวิทยาในโรงงานมีขอมูลในการตัดสินใจปรับปรุงระบบมาตรวิทยาในกิจการของตน
- ระบุสาขาอุตสาหกรรมที่มีความตองการเรงดวน และมีผลตอบแทนสูงใน
การลงทุนเพื่อพัฒนาระบบมาตรวิทยาโดยรัฐและเอกชนที่ประกอบกิจการดานมาตรวิทยา
- ระบุหนวยวัดที่มีความตองการเรงดวนและมีผลกระทบตอภาคอุตสาหกรรม
ซึ่งจะชวยในการจัดทําแผนพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติตอไป
ผลกระทบทางเศรษฐกิ จ ในการพั ฒ นาระบบมาตรวิ ท ยาที่ เ กี่ ย วข อ งกั บ
การศึกษานี้มีผลกระทบที่เปนตนทุน (Cost) ในการลงทุนเพื่อพัฒนาระบบมาตรวิทยาและประโยชนที่ไดรับ
(Benefit) จากการลงทุนดังกลาว ซึ่งผลกระทบเหลานี้แบงออกเปนผลกระทบตอเอกชน (Private Cost/ Benefit)
และผลกระทบตอสาธารณะ (Public Cost/Benefit)

~ 127 ~

โครงการที่ 1.1.2 โครงการจัดหาและพัฒนาเครื่องมือมาตรฐานระดับปฐมภูมิ
ผลการดําเนินงาน: ความจํากัดดานอุปกรณและเครื่องมือ ซึ่งเกิดขึ้นตั้งแตระดับ
สถาบันฯ จนถึงระดับหองปฏิบัติการสอบเทียบที่มีจํานวนไมเพียงพอ ไมครอบคลุมหนวยวัด (Measurement
Unit) และพิสัยวัด (Measurement Range) เนื่องจากสถาบันฯ เปนหนวยงานใหมที่มีอายุการดําเนินงานเพียง
10 ป เมื่อเปรียบเทียบกับสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติของประเทศที่พัฒนาแลวซึ่งมีอายุมากกวา 100 ป เชน
สาธารณรัฐประชาชนจีน ญี่ปุน และสหพันธสาธารณรัฐเยอรมนี เปนตน ดังนั้นจึงยังไมสามารถตอบสนอง
ความตองการดานมาตรวิทยาภายในประเทศไดอยางเพียงพอ โดยเฉพาะอยางยิ่งดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
อยางไรก็ตามสถาบันฯ ไดดําเนินการสํารวจความตองการของภาคอุตสาหกรรม เพื่อจัดหามาตรฐานแหงชาติใน
หนวยวัดหรือพิสัยที่ครอบคลุมสอดคลองกับความตองการของภาคอุสาหกรรมและภาคเศรษฐกิจที่เกี่ยวของ
ปจจุบันสถาบันฯ สามารถสถาปนาหนวยวัดและความสามารถทางการวัดโดย
สามารถใหบริการสอบเทียบได 424 รายการวัด แบงตามสาขาไดดังนี้ สาขามิติ 160 รายการ สาขาไฟฟาและ
ความถี่ 93 รายการ สาขาเชิงกล 107 รายการ สาขาอุณหภูมิ 23 รายการ สาขาเสียงและการสั่นสะเทือน 13
รายการ สาขาแสง 3 รายการ สาขาเคมี 25 รายการ ตลอดจนสามารถผลิตวัสดุและสารอางอิงได 4 ชนิด ไดแก
วัสดุอางอิงความแข็งของโลหะ (Reference Block Rockwell Scale HRC) วัสดุอางอิงรับรองดานเคมี (pH
solution, Potassium Dichromate, Potassium Iodine)
ความสามารถทางการสอบเทียบและการวัด (Calibration and Measurement
Capabilities: CMC) ของสถาบันฯ ไดรับการยอมรับในระดับสากล โดยความสามารถดานการวัดดังกลาว
ไดรับการเผยแพรในเว็บไซตขององคการชั่งตวงวัดระหวางประเทศ (Bureau International des Poids et
Mesures: BIPM) (http://kcdb.bipm.org/Appendix C) รวมทั้งหมด 4 สาขาการวัด คือ
- สาขาไฟฟา ครอบคลุม DC Voltage, DC Resistance, DC Current, AC Voltage,
AC Current และ Inductance จํานวน 313 รายการ
- สาขามวล ในขอบเขต Weight, class E2-Comparison in Air, 1 มิลลิกรัม-
10 กิโลกรัม จํานวน 19 รายการ
- สาขาความดัน ครอบคลุม Gauge Pressure และ Absolute Pressure ทั้ง
Gas Medium และ Oil Medium จํานวน 11 รายการ
- สาขาอุณหภูมิ ครอบคลุม Standard Platinum Resistance Thermometers:
SPRT สอบเทียบแบบ Fixed Point, Hg, Ga, Sn, Zn จํานวน 4 รายการ
และมีหนวยวัดที่อยูระหวางการพัฒนาอีก 32 รายการวัด โดยเปนหนวยวัดทาง
ฟสิกส 21 รายการ และทางเคมีและชีวภาพอีก 11 รายการ กลาวโดยสรุปในปจจุบันสถาบันฯ ไดสถาปนา
หนวยวัดดานฟสิกสตอบสนองความตองการของผูใชในประเทศไดมากกวารอยละ 80 นอกจากนี้สถาบันฯ ตอง
เรงพัฒนาหนวยวัดและศักยภาพการวัดดานเคมีและชีวภาพ ซึ่งเปนหนวยวัดที่เปนไปตามความตองการของ
อุตสาหกรรมอาหาร อุตสาหกรรมสุขภาพ อันเปนอุตสาหกรรมเปาหมายของประเทศ

~ 128 ~

โครงการที่ 1.1.3 โครงการพัฒนามาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
ผลการดําเนินงาน:การดําเนินกลยุทธตามแผนยุทธศาสตรชาติดานมาตรวิทยา
เคมีและชีวภาพที่ผานมา สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติสามารถปฏิบัติงานใหบรรลุพันธกิจหลัก 3 ประการ คือ
(1) การสรางเครือขายหองปฏิบัติการมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ
สถาบั น มาตรวิ ท ยาแห ง ชาติ ดํ า เนิ น การแต ง ตั้ ง คณะกรรมการบริ ห าร
เครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ ปจจุบันคณะกรรมการบริหารเครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ มี
ผูแทนจากหนวยงานทั้งสิ้น 33 หนวยงาน คณะกรรมการบริหารเครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ ได
แตงตั้งคณะทํางานจํานวน 3 ชุด และคณะอนุกรรมการจํานวน 1 ชุด ดังนี้
- คณะทํางานโครงการทดสอบความชํานาญ (Proficiency Testing Program
Working Group) ดานการวัดทางเคมีและชีววิเคราะห
- คณะทํ า งานโครงการพั ฒ นาวั ส ดุ อ า งอิ ง /วั ส ดุ อ า งอิ ง รั บ รองทางเคมี
(Reference Material /Certified Reference Material Working Group)
- คณะทํางานพิจารณากําหนดขนาดความไมแนนอนของการวัดทางเคมี
(Target Measurement Uncertainty Working Group)
- คณะอนุกรรมการพิจารณาการมอบหมายใหหองปฏิบัติการทําหนาที่การ
วัดแทนหองปฏิบัติการเคมี สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
(2) การพัฒนามาตรวิทยาเคมีและชีวภาพของหนวยงานที่มีศักยภาพใหเปนที่
ยอมรับของนานาชาติ
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ ไดมอบหมายใหกรมวิทยาศาสตรการแพทย
กระทรวงสาธารณสุข ทําหนาที่แทนสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ ในการพัฒนามาตรฐานการวัดที่เกี่ยวกับ
สุขภาพ และอาหาร
(3) การผลิตวัสดุอางอิงและการทดสอบความชํานาญ
การพัฒนาวัสดุอางอิงและการทดสอบความชํานาญไดดําเนินการมาแลวในระดับ
หนึ่ ง คื อ การพั ฒนาวั ส ดุ อ า งอิ ง ของกลุ ม ห อ งปฏิ บั ติ ก ารเคมี ด า นสิ่ ง แวดล อ ม ซึ่ ง เป น ต น แบบให กั บ
หองปฏิบัติการในสาขาอื่นๆ และการสถาปนามาตรฐานการวัดความเปนกรด-เบส โดยหองปฏิบัติการเคมีไฟฟา
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ สามารถสถาปนามาตรฐานการวัดความเปนกรด-เบส โดยวิธีปฐมภูมิ (Harned Cell)
วิธีทุติยภูมิ (High Accurate pH Measurement) และใหบริการสอบเทียบเครื่อง pH meter โดยไดรับ
การรับรองความสามารถหองปฏิบัติการตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025 จาก IA Japan และไดรวมกับ
ภาคอุตสาหกรรมเคมีในการผลิตสารละลายมาตรฐานบัฟเฟอร สําหรับภาคอุตสาหกรรมนําไปใชในการวัด
คากรด-เบส นอกจากนี้ไดจัดโปรแกรมการทดสอบความชํานาญ (PT program) เปนการสงเสริมศักยภาพ
ของหองปฏิบัติการวิเคราะหทดสอบ

~ 129 ~

โครงการที่ 1.1.4 โครงการสรางการยอมรับระดับนานาชาติ
ผลการดําเนินงาน:สถาบันฯ ไดเขารวมเปรียบเทียบผลการวัด Interlaboratory
Comparison กับองคกรมาตรวิทยาระดับภูมิภาคและองคกรมาตรวิทยาระดับนานาชาติในสาขาการวัดตางๆ
อยางตอเนื่องและมีผลการวัดอยูในเกณฑที่กําหนด
สถาบันฯ ซึ่งเปนหนวยงานหลักในระบบมาตรวิทยาแหงชาติ จึงใหความสําคัญ
ตอการพัฒนาและรักษาคุณภาพของงาน ในสวนของการจัดทําระบบคุณภาพความสามารถหองปฏิบัติการ
ตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025 สถาบันฯ ไดรับการรับรองจากองคกรรับรองความสามารถ Deutscher
Kalibrierdienst: DKD สหพันธสาธารณรัฐเยอรมนี จํานวน 46 รายการวัด และจาก International Accreditation
Japan: IA Japan ประเทศญี่ปุน โดยสถาบันฯ ไดรับการรับรองความสามารถหองปฏิบัติการเรียบรอย
จํานวน 48 รายการวัด รวม 94 รายการวัด
สถาบันฯ ไดรับการประเมินตามระบบบริหารงานคุณภาพ ISO 9001:2000
และไดรับการรับรองมาตรฐานจากสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ (Mangement System Certification
Institute (Thailand): MASCI) ตั้งแตป 2547 จนถึงปจจุบัน
สถาบันฯ มีสวนชวยสนับสนุนระบบรับรองระบบงาน ใหมีมาตรฐานและระดับ
คุณภาพเปนที่ยอมรับของหนวยงานระดับสากล เนื่องจากระบบรับรองระบบงาน (Accreditation System)
ทุ ก ระบบมี ค วามสั ม พั น ธ กั บ มาตรวิ ท ยา การรั บ รองระบบงานมี ข อ กํ า หนดที่ เ กี่ ย วข อ งกั บ มาตรวิ ท ยา
กลาวคือ หนวยงานที่จะไดการรับรองตองสอบเทียบ และบํารุงรักษาเครื่องมือวัดและเครื่องมือทดสอบใน
กระบวนการผลิตและควบคุมคุณภาพ เพื่อใหผลการวัดสามารถอางอิงกลับไดสูหนวยวัดสากล จึงกลาวไดวา
การพัฒนาระบบมาตรวิทยาเปนพื้นฐานในการพัฒนาระบบการรับรองระบบงานตางๆ ปจจุบันหนวยงาน
ให ก ารรั บ รองระบบงานอย า งเป น ทางการของประเทศไทย คื อ สถาบั น รั บ รองมาตรฐานไอเอสโอ
(Management System Certification Institute (Thailand): MASCI) ใหการรับรองระบบบริหารงาน
คุณภาพ ISO 9001 สํานักงานคณะกรรมการแหงชาติวาดวยการรับรองระบบงาน (NAC) และกรมวิทยาศาสตรบริการ
ใหการรับรองความสามารถหองปฏิบัติการตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025
สถาบันฯ ไดมีสวนรวมสนับสนุนการรับรองระบบงาน ใหมีมาตรฐานและระดับ
คุ ณ ภาพเป น ที่ ย อมรั บของหน ว ยงานระดั บ สากล โดยการส ง นั กมาตรวิ ท ยาของสถาบั น ฯ เข า ร ว มกั บ
สํานักงานคณะกรรมการแหงชาติวาดวยการรับรองระบบงาน (NAC) เขารวมทําหนาที่เปนผูตรวจประเมิน/
ผูเชี่ยวชาญทางวิชาการ (Technical Expert) ในการเขารวมประเมินความสามารถของหองปฏิบัติการสอบเทียบ
ในหนว ยวัดตา งๆ ทั้ง นี้ นักมาตรวิท ยาดั ง กล า ว ได เ ขา รว มประชุ ม สัม มนา เพื่ อแลกเปลี่ ย นป ญหาและ
ประสบการณในการตรวจประเมินการรับรองระบบงานอยางตอเนื่อง

~ 130 ~

โครงการที่ 1.1.5 โครงการการรักษามาตรฐานใหสอดคลองกับมาตรฐานสากล
ผลการดําเนินงาน: สถาบันฯ ไดดําเนินการจัดหาแหลงเงินภายใตโครงการเงินกู
ดอกเบี้ยต่ําจากธนาคารเพื่อความรวมมือระหวางประเทศแหงญี่ปุน (Janpan Bank for International
Cooperation: JBIC) ทําใหปจจุบัน สถาบันฯ มีอาคารถาวรที่มีหองปฏิบัติการที่มีมาตรฐานสากล
หองปฏิบัติการตางๆ สามารถควบคุมและรักษามาตรฐาน ในการจัดเก็บและรักษามาตรฐานแหงชาติได
และสามารถใหบริการถายทอดคาวัดสูมาตรฐานอางอิงของหองปฏิบัติการสอบเทียบและภาคอุตสาหกรรม
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ มีภาระหนาที่ในการจัดหา รักษา และมาตรฐาน
แหงชาติ ซึ่งเงื่อนไขการจัดเก็บมาตรฐานแหงชาติ จะตองสอดคลองกับหลักปฏิบัติระหวางประเทศ ทั้งดาน
การควบคุมอุณหภูมิ ความชื้น การทําการสอบเทียบตามระยะเวลา เปนตน เพื่อจะไดเปนที่ยอมรับของ
นานาชาติ สถาบันฯ สามารถปรับปรุงระบบปรับอากาศของอาคารเพื่อใหสามารถควบคุมสภาวะแวดลอม
ของหองปฏิบัติการใหสอดคลองกับเงื่อนไขที่กําหนด พรอมทั้งมีการบํารุงรักษาระบบปรับอากาศอยาง
ตอเนื่อง เพื่อใหสามารถรักษาระดับมาตรฐานได

แผนงานที่ 1.2 แผนงานการพัฒนานักมาตรวิทยาผูรับผิดชอบหนวยวัดแหงชาติ
แผนงานที่ 1.2 มีรายละเอียดของผลการดําเนินงานดังนี้
ผลการดําเนินงาน : สถาบันฯ ไดจัดทําแผนกําลังคน ตามความตองการ
กําลังคนในระดับตางๆ และภาระงานที่จะเกิดขึ้น และจัดทําแผนพัฒนาทรัพยากรมนุษย จําแนกตาม
ลักษณะงานของบุคลากร รวมทั้งจัดทําแผนงบประมาณเพื่อรองรับแผนกําลังคน และแผนพัฒนาทรัพยากร
สถาบันฯ รวมกับสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติของตางประเทศ อาทิ โครงการ
ความรวมมือระหวาง Japan International Cooperation Agency: JICA และสถาบัน JICA-NIMT และ
โครงการความรวมมือระหวาง Physikalisch-Technische Bundesanstalt: PTB,Germany และสถาบัน
PTB-NIMT เปนตน เพื่อพัฒนาขีดความสามารถของบุคลากรของสถาบันฯ โดยมีความรวมมือในการสง
นักมาตรวิทยาของสถาบันฯ ไปฝกอบรมในตางประเทศ รวมทั้งมีผูเชี่ยวชาญจากตางประเทศมาใหความรู
ทางเทคนิคแกนักมาตรวิทยาของสถาบันฯ ในชวงป พ.ศ.2547-2550 มีการจัดสงนักมาตรวิทยาเขารับการอบรม
ณ ตางประเทศจํานวน 103 คน รายละเอียดดังในตารางที่ 20
นอกจากนี้ใน พ.ศ.2550 มีการเขารวมประชุมและกิจกรรมทางมาตรวิทยา ณ
ตางประเทศ จํานวน 33 ครั้ง (53 คนครั้ง)

~ 131 ~

ตารางที่ 20 สถิติการเขารวมการอบรม ณ ตางประเทศ จําแนกตามป
กิจกรรม จํานวน (คน)
เขารับการอบรม ณ ตางประเทศ ป 2547 26
รวม 103
มีก ารพั ฒ นาขี ดความสามารถดานวิจัย และพัฒนาของนักมาตรวิท ยา เปน
ภารกิจหลักอีกประการหนึ่งตามพระราชบัญญัติการพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ พ.ศ.2540 ที่สถาบันฯ
จะตองปฏิบัติเพื่อใหเกิดความมั่นใจวาวิธีการวัดและมาตรฐานการวัดที่ใชในการถายทอดความถูกตองมี
ความสอดคลองกับความกาวหนาทางวิทยาศาสตรเทคโนโลยีและกระบวนการผลิต สถาบันฯ ไดศึกษาวิจัย
พัฒนาวิธีการวัด มาตรฐานการวัดเพื่อใชภายในสถาบันฯ และสนับสนุนภาคอุตสาหกรรมของประเทศ
ซึ่งเปนการประหยัดเงินตราตางประเทศ และลดการพึ่งพาผูเชี่ยวชาญตางประเทศ รวมทั้งมีการเผยแพร
ผลงานขีดความสามารถในการวิจัยและพัฒนาของสถาบันฯ ทั้งในและตางประเทศ สถาบันฯ มีบทความ
ทางวิ ช าการของนั ก มาตรวิ ท ยาของสถาบั น ฯ นํ า เสนอในการประชุ ม วิ ช าการ และตี พิ ม พ เ ผยแพร
ภายในประเทศและในตางประเทศอยางตอเนื่อง เชน หองปฏิบัติการวิเคราะหไฟฟาเคมีไดทําการศึกษา
วิจัยเรื่อง pH Measurement โดยใชวิธี/อุปกรณปฐมภูมิที่เรียกวา Harned Cell ผลงานวิจัยไดนําเสนอใน
การประชุม Biological Environmental Reference Materials (BERMs) ครั้งที่ 11 ณ เมือง Tsukuba ประเทศญี่ปุน
ระหวางวันที่ 29 ตุลาคมถึง 2 พฤศจิกายน พ.ศ.2550 รวมทั้งมีการตีพิมพผลงานในวารสารตางประเทศ
“Journal of Occupational Health” เรื่อง “Exposure to lead of boatyard workers in Southern Thailand.”
September 2007, volume 49[5]: 345-52.
สถาบั น ฯ มี ค วามร ว มมื อ ด า นงานวิ จั ย และพั ฒ นากั บ สถาบั น การศึ ก ษา
ภายในประเทศ ลาสุดใน พ.ศ.2551 สถาบันฯ ไดรับการสนับสนุนแผนการดําเนินงานความรวมมือกับ
สถาบันอุดมศึกษาในการผลิตนักวิจัยและพัฒนาระดับปริญญาโทดานวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี จํานวน 6 ราย
เพื่อทําการวิจัยที่เกี่ยวของกับดานมาตรวิทยา 6 เรื่อง ภายใตโครงการความรวมมือในการผลิตนักวิจัยและ
พัฒนาระดับปริญญาโท ดานวิทยาศาสตรและเทคโนโลยีของกระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี ซึ่งมี
วัตถุประสงค ในการสนั บสนุ นการผลิตบัณฑิตวิจัย และพัฒ นาระดับปริญญาโทดานวิทยาศาสตรและ
เทคโนโลยีของสถาบันอุดมศึกษาภายในประเทศ ที่มุงเนนการวิจัยและพัฒนาในเรื่องที่สอดคลองกับความ
ตองการของภาคอุตสาหกรรมและบริการของประเทศ โดยการดําเนินการดังกลาว อาศัยความรูและความ
เชี่ยวชาญที่หลากหลายของนักวิจัยและพัฒนาของหนวยงานในสังกัดกระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
รวมกับคณาจารยของสถาบันอุดมศึกษาภายในประเทศ รวมทั้งผูเชี่ยวชาญจากภาคอุตสาหกรรม

~ 132 ~

สถาบันฯ มีโครงการรับความชวยเหลือทางเทคนิคดานการวิจัยและพัฒนากับ
สถาบันมาตรวิทยาในตางประเทศ เชน ในป พ.ศ.2550 ฝายมาตรวิทยาไฟฟารวมกับกลุมฟสิกสทฤษฎี
Working Group PSt 4: Theory of Metrological Relevance in Many-Body-Systems, แหง Physikalisch-
Technische Bundesanstalt (PTB) สหพันธสาธารณรัฐเยอรมันในการวิจัยระดับพื้นฐาน (fundamental research)
เรื่อง “สมบัติเชิงเทอรโมไดนามิกสของระบบ Fractional Quantum Hall” นอกจากนี้ หองปฏิบัติการมุม
ฝายมาตรวิทยามิติ ไดรับทุนวิจัยจาก New Energy and Industrial Technology Development Organization
(NEDO) ประเทศญี่ปุน เพื่อดําเนินโครงการความรวมมือวิจัยและพัฒนา Self- Calibrate Rotary Table
เพื่อภาคอุตสาหกรรม รวมกับ National Metrology Institute of Japan (NMIJ) และ Research Centre for Calibration,
Instrumentation and Metrology, Indonesian Institute of Science (KIM-LIPI) มีวัตถุประสงคเพื่อ
พัฒนาเทคโนโลยี การวัดมุมใหกับภาคอุสาหกรรมใหมีความเที่ยงตรงและแมนยําสูงขึ้นในระดับฟลิปดา
ระยะเวลา 4 ป ตั้งแต 1 มกราคม พ.ศ.2551 ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ.2554
สถาบันฯ เปนเจาภาพในการประชุมระหวางประเทศ เชน เปนเจาภาพจัดการ
ประชุมประจําป 16 th Asia Pacific Metrology Programme (APMP) General Assembly ระหวางวันที่
6-8 พฤศจิกายน พ.ศ.2543 ลาสุดสถาบันฯ เปนเจาภาพในการจัดประชุมวิชาการนานาชาติ Consultaive
Committee for Amount of Substance and Metrology in Chemistry (CCQM) 2008 Symposium and
WGs Meeting ระหวางวันที่ 18-21 พฤศจิกายน พ.ศ.2551
สถาบันฯ เปนเจาภาพจัด Interlaboratory Comparison เชน ใน พ.ศ.2547 ไดเปน
เจาภาพจัดใหมีโปรแกรมการเปรียบเทียบผลการวัดระหวางประเทศ (Inter-comparison) ในหัวขอ APMP
LIGT/PRT Comparison ในยานอุณหภูมิ -40°C ถึง 250°C ประกอบดวยเทอรโมมิเตอรที่ใชเปน Artifacts
จํานวน 8 ชิ้น มีประเทศในกลุมสมาชิกเขารวมจํานวน 10 ประเทศ ประกอบดวย Australia (NMIA), Hong Kong (SCL),
Indonesia (KIM-LPI), Malaysia (SIRIM), Nepal (NBSM), New Zealand (MSL), Phillippines (ITDI),
Singapore (SPRING), Thailand (NIMT) และ Vietnam (VMI) โดยเริ่มดําเนินโครงการเดือนมีนาคมถึง
ตุลาคม พ.ศ.2547 และโครงการ NIMT-Weight Interlaboratory Comparison No.MM03, ตุมน้ําหนัก Class F1
ขนาด 100 mg, 2 g, 500 g และ 1 kg มีหองปฏิบัติการเขารวม จํานวน 17 หองปฏิบัติการ เมื่อเดือนมกราคม พ.ศ.2550
และฝายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพไดดําเนินการรวมกับกรมวิทยาศาสตรบริการ จัดใหมีโครงการเปรียบเทียบผล
การวัด Proximate in Animal Feeding Stuff มีหองปฏิบัติการเขารวม จํานวน 73 แหง โดยไดดําเนินการ
ระหวางเดือนพฤษภาคมถึงมิถุนายน พ.ศ.2550 เปนตน กิจกรรมขางตนเปนกระบวนการสรางความยอมรับ
ในขีดความสามารถทางเทคนิคของสถาบันฯ ในระดับสากล กิจกรรมอีกอยางหนึ่ง ก็คือการเขารวมในกิจกรรม
การวัดเปรียบเทียบคา Inter Comparison Measurement ซึ่งจัดขึ้นโดยองคกรภูมิภาคดานมาตรวิทยา คือ
Asia Pacific Metrology Programme (APMP) และเขารวมในกิจกรรมการวัดเปรียบเทียบคากับสถาบันมาตรวิทยา
ของประเทศตางๆ ซึ่งหองปฏิบัติการของสถาบันฯ เขารวมกิจกรรมดังกลาว ในสาขาการวัดตางๆ อยางตอเนื่องทุกป

~ 133 ~

กลยุทธที่ 2 เรงเผยแพรและถายทอดความถูกตองดานการวัดสูกจกรรมการวัดใน
ิ
1.
ประกอบดวย 2 แผนงาน คือ แผนงานที่ 2.1 เผยแพรความรูความเขาใจดาน
มาตรวิทยาสูสังคม และแผนงานที่ 2.2 เรงถายทอดความถูกตองสูกิจกรรมการวัด
เป า ประสงค ข องกลยุ ท ธ : กิ จ กรรมการวั ด ในประเทศสอบกลั บ ได สู ห น ว ยวั ด ของชาติ แ ละ
ประชาชนมีความรูดานมาตรวิทยา
แผนงานที่ 2.1 การเผยแพรความรูความเขาใจดานมาตรวิทยาสูสังคม
แผนงานที่ 2.1 ประกอบดวย 2 โครงการ ไดแก 1) โครงการเผยแพรเสริมสราง
กระบวนการเรียนรูดานมาตรวิทยาใหกับสังคม และ 2) โครงการพัฒนาแหลงเรียนรูทางดานมาตรวิทยา
โดยมีรายละเอียดการดําเนินงานดังนี้
โครงการที่ 2.1.1 โครงการเผยแพร เสริมสรางกระบวนการเรียนรูดานมาตรวิทยาใหกับสังคม
ผลการดําเนินงาน:มาตรวิทยา (Metrology) คือ การวัดที่ถูกตองแมนยํา ผลการวัด
เปนที่ยอมรับของนานาชาติ เปนกิจกรรมที่มีความสําคัญเปนอยางสูงตอระบบเศรษฐกิจ อุตสาหกรรม และ
การพาณิชยของประเทศ เนื่องจากมาตรวิทยาเกี่ยวของกับชีวิตประจําวันของประชาชน และการประกอบ
ธุรกิจโดยทั่วไปแทบทุกดาน ตลอดจนการพัฒนาวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี ดังนั้นความตระหนักถึง
ความสําคัญของระบบมาตรวิทยาจึงมีความสําคัญอยางยิ่ง เพื่อสรางความรูความเขาใจเกี่ยวกับมาตรวิทยา
สถาบันมาตรวิทยา และระบบมาตรวิทยาแหงชาติ รวมทั้งบทบาทตอการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของไทย
สถาบันฯ ไดดําเนินการประชาสัมพันธขาวสารและกิจกรรม รวมทั้งงานดานมาตรวิทยาไปสูหองปฏิบัติการ
สอบเทียบ ภาคอุตสาหกรรม สถาบันการศึกษา และประชาชนทั่วไป อยางตอเนื่อง ในสื่อรูปแบบตางๆ ดังนี้
(1) การเผยแพรขาวสารดานมาตรวิทยาผานสื่อมวลชนแขนงตางๆ ในรูปของ
ขา ว บทความ เพื่ อสร างความตระหนัก ในบทบาทความสํา คัญของระบบมาตรวิท ยา รวมทั้ง เผยแพร
ขาวสารของสถาบันฯ และการพัฒนาระบบมาตรวิทยาในระดับประเทศและระดับสากล ตลอดจนการ
แถลงขาวสารทางวิทยุและโทรทัศน
(2) การจัดทําสื่อสิ่งพิมพเพื่อเผยแพรผลงานดานความกาวหนาในการพัฒนา
ระบบมาตรวิทยา ไดแก รายงานประจําป จดหมายขาว “Metrology Info” หนังสือ “มาตรวิทยา-ฉบับยอ
ตีพิมพครั้งที่ 2 (Metrology–in short 2nd edition)” แผนพับแนะนําสถาบันฯ เปนตน

~ 134 ~

(3) การจัดทําสื่อมัลติมีเดีย เพื่อเผยแพรประชาสัมพันธในหัวขอตางๆ อันจะ
นําไปสูความเขาในในระบบมาตรวิทยา และความสําคัญของมาตรวิทยาในชีวิตประจําวัน ดังตอไปนี้
- ซีดีแนะนําสถาบันฯ จัดทําขึ้นเพื่อเผยแพรใหผูที่ตองการจะศึกษาดาน
มาตรวิ ท ยา และบุ ค คลทั่ ว ไปเข า ใจถึ ง บทบาท โครงสรา ง ตลอดจนหลัก การมาตรวิท ยาพื้ น ฐาน โดย
ดําเนินการจัดพิมพชุดภาษาไทย และชุดภาษาอังกฤษ
- ซีดีการตูน Animation 3D จัดทําขึ้นเพื่อเผยแพรความรู ความเขาใจสู
เยาวชนใหตระหนักถึงความสําคัญของระบบการวัด หรือระบบมาตรวิทยา และหนวยวัดสากล (SI Unit)
(4) สถาบันฯ ไดเขารวมจัดนิทรรศการในการใหความรู และตอบขอซักถาม
เกี่ยวกับระบบมาตรวิทยา เพื่อสรางความตระหนักถึงความสําคัญของระบบมาตรวิทยาที่มีตอการพัฒนา
เศรษฐกิจและสังคมของไทย
(5) การพั ฒ นาเว็ บ ไซต ข องสถาบั น ฯ (www.nimt.or.th) เพื่ อ เผยแพร ข อ มู ล
ขาวสารดานมาตรวิทยา ซึ่งมีเนื้อหาประกอบดวย การพัฒนาความรูดานมาตรวิทยาดวยวิกิพีเดีย (Wikipedia)
การจัดทําศูนยขอมูลแหลงความรู โดยใชสื่อตางๆ เชน การทํา e-Book/e-Newsletter การทําฐานความรู
(Knowledge Center) การทํา e-Learning รวมทั้งสื่อประสม (Multimedia) ซึ่งมีทั้งภาพและเสียงที่
สามารถเลือกไดตามความเร็วของอินเตอรเน็ตที่รองรับทั้ง Low Speed Internet ถึง High Speed Internet
การจัดทําฐานขอมูลโรงงานอุตสาหกรรมกับเครื่องมือวัดที่มีการสอบเทียบ เปนตน เพื่อรองรับกลุมผูใชให
สามารถเขาถึงขอมูลไดมากที่สุด รวมทั้งขอมูลดานการใหบริการมาตรฐานการวัด เชน มาตรฐานทางเวลา
ที่สามารถนําเวลามาตรฐานของสถาบันฯ ไปใชไดทันที คามาตรฐานแรงโนมถวงของโลก (คา g) และ
ปจจุบันยังไดเผยแพรการสถาปนาหนวยวัดแหงชาติ จํานวน 14 หนวยวัด ซึ่งไดประกาศใชอยางเปน
ทางการแลว เพื่อใหสามารถนํามาตรฐานตางๆ ไปใชในการอางอิงที่ถูกตอง เปนตน
สถาบันฯ ไดเขารวมชี้แจงและใหขอมูลแกผูกําหนดนโยบายในระดับตางๆ เชน
คณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณารางพระราชบัญญัติงบประมาณรายจายฯ สภาผูแทนราษฎร สํานักงบประมาณ
กรมบัญชีกลาง เปนตน เพื่อใหมีความเขาใจที่ชัดเจน ถึงความจําเปนในการจัดสรรทรัพยากร เพื่อพัฒนา
ระบบมาตรวิทยาแหงชาติใหมีความกาวหนามั่นคง
สถาบันฯ รวมมือกับสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สํานักงาน
คณะกรรมการอาชีวศึกษา มหาวิทยาลัยตางๆ จัดทําโครงการพัฒนารายวิชามาตรวิทยาในหลักสูตร
การศึกษา เพื่อสนับสนุนใหมีการเรียนการสอนเนื้อหาวิชามาตรวิทยาในทุกระดับการศึกษา และสงเสริมให
ครูอาจารยของทุกระดับการศึกษามีความสามารถทําการสอนวิชามาตรวิทยาไดอยางมีประสิทธิภาพ
นอกจากนี้สถาบันฯ รวมมือกับสํานักงานคณะกรรมการอาชีวศึกษาและมหาวิทยาลัยตางๆ จัดทําโครงการ
พัฒนารายวิชามาตรวิทยาในหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต เพื่อสงเสริมใหมีการเรียนการสอนวิชามาตรวิทยา
เพิ่มในหลักสูตรการศึกษา และสงเสริมครู อาจารย ใหมีความรูความเขาใจในวิชามาตรวิทยาสามารถทํา

~ 135 ~

การสอนไดอยางมีประสิทธิภาพ สถาบันฯ ยังไดจัดใหมีโครงการอบรมแกครู อาจารยเพื่อสอนวิชามาตรวิทยา
ทั้งในระดับอาชีวศึกษาและอุดมศึกษา (Train the Trainers) เพื่อจัดอบรมครูระดับอาชีวศึกษาเพื่อสอนวิชา
มาตรวิทยาทั้งในระดับอาชีวศึกษาทุกภาคทั่วประเทศ รวมทั้งอบรมอาจารยในระดับปริญญาตรี
สถาบันฯ มีการพัฒนาหลักสูตรดานมาตรวิทยาที่เหมาะสมกับประเทศ เพื่อเปด
สอนในสถาบันการศึกษา ในปงบประมาณ พ.ศ. 2550 มหาวิทยาลัยไดบรรจุเนื้อหามาตรวิทยาในหลักสูตรแลว
6 แหง คือ มหาวิทยาลัยพระจอมเกลาพระนครเหนือ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร
สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกลาธนบุรี มหาวิทยาลัยบูรพา และมหาวิทยาลัยสุรนารี
สถาบั น ฯ มี ค วามร ว มมื อ ทางด า นมาตรวิ ท ยากั บ สถาบั น การศึ ก ษาใน
ตางประเทศ ดังนี้ 1) การทําวิจัยรวม เชน ฝายมาตราวิทยาไฟฟามีความรวมมือกับกลุมฟสิกสทฤษฎี
Working Group PSt 4: Theory of Metrological Relevance in Many-Body-Systems แหง Physikalisch-
Technische Bundesanstalt (PTB) สหพันธสาธารณรัฐเยอรมนีในการวิจัยพื้นฐาน (Fundamental
Research) เรื่องสมบัติเชิงเทอรโมไดนามิกสของระบบ fractional quantum hall และเจาหนาที่ของ
หองปฏิบัติการเชิงกล คือ นางสาวทัศนีย ไพรรื่นรมย ไดรับทุนศึกษาระดับปริญญาเอก ณ Technische
Universital Clausthal เมือง Braunschweig ประเทศสหพันธสาธารณรัฐเยอรมันนี ตั้งแตเดือนกุมภาพันธ พ.ศ.2549
และไดทํา งานวิ จัย ที่ หอ งปฏิ บั ติก ารความดั น ของสถาบัน มาตรวิท ยาแห ง ประเทศสหพั น ธ ส าธารณรั ฐ
เยอรมันนี 2) การสนับสนุนทุนฝกอบรม ซึ่งชวยใหบุคลากรของสถาบันฯ ไดรับทุนฝกอบรมและทํางาน
รวมกับนักมาตรวิทยาระดับโลกที่มีประสบการณมาก ในชวงป 2541-2550 มีการจัดสรรทุนอบรมดานมาตร
วิทยาโดยตางประเทศและโดยสถาบันฯ รวม 204 ทุน นอกจากนี้สถาบันฯ ไดรับความสนับสนุนจาก
กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี ในการจัดสรรทุนการศึกษาระดับปริญญาโทและเอก สําหรับบุคลากร
ของสถาบันฯ และบุคคลภายนอก เพื่อไปศึกษาตอในตางประเทศดานมาตรวิทยา 3) การเขารวมกิจกรรมดาน
มาตรวิทยา เจาหนาที่ของหองปฏิบัติการความดันและสูญญากาศไดเขารวม The Workshop on
Technology and Method in Physics Measurement for Developing Countries จัดโดย Tianyu Wuke
and Chinese Academy of Sciences (CAS) ณ กรุงปกกิ่ง ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนจีน
ระหวางวันที่ 21 ตุลาคมถึง 1 พฤศจิกายน พ.ศ.2547
การปฏิบัติงานดานมาตรวิทยา ผูปฏิบัติงานตองใชประสบการณดานการวัดและ
การสอบเทียบ เพื่อยกระดับทักษะและขีดความสามารถของชางเทคนิค นักวิทยาศาสตร และวิศวกร ทั้ง
ภาครัฐและเอกชนที่ทํางานเกี่ยวของ สถาบันฯ มีการพัฒนาหลักสูตรการฝกอบรมดานการวัดและการสอบเทียบ
ที่ครอบคลุม สามารถตอบสนองตอความตองการของลูกคา ไดแก กลุมคนในระบบงานที่เกี่ยวของกับการวัด
วิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบ ทั้งภาครัฐและเอกชน ภาคอุตสาหกรรมตางๆ

~ 136 ~

สถาบันฯ จัดโครงการอบรมหลักสูตรมาตรวิทยาเปนประจําทุกป โดยแบงเปนดาน
มาตรวิทยาขั้นพื้นฐาน และมาตรวิทยาเชิงทฤษฎีและปฏิบัติ เพื่อใหมีการเรียนรูเทคโนโลยีหรือทักษะใหมๆ ที่มี
สวนชวยในการพัฒนาขีดความสามารถของผูปฏิบัติงาน ทั้งนี้ในแตละปสถาบันฯ มีการพัฒนาหลักสูตร
การฝกอบรม ที่ครอบคลุม สามารถตอบสนองตอความตองการในการปรับปรุงและยกระดับขีดความสามารถ
ของผูใชบริการ นอกจากนี้ผลจากความรวมมือกับตางประเทศ ทําใหสถาบันฯ มีการจัดอบรม สัมมนา และ
ประชุมเชิงปฏิบัติการ โดยมีผูเชี่ยวชาญดานมาตรวิทยาในสาขาการวัดตางๆ จากตางประเทศ เปนวิทยากรใหเปนประจํา
สถาบันฯ มีการพัฒนาวิทยากรรุนใหม เพื่อรองรับความตองการดานฝกอบรมที่
เพิ่มขึ้นอยางรวดเร็ว โดยสงนักมาตรวิทยารุนใหมๆ เขารับการฝกอบรมดานเทคนิคการวัดและการสอบเทียบ
ทั้งในและตางประเทศ รวมทั้งมีการเชิญผูเชี่ยวชาญตางประเทศในสาขาการวัดตางๆ มาใหการฝกอบรมแก
นักมาตรวิทยาของสถาบันฯ เชน สถาบันฯ ไดเชิญ Mr. Hiroshi Shitomi ผูเชียวชาญญี่ปุนมาใหคําแนะนํา
ทางวิชาการดาน Photometry ระหวางวันที่ 11-24 พฤศจิกายน พ.ศ.2550 เปนตน
ปจจุบัน สถาบันฯ มีฐานขอมูลลูกคาผูใชบริการการวิเคราะห ทดสอบ สอบเทียบ
และบริการฝกอบรมดานมาตรวิทยา มีการประชาสัมพันธการใหบริการของสถาบันฯ แกภาคอุตสาหกรรม
สถาบันฯ มีการจัดทําเอกสาร Capability List และ Price List ที่แสดงถึงความสามารถดานการวัดและการ
สอบเทียบในสาขาการวัดตางๆ และคาใชจายในการใหบริการของสถาบันฯ เพื่อใหกลุมอุตสาหกรรม
สามารถใชบริการที่สอดคลองกับความตองการของอุตสาหกรรมนั้นๆ
สถาบั น ฯ มี การจั ดสั มมนา เพื่ อ ให ความรู ความเข าใจแก ภาคอุ ตสาหกรรมถึ ง
ความสําคัญของมาตรวิทยาในการพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ และลดตนทุนการผลิตเปนประจําทุกป ใน พ.ศ. 2550
สถาบั นฯ ร วมกั บการนิ คมอุ ตสาหกรรมแห งประเทศไทย จั ด “ โครงการยกระดั บคุ ณภาพการวั ดของ
ภาคอุตสาหกรรม” ซึ่งมีกิจกรรม ประกอบดวย การจัดสัมมนาทางวิชาการเพื่อเผยแพรความสําคัญของมาตรวิทยา
การสํารวจขอมูลการสอบเทียบเครื่องมือวัดและทดสอบของโรงงานอุตสาหกรรม การใหคําปรึกษาดานการสอบเทียบ
และการจัดทําฐานขอมูลโรงงานที่มีการสอบเทียบเครื่องมือวัดและทดสอบที่ถูกตองทางเว็บไซตของสถาบันฯ
และการนิคมอุตสาหกรรมแหงประเทศไทย ทั้งนี้ไดดําเนินการจัดสัมมนาวิชาการเพื่อเผยแพรความรูดานมาตรวิทยา
และโครงการยกระดับคุณภาพการวัดของภาคอุตสาหกรรม จํานวน 12 ครั้ง จากการสัมมนามีผูสนใจสมัครเขา
รวมโครงการฯ จํานวน 77 หนวยงาน สมัครขอรับคําปรึกษาดานการสอบเทียบ จํานวน 73 คน และไดมีการเผยแพร
ขอมูลของหนวยงานที่มีการสอบเทียบเครื่องมือวัดและทดสอบอยางถูกตองทางเว็บไซตแลว จํานวน 4 หนวยงาน
สถาบัน ฯ จัด ทําโครงการโรงงานต นแบบสําหรั บอุตสาหกรรมขนาดกลางและ
ขนาดยอม เพื่อแสดงใหเห็นวามาตรวิทยาสามารถชวยในดานการพัฒนาศักยภาพการผลิต (productivity)
สถาบันฯ มีผลการดําเนินงาน กลาวคือ จัดทําโครงการลดการใชพลังงานในเตาเผาเซรามิกโดยใชเครื่องมือวัด
ที่ไดมาตรฐานสากล มีโรงงานผลิตภัณฑเซรามิก จังหวัดลําปาง จํานวน 8 โรงงาน และจากจังหวัดขอนแกน
จํานวน 1 โรงงาน เขารวมโครงการ

~ 137 ~

โครงการที่ 2.1.2 โครงการพัฒนาแหลงเรียนรูทางดานมาตรวิทยา
ผลการดํ าเนิ นงาน: ป จจุ บั นสถาบั นฯ มี การพั ฒนาเว็ บไซต ของสถาบั นฯ คื อ
www.nimt.or.th โดยมีการจัดทํารายการที่มีการปรับปรุง (Update) เพื่อใหผูใชงานหาขอมูลขาวสารใหมๆ
ไดทันที จัดทําฐานขอมูลโรงงานอุตสาหกรรมกับเครื่องมือวัดที่มีการสอบเทียบ พัฒนาความรูดานมาตรวิทยา
ดวยวิกิพีเดีย (Wikipedia) พัฒนาระบบอินทราเน็ตภายในองคกร ระบบประชาสัมพันธขอมูลขาวสารภายใน
ดวยสื่อประสม (Multimedia) ทั้งภาพและเสียง ระบบการฝกอบรมการใชคอมพิวเตอรและระบบงานสารสนเทศ
ดวยตนเอง ระบบการสืบคน การประชาสัมพันธ หนังสือ วารสาร และวัสดุสารนิเทศ ของหองสมุด และ
ประวัติการใชบริการ รวมถึงการแนะนําบริการใหมๆ มีระบบฐานขอมูล ประกาศ คําสั่ง ระเบียบ และการสืบคน
แบบ Full Text Search ที่มีขอมูลทันสมัยอยูเสมอ และจัดหาระบบอินเตอรเน็ตความเร็วสูงอยางปลอดภัย
เพื่อใชในงานวิจัยและพัฒนาระบบมาตรวิทยา เปนตน
ปจจุบัน สถาบันฯ พัฒนาใหมีฐานขอมูลผูใหบริการดานการวิเคราะห ทดสอบ
และสอบเทียบภายในประเทศเรียบรอยแลว และมีการพัฒนาใหมีหองสมุดที่มีขาวสารขอมูลดานมาตรวิทยา
เรียบรอยแลวเชนกัน

แผนงานที่ 2.2 แผนงานเรงถายทอดความถูกตองสูกิจกรรมการวัด
แผนงานที่ 2.2 ประกอบดวย 4 โครงการ ไดแก 1) โครงการใหบริการสอบเทียบ
เครื่องมือวัด 2) โครงการเสริมสรางความเขมแข็งของปฏิบัติการสอบเทียบ 3) โครงการเสริมสรางความ
รวมมือ 4) โครงการศึกษาความเปนไปไดในการยกรางกฏหมายที่มีสภาพบังคับใชดานมาตรวิทยา มี
รายละเอียดการดําเนินการดังนี้
โครงการที่ 2.2.1 โครงการใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัด
ผลการดําเนินงาน : สถาบันฯ มีหนาที่ในการจัดหา รักษา และพัฒนามาตรฐาน
แหงชาติ โดยมีเปาหมายเพื่อถายทอดคาจากมาตรฐานแหงชาติสูมาตรฐานอางอิงของหองปฏิบัติการสอบเทียบ
ภาครัฐและเอกชน รวมทั้งหองปฏิบัติการสอบเทียบที่มีอยูในโรงงานอุตสาหกรรมตางๆ โดยสถาบันฯ จะ
ใหบริการในระดับทุติยภูมิ (Secondary Standard) แกหองปฏิบัติการเหลานั้น ปจจุบัน สถาบันฯ สามารถ
ใหบริการ วิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบไดทั้งหมด 67 สาขาการวัด 424 รายการวัด โดยเนนการใหบริการ
วิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบมาตรฐานที่มีความถูกตองสูง สงผลใหระบบคุณภาพของภาคอุตสาหกรรม
เปนที่ยอมรับของนานาชาติ ทําใหผลิตภัณฑสามารถสงออกและแขงขันไดในเวทีการคาโลก
สถาบันฯ ใหบริการปรึกษาแกหองปฏิบัติการสอบเทียบและภาคอุตสาหกรรม
ดานมาตรวิทยา เทคนิคการวัด และการจัดตั้งหองปฏิบัติการ โดยการพัฒนาขีดความสามารถนักมาตรวิทยา
จากความรวมมือในการสงนักมาตรวิทยาของสถาบันฯ ไปฝกอบรมในตางประเทศ รวมทั้งมีผูเชี่ยวชาญจาก
ตางประเทศมาใหความรูทางเทคนิคแกนักมาตรวิทยาของสถาบันฯดังกลาว ทําใหนักมาตรวิทยาของสถาบันฯ

~ 138 ~

มี ขี ด ความสามารถในการให คํ า ปรึ ก ษาด า นเทคนิ ค มาตรวิ ท ยาแก ภ าคอุ ต สาหกรรม โดยสามารถให
คําปรึกษาในเรื่องการวัดที่มีความถูกตองสูง หรือเทคโนโลยีการวัดใหมๆ การวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบ
การจัดตั้งหองปฏิบัติการสอบเทียบแกภาคเอกชน หรือหนวยงานรัฐที่สนใจ รวมทั้งการใหคําปรึกษากับ
หนวยงานที่ตองการขอการรับรองความสามารถหองปฏิบัติการตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025
โครงการที่ 2.2.2 โครงการเสริมสรางความเขมแข็งของหองปฏิบัติการสอบเทียบ
ผลการดํ า เนิ น งาน: ส ง เสริ ม ให มี ก ารจั ด ตั้ ง ห อ งปฏิ บั ติ ก ารสอบเที ย บของ
ภาคเอกชน ในเขตอุตสาหกรรมสําคัญทั่วประเทศ สถาบันฯ มีอํานาจหนาที่ตามพระราชบัญญัติพัฒนา
ระบบมาตรวิ ท ยาแห ง ชาติ พ.ศ.2540 ประการหนึ่ ง คื อ สนั บ สนุ น ห อ งปฏิ บั ติ ก ารสอบเที ย บของ
ผูประกอบการภาคเอกชน ใหมีสวนรวมในกิจกรรมมาตรวิทยาและระบบการถายทอดความถูกตอง เพื่อทํา
การถายทอดคาวัดมาตรฐานแหงชาติ ไปสูเครื่องมือวัดระดับใชงานในภาคการผลิต โรงงานอุตสาหกรรม
และภาคเศรษฐกิ จ อื่ น ๆ ที่ เ กี่ ย วข อ ง ป จ จุ บั น สถาบั น ฯ ได สํ า รวจความต อ งการสอบเที ย บของ
ภาคอุตสาหกรรม (ดูรายละเอียดที่ภาคผนวก ช) และในสวนของหองปฏิบัติการที่ดําเนินงานอยูในปจจุบัน
สถาบันฯ ก็มีกิจกรรมชวยสนับสนุนทางทฤษฎีและทางเทคนิค เพื่อสนับสนุนใหมีความพรอมในการขอการ
รับรองระบบงานตามมาตรฐานสากล นอกจากนี้สถาบันฯ จัดทําโครงการพัฒนาหองปฏิบัติการสอบเทียบ
ร ว มกั บ สถาบั น อุ ด มศึ ก ษาขึ้ น โดยมี วั ต ถุ ป ระสงค เ พื่ อ ส ง เสริ ม ให ศู น ย ส อบเที ย บเครื่ อ งมื อ วั ด ประจํ า
สถาบันอุดมศึกษา จํานวน 5 แหง กระจายอยูในภูมิภาคตางๆ ประกอบดวย 1) มหาวิท ยาลัย บูร พา ใน
สาขาอุณหภูมิ 2) มหาวิทยาลัยขอนแกน ในสาขาอุณหภูมิและสาขาความดัน 3) มหาวิทยาลัยเชียงใหม ใน
สาขามิติ 4) มหาวิทยาลัยแมฟาหลวง ในสาขามวล สาขาอุณหภูมิ และสาขาความดัน 5) มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร
ในสาขามิติ และสาขาอุณหภูมิ สามารถใหบริการงานดานมาตรวิทยา แกภาคการผลิตและบริการ ได
อยางถูกตองแมนยํา เปนที่เชื่อถือและยอมรับไดภายในประเทศ สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติและสํานักงาน
สงเสริม วิส าหกิจขนาดกลางและขนาดยอม (สสว.) ไดลงนามรวมกั นในบันทึกขอตกลงความรวมมือ
โครงการจั ด ตั้ ง ศู น ย ส อบเที ย บ สถาบั น พั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน เมื่ อ วั น ที่ 4 เมษายน พ.ศ.2550 โดยมี
วัตถุประสงค เพื่อสงเสริมใหมีการจัดตั้งศูนยสอบเทียบประจําสถาบันพัฒนาฝมือแรงงานภาค (สพภ.)
จํานวน 7 แหง ประกอบดวย สพภ.1 สมุทรปราการ, สพภ.3 ชลบุรี, สพภ.4 ราชบุรี, สพภ.5 นครราชสีมา,
สพภ.6 ขอนแกน, สพภ.8 นครสวรรค และสพภ.12 สงขลา เพื่อใหศูนยสอบเทียบประจําสถาบันพัฒนา
ฝมือแรงงานภาค ทั้ง 7 แหง สามารถใหบริการงานดานมาตรวิทยาในสาขามิติ แกภาคอุตสาหกรรมได
อยางถูกตองแมนยํา เปนที่เชื่อถือและยอมรับไดภายในประเทศ
สถาบันฯ มีการจัดการประชุมและสัมมนาเพื่อใหขอมูลความตองการสอบเทียบ
ของภาคอุตสาหกรรมแกหองปฏิบัติการของภาคเอกชนและภาครัฐ รวมทั้งมีนโยบายใหการสนับสนุนทั้ง
ทางทฤษฎี ทางเทคนิคการวัด และการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบแกหองปฏิบัติการตางๆ ที่ตองการ
ขยายขีดความสามารถทางเทคนิคใหไดตามมาตรฐานสากล

~ 139 ~

สถาบันฯ สงเสริมใหมีเครือขายหองปฏิบัติการสอบเทียบที่รวมมือกันทางดานขอมูล
และเทคนิคเนื่องจากการพัฒนาระบบมาตรวิทยาของประเทศ จะตองมีความรวมมือระหวางหนวยงานที่อยู
ในระบบ มีการพัฒนาการจัดการทางดานการวัด เทคนิคการวัด ผานผูปฏิบัติงานของหองปฏิบัติการ ดังนั้น
สถาบั น ฯ จึ งไดริเ ริ่ ม โครงการที่ มี ก รอบแนวคิดมุง เนน การถา ยทอดความรู ประสบการณ เทคนิค และ
เทคโนโลยีดานการวัด (Measurement Technology Transfer) จากนักมาตรวิทยาของสถาบันฯ ไปยังพนักงาน
ของหองปฏิบัติการสอบเทียบที่เขารวมโครงการในลักษณะการอบรมเชิงทฤษฎีและปฏิบัติ (On the Job Training)
และการเปรียบเทียบผลการวัด (Comparison) ทั้งนี้ผลลัพธของโครงการที่เกิดจากความเชื่อมั่นในผลการวัด
จะเปนประโยชนตอผูใหบริการและผูรับบริการ ในชวงแรกของการดําเนินการมีหองปฏิบัติการที่เปนครือ
ขายกระจายอยูในทุกภูมิภาคของประเทศ ซึ่งจะทําใหลูกคาที่เปนผูใชประโยชน เขาถึงบริการดานการสอบ
เทียบไดอยางสะดวก รวดเร็ว และสามารถลดตนทุนดานการบริหารจัดการไดอีกดวย โดยในระหวาง พ.ศ.
2544–2548 มีหองปฏิบัติการสอบเทียบที่เขารวมโครงการทั้งสิ้น 13 แหง ไดรับการรับรองเปนเครือขายแลว
จํานวน 13 แหง ดังนี้
- ศู น ย ส อ บ เ ที ย บ เ ค รื่ อ ง มื อ วั ด ค ณ ะ อุ ต ส า ห ก ร ร ม เ ก ษ ต ร
มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร
- ศูนยสอบเทียบเครื่องมือวัดอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกลาธนบุรี
- บริษัท แคลิเบรชั่น แลบอราทอรี จํากัด
- ศูนยมาตรวิทยา บริษัท ปูนซิเมนตไทยอุตสาหกรรม จํากัด
- บริษัท มารสค แมชชีน ประเทศไทย จํากัด
- บริษัท สามมิตรมอเตอร จํากัด
- บริษัท ร็อคเกอรเทค (ไทยแลนด) จํากัด
- NEC Corporation System (Thailand) Co., Ltd.
- บริษัท ศรีรุงเรืองแมชชีน แอนดทูลล จํากัด
- หองปฏิบัติการสอบเทียบ สมาคมสงเสริมเทคโนโลยี (ไทย-ญี่ปุน)
- ศูนยสอบเทียบเครื่องมือวัด การไฟฟาฝายผลิตแหงประเทศไทย บางกรวย
- ศูนยสอบเทียบเครื่องมือวัด การไฟฟาฝายผลิตแหงประเทศไทย เหมืองแมเมาะ
จ. ลําปาง
- ภาควิชาวิศวกรรมอุตสาหการ คณะวิศวกรรมศาสตร มหาวิทยาลัยเชียงใหม
การดํ า เนิ น งานต อ มา สถาบั น ฯ ได ผ ลั ก ดั น ให ห อ งปฏิ บั ติ ก ารสอบเที ย บ
ภายในประเทศรวมมือกัน จัดตั้งเปนสมาคมหองปฏิบัติการสอบเทียบแหงประเทศไทย ซึ่งเกิดขึ้นจากการรวมตัวกัน
ของหองปฏิบัติการสอบเทียบในการดําเนินการเพื่อการรักษาคุณภาพของหองปฏิบัติการสอบเทียบ ใหมี
ความถูกตองเที่ยงตรง และเปนไปตามมาตรฐานสากล รวมทั้งสงเสริมจรรยาบรรณในการบริการสอบเทียบ

~ 140 ~

ของหองปฏิบัติการ เพื่อใหเปนประโยชนตอการผลิต การควบคุมคุณภาพในภาคอุตสาหกรรม และการสงออก
โดยรวมของประเทศ มีวัตถุประสงค 1) ทําหนาที่เปนตัวกลางในการติดตอประสานงานดานมาตรวิทยากับ
หนวยงานตางๆ ในภาครัฐ และ/หรือเอกชนทั้งภายในและตางประเทศ 2) ทําหนาที่เปนศูนยกลางในการรักษาไว
ซึ่งคุณภาพของหองปฏิบัติการสอบเทียบที่ดี (Good Laboratory Practice–GLP) 3) ประชาสัมพันธไปยัง
หนว ยงานตา งๆ ซึ ่ง เปน การใหข อ มูล แกผู ต อ งการใชบ ริก าร และรัก ษาประโยชนอ ัน พึง ไดข อง
ผูใ ชบ ริก าร 4) สงเสริมหองปฏิบัติการสอบเทียบใหประกอบการอยางมีจรรยาบรรณ 5) ประกอบกิจกรรม
อื่นใดอันเปนประโยชนแกสมาชิก ผูใชบริการ และสาธารณประโยชน
เครือขายหองปฏิบัติการมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ ฝายมาตรวิทยาเคมีและ
ชีวภาพของสถาบันฯ ไดดําเนินงานตามแผนยุทธศาสตรชาติดานมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพที่กําหนดใหมี
การทํ า งานในลั ก ษณะเป น เครื อ ข า ย ระหว า งห อ งปฏิ บั ติ ก ารเคมี ข องหน ว ยงานของรั ฐ ทั้ ง จาก
สถาบันการศึกษาและที่สังกัดกระทรวงในรอบป 2550 โดยสามารถรวบรวมผูแทนจากหองปฏิบัติการเคมีได
จํานวน 32 แหง แบงเปนจากสถาบันการศึกษา 2 แหง และจากกระทรวง 30 แหง สถาบันฯ ไดมีคําสั่ง
แตงตั้งคณะกรรมการบริหารเครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ โดยมีผูอํานวยการสถาบันฯ ทําหนาที่
ประธานคณะกรรมการ หัวหนาฝายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพทําหนาที่กรรมการและเลขานุการ คณะ
กรรมการฯ ไดมีการจัดประชุมรวม 5 ครั้ง สามารถกําหนดเกณฑ (Designation criteria) ที่จะใชพิจารณา
มอบหมายใหหองปฏิบัติการทําหนาที่ในการเขาเปรียบเทียบแสดงความสามารถในการวัด พรอมทั้งแตงตั้ง
คณะทํางานโครงการทดสอบความชํานาญดานการวัดทางเคมี เพื่อรวบรวมความตองการและจัดใหมี
โครงการทดสอบความชํานาญที่เปนไปตามมาตรฐานสากล
นอกจากนี้เพื่อเสริมสรางความเขมแข็งหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบ
ภายในประเทศ สถาบันฯ ยังไดดําเนินการสนับสนุนการแตงตั้งคณะกรรมการทางเทคนิค (ชมรมมาตรวิทยา)
ในแตละสาขาการวัด เชน Dimensional Club, Torque Club และ Mass Club เปนตน เพื่อสนับสนุนให
เกิดความรวมมือดานการวัดและการสอบเทียบระหวางหองปฏิบัติการของภาครัฐและเอกชน อาทิ การสํารวจ
ขอมูลความตองการเกี่ยวกับการจัดกิจกรรมเปรียบเทียบผลการวัดของหองปฏิบัติการสอบเทียบ และการทดสอบ
ความชํานาญ (Proficiency Testing Program: PT) ของหองปฏิบัติการวิเคราะหทดสอบ ระหวางหองปฏิบัติการ
ของภาครัฐและเอกชน ตลอดจนเพื่อใหเปนเวทีแลกเปลี่ยนความรูทางวิชาการดานเทคนิคการวัด
สถาบันฯ ไดจัดกิจกรรมภายใตชมรมมาตรวิทยา เพื่อรับทราบขอมูลเบื้องตน
ทางเทคนิคดานการวัด ปญหาความตองการ ตลอดจนขอเสนอแนะในการพัฒนาระบบมาตรวิทยาสาขาการวัด
ต า งๆ และแลกเปลี่ ย นความรู ท างวิ ช าการด า นมาตรวิ ท ยาในรู ป แบบของชมรม เช น จั ด การประชุ ม
คณะกรรมการบริหารเครือขายมาตรวิทยาสาขาตาง ๆ การจัดการเปรียบเทียบการวัดภายในประเทศใน
สาขาการวัดตางๆ การจัดฝกอบรมดานเทคนิคการวัดภายในชมรม เปนตน

~ 141 ~

สถาบันฯ ไดดําเนินการเปรียบเทียบผลการวัดระหวางหองปฏิบัติการสอบเทียบ
และการทดสอบความชํานาญ (Proficiency Testing Program: PT Program) ของหองปฏิบัติการ
วิ เ คราะห ท ดสอบเป น ประจํ า ทุ ก ป โดยมี วั ต ถุ ป ระสงค สํ า คั ญ เพื่ อ พั ฒ นาศั ก ยภาพด า นการวั ด ของ
หองปฏิบัติการสอบเทียบและหองปฏิบัติการวิเคราะหทดสอบภายในประเทศใหมีประสิทธิภาพ เปนที่
ยอมรับ เชื่อถือและสอดคลองตามมาตรฐานสากล การเปรียบเทียบผลการวัดดังกลาว สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
เปนผูดําเนินการเปรียบเทียบผลการวัด จัดเตรียมตัวกลางสําหรับทําการวัด (Artifact) พรอมทั้งจัดสงให
หองปฏิบัติการสอบเทียบแตละแหง เพื่อดําเนินการวัดตามชวงเวลาที่กําหนดไว เมื่อทําการวัดเปรียบเทียบ
ผลการวัดครบทุกหองปฏิบัติการแลว สถาบันฯ จะดําเนินการรวบรวมและรายงานผลไปยังหองปฏิบัติการที่
เขารวมโครงการ
สถาบันฯ ไดมีการจัดทํารูปแบบมาตรฐานในการเขียน Traceability จําแนก
ตามหนวยวัดตาง ๆ หรือ Traceability Chart ซึ่งแสดงใหเห็นวาหองปฏิบัติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิ
สามารถสอบกลับไดถึงมาตรฐานแหงชาติตามหนวยวัดตางๆ ทั้งนี้เมื่อมีการจําแนกขอบเขตงานระหวาง
สถาบันฯ และหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบระดับทุติยภูมิ ผูใชบริการก็สามารถเขาใจความ
แตกตางและเลือกใชบริการได
โครงการที่ 2.2.3 โครงการเสริมสรางความรวมมือ
ผลการดําเนินงาน: สถาบันฯ ไดรวมมือกับหนวยงานอื่น เพื่อสรางเปนเครือขาย
มาตรฐานแหงชาติ เชน สํานักงานปรมาณูเพื่อสันติ เครือขายมาตรวิทยาเคมีและชีวภาพ เปนตน ทั้งนี้หาก
เครื่ อ งมื อวัด ภายในประเทศสามารถสอบกลับสู ม าตรฐานแห ง ชาติได ทั้ง หมด หรือ เปน สว นใหญ ก็จ ะ
สามารถสรางความเชื่อถือตอคาวัด อันเปนพื้นฐานสําคัญที่นําไปสูการยอมรับผลการทดสอบ (testing)
และผลการตรวจสอบ (inspection) ของผลิตภัณฑอุตสาหกรรม
ความร ว มมื อ คํ า แนะนํ า ตลอดจนความช ว ยเหลื อ จากองค ก รมาตรวิ ท ยา
ตางประเทศเปนปจจัยสําคัญที่สงเสริมใหสามารถพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติใหมีประสิทธิภาพ และ
เจริญกาวหนาทัดเทียมระบบมาตรวิทยาในประเทศอื่นๆ สถาบันฯ เปนตัวแทนของประเทศ เขารวมประชุม
นานาชาติ เพื่อรับทราบและออกเสียงลงมติยอมรับกฎกติกาขอตกลงระหวางประเทศที่เกี่ยวกับมาตรวิทยา
กับองคกรมาตรวิทยาระหวางประเทศ ไดแก Bureau International des Poids et Mesures (BIPM), Asia
Pacific Metrology Programme (APMP), และ International Measurement Confederation (IMEKO) เปนตน
ซึ่งเปนโอกาสใหสถาบันฯ เปนที่รูจัก และเปนที่ยอมรับในระดับนานาชาติ เอื้อประโยชนในการเจรจาความ
ชวยเหลือที่เปนประโยชนตอการพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ
สถาบั น ฯ ยั ง มี โ ครงการร ว มมื อ กั บ สถาบั น มาตรวิ ท ยาแห ง ชาติ ใ นประเทศ
อุตสาหกรรมชั้นนํา เชน โครงการ Strengthening of National Institute of Metrology Thailand (NIMT)
Phase II between NIMT and Japan International Cooperation Agency (JICA), โครงการ The

~ 142 ~

Promotion of the Thai Calibration Service and Physikalisch-Technische Bundesanstalt (PTB),
และ โครงการ The Project for the Collaboration between National Institute of Metrology Thailand
(NIMT) and Vietnam Metrology Institute (VMI) เปนตน
โครงการที่ 2.2.4 โครงการศึกษาความเปนไปไดในการยกรางกฎหมายที่มีสภาพบังคับใชดาน
ผลการดําเนินงาน: ประเทศไทยมีระบบการวัดแหงชาติที่สอดคลองกับนานา
ประเทศ 2 ระบบ คือ
(1) ระบบการวัดแหงชาติเชิงพาณิชยหรือเชิงกฎหมาย (Legal Metrology) เปน
ระบบการวัดแหงชาติที่มีวัตถุประสงคเพื่อรักษาความถูกตองและเปนธรรมในการชั่งตวงวัดในเชิงพาณิชย
หรือในเชิงกฎหมายตามที่กําหนดไวในพระราชบัญญัติ ชั่ง ตวง วัด พ.ศ.2542 (เดิม พ.ศ.2466) โดยมี
สํานักงานกลางชั่งตวงวัด กระทรวงพาณิชย เปนหนวยงานหลักรับผิดชอบในการดําเนินการใหเปนไปตาม
กฎหมายฉบับดังกลาว (อํานาจหนาที่หลักของสํานักงานกลางชั่งตวงวัด คือ การกําหนดความถูกตองของ
การชั่งตวงวัดในเชิงพาณิชย เพื่อความเปนธรรมในการซื้อขาย แลกเปลี่ยน รวมถึงการควบคุมใหมีการปฏิบัติ
ตามพระราชบัญญัติ ชั่ง ตวง วัด อยางเครงครัดดวย ขอบเขตความรับผิดชอบของสํานักชั่งตวงวัด มิได
จํากัดอยูในสวนกลางเทานั้น ยังครอบคลุมไปทั่วประเทศ โดยผานสํานักงานพาณิชยจังหวัดของแตละ
จังหวัด
(2) ระบบการวั ด แห ง ชาติ ท างวิ ท ยาศาสตร แ ละอุ ต สาหกรรม (Scientific
Metrology or Industrial Metrology) เปนระบบการวัดแหงชาติที่มุงเนนในการสถาปนาและรักษา
มาตรฐานการวั ด แห ง ชาติ ที่ มี ค วามถู ก ต อ งสู ง สุ ด ตามระบบการวั ด สากลหรื อ ระบบหน ว ยวั ด SI
(International System of Units) ซึ่งเปนพื้นฐานการวิจัยและพัฒนาทางวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
สําหรับการผลิตและการควบคุมคุณภาพของผลิตภัณฑในเชิงอุตสาหกรรม การดําเนินการเพื่อใหเปนไป
ตามวัตถุประสงคของระบบการวัดแหงชาติทางวิทยาศาสตร และอุตสาหกรรมนี้อยูภายใตความรับผิดชอบ
ของสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี ตามพระราชบัญญัติพัฒนาระบบ
มาตรวิทยาแหงชาติ พ.ศ.2540 (รายละเอียดในแผนแมบทพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ ฉบับที่ 2
ภาคผนวก ก) ซึ่งนอกจากกําหนดใหสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติเปนหนวยงานที่รักษามาตรฐานการวัด
แหงชาติแลว ยังกําหนดใหสถาบันฯ สนับสนุนการถายทอดความถูกตองของมาตรฐานการวัดในระบบ
หนวยวัด SI สูผูใชงานภาคอุตสาหกรรม โดยผานหองปฏิบัติการสอบเทียบ เครื่องมือวัดของทั้งภาครัฐและ
เอกชน รวมทั้งการใหความรู การฝกอบรมและสนับสนุนการวิจับและพัฒนาดานมาตรวิทยาดวย
นอกจากนี้ ปจจุบันมีการยกรางกฎหมายที่รองรับ สนับสนุน กิจกรรมดานมาตรวิทยา
และกิจกรรมอื่นที่เกี่ยวเนื่องกับมาตรวิทยา ไดแก พระราชบัญญัติพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ พ.ศ. 2540
และมีการประกาศกําหนดมาตรฐานแหงชาติ ในประกาศกระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี เรื่องกําหนด

~ 143 ~

มาตรฐานแหงชาติ เกี่ย วกับการวัดปริมาณ เครื่อ งมือ อุปกรณ และวัสดุอา งอิง ที่ใชในการวัดปริม าณ
ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 28 กันยายน พ.ศ.2549 (รายละเอียดในแผนแมบทพัฒนาระบบ
มาตรวิทยาแหงชาติ ฉบับที่ 2 ภาคผนวก ข)

~ 144 ~

ภาคผนวก ช.
ผลการสํารวจความตองการสอบเทียบและจํานวนเครื่องมือวัดของภาคอุตสาหกรรม

~ 146 ~

ผลการสํารวจความตองการและจํานวนเครื่องมือวัดของภาคอุตสาหกรรม

สถาบั นฯ ดํ าเนิ นการสํ ารวจความต องการสอบเที ยบเครื่ องมื อวั ดของภาคอุ ตสาหกรรม พบว า
ผูประกอบการภาคอุตสาหกรรมมีความตองการในหลายประเด็น ดังนี้
1. ความตองการความรูและเทคนิคดานมาตรวิทยา ไดแก
- การสอบเทียบเครื่องมือวัดตางๆ ไดแก เครื่องชั่ง, pH Meter, เทอรโมมิเตอร, ตลับเมตร, ฟุตเหล็ก,
เครื่องมือวัดทางเซรามิก และเครื่องแกว, เครื่องวัดความหนา, vernier, เครื่องมือวัดดานความดัน, มิติ, ไฟฟา
และดานการไหล
- ความรูทางดานวิชาการเกี่ยวกับการสอบเทียบ ไดแก ความสําคัญของการสอบเทียบเครื่องมือวัด,
การใชงานเครื่องมือวัดประเภทตางๆ อยางถูกตอง, ความไมแนนอนของการวัด, การแกปญหาทางเทคนิค
ดานการวัด, การอานใบรับรองผลการสอบเทียบ, การปรับตั้งเครื่องมือวัด, วิธีการบํารุงรักษาเครื่องมือวัด
ชนิดตางๆ และวิธีการลดตนทุนในการสอบเทียบ
- การสัมมนาเชิงปฏิบัติการ (Work Shop) เกี่ยวกับการสอบเทียบในสาขาการวัดตางๆ เชน มิติ,
แรง, อุณหภูมิและความชื้น, แสง, อินฟราเรด (IR)
2. ตองการใหมีการขยายขอบขายขีดความสามารถสาขาการสอบเทียบของหองปฏิบตการสอบเทียบ ั ิ
และหองปฏิบัติการวิเคราะหเคมีและชีวภาพ
3. ตองการใหมีการเพิ่มจํานวนหองปฏิบัติการสอบเทียบและหองปฏิบัติการวิเคราะหเคมีและ
ชีวภาพ โดยใหมีการกระจายใหทั่วทุกภูมิภาค
4. ตองการใหมีการควบคุมและกํากับดูแลหองปฏิบัติการสอบเทียบและหองปฏิบัติการวิเคราะห
เคมีและชีวภาพในดานคุณภาพใหมีมาตรฐาน การใหบริการสอบเทียบที่รวดเร็ว การกําหนดอัตราบริการ
สอบเทียบมาตรฐาน และควรมีบริการสอบเทียบเคลื่อนที่
5. ตองการความชว ยเหลือจากภาครัฐ ในดา นนโยบาย และการสรา งเครือขา ยความรวมมือ
ระหวางภาครัฐกับภาคอุตสาหกรรม
จากผลการสํารวจขางตนสามารถประมาณการจํานวนเครื่องมือวัดของโรงงานภาคอุตสาหกรรม
ทั่วประเทศ พ.ศ.2550 มีจํานวนประมาณ 7.9 ลานชิ้น จํานวนเครื่องมือวัดของอุตสาหกรรมอาหารและ
เครื่องดื่ม มีจํานวนมากที่สุด ประมาณ 3.3 ลานชิ้น และอุตสาหกรรมยานยนตและชิ้นสวนรถยนต มีจํานวน
มากเปนอันดับสอง ประมาณ 1.7 ลานชิ้น ดังนําเสนอในตารางที่ 21

~ 148 ~

ตารางที่ 21 จํานวนโรงงานภาคอุตสาหกรรมของประเทศ พ.ศ. 2549-2550 จําแนกตามประเภทอุตสาหกรรม
จํานวน จํานวนโรงงานทัว ประมาณการจํานวนเครื่องมือวัด
่
เครื่องมือวัด ประเทศ (ชิ้น)
ประเภทอุตสาหกรรม
เฉลี่ยตอ
โรงงาน ป 2549 ป 2550 ป 2549 ป 2550
สิ่งทอและเครืองนุงหม
่  17 4,933 4,908 83,861 83,436
รองเทาและเครื่องหนัง 10 880 859 8,800 8,590
ยานยนตและชิ้นสวนรถยนต 129 13,642 13,621 1,759,818 1,757,109
ไฟฟาและอิเล็กทรอนิกส 121 3,450 3,539 417,450 428,219
เหล็กและเหล็กกลา 47 11,424 11,573 536,928 543,931
เซรามิกและเครื่องแกว 61 1,429 1,424 87,169 86,864
อัญมณีและเครื่องประดับ 24 769 781 18,456 18,744
อาหารและเครื่องดื่ม 71 49,020 48,907 3,480,420 3,472,397
ไมและเครื่องเรือน 37 8,025 8,259 296,925 305,583
ยางพาราและผลิตภัณฑ 46 2,170 2,161 99,820 99,406
ปโตรเลียมและกาซ 147 604 638 88,788 93,786
พลาสติก 57 5,032 5,152 286,824 293,664
ยาและเคมีภณฑั 39 1,557 1,552 60,723 60,528
อื่นๆ 31 22,412 23,430 694,772 726,330
รวม 125,347 126,804 7,920,754 7,978,587
ที่มา: 1. สถิติสะสมจํานวนจํานวนโรงงานที่ไดรับอนุญาตใหประกอบกิจการ ตาม พ.ร.บ. โรงงาน พ.ศ. 2535
ณ สิ้นป พ.ศ. 2550, กรมโรงงานอุตสาหกรรม
2. การสํารวจจํานวนเครื่องมือวัดของภาคอุตสาหกรรม พ.ศ.2549-2550 สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ

~ 149 ~

ตารางที่ 22 ประมาณการจํานวนเครื่องมือวัดของโรงงานอุ ตสาหกรรมที่ ไดรับรองระบบบริหารงาน
คุณภาพทั้งประเทศ จําแนกตามประเภทอุตสาหกรรม
จํานวน จํานวนโรงงานที่ไดรับ ประมาณการจํานวนเครื่องมือวัด
เครื่องมือวัด ISO (ชิ้น)
ประเภทอุตสาหกรรม
เฉลี่ยตอ
ป 2549 ป 2550 ป 2549 ป 2550
โรงงาน
สิ่งทอและเครื่องนุงหม 17 257 263 4,369 4,471
รองเทาและเครื่องหนัง 10 46 49 460 490
ยานยนตและชิ้นสวนรถยนต 129 599 652 77,271 84,108
ไฟฟาและอิเล็กทรอนิกส 121 672 758 81,312 91,718
เหล็กและเหล็กกลา 47 522 603 24,534 28,341
เซรามิกและเครื่องแกว 61 79 80 4,819 4,880
อัญมณีและเครื่องประดับ 24 52 56 1,248 1,344
อาหารและเครื่องดื่ม 71 341 369 24,211 26,199
ไมและเครื่องเรือน 37 92 98 3,404 3,626
ยางพาราและผลิตภัณฑ 46 174 194 8,004 8,924
ปโตรเลียมและกาซ 147 125 141 18,375 20,727
พลาสติก 57 345 375 19,665 21,375
ยาและเคมีภัณฑ 39 508 561 19,812 21,879
อื่นๆ 31 2,653 2,939 82,243 91,109
รวม 6,465 7,138 369,727 409,191
ที่มา: 1. สถิติสะสมจํานวนโรงงานที่ไดรับอนุญาตใหประกอบกิจการ ตาม พ.ร.บ. โรงงาน พ.ศ. 2535 ณ สิ้นป พ.ศ. 2550,
กรมโรงงานอุตสาหกรรม
2. สถิติจํานวนโรงงานที่ไดรับ ISO, มาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม
3. การสํารวจจํานวนเครื่องมือวัดของภาคอุตสาหกรรม พ.ศ.2549-2550, สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ

สรุปสถานภาพเครื่องมือวัดของภาคอุตสาหกรรม
1. ประมาณการจํานวนเครื่องมือวัดของโรงงานภาคอุตสาหกรรมทั่วประเทศ พ.ศ.2550 มีจํานวน
ประมาณ 7.9 ลานชิ้น และมีจํานวนเครื่องมือวัดที่ไดรับการสอบเทียบอยางถูกตองประมาณ 4 แสนชิ้น คิดเปน
รอยละ 5
2. กลุ มผู ใช บริ การมาตรวิ ทยา ได แก ผู ประกอบการภาคอุ ตสาหกรรมและประชาชนที่ ตระหนั กถึ ง
ความสําคัญและเห็นประโยชนของระบบมาตรวิทยามีเปนสวนนอย

~ 150 ~

ภาคผนวก ซ.
ผลการสํารวจจํานวนการใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัด
และขีดความสามารถทางการวัดของหองปฏิบัติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิ

~ 152 ~

ผลการสํารวจจํานวนการใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัด
และขีดความสามารถทางการวัดของหองปฏิบัติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิ

จากผลการสํารวจ ณ ตุลาคม พ.ศ.2551 ในประเทศมีหองปฏิบัติการสอบเทียบอยูทั้งหมด จํานวน 138 แหง
ในจํานวนนี้มีหองปฏิบัติการสอบเทียบ จํานวน 80 แหง ไดผานการรับรองความสามารถหองปฏิบัติการ
ตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025 คิดเปนรอยละ 58 สําหรับหองปฏิบัติการสอบเทียบที่ยังไมไดรับการรับรอง
ความสามารถหองปฏิบัติการตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025 นั้น จําเปนจะตองเขารวมโปรแกรมการวัด
เปรีย บเทีย บ เพื่อนํ าผลไปประกอบการขอรับ การรับรองความสามารถห อ งปฏิบั ติก ารตามมาตรฐาน
ISO/IEC 17025 ตอไป
มีหองปฏิบัติการจํานวนมากที่มีความตองการเขารับการฝกอบรมดานการสอบเทียบและการพัฒนา
ระบบคุณภาพ เพื่อที่จะขยายขีดความสามารถการใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัด และพัฒนาบุคลากร
ของหองปฏิบัติการใหมีความสามารถในการใหคําปรึกษาดานมาตรวิทยาแกภาคอุตสาหกรรมที่มาขอใช
บริการสอบเทียบ
สถาบันฯ ไดดําเนินการสํารวจการใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัดและขีดความสามารถทางการวัด
ของห อ งปฏิ บั ติ ก ารสอบเที ย บระดั บ ทุ ติ ย ภู มิ พบว า จํ า นวนการให บ ริ ก ารสอบเที ย บเครื่ อ งมื อ วั ด ของ
หองปฏิบัติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิทั่วประเทศ ใน พ.ศ.2550 มีจํานวนประมาณ 2.6 แสนชิ้น เมื่อรวม
จํานวนเครื่องมือวัดที่ไดรับการสอบเทียบภายในโรงงานอุตสาหกรรม (In-House Calibration) ซึ่งมี
ประมาณ 1 แสนชิ้น ดังนั้นเครื่องมือวัดทั่วประเทศที่ไดรับการสอบเทียบมีประมาณ 4 แสนชิ้น เมื่อประมาณ
การเครื่องมือวัดที่ไดรับการสอบเทียบ โดยการประมาณการเครื่องมือวัดของโรงงานที่ไดรับการรับรองระบบ
บริห ารงานคุณภาพแล วพบว า มีจํ า นวนใกลเ คีย งกัน คือประมาณ 4 แสนชิ้น รายละเอีย ดดังแสดงใน
แผนภาพที่ 11 และ ตารางที่ 23
นอกจากนี้ยังพบวาจํานวนและการกระจายตัวของหองปฏิบัติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิในสวน
ภูมิภาคยังมีไมเพียงพอตอความตองการสอบเทียบเครื่องมือวัดของภาคอุตสาหกรรม รายละเอียดดังแสดง
ในแผนภาพที่ 12

~ 154 ~

แผนภาพที่ 11 ประมาณการจํานวนการใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัดของหองปฏิบัติการสอบเทียบ พ.ศ.2550
จําแนกตามสาขาการวัด

ตารางที่ 23 ประมาณการจํานวนการใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัดและขีดความสามารถทางการวัด
ของหองปฏิบัติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิ จําแนกตามสาขาการวัด
ประมาณการจํานวนการใหบริการสอบ
จํานวนการใหบริการสอบเทียบ
เทียบเครื่องมือวัดของหองปฏิบัติการสอบ
สาขาการวัด จากการสํารวจ
เทียบระดับทุติยภูมิ (ชิ้น)
ป 2549 ป 2550 ป 2549 ป 2550
มิติ 7,053 9,673 27,809 38,139
มวลและความหนาแนน 12,593 18,609 49,652 73,373
แรง 528 626 2,082 2,468
แรงบิด 873 890 3,442 3,509
อัตราการไหล 601 598 2,370 2,358
ไฟฟา เวลา และความถี่ 9,220 10,442 36,353 41,171
ความดันและสูญญากาศ 5,182 6,104 20,432 24,067
อุณหภูมิ 12,871 15,669 50,749 61,781
แสง 670 865 2,642 3,411
เสียงและการสั่นสะเทือน 610 553 2,405 2,180
เคมีและชีวภาพ 3,130 2,388 12,341 9,416
รวม 53,331 66,417 210,277 261,873
ที่มา: การสํารวจการใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัดของหองปฏิบัติการสอบเทียบจํานวน 35 หองปฏิบัติการ พ.ศ.2549-2550
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ

~ 155 ~

หองปฏิบัติการสอบเทียบ 2 แหง
หองปฏิบัติการสอบเทียบ 3 แหง หองปฏิบัติการวิเคราะหทดสอบ 4 แหง
หองปฏิบัติการวิเคราะหทดสอบ 9 แหง


รวมหองปฏิบัติการสอบเทียบ 80 แหง
รวมหองปฏิบัติการวิเคราะหทดสอบ 159 แหง

แผนภาพที่ 12 จํานวนหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบที่ไดรับการรับรองความสามารถ ISO/IEC 17025
ทั้งประเทศ พ.ศ.2550 จําแนกตามภาค

สรุปสถานภาพหองปฏิบัตการวิเคราะห ทดสอบและสอบเทียบระดับทุติยภูมิ
ิ
1. ขอบขายการใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัดของหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบ
ระดับทุติยภูมิยังไมสามารถตอบสนองความตองการดานมาตรวิทยาในประเทศไดอยางเพียงพอ
2. จํานวนและการกระจายตัวของหองปฏิบัติการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบระดับทุติยภูมิ
ในสวนภูมิภาคยังมีไมเพียงพอตอความตองการสอบเทียบเครื่องมือวัดของภาคอุตสาหกรรม

~ 156 ~

ภาคผนวก ฌ.
ผลกระทบจากการพัฒนาระบบมาตรวิทยาใหเขมแข็ง

~ 158 ~

ผลกระทบจากการพัฒนาระบบมาตรวิทยาใหเขมแข็ง

1. การลดการใชเงินตราตางประเทศในการสงเครื่องมือวัดไปทําการสอบเทียบในตางประเทศ
สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติสอบเทียบเครื่องมือวัดใหแกหองปฏิบติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิ
ประมาณปละ 3,400 ชิ้น คาบริการสอบเทียบที่เรียกเก็บจากหองปฏิบัติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิเฉลี่ย
4,000 บาทตอชิ้น (คาบริการสอบเทียบที่สถาบันฯ ไดรับประมาณ 13 ลานบาทตอป คาบริการต่ําสุด
1,800 บาทตอชิ้น สูง สุด 60,000 บาทตอชิ้น) ทั้งนี้หากประเทศไทย ไมมีสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
หองปฏิบัติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิจะตองสงเครื่องมือดังกลาวไปสอบเทียบในตางประเทศทั้งหมด
คาใชจายในการสงเครื่องมือไปสอบเทียบตางประเทศประมาณ 3 แสนบาทตอชิ้น คิดเปนเงินที่ตองสูญเสีย
ในการสงเครื่องมือวัดไปทําการสอบเทียบตางประเทศเปนเงิน 1 พันลานบาท ทางหองปฏิบัติการสอบเทียบ
ระดับทุติยภูมิจะผลักภาระใหกับภาคอุตสาหกรรมที่สงเครื่องมือวัดมาทําการสอบเทียบ คาบริการสอบเทียบ
เครื่องมือที่ภาคอุตสาหกรรมจะตองจายใหกับหองปฏิบัติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิจะมีอัตราคาบริการ
สู ง ขึ้น กวา เดิม มาก เพราะต อ งรับ ภาระคา สอบเทีย บที่ห อ งปฏิ บั ติก ารสอบเที ย บระดับ ทุติย ภู มิ ตอ งส ง
เครื่องมือไปสอบเทียบกับตางประเทศเพิ่มขึ้น การที่มีสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติทําใหหองปฏิบัติการสอบเทียบ
ระดับทุติยภูมิไมตองสงเครื่องมือไปสอบเทียบยังตางประเทศเพิ่มขึ้น ซึ่งเปนการลดตนทุนการผลิตของ
ภาคอุตสาหกรรมในประเทศ

2. การลดการใชเงินตราตางประเทศในการสั่งซื้อวัสดุอางอิงมาตรฐานจากตางประเทศ
ประเทศไทยสู ญ เสี ย เงิ น ตราต า งประเทศในการสั่ ง ซื้ อ วั ส ดุ อ า งอิ ง มาตรฐานจากต า งประเทศ
ประมาณปละ 1.5 พันลานบาท การที่สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติและเครือขายหองปฏิบัติการสามารถ
ผลิตวัสดุอางอิงมาตรฐานสําหรับการวิเคราะหและทดสอบทางอาหาร สุขภาพ และสิ่งแวดลอมขึ้นใน
ประเทศไทย จะเปนการลดงบประมาณที่แตละหองปฏิบัติการและภาคอุตสาหกรรมจะตองสั่งซื้อวัสดุ
อางอิงมาตรฐานจากตางประเทศมาใชในการวิเคราะหและทดสอบไดถึง 1.5 พันลานบาทตอป นอกจากนี้
การที่สถาบันมาตรวิ ทยาแหงชาติสามารถผลิตวัสดุอางอิงมาตรฐานไดในประเทศ ทําใหประเทศไทย
สามารถจําหนายวัสดุอางอิงมาตรฐานเปนสินคาสงออกได อันเปนการเพิ่มรายไดใหกับประเทศอีกทางหนึ่ง
สถาบันฯ ไดรับงบประมาณในการดําเนินงานเฉลี่ยปละ 200 ลานบาท ผลกระทบจากการลด
การใชเงินตราตางประเทศในการสงเครื่องมือไปทําการสอบเทียบในตางประเทศ และผลกระทบจากการลด
การสั่งซื้อวัสดุอางอิงมาตรฐานจากตางประเทศ รวมกันมีมูลคาประมาณ 2.5 พันลานบาท ซึ่งผลกระทบ
ดังกลาวนี้มีมูลคาสูงกวางบประมาณในการดําเนินงานของสถาบันฯ ถึง 12.5 เทา

ที่มา: 1. สถิติสะสมจํานวนการใหบริการของสถาบันมาตรวิทยา พ.ศ. 2551 รายงานประจําป 2551 สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
2. สถิติการนําเขาวัสดุอางอิงมาตรฐาน ณ สิ้นป พ.ศ. 2551 กรมศุลกากร

~ 160 ~

ภาคผนวก ญ.
แผนการดําเนินการจัดทําแผนกลยุทธฯ

~ 162 ~

แผนการดําเนินการจัดทําแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยา (พ.ศ.2552-2555)

ในการจัดทําแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2552-2555) มีกระบวนการดังนี้
1. การประชุมระดมความคิดเห็นของพนักงานอาวุโสของสถาบันเพื่อกําหนดแนวทางในการจัดทํา
แผนกลยุทธฯ
2. ศึกษาวิเคราะหแผนปฏิบัติราชการ กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี (พ.ศ.2552-2554)
3. ศึกษาวิเคราะหแผนแมบทพัฒนาระบบมาตรวิทยาแหงชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2552-2559)
4. ศึกษาและสํารวจ
- ความตองการดานการสอบเทียบเครื่องมือวัดของภาคอุตสาหกรรม
- การใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัดและขีดความสามารถของหองปฏิบัติการสอบเทียบระดับทุติยภูมิ
- ความพึงพอใจงานสนับสนุนการใหบริการสอบเทียบเครื่องมือวัดของสถาบันฯ
- ความพึงพอใจการใหบริการฝกอบรมของสถาบันฯ
- ผลการประเมินโครงการยกระดับคุณภาพเครื่องมือวัดของภาคอุตสาหกรรม
5) จัดสัมมนาและสํารวจความตองการของผูมีสวนไดสวนเสียตอการพัฒนาระบบมาตรวิทยา
6) การประชุมสัมมนาภายใตชมรมมาตรวิทยา
7) การประชุมสัมมนาเพื่อเสริมสรางความเขมแข็งของหองปฏิบัติการสอบเทียบ
8) การประชุมชมรมวิชาการมาตรวิทยาสาขาตางๆ
9) จัดสัมมนาระดมสมองระดมความคิดเพื่อการพัฒนาระบบมาตรวิทยา เมื่อวันที่ 9 กันยายน พ.ศ.2551
ซึ่งมีผูเขารวมการสั มมนาระดมสมองประกอบด วย ผูแทนห องปฏิ บัติการวิ เคราะห ทดสอบ และสอบเทียบ
ผูประกอบการภาคอุตสาหกรรม ผูแทนภาคการศึกษา พนักงานสถาบันฯ และผูที่มีสวนเกี่ยวของกับระบบ
มาตรวิทยาทั้งหนวยงานภาครัฐและหนวยงานภาคเอกชน จํานวน 201คน
10) พิจารณาทบทวนการวิเคราะหสภาวะแวดลอม (SWOT Analysis) โดยพนักงานอาวุโสของสถาบัน
11) จัดทํารางแผนกลยุทธสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (พ.ศ.2552-2555)
12) จัดสัมมนาระดมความคิดเพื่อวิพากษรางแผนแมบทฯ เพื่อรับฟงขอคิดและขอเสนอแนะใน
การปรั บปรุ งร างแผนแม บทฯ ใหมี ความสมบูรณสอดคล องกับแผนแมบทการพั ฒนาระบบมาตรวิ ทยา
แหงชาติ และแผนปฏิบัติราชการกระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี ในเดือนตุลาคม พ.ศ.2552
13) นําเสนอรางแผนกลยุทธฯตอที่ประชุมคณะกรรมการมาตรวิทยาแหงชาติ ครั้งที่ 4/2552 ใน
วันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ.2552 และครั้งที่ 5/2552 ในวันที่ 24 ธันวาคม พ.ศ.2552 เพื่อพิจารณาและใหขอคิดใน
การปรับแกไข
14) นําเสนอรางแผนกลยุทธฯตอที่ประชุมคณะอนุกรรมการมาตรวิทยาแหงชาติ ครั้งที่ 3/2552
เพื่อพิจารณาและใหขอคิดในการปรับแกไข ในวันที่ 22 ธันวาคม พ.ศ.2552

~ 164 ~

15) ปรับปรุงรางแผนกลยุทธตามขอคิดเห็น
16) เสนอคณะคณะกรรมการมาตรวิทยาแหงชาติ ครั้งที่ 1/2553 เพื่อขอความเห็นชอบอนุมัติ
แผนกลยุทธฯ ในวันที่ 1 กุมภาพันธ พ.ศ.2553
(หมายเหตุ ไดรับการอนุมัติแผนกลยุทธฯ จากคณะกรรมการมาตรวิทยาแหงชาติ
ในวันที่ 1 กุมภาพันธ พ.ศ.2553)
17) เผยแพรแผนกลยุทธตอสาธารณะและสวนงานที่รับผิดชอบ เพื่อนําไปสูการปฏิบัติและการ
เรียนรูรวมกัน

~ 165 ~

National Institute of Metrology (Thailand) สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ
Ministry of Science and Technology กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
3/ 4 – 5 Moo 3, Klong Luang,Pathumthani 12120, Thailand 3 / 4 -5 หมูที่ 3 ตําบลคลองหา อําเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี 12120
Tel. +66 2577 5100 Fax. +66 2577 2859 โทรศัพท 0 2577 5100 โทรสาร 0 2577 2859
www.nimt.or.th www.nimt.or.th

~ 166 ~

แผนกลยุทธ์สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ (พ.ศ.2552-2555)

More Related Content

Similar to แผนกลยุทธ์สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ (พ.ศ.2552-2555)

More from NIMT

แผนกลยุทธ์สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ (พ.ศ.2552-2555)