1. Байгалийн – Ухаан 4­р анги
4­р улирал
Хичээлийн сэдэв: Эрдэс чулуулаг
Бэлтгэсэн: БЗД­ийн 44­р сургуулийн бага
ангийн багш Ж.Нарангэрэл
2010­2011

2. Хэний баг хамгийн олон “бадмаараг” чулуу цуглуулах
вэ?

3. Эрдэс чулуулаг
Эрдэс чулуулаг

4. Зорилго
Монгол оронд олон янзын чулуулаг
Чулуулаг юунаас тогтдог вэ?
байдаг гэдэг ойлголт өгөх
Өөрсдийн сайн мэдэх чулуулгийн
Чулуулагийн шинж чанар
шинжийг тодорхойлох

5. Зорилт
Манай орны газрын хөрсөн Чулуу нь эрдсээс тогтдог
доор болон дээр олон янзын гэсэн ойлголт өгнө.
чулуулаг байдаг.
Чулуу бүр өөр өөрийн онцлог Бидний мэддэг чулуулгууд ч
чанартай байдаг. янз бүрийн шинжтэй.

6. Эрдэс чулуулаг гэж юу
вэ?
Эрдсүүд бодисоос
тогтоно. Харин хэд
хэдэн эрдэс нийлж
чулуулгийг үүсгэнэ.

7. Ямар ямар чулуу
байдаг вэ?
● Боржин
● Нүүрс
● Давс
● Элс
● Хайрга
● Шавар
● Шохой
● Гантиг
● Занар

8. Дан эрдсээс тогтдог
чулуулаг байдаг.
Очир алмааз

9. Эрдэс чулуулгийн
шинж чанар
Өнгө
●
● Хатуулаг
● Бат бэх
● Хүнд хөнгөн
● Устай харьцах шинж
● Соронзон чанар

10. Чулуулгийн өнгө
● Чулуулгууд хар алаг, хар, цоохор,
саарал гээд маш олон өнгөтэй.
● Хээрийн жонш, хадан цагаан,
гялтгануур, гэсэн гурван эрдсээс
боржин чулуу үүснэ.
● Дан эрдсээс тогтсон чулуу нь нэг
өнгөтэй байна.

15. Хатуулаг
Нэг эрдсийг нөгөө эрдсээр зурж үзэхэд
зураас үлдээж байвал илүү хатуу гэж
үздэг. Чулуулгийн хатууллагийг 10
хүртэл шатлалаар авч үздэг.
Хамгийн хатуу чулуу нь очир алмааз .
Моосын шатлал гэж байдаг.

16. Бат бөх байдал
● Зарим эрдэс маш амархан бутардаг.
● Зарим эрдэс маш бөх байдаг.
● Боржин маш бөх харин нүүрс
амархан бутардаг.

17. Хүнд хөнгөн
● Чулуулаг нь бүтцээсээ шалгаалан хүнд
хөнгөн байдаг.
● Хамгийн хөнгөн чулуу нь нүүрс юм.
● Гоёл чимэглэлийн буюу эрдэнийн чулуу
хүнд байдаг.
● Шатдаг чулуу нь хамгийн хөнгөн байдаг
байна.

18. Устай харьцах чанар
● Зарим чулуу усыг сайн дамжуулдаг.
● Зарим нь усыг тогтоон барьдаг.
● Зарим нь өөрөө усанд уусдаг.
● Эдгээр чанарыг хүмүүс өргөн
ашигладаг байна.

19. Соронзон чанар
● Чулуулагийн бүрэлдэхүүнд төмөрлөг
бодис байвал соронзон чанар нь ихэсдэг
байна.
● Ямар нэг чулуунд соронзон хүргэхэд
наалдаж байвал энэ чулуулаг нь төмөр
агуулжээ гэж үзнэ.

20. Бид юуг мэдсэн бэ?
Чулуулгийн Хайрга Элс Нүүрс Эрдэнийн
нэр чулуу
Өнгө
Хатуулаг
Хүнд хөнгөн
Ус нэвтрүүлэх
чанар
Уусах эсэх
Соронзон
шинж