Presentatie op het LPB-congres 2013 door Jeroen Osendarp

2. tussentijd
to e - e ige ning
pop - up store
t ijde lijk ande r s beste mme n
bot tom -up
spontane stad
p ost ze ge lpark
stadslandbouw
organische ont wik keling
tijdelijk heid
onde rne me r schap
initiatief nemen
wat is st ads acupunc tuur?

3. M arco Cas agrande, be de nke r
‘urban acupunc ture’
“ The cit y is a living e ne rg y- orga nism. Archite c ture is in t he posi t ion to produce t he acupunc ture
ne e dles for t he urban chi.”
Van dro om . . .

4. M at t ijs Bouw: “ He t st ilvalle n van de
bouw toont aan dat ‘de mark t ’ ge e n
oplossinge n bie dt voor ruimte lijke
vraagstuk ke n. De int roduc t ie van
deze ‘mark t ’ he e f t de afge lope n de ce nnia ge e n ruimte geschape n voor
onde rne me rschap e n he t ne me n van
risico’s ”
. . . naar realite it . . .

5. . . . naar nie uwe ve r die nmo de lle n?

6. H ighline Park , N ew York
k racht: k le ine ingre e p - gro ot e f fe c t

7. G l am our M ani f e s t , Ams te r d am
k racht: dy namisch e n onve r wacht

8. k racht: onde rne me r schap e n e ige naar schap

9. *
?
*
*
* * *
*
*
*
*
*
**
*
*
*
**
* *
*
be gin: k*
anse n in Ame r sfo or t
**
* *

10. ‘schure nde’ ple k ke n gev raagd

11. te
H+N+S Landschapsarchitecten
bewone r koppe le n aan archite c t

12. EEN GROENERE ENTREE VOOR DE FLINT
De aandragers van dit project hebben
meerdere opties aangedragen voor de
invulling van deze plek:
- een woning in klassieke stijl.
- een speelplaats
- een woning met groene gevel.
Bij nader inzien zijn er toch twijfels
over de sociale veiligheid van een
speelplaats op deze locatie omdat
daarmee ook een onoverzichtelijke nis
ontstaat, blijven de opties hiernaast
over waarvan de uiteindelijke keuze
van de aandragers is gevallen op een
‘klassieke woning‘ gecombineerd met
groene begroeide wanden.
A&R10
architectuur & restauratie
Stadsacupunctuur: kleine ingrepen, groot effect
Coninckstraat
Het centrum van Amersfoort wordt omsloten door een stadsring met aan de binnenzijde een groene gordel, Het Plantsoen. Aan de
BEHOUD KUIPERIJ | AMERSFOORT
noordzijde van het centrum, grenzend aan de binnenzijde van de groene gordel, bevindt zich het entreegebied ‘De Flint’. Wie vanaf
de Scheltussingel de gracht oversteekt richting centrum, doorkuist de groene gordel en nadert theater De Flint (Coninckstraat) met
haar langgerekte plein als entree. Minder in het oog springend is de naastgelegen Scholen in de Kunst. Deze heeft als doel om jonge
inwoners van Amersfoort de kans te geven kunst te beleven in al zijn vormen.
In het kort heeft Siesta de
volgende wensen met de
historische Kuiperij aan de
Hellestraat te Amersfoort:
Schaduwkant
Achter het Oude Weeshuis
Maak een speelterrein van de lege plek
Completeer het straatbeeld met een ‘klassieke‘ woning
Het theater trekt menig bezoeker en ook de Scholen in de Kunst draagt haar steentje bij. Het plein zou moeten functioneren als verlengstuk van deze functies; aantrekkelijk en uitnodigen tot gevarieerd gebruik. Het tegenovergestelde is helaas het geval. Het ver-
SITUATIE
harde plein is een stenige ruimte zonder enige uitstraling. Naderend vanaf de brug lijkt het alsof er een stuk uit de groene gordel is
Groen in de stad is iets van
alle tijden, zie bijvoorbeeld de
afbeelding van de hangende
tuinen van Babylon.
Onze steden zijn door steeds
hogere bebouwingsdichtheid en
hoge verkeersintensiteit steeds
minder groen geworden.
De opkomst van groene gevels
kan hier verandering in brengen,
waarom benutten we de gevels
en daken niet om groen terug te
brengen in de stad.
HUIDIGE SITUATIE - plattegrond
HUIDIGE SITUATIE - Een ‘stenig’ plein met onnodig veel verharding.
Kansen
‘geknipt’ waardoor de verharding ongewenst in het oog springt. Indien bezoekers bij de luifel worden afgezet, begeleidt een vreemde
De groene gordel is kenmerkend voor de ring
het plein dusdanig worden aangekleed dat
er te gaan zitten.
aansluiting tussen de Het Plantsoen en het the-
het verhaal van de
Kuiperij vertellen
(museale functie);
bruik.
bekeken. Door het plein minder ‘stenig’ van
een kleine 3 kilometer hoeft men de stad van
Opmerkelijk trouwens is het ontbreken van wat een plein als deze absoluut nodig heeft: een bankje of ander object dat uitnodigt om
aterplein zal daarom kritisch moeten worden
nieuws te ontdekken. Met een wandelpad van
tegenovergestelde: het wordt gekenmerkt door een ontkennende leegte.
het, net als bij Het Plantsoen, steeds nieuwe
bezoekers trekt en uitnodigt tot spontaan ge-
en dicht, licht en donker en er valt steeds iets
Waar het noordelijke deel van het plein een overschot aan inrichtingselementen kent, gebeurt in het zuidelijke deel echter precies het
grijk onderdeel van deze belevingsroute. De
jl. In deze stijl wordt veel gespeeld met open
geven.
behoud van de
historische Kuiperij;
verkregen op de groene gordel. Tevens moet
ing. Entreegebied De Flint vormt een belan-
en gerestaureerd in de Engelse landschapssti-
keren te voorkomen) zijn rood geverfd en lijken samen met de blauwe lantaarnpalen een mislukte poging om het plein wat kleur te
Amersfoort niet te verlaten voor natuurbelev-
van Amersfoort. Het Plantsoen is aangelegd
curve de bestuurder weer richting de ‘afgeknipte’ groene gordel. De betonnen bollen die de curve markeren (bedoeld om wildpar-
opzet te maken wordt een betere aansluiting
Westsingel
behoud van éénkamer
woningen;
SIESTA, Stichting
Industrieel Erfgoed in
Amersfoort heeft tot
doel het bevorderen van
de kennis over en de
belangstelling voor het
Industrieel Erfgoed in de
gemeente Amersfoort en
het streven naar behoud
van Industrieel Erfgoed,
als cultuurhistorische
waarde in onze
samenleving.
PLEIN
bijzondere openbare
ruimte toevoegen aan
de stad (hofje);
FLINT
FLINT
PLEIN
herstellen van
de historische
stadsstructuur;
Entreegebied De Flint vormt een belangrijk onderdeel van de belevingsroute van Het Plantsoen.
aanbrengen van een
groene ruimte.
Met beperkte ingrepen kan het plein een aantrekkelijk verlengstuk worden van Het Plantsoen.
Concept
Woning met groene gevel
- De
SITUATIE
NIEUW
Onderboken straatbeeld
e‘ hoek
‘afgeknipt
van Het
Plantsoen
eld.
wordt herst
w. www.siesta-amersfoort.nl
e. info@siesta-amersfoort.nl
A&R10
Transformatie
Het ‘afgeknipte’ deel van de groene gordel
schilderen. Tevens komt naast elke lantaarn-
beeld ontstaat. De lantaarnpalen gaan weg uit
paal een zitobject. Een (tijdelijk) podium van
ementen (bomen/pergola) zorgen hier voor
het noordelijke deel van het plein en worden
houten pallets vormt een duurzaam podium.
een spannende doorkijk naar het plein. De
verplaatst naar het zuidelijke deel. Gebruik-
Daar kunnen kleine voorstellingen worden ge-
onlogische rij-curve krijgt een heldere U-vorm.
ers van het kunstcentrum geven dit plein een
geven (openlucht theater), exposities tonen of
Een omzoming van lage hagen vervangt de
NIEUW SITUATIE - Plattegrond
betonnen bollen waardoor een natuurlijk
dient te worden hersteld. Nieuwe groenel-
eigen karakter door elke lantaarnpaal zelf te
het kan simpelweg fungeren als speelobject.
architectuur & restauratie
traat
elles
H
ZA
Gemiste Kans
KS
TR
AA
T
STADSACUPUNCTUUR
A&R10 is een jong
architectenbureau dat
architectuur en
restauratie tot het
uiterste weet te
combineren.
De passie van A&R10 is
om architectuur en
restauratie tot zijn
recht te laten komen. Om
de oorspronkelijke stijl
& schoonheid van een
monumentaal pand in
karakter te herstellen &
te versterken.
w. www.aenr10.nl
e. info@aenr10.nl
Achter het Oude Weeshuis
Keuze aandragers, ‘klassieke‘ woning en groene wanden
TIE - Een
W SITUA
plein dat
uitnodigt
taan en
tot spon
creatief
gebruik.
Uitsnede plattegrond der Stad Amersfoort.
NIEU
bron: Opgemaakt door D.J. Thomkins oud Hoofd-Ingenieur van
den Waterstaat, 1846
Situatie
bron: Google Earth
Stadstuin Achter de Kamp
Idee: Agnes Witte | Ontwerp: Marieke Brouwer-te Molder, H+N+S Landschapsarchitecten
Stadsacupuntuur, kleine ingrepen, groot effect | 7 mei 2012 | FASadE, Amersfoort
Terrein de Slegte
Een nieuw cultureel en artistiek hart
Terrein de Slegte
Amersfoort centrum
Entree Isselt, Bunschoterstraat
De locatie is een grotendeels leegstaand
bedrijfspand bij de entree van Amersfoort aan de
Bunschoterstraat. Het pand ligt direct aan de
Eem.
De droom:
Een expocenter voor kleine bedrijven en
organisaties in Amersfoort, in combinatie met
culturele functies zoals een muziekpodium en een
restaurant.
Containers verscholen in het groen
In de wijk Kattenbroek staan meerdere papier- en
glascontainers. De containers zijn vaak vervuild en
veel van de containers vallen ten prooi aan
vandalisme tot woede van de omwonenden.
In de links getoonde opzet worden de containers
verborgen in de groene zone. De containers gaan
op in de groene hagen die de richting van de Laan
der Hoven op een speelse manier accentueren.
Omwonenden willen dat deze containers
geclusterd worden rondom buurtcentra,
winkelcentra of een bouwmarkt. Aan de rechterzijde is een impressie weergegeven van een
mogelijke clustering van de vuilcontainers in
combinatie met een wijkcentrum.
De uitwerking:
De locatie aan de rand van de stad leent zich goed
om de overgang van stad naar polderlandschap
uit te buiten. Stadslandbouw wordt als functie
toegevoegd, waardoor in combinatie met het
expocentrum een interessante combinatie
ontstaat van stedelijke en landschappelijke
functies. De locale landbouwproducten kunnen
gebruikt worden in het restaurant, en verkocht op
de streekmarkt die wekelijks op het voorplein
gehouden kan worden.
Geclusterde containeropslag
Als toevoeging wordt een langzaamverkeersverbinding gemaakt naar de andere kant van de
Eem. Deze ontbreekt op deze plek nog, en
daarmee wordt de verbinding tussen stad en
polderlandschap gecompleteerd.
Terrein de slegte
Kattenbroek
Laan der Hoven
Bernard van Gellekom
(v. Gellekom Sales & Design)
Marco Tavenier (architect)
Bureau MT
Terrein de Slegte
Amersfoort centrum
Amersfoort centrum
Amersfoort centrum
artistiek hart
artistiek hart"
Laan der Hoven
Stadsacupunctuur - Laan der Hoven
kleine ingrepen, groot effect
07 - mei -2012
Jannie Breman - Roald van den Bedem agNOVA architecten
Hergebruik
Sloop
Stadsacupunctuur Amersfoort
De Valkhof
1
1030m2
4
3
2
Buurtvereniging ‘De Valkhof’ i.s.m.
Bram van Borselen | ZEEP architecten
7 mei 2012
Wonen
Atelier
en
Expositie
Atelier
Wonen
Evenementen
Werken
Doorzetten van de structuur
Terrein de slegte
Terrein de slegte
Bedrijvigheid
Werken
Terrein de slegte
Expo
Stadsacupunctuur - 07.05.2012 - Ernst Sluimer
agNOVA architecten - Roald van den Bedem
resul t aat: 30 prese nt at ies
Creativiteit
Hellestraat in 1959
Hellestraat in 2012
n
ge
NIEUW SITUATIE - Een plein met voldoende zitgelegenheid en een prettige sfeer.
Poster + beeldmateriaal: Christiaan Rijsewijk & Rene Postel
in
r 1 on
vie merw
ka
kleine ingrepen, groot effect

13. Idee:
‘postzegelpark’
Le usde r we g , Ame r sfo or t

14. in 4 maande n van ide e. . .

15. . . . naar realis at ie !

16. • he t k an alle e n bot tom - up
• alles draait om e ige naar schap e n ve r t rouwe n
• groe n is mak ke lijk , maar nie t ove ral z ijn
ac t ieve buur t bewone r s
• creat ivite it is gewe nst: st ads acupunc tuur is
me e r dan groe n, hore ca e n broe dplaat se n
st ads acupunc tuur ve rdie nt professionalise ring !
conc lusies

17. onde r zo e k i. s . m . B NA

18. e x t re e m t ijde lijk
?
...
e x t re e m pe rmane nt
fo cus op t ijde lijk he id

19. €
€
fo cus op e conomische p ote nt ie

20. H anne ke ’s B o om ,
Ams te r d am
hor e c a e n v rij p l aat s
init iat ie f : p rijs v raag ge m e e nte
lo op t ij d: 5 j aar
st adsst randje

21. B ox p ark , London
p op - up m all
init iat ie f : onde rne m e r
lo op t ij d: 5 j aar
Bo
pop - up store

22. D e Ce u ve l , Ams te r d am
b r o e dp l aat s e n hor e c a
init iat ie f : p rijs v raag ge m e e nte
lo op t ij d: 10 j aar
bro e dplaat s

23. Re s t aurant zonde r ke uke n ,
Ams te r d am
init iat ie f : B avaria e n Thuisb e zor g d . nl
lo op t ij d: 3 d age n
pop - up rest aurant

24. Q u b ic , Ams te r d am
s t u de nte nhuis ve s t ing
init iat ie f : Ym e r e
lo op t ij d: 10 j aar
t ijde lijke huis vest ing

25. Work shop: lo cat ie ‘ Budha’, Ame r sfo or t

26. k antor e n
ho o f dw inke ls t raat
f it ne sss c ho o l
b uur t b ewone r s
lo cat iescan: k anse n e n be dre iginge n

27. AMERSFOORT
ve r die nmo de l comme rcie & marke t ing

28. ve r die nmo de l v rijplaat s & re c reat ie

29. we rk wij ze work shop